V SA/Wa 2022/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2010-06-29
NSApodatkoweWysokawsa
należności celneopłata manipulacyjnarestrukturyzacjaprawo celneobejście prawanależyta starannośćpostępowanie administracyjneWSA

WSA uchylił decyzję odmawiającą restrukturyzacji opłaty manipulacyjnej, uznając, że niedochowanie należytej staranności przy procedurze tranzytu nie jest równoznaczne z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście prawa.

Skarżący J. S.-T. domagał się restrukturyzacji opłaty manipulacyjnej w kwocie ponad 116 tys. zł. Organy celne odmówiły, powołując się na art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji, który wyłącza z restrukturyzacji należności określone w związku z czynnościami mającymi na celu obejście przepisów prawa. WSA uchylił decyzję, stwierdzając, że organy celne błędnie zrównały niedochowanie należytej staranności (nieumyślne) z celowym obejściem prawa.

Sprawa dotyczyła wniosku J. S.-T. o restrukturyzację opłaty manipulacyjnej w wysokości 116.648,00 zł, nałożonej za nielegalne wprowadzenie towaru na polski obszar celny. Organy celne, w tym Dyrektor Izby Celnej, odmówiły restrukturyzacji, opierając się na art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji, który wyłącza z restrukturyzacji należności określone w wyniku postępowania kontrolnego, jeśli zostały ustalone w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa. Skarżący kwestionował tę interpretację, argumentując, że niedochowanie należytej staranności przez przewoźnika podczas procedury tranzytu nie jest równoznaczne z celowym obejściem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska skarżącego. Sąd uznał, że organy celne błędnie zinterpretowały przepis, utożsamiając nieumyślne niedochowanie należytej staranności z celowym działaniem mającym na celu obejście przepisów. Sąd podkreślił, że ustalenia faktyczne w postępowaniu wymiarowym, które potwierdziły naruszenie obowiązków celnych, nie zawierały stwierdzenia o celowym obejściu prawa. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, niedochowanie należytej staranności, będące działaniem nieumyślnym, nie może być uznane za równoznaczne z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa, którego istotą jest działanie umyślne.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy celne błędnie zinterpretowały art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji, utożsamiając nieumyślne niedochowanie należytej staranności z celowym obejściem prawa. Ustalenia faktyczne w postępowaniu wymiarowym nie zawierały stwierdzenia o celowym obejściu prawa, a jedynie o naruszeniu obowiązków celnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o restrukturyzacji art. 6 § ust. 4

Ustawa o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców

Wyłącza z restrukturyzacji należności określone w wyniku postępowania kontrolnego, jeśli zostały ustalone w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa.

Pomocnicze

k.c. art. 276 § § 2

Kodeks celny

k.c. art. 39

Kodeks celny

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Konwencja CMR art. 8

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR)

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niedochowanie należytej staranności w wykonywaniu obowiązków związanych z procedurą tranzytu nie jest równoznaczne z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa. Organy celne nie wykazały na żadnym etapie postępowania, że należności celne zostały wymierzone w związku z dokonywaniem przez skarżącego czynności prawnych mających na celu obejście przepisów.

Godne uwagi sformułowania

nie dochowanie należytej staranności przy wypełnianiu obowiązków celnych będące działaniem nieumyślnym nie może być jednak uznane za równoznaczne z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa, którego istotą jest działanie umyślne.

Skład orzekający

Barbara Mleczko-Jabłońska

przewodniczący sprawozdawca

Izabella Janson

sędzia

Michał Sowiński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji, rozróżnienie między niedochowaniem należytej staranności a celowym obejściem prawa w kontekście należności publicznoprawnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o restrukturyzację należności celnych; późniejsze zmiany prawne po akcesji Polski do UE mogą wpływać na zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje subtelne rozróżnienie między nieumyślnym błędem a celowym obejściem prawa, co jest kluczowe w interpretacji przepisów podatkowych i celnych.

Czy błąd w procedurze celnej to celowe obejście prawa? WSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 116 648 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 2022/09 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 155 poz 1287
art. 6 ust. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. S.- T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy objęcia restrukturyzacją zaległości. 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz J. S.– T. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego w C. nałożył na J. S. – T. opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie 116.648,00 zł za nielegalne wprowadzenie towaru (26.795 sztuk parasoli) na polski obszar celny.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Dyrektor Izby Celnej w C. utrzymał ww. decyzję w mocy.
Wnioskiem z dnia 5 listopada 2002 r. J. S. wystąpił do Urzędu Celnego w P. o restrukturyzację ww. opłaty manipulacyjnej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Naczelnik Urzędu Cełnego w P. pozostawił ww. wniosek strony bez rozpatrzenia uznając, że został on złożony po upływie terminu określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U, z 2002 155, poz. 1287 z poźn. zm.) – dalej “ustawa o restrukturyzacji".
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] marca 2003 r. uchylił w całości zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organowi I instancji.
W dniu 5 stycznia 2004 r. J. S. złożył wniosek o zawieszenie postępowania restrukturyzacyjnego do czasu zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej orzeczonej decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia [...] kwietnia 2002 r.
Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r., zawiesił postępowanie restrukturyzacyjne.
W dniu [...] czerwca 2005 r. w związku z informacją o zakończeniu postępowania sądowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie (wyrok NSA z dnia 9 listopada 2004r. sygn. akt GSK 1079/04) Naczelnik Urzędu Celnego w P. podjął z urzędu zawieszone postępowanie restrukturyzacyjne.
Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P., na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. nr 137, poz. 926 z poźn. zm.) oraz art. 6 ust. 4 i art. 9 pkt 1 ww. ustawy o restrukturyzacji odmówił objęcia restrukturyzacją zaległości z tytułu należności (opłaty manipulacyjnej dodatkowej w kwocie 116.648,00 PLN, wymierzonej decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia [...] kwietnia 2002 r.
Organ I instancji uznał, że przewoźnik (pracownik firmy “T.") nie dokonał sprawdzenia ilości przewożonego towaru ani też nie sprawdził jego tożsamości, a tym samym nie wykonał obowiązków określonych w art. 8 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i protokołu podpisania (Dz.U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 z późn. zm.), zwanej dalej Konwencją CMR, co skutkowało nie przedstawieniem organom celnym faktycznej ilości przywiezionego towaru. Wskazał, że jednym podstawowych obowiązków przewoźnika wynikających z przepisów prawa celnego jest (stosownie do art. 39 Kodeksu celnego) przedstawienie organowi celnemu towarów dostarczonych do granicznego urzędu celnego. Naczelnik Urzędu Celnego w P. stwierdził, że poprzez odstąpienie strony od wykonania obligatoryjnych obowiązków wynikających z przepisu art. 8 Konwencji, doszło do obejścia przepisów prawa celnego. W związku z tym należało przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji i dlatego należności, o których mowa we wniosku z dnia 5 listopada 2002 r. są zaległościami nie podlegającymi restrukturyzacji.
W odwołaniu oraz w piśmie uzupełniającym odwołanie od powyższej decyzji strona podniosła zarzuty naruszenia:
- art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji niektórych poprzez błędną wykładnię i zastosowanie;
- art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie w przeprowadzonym postępowaniu,
- art. 191 Ordynacji podatkowej przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów,
- art. 120, art. 121, art. 122 Ordynacji podatkowej zasad ogólnych postępowania podatkowego; zasady praworządności, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasady prawdy obiektywnej.
W usadadnieniu odwołania strona podniosła w szczególności, że wykonania przez pracownikia przewoźnika przedstawienia towaru wraz z pojazdem organowi celnemu, w związku z realizowaną procedurą tranzytu nie można uznawać za czynność prawną dokonaną w celu obejścia przepisów o należnościach celnych lub przepisów wymiaru i poboru takich należności.
Po rozpoznaniu odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] uznał powołane przez stronę zarzuty za nieuzasadnione i utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny ustalony w sprawie. Przypomniał w szczególności, że Dyrektor Izby Celnej w C. decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2002 r., a w uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że przewoźnik nie dokonał ciążących na nim obowiązków i nie sprawdził stanu i tożsamości towaru. Powołując się na art. 2 § 2, art. 35, art. 36, art. 37, art. 39, art. 180 § 2, art. 9 §1, art. 3 pkt 14 Kodeksu celnego organ uznał, że sporny towar został wprowadzony na polski obszar celny w sposób nielegalny. Podniósł, że bez znaczenia dla tej kwalifikacji jest to, czy strona wiedziała, czy też nie o stwierdzonej nadwyżce towaru.
Po rozpoznaniu skargi strony na decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 7 czerwca 2004 r., sygn. akt I SA/Ka 9/03 oddalił skargę, uznając, iż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. Sąd dokonał wykładni użytego w art. 276 § 2 Kodeksu celnego pojęcia “osoby wprowadzającej towar na polski obszar celny" i stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie był nią przewoźnik, który odwołał się w celu wykonania przewozu do usług swojego pracownika działajacego w wykonaniu swojej funkcji. Nie doszło bowiem do przejęcia odpowiedzialności za towary przez inną osobę (spedytora, agencję celną) po ich wprowadzeniu na polski obszar cełny.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2004 r., sygn. akt GSK 1079/04, oddalił skargę kasacyjną od zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu swojego orzeczenia NSA również stwierdził, że nie nastąpiło przejście odpowiedzialności za wprowadzone towary z przewoźnika na inną osobę i podmiotem odpowiedzialnym z art. 39 Kodeksu celnego był przewoźnik. Podkreślił także, iż negatywne konsekwencje, którymi obciążono przewoźnika związane są z nienależytym wypełnianiem obowiązków ciążących bezpośrednio na nim z mocy poszczególnych przepisów obowiązującego prawa (np. art. 8 Konwencji CMR), a nie okolicznościami dokonanymi przez jego kontrahentów z umowy międzynarodowego przewozu.
Organ wskazał natępnie, że przewoźnik, zgodnie z powołanymi wyżej orzeczeniami, był z mocy prawa podmiotem zobowiązanym do należytego wypełnienia obowiązków celnych, w tym do zgodnego ze stanem rzeczywistym zgłoszenia towarów do objęcia wnioskowaną procedurą. W przeprowadzonym postępowaniu wykazano natomiast świadome i zamierzone działanie strony w kontekście obowiązujących w tym zakresie norm prawa.
Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, iż skoro w niniejszej sprawie obejście przepisów prawa stanowiło element ustalonego stanu faktycznego niezakwestionowanego w wyrokach sądu, to brak jest podstaw do objęcia tych zaległości restrukturyzacją określoną przepisami ustawy o restrukturyzacji. Zaległości określone w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych zostały bowiem w art. 6 ust. 4. wyłączone spod możliwości restrukturyazacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S. wniósł o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. w całości. Uzasadniając skargę skarżący zakwestionował dokonaną przez organ wykładnię art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji wskazując, że jest ona niezgodna z prawem i stanem faktycznym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 13 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik wniósł również o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy: dokumentu przewozowego CMR nr [...], decyzji Dyrektora UC w C. z dnia [...] kwietnia 2002 r., decyzji Dyrektora izby Celnej w C. z dnia [...] czerwca 2002 r., uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 9/03 i uzasadnienia wyroku NSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt GSK 1079/04.
W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącego podkreślił w szczególności, że:
- organ celny nie wykazał na żadnym etapie postępowania restrukturyzacyjnego ani wymiarowego, że należności celne zostały wymierzone w związku z dokonaniem przez skarżącego czynności prawnych mających na celu obejście przepisów - co jest konieczną przesłanką zastosowania art. 6 ust 4 ustawy o restrukturyzacji,
- wymierzenie restrukturyzowanych należności celnych - wbrew twierdzeniom organów celnych - nastąpiło nie w związku z czynnościami mającymi na celu obejście prawa, lecz w związku z niedochowaniem należytej staranności w wykonywaniu obowiązków związanych z procedurą tranzytu,
- organy celne bezpodstawnie utożsamiają stwierdzone w postępowaniu wymiarowym niedochowanie należytej staranności z czynnościami prawnymi mającymi na celu obejście przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Sąd uznał, iż skarga uzupełniona pismem procesowym z dnia 13 maja 2010 r. zasługuje na uwzględnienie ze względu na naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Istotą sporu było ustalenie czy w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem nie podlegają restrukturyzacji zaległości podatkowe i celne określone w decyzji właściwego organu podatkowego, organu celnego (...) określone w wyniku postępowania kontrolnego – jeżeli zaległości te określone zostały w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów podatkowych, o należnościach celnych, o ubezpieczeniach społecznych lub przepisów dotyczących wymiaru i poboru tych należności.
Z treści tego przepisu wynika w ocenie Sądu, iż o istnieniu ustawowej negatywnej przesłanki uwzględnienia wniosku o restrukturyzację przesądza treść decyzji jakie zapadły w toku celnego postępowania wymiarowego. W tym bowiem postępowaniu dochodzi do ustalenia stanu faktycznego, z którego wynika, czy zaległości celne określone zostały w związku z dokonywaniem przez stronę czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa. Prowadząc zatem postępowanie, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie zasadności wniosku o restrukturyzację należności – w tym wypadku celnych – organ celny jest związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi w postępowaniu wymiarowym. Jednocześnie w postępowaniu restrukturyzacyjnym strony nie mogą skutecznie kwestionować trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę ostatecznych rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu wymiarowym.
Analogiczna wykładnia ww. przepisu wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak też decyzji ją poprzedzającej. Wykładni tej nie kwestionuje również strona skarżąca.
W związku z powyżym w celu oceny zodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją porzedzającej należało w szczególności rozważyć, czy z ustaleń faktycznych poczynionych w trakcie postępowania wymiarowego wynika, że zaległości celne określone zostały w związku z dokonywaniem przez stronę czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa.
W przedmiotowej sprawie bezsprzeczne jest, iż zaległości o restrukturyzację których skarżący wystąpił określone zostały decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w C. z dnia [...] kwietnia 2002 r. utrzymaną następnie w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] czerwca 2002 r.
Zgodność z prawem ww. decyzji została następnie skontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 9/03 oddalił skargę skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt GSK 1079/04 oddalił natomiast skargę kasacyjną skarżącego wniesioną od ww. wyroku sądu I instancji.
Analiza ww. orzeczeń organów administracji, jak i wyroków sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, że wymierzenie restrukturyzowanych należności celnych nastąpiło nie w związku z czynnościami mającymi na celu obejście prawa, lecz w związku z niedochowaniem należytej staranności w wykonywaniu obowiązków związanych z procedurą tranzytu. W orzeczeniach tych nie wskazano w żaden sposób, że skarżący doprowadził do powstania zaległości "w związku z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów o należnościach celnych". Stwierdzenie to pojawiło się natomiast po raz pierwszy dopiero w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmawiającej objęcia restrukturyzacją zaległości z tytułu przedmiotowej opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Ci. z dnia [...] kwietnia 2002 r. o nałożeniu na skarżącego opłaty manipulacyjnej dodatkowej wskazano, że przewoźnik powinien zgodnie z art. 8 Konwencji CMR sprawdzić dokładność danych listu przewozowego dotyczącego ilości sztuk, jak również cech i numerów oraz widoczny stan towaru i jego opakowań. Organ wskazał również, że zakwalifikowanie wprowadzenia towaru jako nielegalne następuje jedynie w oparciu o przepisy prawa celnego, a rozstrzygnięcie to nie stanowi o winie lub karze wobec dłużnika. Brak wiedzy stron, że oprócz towarów w odniesieniu do których strony dochowały obowiązku zawiadomienia organu celnego o ich dostarczeniu do granicznego urzędu celnego przywiezionych zostało ponadto ogółem 26.795 sztuk parasoli, nie wpływa na ocenę czy przedmiotowe towary zostały lub nie zostały nielegalnie wprowadzone na polski obszar celny. Tym samym – jak trafnie podkreślono w piśmie z dnia 13 maja 2010 r. uzupełniającym skargę – organ celny w uzasadnieniu tej decyzji potwierdził, że zastosowanie w sprawie art. 276 § 2 Kodeksu celnego i wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie zależy w żaden sposób od winy osoby zobowiązanej, lecz jest sankcją uruchamianą na zasadzie ryzyka.
Również w uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2002 r. utrzymującej w mocy ww. decyzję organu I instancji wynika jedynie, że kierowca zatrudniony przez skarżącego nie wykonał ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 8 Konwencji CMR. Uzasadnienie tej decyzji nie zawiera natomiast żadnych ustaleń faktycznych świadczących o tym, że skarżący zaniedbując swoje obowiązki dokonał jakichkolwiek czynności prawnych mających na celu obejścia przepisów prawa.
O celowych działaniach skarżącego zmierzających do obejścia przepisów prawa nie ma również mowy w uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych kontrolujących legalność decyzji o naożeniu na skarżącego opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 9/03 wynika, że sąd ten zaakceptował ustalenia faktyczne poczynione przez organy celne i nie odnosił sie do ewentualnych ustaleń, czy kierowca (przewoźnik), naruszając obowiązki celne działał w celu ich obejścia. Przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach była jedynie kwestia odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo wskazano osobę zobowiązaną.
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 listopada 2004 r. sygn. akt GSK 1079/04, w zakresie odpowiedzialności przewoźnika stwierdził jedynie, że negatywne konsekwencje, którymi obciążono przewoźnika, związane są z nienależytym wypełnieniem obowiązków celnych ciążących bezpośrednio na nim z mocy poszczególnych przepisów obowiązującego prawa (np. art. 8 Konwencji CMR), a nie z okolicznościami wynikłymi ze zdarzeń wywołanych czynnościami dokonanymi przez jego kontrahentów z umowy międzynarodowego przewozu. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł natomiast żadnych stwierdzeń na temat rzekomych czynności prawnych przewoźnika podejmowanych w celu obejścia przepisów prawa celnego.
Z powyższego – w ocenie Sądu – wynika, że wydanie decyzji o odmowie objęcia restrukturyzacją zaległości skarżącego nie opierało się na ustaleniach faktycznych dotyczących tego, czy zaległości celne określone zostały w związku z dokonywaniem przez stronę czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa. Ustalenia takie – jak wskazano powyżej – nie zostały w decyzjach wymiarowych poczynione.
W przedmiotowej sprawie odmowy objęcia restrukturyzacją zaległości nie można było więc oprzrzeć na negatywnej przesłance określonej w art. 6 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji. Organy celne orzekające w niniejszej sprawie z przesłanką tą zrównały natomiast niedochowanie należytej staranności w wypełnianiu obowiązków celnych (art. 8 w zw. z art. 3 Konwencji CMR), na które powoływano się w decyzjach wymiarowych.
W ocenie Sądu nie dochowanie należytej staranności przy wypełnianiu obowiązków celnych będące działaniem nieumyślnym nie może być jednak uznane za równoznaczne z dokonywaniem czynności prawnych mających na celu obejście przepisów prawa, którego istotą jest działanie umyślne.
Prowadząc ponownie postępowanie w przedmiotowej sprawie organy celne będą związane oceną prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu. Postępowanie to powinno natomiast uwzględniać zmianę stanu prawnego dotyczącego restrukturyzacji zaległości przedsiębiorców, która nastąpiła po akcesji Polski do Unii Europejskiej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI