V SA/Wa 2028/05

V SA/Wa 2028/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Dopierała
Ewa Wrzesińska-Jóźków /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosława Pindelska
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Sygn. powiązane
I GSK 2172/06 - Wyrok NSA z 2007-09-18
I GZ 96/06 - Postanowienie NSA z 2006-03-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Oddalono skargę w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - referendarz sądowy - Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek wyrównawczych; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. D. kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 4. stwierdza, iż zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
A. A. dokonał w dniu [...] lipca 2002 r. zgłoszenia celnego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru w postaci samochodu osobowego marki Opel Vectra o numerze nadwozia [...], według dokumentu SAD nr [...]. Do zgłoszenia załączono m.in. umowę kupna-sprzedaży z [...].07.2002 r. wraz z deklaracją pochodzenia towaru, podpisane przez sprzedającego W. H. Z., deklarację wartości celnej oraz dokumenty pojazdu.
W wyniku weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego przeprowadzonej stosownie do treści przepisu art. 70 § 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zm.), Naczelnik Urzędu Celnego w [...], decyzją z [...] lipca 2002 r. o numerze [...], uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu oraz orzekł w tym zakresie na podstawie przyjętych przez siebie danych.
Na skutek przeprowadzonej następnie weryfikacji dokumentu pochodzenia uzyskano od n. władz celnych informację, iż W. H. Z., wskazany jako sprzedający na załączonej do zgłoszenia celnego umowie kupna-sprzedaży z [...].07.2002 r., nie wystawiał ani nie podpisywał deklaracji pochodzenia towaru znajdującej się w przedmiotowej umowie. Jednocześnie wskazano, iż chodzi w tym przypadku o całkowite fałszerstwo.
Mając na uwadze powyższe, postanowieniem z [...] lutego 2005 r. o numerze [...], Naczelnik Urzędu Celnego w [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego nr [...] z [...].07.2002 r., a następnie w dniu [...] marca 2005 r. wydał decyzję o numerze [...], mocą której uchylił decyzję nr [...] z [...] lipca 2002 r., w części dotyczącej zastosowania stawki celnej i określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie ustalenia pochodzenia towaru, zastosowanej stawki celnej i określenia kwoty wynikającej z długu celnego.
Orzekając na skutek odwołania Strony, Dyrektor Izby Celnej w [...] zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie podniósł, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznym jest, iż przedłożony do zgłoszenia celnego dowód pochodzenia w postaci deklaracji na umowie sprzedaży nie może być uznany za rzetelny i wiarygodny ani pod względem materialnym ani formalnym. Skoro zatem, w wyniku przeprowadzonej weryfikacji nie potwierdzono preferencyjnego pochodzenia towaru, należało - stosownie do treści przepisu § 11 pkt 2c rozporządzenia Rady Ministrów z 15.10.1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 13, poz. 851) - ustalić kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej, przyjmując jako kraj niepreferencyjnego pochodzenia N.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Celnej w [...] zauważył, iż postępowanie weryfikacyjne nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.), zaś wyniki weryfikacji, przeprowadzonej zgodnie z art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego, mają dla organu celnego charakter wiążący i nie mogą być podważane ani przez polskie służby celne ani przez importerów w toku prowadzonych postępowań celnych. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż żądanie Strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków należało uznać za bezprzedmiotowe, bowiem zeznania świadków w zakresie udowodnienia preferencyjnego pochodzenia towarów z Unii Europejskiej nie stanowią środka dowodowego określonego w Układzie Europejskim, przewidzianym do stosowania w handlu preferencyjnym pomiędzy Wspólnotą Europejską a Polską. Organ celny podkreślił, iż nie jest kwestionowane samo zawarcie umowy sprzedaży, a jedynie zamieszczona na niej deklaracja pochodzenia - jako niepochodząca od eksportera.
Dyrektor uznał również, iż organ pierwszej instancji prawidłowo obciążył Stronę odsetkami wyrównawczymi, pobieranymi stosownie do treści § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515), bowiem kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych danych, wskazanych przez zgłaszającego, który posłużył się sfałszowanym dokumentem. Wskazał jednocześnie, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki o których mowa w § 5 ust. 3 tego rozporządzenia, bowiem Strona nie wykazała, iż posługiwanie się zakwestionowaną umową sprzedaży z [...].07.2002 r. nie było wynikiem jej świadomego działania lub zaniechania.
A. A. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając, iż została ona wydana jedynie w oparciu o pismo n. urzędu celnego stwierdzające, że sprzedający W. H. Z. nie potwierdza podpisania deklaracji pochodzenia samochodu zawartej w umowie kupna-sprzedaży z [...].07.2002 r., co w ocenie skarżącego stanowi poświadczenie nieprawdy przez sprzedającego. Jednocześnie zarzuca organom celnym nieuwzględnienie w toku postępowania wyjaśniającego przedstawianych przez niego dowodów.
W uzasadnieniu skargi A. A. podniósł, iż wszelkich formalności związanych z zakupem pojazdu dokonał zgodnie z prawem. Samochód zakupił osobiście w N. a umowę kupna - sprzedaży podpisał wraz ze sprzedającym w obecności właściciela autokomisu oraz świadków z Polski. Na dowód powyższego otrzymał egzemplarz umowy z [...].07.2002 r. oraz dokumenty pojazdu. Po przyjeździe do Polski dokonał zgłoszenia towaru w Urzędzie Celnym w [...] oraz rejestracji w Starostwie Powiatowym w [...]. Skarżący zwrócił uwagę na pismo n. władz celnych z [...].08.2003 r., z którego wynika, iż W. H. Z. dokonał sprzedaży spornego pojazdu innej osobie, podczas gdy to skarżący dysponuje umową sprzedaży wraz z deklaracją opatrzoną podpisem sprzedającego. Podnosi również, iż W. H. Z. składając oświadczenie n. władzom celnym poświadczył nieprawdę, w związku z czym Skarżący złożył w dniu [...] maja 2005 r. zawiadomienie do Prokuratury o popełnieniu przestępstwa na terytorium N., w której to sprawie toczy się obecnie postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w [...]. Skarżący oświadczył ponadto, iż w związku z tym, że organy celne nie uwzględniły przedstawianych przez niego dowodów, został pozbawiony jakichkolwiek możliwości obrony.
Skarżący wniósł również o rozpatrzenie przedstawionych przez niego dowodów, który to wniosek ponowił w późniejszym piśmie procesowym z [...] lipca 2005 r., do którego załączył oświadczenia sporządzone przez obywateli polskich, którzy byli świadkami zakupu pojazdu na terytorium N.
W kolejnych pismach procesowych, m.in. z [...] września 2005 r., [...] października 2005 r. i [...] listopada 2005 r. skarżący zarzuca organom celnym wadliwość postępowania, braki w zebranym materiale dowodowym, nieuwzględnienie przedstawianych przez niego dowodów, w szczególności pisma n. władz celnych z [...].08.2003 r., które w jego opinii pozostaje w sprzeczności z pismem n. władz celnych z [...].09.2004 r., na które powołuje się organ celny w zaskarżonej decyzji.
Skarżący nie zgadza się również z twierdzeniem Dyrektora Izby Celnej w [...] jakoby nie wykazał, iż posłużenie się sfałszowanym dokumentem nie było wynikiem jego świadomego działania lub zaniechania, na dowód czego przywołuje podjęte przez siebie działania, które zdaniem skarżącego jednoznacznie wskazują, iż dokonując transakcji zakupu działał w dobrej wierze i nie był świadomy, iż wydane mu dokumenty mogą być sfałszowane (pismo procesowe z [...].11.2005 r.).
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. A. A. oświadczył dodatkowo, iż właściciel komisu samochodowego, w którym zakupił sporny pojazd, poinformował go, iż właściciel pojazdu W. H. Z. jest jego krewnym. Przy podpisaniu umowy była obecna córka skarżącego - M. K., która sprawdzała dokumenty tożsamości sprzedającego oraz inne osoby, które złożyły na tę okoliczność swoje oświadczenia na piśmie.
W dniu [...] czerwca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo Dyrektora Izby Celnej w [...] z [...].06.2006 r., przy którym załączono tłumaczenie przysięgłe pism n. władz celnych z [...].08.2003 r. oraz z [...].09.2004 r., dokonane zgodnie z postanowieniem Sądu, wydanym na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż nie odpowiada ona prawu w zakresie obciążenia Strony odsetkami wyrównawczymi, pobieranymi w trybie art. 222 § 4 Kodeksu celnego.
Stosownie do treści powyższego przepisu, jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. Jest poza sporem, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją przesunięcia zarejestrowania kwoty wynikającej z długu celnego, z uwagi na kontrolę zgłoszenia celnego z [...].07.2002 r. i wydanie przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...] decyzji z [...] marca 2005 r., stanowiącej jednocześnie powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych wynikających z długu celnego zgodnie z art. 230 § 1 Kodeksu celnego. Nie ulega również wątpliwości, iż owo przesunięcie - od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego (tj. dnia powstania długu celnego) do dnia wydania decyzji przez organ celny - spowodowało uzyskanie przez skarżącego korzyści finansowej, skoro określona w decyzji kwota wynikająca z długu celnego została zwiększona, w związku z zastosowaniem wyższej stawki celnej. W tym stanie rzeczy, zaistniały w sprawie stan faktyczny wypełnił dyspozycję przepisu art. 222 § 4 Kodeksu celnego, co w konsekwencji dało organom celnym podstawę jego zastosowania.
Jednakże zwrócić należy uwagę, iż omawiany przepis znajduje swoje rozwinięcie w wydanym na podstawie delegacji ustawowej - zawartej w art. 222 § 5 Kodeksu celnego - rozporządzeniu Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. Nr 155, poz. 1515). Rozporządzenie to określa m.in. wypadki, w których mimo przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu nie pobiera się odsetek wyrównawczych. W myśl § 5 ust. 3 rozporządzenia, nie pobiera się odsetek wyrównawczych, mimo że kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym w wypadku, gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania.
W niniejszej sprawie, organy celne uznały, iż pobranie odsetek wyrównawczych jest zasadne, bowiem nie znaleziono podstaw do przyjęcia, iż zaistniały przesłanki, które dawałyby podstawę do odstąpienia od takiego poboru. W tym miejscu zauważyć należy, iż przepis § 5 ust. 3 rozporządzenia, stanowiący wyjątek od ogólnej zasady poboru odsetek wyrównawczych i określający przesłanki, w których znajduje on zastosowanie, nakłada jednocześnie obowiązek ich wykazania na dłużnika, tj. Stronę postępowania. Inaczej rzecz ujmując, to na Stronie spoczywa ciężar dowodu, że zaistniały "szczególne okoliczności, nie wynikające z jej zaniedbania lub świadomego działania". Nie precyzuje natomiast, jakie okoliczności uznać należałoby za "szczególne", dające podstawę do uznania, że taki wyjątek zaistniał. Tym niemniej, w sposób precyzyjny ustawodawca wskazuje, iż owe okoliczności nie mogą wynikać z zaniedbania dłużnika, ani z jego świadomego działania.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowego prowadzi, zdaniem Sądu, do odmiennych wniosków w zakresie prawidłowości naliczenia w sprawie odsetek wyrównawczych.
Jest poza sporem, iż skarżący załączył do zgłoszenia celnego umowę kupna-sprzedaży z [...].07.2002 r. Późniejsza weryfikacja wykazała, iż cała umowa, w tym także zamieszczona na umowie deklaracja o pochodzeniu towaru, zostały sfałszowane. Nie sposób jednak uznać, iż skarżący dokonał zgłoszenia celnego ze świadomością, iż wydany mu dokument zawiera sfałszowane oświadczenie. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiają wyjaśnienia skarżącego, składane zarówno w toku postępowania odwoławczego - odwołanie z [...].03.2005 r. (k.46-48 akt administracyjnych), pismo z [...].05.2005 r. (k. 56-58 akt administracyjnych), jak również w pismach procesowych do Sądu (pismo z [...].11.2005 r.) oraz na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. Skarżący wskazuje, iż pojazd był wystawiony na sprzedaż w komisie samochodowym w miejscowości A. w N. Właścicielem autokomisu jest R. D., z którym prowadził negocjacje przed podpisaniem umowy i któremu wręczył zaliczkę na poczet zakupu pojazdu, na dowód czego do odwołania załączył kserokopię pokwitowania uiszczenia zaliczki. Umowę kupna-sprzedaży zawarł natomiast w dniu [...].07.2002 r. bezpośrednio z właścicielem pojazdu, którym zgodnie z dokumentami był W. H. Z., w obecności właściciela autokomisu, córki skarżącego oraz innych świadków. Skarżący podniósł ponadto, iż jego córka dokonała sprawdzenia dokumentów sprzedającego, celem potwierdzenia jego tożsamości. Po podpisaniu umowy i zapłaceniu pozostałej części ceny zakupu otrzymał blankiet umowy, na którym umieszczona została deklaracja o pochodzeniu towaru oraz dokumenty pojazdu. Po przyjeździe do Polski dokonał zgłoszenia towaru w Urzędzie Celnym w [...] oraz rejestracji w Starostwie Powiatowym w [...].
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu skarżący wykazał, iż dokonując zakupu pojazdu działał w dobrej wierze i nie mógł się spodziewać, iż deklaracja o pochodzeniu towaru, złożona na umowie sprzedaży z [...].07.2002 r. została sfałszowana. Za powyższym przemawiają również późniejsze działania podjęte przez skarżącego, tj. korespondencja przesłana do właściciela autokomisu oraz W. H. Z., jak również zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na terytorium N., złożone do Prokuratury Rejonowej w [...] w dniu [...] maja 2005 r.
W działaniach skarżącego nie sposób się również dopatrzyć zaniedbania skoro dokonując czynności związanych z zakupem pojazdu podjął próbę ustalenia tożsamości sprzedającego (według oświadczenia złożonego na rozprawie sprawdzenia dokonała córka skarżącego), zaś umowę kupna-sprzedaży podpisał w obecności właściciela autokomisu oraz świadków z Polski.
Tym samym przyjąć należy, iż w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w § 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie odsetek wyrównawczych, tj. podanie nieprawidłowych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, niewynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania skarżącego.
Natomiast w pozostałej części zaskarżona decyzja jest, w ocenie Sądu, zgodna z prawem.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 13 § 4 Kodeksu celnego, obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Warunki uzyskiwania preferencyjnego pochodzenia, jakie powinny spełniać towary oraz sposoby jego dokumentowania zdefiniowane zostały w zawartych umowach międzynarodowych, które przewidują stosowanie stawek obniżonych (art. 20 § 1 i § 2 Kodeksu celnego). Obowiązująca w dniu dokonania zgłoszenia celnego Taryfa celna przewidywała stawki celne obniżone na towary pochodzące z państw członkowskich Unii Europejskiej.
Zgodnie z postanowieniami Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego dotyczącego definicji pojęcia "produkt pochodzący" i metod współpracy administracyjnej (Dz. U. z 1997r. Nr 104 poz. 662) produkty pochodzące z krajów Wspólnoty korzystają w imporcie w celach handlowych do Polski z takich stawek, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące wymagania:
1) przedłożone zostanie świadectwo przewozowe EUR.1 wystawione przez władze celne kraju eksportu, bądź w przypadkach objętych art. 21 Protokołu, deklaracja złożona przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej albo innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji (art. 16 Protokołu),
2) udokumentowany zostanie bezpośredni przywóz towarów do Polski z obszaru Wspólnoty Europejskiej lub tranzytem przez terytoria innych krajów pod warunkiem, że towary te będą pozostawać pod dozorem celnym państw tranzytu (art. 13 Protokołu Nr 4).
Protokół 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawianiem dowodów pochodzenia. M.in. eksporter sporządzający deklarację na fakturze zobowiązany jest do przedłożenia na żądanie swoich władz celnych wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów (art. 21 ust. 3 Protokołu). Dokumenty te zobowiązany jest przechowywać przez trzy lata (art. 28 ust 2 Protokołu). Jeśli władze celne kraju eksportu nie będą miały dostępu do dokumentów, w oparciu o który wystawiony został dowód pochodzenia, nie będą mogły potwierdzić unijnego (preferencyjnego) pochodzenia towaru.
Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 64 Kodeksu celnego, obowiązek dokonania prawidłowego zgłoszenia celnego ciąży na importerze. Na podstawie jego wniosku i przedstawionych dokumentów, towar zostaje objęty właściwą procedurą celną. Strona zadeklarowała pochodzenie towaru z Unii Europejskiej potwierdzając je załączoną deklaracją na fakturze. Spełnione zostały wymogi formalne z art. 64 § 1 Kodeksu Celnego, dlatego też organ zobowiązany był do przyjęcia deklaracji. Na tym etapie ma miejsce jedynie kontrola formalna zgłoszenia celnego. Natomiast po przyjęciu zgłoszenia organ celny może przystąpić do weryfikacji, w myśl przepisu art. 70 Kodeksu Celnego oraz art. 83 Kodeksu Celnego, który uprawnia organy celne do wykonania określonych czynności po zwolnieniu towarów. Podstawą dla przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia jest także art. 32 Protokołu Nr 4, stanowiący załącznik do Układu Europejskiego - dokumentu, który zgodnie z treścią art. 241 ust. 1 Konstytucji RP należy traktować jak umowę międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, z pierwszeństwem przed ustawą, jeżeli ustawy nie da się pogodzić z treścią umowy.
Z powyższego wynika, że w zakresie odnoszącym się do problematyki pojęcia "produkt pochodzący" i metod współpracy administracyjnej prymat posiadają uregulowania zawarte w Protokole Nr 4. Stosownie do treści art. 32 ust.1 Protokołu, procedura weryfikacji może być przeprowadzona wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności przedstawionych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego dokumentu. W przedmiotowej sprawie władze celne miały uzasadnione wątpliwości odnośnie deklaracji na fakturze, skoro ustaliły, że cena podana na fakturze znacznie odbiega od przeciętnych cen tego typu pojazdów.
Postępowanie weryfikacyjne ma na celu sprawdzenie prawidłowości deklaracji, w tym wypadku umieszczonej na rachunku. Zatem zadaniem organów celnych państwa eksportera jest udzielenie pozytywnej lub też negatywnej odpowiedzi w zakresie pochodzenia towaru z Unii Europejskiej. Zgodnie z treścią przepisu art. 32 ust 5 Protokołu 4 do UE, wyniki weryfikacji muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty i czy spełniają inne wymogi określone w tym Protokole.
W przedmiotowej sprawie polskie organy celne zwróciły się do władz n. z wnioskiem o dokonanie weryfikacji deklaracji na fakturze. Z art. 32 Protokołu Nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produktów pochodzących" i metod współpracy administracyjnej do Układu Europejskiego jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości wynika, iż do weryfikacji dowodów pochodzenia uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu. Organy te ponoszą odpowiedzialność za sprawdzenie pochodzenia towarów oraz za skontrolowanie spełnienia warunków do wystawienia świadectwa. N. władze celne za pismem z dnia [...].09.2004 r. przesłały wyniki weryfikacji deklaracji o pochodzeniu przeprowadzonej przez Główny Urząd Celny w A. (pismo z [...].08.2003 r.) wyjaśniając, iż W. H. Z., podany jako sprzedający, nie wystawił i nie podpisał umowy kupna sprzedaży ani deklaracji pochodzenia znajdującej się w umowie. Jest to przypadek fałszerstwa. W związku z tym n. władze celne nie mogą potwierdzić pochodzenia samochodu, stosownie do Protokołu nr 4 Układu Europejskiego.
Prawidłowo zatem organy celne oceniły wynik weryfikacji. Brak potwierdzenia pochodzenia oznacza, że przedmiotowy pojazd nie może korzystać z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych. Słusznie więc organy celne uznały, iż zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w celu ustalenia prawidłowej stawki celnej oraz kwoty długu celnego.
Nie ma racji skarżący podnosząc, iż skoro samochód został zakupiony w N. to przesądza to o jego unijnym pochodzeniu. Przede wszystkim należy zauważyć, że dla uznania pochodzenia w rozumieniu Protokołu 4 określony został szczególny reżim w postaci szczegółowo opisanych reguł pochodzenia oraz szczególny tryb dokumentowania pochodzenia. To, czy w konkretnym przypadku spełnione zostały reguły pochodzenia określone w Protokole 4 potwierdza dowód pochodzenia (świadectwo EUR 1 bądź deklaracja na fakturze). Negatywna weryfikacja dowodu pochodzenia dokonana przez władze celne kraju eksportu uniemożliwia uznanie towaru za pochodzący ze Wspólnoty. Organy celne są związane wynikami przeprowadzonej weryfikacji (odmawiają wszelkich preferencji - art. 32 ust. 6). Nie są uprawnione do przeprowadzania dowodu na preferencyjne pochodzenie towarów z innych dokumentów, ponieważ jedynymi dokumentami stanowiącymi podstawę zastosowania stawek celnych obniżonych, jak już wspomniano, są świadectwo EUR 1 bądź deklaracja na fakturze. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna wyjątkowa okoliczność która zezwalałaby na uznanie pojazdu za pochodzący.
Należy podkreślić, że fakt iż towar nie spełnia reguł preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu Protokołu 4 nie przesądza, że towar nie może być uznany za pochodzący z danego kraju według reguł niepreferencyjnego pochodzenia. W niniejszej sprawie organy celne zastosowały w stosunku do przedmiotowego pojazdu stawkę celną autonomiczną (niepodwyższoną o 100 %), przyjmując jako kraj niepreferencyjnego pochodzenia N.
W ocenie Sądu, podjęte przez organy celne obu instancji czynności, mające na celu określenie prawidłowej stawki celnej, znajdują uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Wykazanie "dobrej wiary" strony skarżącej nie ma zasadniczego znaczenia dla objęcia towarów obniżoną stawka celną. Wina lub jej brak w zakresie podania nieprawdziwych danych odnośnie pochodzenia towaru nie zmienia faktu, iż towar w rzeczywistości nie pochodzi z Unii Europejskiej w rozumieniu preferencyjnych reguł pochodzenia.
W tym miejscu ponieść należy, iż brakiem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego było nie dokonanie tłumaczenia pisma n. władz celnych z [...].08.2003 r., a jedynie przyjęcie informacji zawartej w piśmie Departamentu Kontroli Celnej Ministerstwa Finansów z 15.09.2004 r. (k. 25 akt administracyjnych), co słusznie podniósł również skarżący. Z tłumaczenia powyższego pisma dokonanego na zobowiązanie Sądu wynika bowiem, iż organ odwoławczy błędnie wskazał w uzasadnieniu, iż n. władze celne "nie twierdzą, iż umowa sprzedaży jest fałszywa" (strona 5, akapit pierwszy, zdanie drugie uzasadnienia, k. 59 akt administracyjnych). Niezależnie od tego, iż powyższe działanie organów celnych uznać należy za naruszenie przepisów postępowania, nie może ono jednak stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy. Co więcej, powyższe naruszenie nie miało jakiegokolwiek wpływu na prawidłowość zapadłego orzeczenia, bowiem przedmiotem postępowania nie było ustalenie wartości celnej towaru, na którą wpływ miałaby ważność umowy kupna-sprzedaży, lecz udokumentowanie pochodzenia pojazdu, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa celnego. Skoro zatem - zgodnie z tłumaczeniem - pismo n. władz celnych z [...].08.2003 r. wskazuje na to, iż zakwestionowana w sprawie deklaracja sprzedającego o pochodzeniu towaru została sfałszowana, to uznać należy, iż organy celne słusznie przyjęły, iż pochodzenie pojazdu nie zostało udokumentowane zgodnie z obowiązującymi przepisami i ustaliły kwotę długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję we wskazanej części oraz w oparciu o przepis art. 151 tej ustawy oddalił skargę w pozostałej części. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono na podstawie 250 i 254 § 1 powołanej ustawy.