V SA/Wa 1925/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-08-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
PFRONdofinansowaniepracownicy niepełnosprawniskładki ZUSterminy płatnościzwrot środkówustawa o rehabilitacjipomoc publicznaspółka cywilnasąd administracyjny

WSA w Warszawie oddalił skargę wspólników spółki cywilnej na decyzję Prezesa PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych z powodu opóźnień w opłacaniu składek ZUS.

Spółka cywilna zaskarżyła decyzję Prezesa PFRON nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, argumentując, że środki zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i że wystąpiły naruszenia proceduralne oraz przedawnienie. Sąd administracyjny uznał jednak, że opóźnienia w opłacaniu składek ZUS, nawet jeśli składki zostały ostatecznie uregulowane, stanowiły podstawę do żądania zwrotu dofinansowania zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji, a zarzuty przedawnienia nie były zasadne.

Sprawa dotyczyła skargi wspólników spółki cywilnej na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), która utrzymywała w mocy wcześniejszą decyzję nakazującą zwrot środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Powodem żądania zwrotu były stwierdzone nieprawidłowości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy przez pracodawcę w terminach wynikających z przepisów. Skarżący podnosili zarzuty naruszenia przepisów postępowania, błędnych ustaleń faktycznych, niewłaściwej wykładni przepisów ustawy o rehabilitacji oraz przepisów unijnych, a także zarzut przedawnienia roszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że Prezes PFRON działał zgodnie z prawem. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 26a ust. 1a1 ustawy o rehabilitacji, dofinansowanie nie przysługuje, jeśli koszty płacy zostały poniesione z uchybieniem terminów przekraczającym 14 dni, a kwota opłacona po terminie nie przekracza 2% należnych składek. W analizowanej sprawie ustalono, że opóźnienia w płatnościach składek przekroczyły dopuszczalny próg, co skutkowało obowiązkiem zwrotu środków. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące przedawnienia, wskazując na odpowiednie zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej i określając początek biegu terminu przedawnienia od końca roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do refundacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, opóźnienie w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne przekraczające 14 dni, jeśli kwota opłacona po terminie przekracza 2% należnych składek, skutkuje obowiązkiem zwrotu otrzymanego dofinansowania.

Uzasadnienie

Ustawa o rehabilitacji w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 stanowi, że dofinansowanie nie przysługuje w przypadku uchybienia terminom opłacania składek, a art. 26a ust. 1a2 określa limit dopuszczalnego opóźnienia. Niespełnienie tych warunków obliguje organ do wydania decyzji nakazującej zwrot środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.r. art. 26a § ust. 1a1 pkt 3

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

u.r. art. 26a § ust. 1a2

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

u.r. art. 26a § ust. 11 pkt 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli lub analizy dokumentów, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

ppsa art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutek oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 47 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Określa terminy przesyłania deklaracji i opłacania składek przez płatników.

u.f.p. art. 60

Ustawa o finansach publicznych

Określa, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy.

u.f.p. art. 67

Ustawa o finansach publicznych

W sprawach dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

k.p.a. art. 61 § § 4

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Określa wymogi formalne decyzji administracyjnej.

ppsa art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

O.p. art. 70 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Określa termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opóźnienie w opłacaniu składek ZUS przekraczające 14 dni, jeśli kwota opłacona po terminie przekracza 2% należnych składek, stanowi podstawę do żądania zwrotu dofinansowania. Przepisy ustawy o rehabilitacji nie pozostawiają organowi luzu decyzyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia warunków przyznania dofinansowania. Zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot środków nie jest zasadny z uwagi na odpowiednie zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej i nieupływ terminu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, art. 76 § 1 i § 3, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.) poprzez błędne ustalenia faktyczne dotyczące wpłat składek i przyczyn opóźnień. Naruszenie przepisów ustawy o rehabilitacji, Konstytucji RP, Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych i Konwencji MOP poprzez błędną wykładnię, że opóźnienie w zapłacie składek skutkuje obowiązkiem zwrotu mimo wykorzystania dofinansowania zgodnie z przeznaczeniem. Naruszenie przepisów rozporządzeń dotyczących rozliczania składek przez ZUS. Naruszenie przepisów o finansach publicznych i Ordynacji podatkowej poprzez nakazanie zwrotu środków bez analizy przedawnienia. Błędne zastosowanie przepisów UE dotyczących pomocy publicznej.

Godne uwagi sformułowania

miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc decyzja wydana na podstawie ww. przepisu nie ma charakteru uznaniowego charakteryzującego się swobodą decyzyjną organu, lecz jest to tzw. decyzja związana środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości

Skład orzekający

Krystyna Madalińska-Urbaniak

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Zawiślak

członek

Dariusz Czarkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku zwrotu dofinansowania PFRON w przypadku opóźnień w opłacaniu składek ZUS oraz kwestii przedawnienia roszczeń PFRON."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o rehabilitacji i może wymagać analizy w kontekście zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu pracodawców związanych z terminowością opłacania składek ZUS i konsekwencjami dla otrzymywanego dofinansowania. Wyjaśnia kluczowe przepisy i interpretacje sądowe.

Opóźnienie w płatności składek ZUS może oznaczać konieczność zwrotu dofinansowania PFRON – kluczowa interpretacja sądu.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1925/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-08-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Czarkowski
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Zawiślak
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Sygn. powiązane
I GSK 1309/21 - Postanowienie NSA z 2025-02-06
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2020 r sprawy ze skargi M., R. i K. Z. - wspólników spółki cywilnej M. s.c. M. Z., R. Z., K. Z. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... sierpnia 2019 r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. Z., R. Z. oraz K. Z. wspólników [...] jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], którą zobowiązano Skarżących do zwrotu środków przekazanych tytułem wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj, lipiec 2015 r., styczeń, grudzień 2016 r., wrzesień, listopad, grudzień 2017 r., styczeń, luty 2018 r. w łącznej wysokości [...]zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w opłacaniu składek, organ zwrócił się pismami z dnia: [...] września 2018 r. oraz [...] października 2018 r. z zapytaniem do właściwego Oddziału ZUS, czy strona opłaciła w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP za m. in. okresy: czerwiec, sierpień 2015 r., luty 2016 r., styczeń, październik, grudzień 2017 r, styczeń, luty, marzec 2018 r. w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz, U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.) zwanej dalej: "u.s.u.s.".
Pismami z dnia: [...] października 2018 r. oraz [...] listopada 2018 r. Oddział ZUS w [...] poinformował, że za płatnika - [...] - za m.in. okresy rozliczeniowe:
- czerwiec 2015 r. składki na FUS zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu
26 stycznia 2017 r.), składki na FUZ zostały opłacone po terminie, w dniu 3 sierpnia 2015 r.,
- sierpień 2015 r. składki na FUS oraz FUZ zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 26 stycznia 2017 r.),
- luty 2016 r. składki na FUS zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 26 stycznia 2017 r.), składki na FUZ zostały opłacone po terminie, w dniu 30 marca 2016 r.,
- styczeń 2017 r. składki na FUS zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu
14 lutego 2018 r.),
- październik 2017 r. składki na FPiFGŚP zostały opłacone po terminie (ostatecznie
w dniu 22 lutego 2018 r.),
- grudzień 2017 r. składki na FUS zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu
15 marca 2018 r.), składki na FUS zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 22 lutego 2018 r.), składki na FPiFGŚP zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 23 marca 2018 r.),
- styczeń 2018 r. składki na FUS oraz FUZ zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 23 marca 2018 r.), składki na FPiFGŚP zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 16 kwietnia 2018 r.),
- luty 2018 r. składki na FUS zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 20
kwietnia 2018 r. składki na FUS zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 16 kwietnia 2018 r.), składki na FPiFGŚP zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 15 maja 2018 r.),
- marzec 2018 r. składki na FUS oraz FUZ zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 18 maja 2018 r.), składki na FPiFGŚP zostały opłacone po terminie (ostatecznie w dniu 24 maja 2018 r.).
Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. strona została wezwana do zwrotu środków Funduszu wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj, lipiec 2015 r., styczeń, grudzień 2016 r., wrzesień, listopad, grudzień 2017 r., styczeń, luty 2018 r. wraz z odsetkami naliczonymi od nienależnie pobranej kwoty od dnia jej otrzymania w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania.
W związku z brakiem wpłaty kwoty określonej w wezwaniu, pismem z dnia [...] marca 2019 r. Fundusz zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwoty nienależne pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: maj, lipiec 2015 r., styczeń, grudzień 2016 r., wrzesień, listopad, grudzień 2017 r., styczeń, luty 2018 r. na podstawie art. 61 § 4 k.p.a.
Następnie decyzją z dnia (...) czerwca 2019 r. Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot środków Funduszu, przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy sprawozdawcze w łącznej kwocie [...] zł.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona podniosła zarzuty naruszenia:
1. przepisów postępowania a mianowicie art. 7, art. 77 § 1, art. 76 § 1 i § 3, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 45 ust 3a ustawy o rehabilitacji, poprzez dokonanie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, co do okoliczności dotyczących wpłat składek przez stronę jako pracodawcę na rzecz ZUS, w tym zarówno kwot składek wypłaconych na osoby niepełnosprawne jak i terminów zapłaty tych składek a nadto braku ustalenia okoliczności dotyczących przyczyn opóźnień, w tym czy opóźnienia były spowodowane działaniami lub zaniechaniami zależnymi od strony, braku ustaleń co do tego, czy strona spełniała warunki otrzymania finansowania a nadto czy finansowanie zostało wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem oraz na okoliczność, z którymi przyznano dofinansowanie zostały osiągnięte i na okoliczność, czy strona w przedmiotowym okresie była przedsiębiorstwem czy też nie czy cele w związku była przedsiębiorstwem, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu przepisów Unii Europejskiej oraz jakie skutki będzie miało dla utrzymania miejsc pracy osób niepełnosprawnych nakazanie po kilku latach zwrotu dofinansowania wykorzystanego zgodnie z przeznaczeniem;
2 naruszenie art. 26a ust. 1 a1 i art. 26a ust 11 pkt 1, art. 26a ust. 4, art. 2 pkt 4a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. 2019 poz. 1172) – dalej jako "ustawa o rehabilitacji" w związku z art. 2, art. 7, art, 32, art. 69 Konstytucji RP w zw. z art. 27 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r.. Konwencji Nr 159 MOP dotyczącej rehabilitacji zawodowej i zatrudniania osób niepełnosprawnych z dnia 20 czerwca 1983 r. rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne we wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu oraz w zw. z art. 2 pkt 18 lit c. rozporządzenia Komisji UE 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu, przez przyjęcie poprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie błędne przyjęcie, że opóźnienie w zapłacie składek na ubezpieczenie społeczne przez stronę skutkowało obowiązkiem zwrotu mimo, iż składki na ubezpieczenie zostały opłacone a dofinansowanie zostało wykorzystane zgodnie z jego przeznaczeniem i celem;
3. naruszenie art. 67 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 68 § 1 i art. 21 ust. pkt 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2019 poz. 900), art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 i § 3, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 45 ust 3a ustawy o rehabilitacji poprzez nakazanie zwrotu środków dofinansowania bez analizy kwestii przedawnienia możliwość nakazania zwrotu tych środków, w szczególności za maj 2015 r. i za lipiec 2015 r. z powodu upływu terminu przedawnienia.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2019 r. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Z kolei, koszty płacy wg art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Tym samym uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie jest możliwe m.in., gdy nie zostały opłacone opisane powyżej składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Organ zaznaczył przy tym, że zawarte w art. 26a ust. 1a1 sformułowanie "miesięczne dofinansowanie nie przysługuje" oznacza, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu nie ma charakteru uznaniowego charakteryzującego się swobodą decyzyjną organu, lecz jest to tzw. decyzja związana. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 26a ust. 1a2 ww. ustawy, kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.
Powyższe wskazuje, że jeżeli pracodawca ubiegający się o wypłatę środków PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, dokona częściowej zapłaty składek do ZUS z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, zaś kwota opłacona po terminie wskazanym w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, nie przekroczy 2% składek należnych za dany miesiąc, pracodawca nie traci prawa do uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ten okres.
Następnie organ przedstawił analizę wpłat dokonanych z uchybieniem terminu, wynikającego z odrębnych przepisów, przekraczającego 14 dni i wskazał, że wpłaty dokonane z uchybieniem terminu za okresy rozliczeniowe: czerwiec, sierpień 2015 r., luty 2016 r., styczeń, październik, grudzień 2017 r., styczeń, luty, marzec 2018 r., przekroczyły wysokość 2% składek należnych za dany miesiąc.
W niniejszej sprawie, w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono zatem, że miesięczne dofinansowanie za okresy sprawozdawcze: maj, lipiec 2015 r., styczeń, grudzień 2016 r., wrzesień, listopad, grudzień 2017 r., styczeń, luty 2018 r. zostało pobrane nienależnie.
Następnie organ odniósł się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazał, że są one niezasadne.
W skardze na powyższą decyzję Skarżący wnieśli o jej uchylenie w całości podnosząc następujące zarzuty:
1) naruszenie przepisów postępowania a mianowicie art, 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art, 76 § 1 i § 3, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez dokonanie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, co do okoliczności dotyczących wpłat składek przez stronę jako pracodawcę na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym zarówno kwot składek wpłaconych za osoby niepełnosprawne, jak i terminów zapłaty tych składek, a nadto braku ustalenia okoliczności dotyczących przyczyn opóźnień, w tym czy opóźnienia były spowodowane działaniami lub zaniechaniami zależnymi od strony, braku ustaleń co do tego, czy strona spełniała warunki otrzymania finansowania, a nadto czy finansowanie zostało wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, oraz na okoliczność, czy cele w związku z którymi przyznano dofinansowanie zostały osiągnięte i na okoliczność, czy strona w przedmiotowym okresie była przedsiębiorstwem czy też nie była przedsiębiorstwem, które nie znajdowało się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu przepisów Unii Europejskiej, oraz jakie skutki będzie miało dla utrzymania miejsc pracy osób niepełnosprawnych nakazanie po kilku latach zwrotu dofinansowania wykorzystanego zgodnie z przeznaczeniem;
2) naruszenie art. 26a ust. 1a1 i art. 26a ust. 11 pkt 1, art. 26a ust. 4, art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji w związku z art. 2, art. 7, art. 32, art. 69 Konstytucji RP w zw. art. 27 Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012, poz. 1169), Konwencji Nr 159 MOP dotycząca rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych z dnia 20 czerwca 1983 r. (Dz. U. z 2005, Nr 43, poz. 412), rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. WE L z 9 sierpnia 2008 r., nr 214, s. 3 ze zm., dalej rozporządzenie 800/2008) oraz w zw. z art. 2 pkt 18 lit. c rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i art. 108 Traktatu (Dz. Urz. UE z 26 czerwca 2014 r., L 187 s. 1 i nast., dalej jako: "rozporządzenie nr 651/2014") przez przyjęcie poprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie błędne przyjęcie, że opóźnienie w zapłacie składek na ubezpieczenie społeczne przez stronę skutkowało obowiązkiem zwrotu, mimo iż składki na ubezpieczenie zostały opłacone a dofinansowanie zostało wykorzystane zgodnie z jego przeznaczeniem i celem;
3) naruszenie § 12, § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (DZ.U. Nr 78 poz. 465) oraz § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. poz. 1831) poprzez ich błędne zastosowanie, gdyż przepisy te wskazują na zasady rozliczania składek, zaś przepisy ustawy o rehabilitacji odnoszą się do terminowego opłacania składek za dany miesiąc przez pracodawcę korzystającego z dofinansowania jako płatnika składek, nie zaś co do kwestii ich rozliczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych;
4) naruszenie art. 67 ustawy o finansach publicznych (DZ.U, 2019 poz. 869) w zw. z art. 68 § 1 i art. 21 ust. pkt 2 Ordynacji podatkowej, art, 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 1 i § 3, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez nakazanie zwrotu środków dofinansowania bez analizy kwestii przedawnienia możliwość nakazania zwrotu tych środków, w szczególności za maj 2015 rok i za lipiec 2015 rok z powodu upływu terminu przedawnienia;
5) naruszenie art. 17 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Rady UE 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 15 rozporządzenia Rady (WE) Nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE poprzez ich błędne zastosowanie, mimo iż po pierwsze dotyczą one kompetencji Komisji UE w stosunku do Państwa Członkowskiego, a nade wszystko ograniczone są do decyzji wprost tam wskazanych i dotyczą pomocy przyznanej niezgodnie z prawem w rozumieniu tych Rozporządzeń, a pomoc przyznana skarżącym z pewnością nie stanowi pomocy niegodnej z prawem w rozumieniu w/w rozporządzeń.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że Prezes PFRON nie naruszył przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc do merytorycznej analizy sprawy Sąd zauważa, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to także treść art. 2 pkt 28 to rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Powyższe stanowisko potwierdza także orzecznictwo, w tym wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12 wskazujące na taką wykładnię co do daty stosowanych przepisów oraz z dnia z 25 lutego 2015r. sygn. akt II GSK 464/14, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3594/15.
Pomoc dotyczy zatem pokrycia wskazanej części kosztów kwalifikowanych, jako kosztów płacy, poniesionych w konkretnym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego przy spełnieniu w tym okresie warunków prawem przewidzianych.
W sprawie ustalono, że Strona wg organu, nie opłaciła w stosunku do pracowników składek ZUS za okresy sprawozdawcze: maj 2015 r., lipiec 2015 r. styczeń 2016 r., grudzień 2016 r. i od wrzesień 2017r. do luty 2018 r. zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.
Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.
Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwane dalej "miesięcznym dofinansowaniem", przysługuje w kwocie: 1) 1800 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności; 2) 1125 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; 3) 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.
Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.
W myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji).
Art. 33 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).
Rozporządzenie 651/2014 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w 2 pkt 3 i wg tego przepisu pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.
Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.
Zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 intensywność pomocy nie przekracza 75 % kosztów kwalifikowalnych.
W myśl art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Jeżeli rekrutacja takich pracowników nie powoduje wzrostu netto liczby pracowników w danym przedsiębiorstwie w porównaniu ze średnią za poprzednie 12 miesięcy, powodem zwolnienia zapełnionego w ten sposób etatu lub etatów jest dobrowolne rozwiązanie stosunku pracy, niepełnosprawność, przejście na emeryturę z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, dobrowolne zmniejszenie wymiaru czasu pracy lub zgodne z prawem zwolnienie za naruszenie obowiązków pracowniczych, a nie redukcja etatu (art. 33 ust. 3 rozporządzenia). Z wyjątkiem przypadku zgodnego z prawem zwolnienia za naruszenie obowiązków pracowniczych, pracownik niepełnosprawny jest uprawniony do nieprzerwanego zatrudnienia przez minimalny okres zatrudnienia zgodny z przepisami krajowymi lub porozumieniami zbiorowymi prawnie wiążącymi dla przedsiębiorstw i regulującymi zawieranie umów o pracę (art. 33 ust. 4).
Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samy, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.
W myśl art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.
Zgodnie art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.
Art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji wskazuje, że kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.
Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).
W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.
Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.
Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z powołanym art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.
Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji ma obowiązek ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów. W sprawie w takiego ustalenia organ dokonał i jednoznacznie ustalił, że za wskazane okresy strona nie poniosła kosztów płacy (składek na ubezpieczenia) w terminie wskazanym w art. 26 ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, a wysokość należnych składek uiszczonych z uchybieniem 14 dniowego terminu zawsze przekraczała 2% składek należnych. Na podstawie przedstawionych informacji pochodzących od ZUS, że składki na ubezpieczenia za okresy rozliczeniowe: czerwiec 2015 r., sierpień 2015 r., luty 2016 r., styczeń 2017 r. i od październik 2017r. do marzec 2018 r. zostały opłacone z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Z akt administracyjnych jasno wynikają daty kolejnych płatności na konkretne fundusze. Ustalenia te zostały poczynione na podstawie przedstawionych informacji pochodzących od ZUS, a więc informacji mających walor dokumentu urzędowego . Te uprawnienia wyłączne ZUS wynikają z treści art. 33 ust. 1 pkt 1-4 u.s.u.s. oraz art. 34 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Organ nie mógł w tym względzie poczynić odmiennych ustaleń, gdyż nie ma wglądu w pełen system rozliczeń między pracodawcą i ZUSem. Strona chcąc podważyć informacje pozyskane z ZUS powinna kwestie te wyjaśniać z tymże ( art. 34 ust. 6 u.s.u.s. ). Sąd, wbrew zarzutom skargi, nie dopatrzył się uchybień w prowadzonym przez organ administracji postępowaniu skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ zebrał dowody, z których jednoznacznie wynikają fakty, które przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Skarżąca żadnych dowodów przeciwnych, zaprzeczających tym faktom nie przedstawiła. Z kolei przedstawione dowody przez stronę, nie zaprzeczają dokonanym ustaleniom. Z tych też względów Sąd nie może uwzględnić sformułowanych w skardze zarzutów dot. błędnego lub niewyczerpującego ustalenia stanu faktycznego tj. naruszenia art. 7, 77 § 1 , 76 § 1 i § 3 , 78 § 1, 80, 81a § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
Także pozostałe zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Należy wskazać, że PFRON nie ma podstaw do badania przyczyn dla których pracodawca opóźnił się w poniesieniu kosztów płacy Przepisy ustawy o rehabilitacji, a w szczególności art. 26a ust. 1a1 nie pozostawiają organowi żadnego luzu decyzyjnego i decyzja wydawana w takim jak przedmiotowy stan faktyczny jest tzw. decyzją związaną, tj. taką, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Przepis art. 26a ust. 1a1 ust. 3 ustawy o rehabilitacji jest także jasny co do swojej treści i wbrew wywodom strony norma prawna nie pozostawia żadnych wątpliwości.
Zaś skoro stwierdzono, że strona koszty płacy pokryła po terminie wynikającym z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 w zw. z art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji, to na mocy art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji organ był zobowiązany wydać decyzję nakazującą zwrot środków. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.
W wyroku z dnia 17 czerwca 2020 r w sprawie o sygn. akt
I GSK 2217/19 Naczelny Sąd Administracyjny o ( LEX nr 3026018 ) wskazał, że (...) z całą pewnością za podlegającą zwrotowi "kwotę środków Funduszu ustaloną w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości", o której mowa w art. 49e ust. 1 przywołanej ustawy, należy uznać kwotę środków, która jakkolwiek została przyznana i wypłacona, to jednak pracodawca - jako beneficjent tych środków - naruszył obowiązki, o których mowa w pkt 3 ust. 1a1 art. 26a, a mianowicie poniósł miesięczne koszty płacy z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Potwierdza to więc wniosek, że nie chodzi o jakąkolwiek nieprawidłowość, lecz tylko o taką, która pozostaje w bezpośrednim i funkcjonalnym związku z przyznanym pracodawcy wsparciem finansowym w postaci dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, którego przyznanie skorelowane zostało z nałożonymi na pracodawcę obowiązkami, których naruszenie stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu przywołanej regulacji(...).
Tożsame stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2020r. w sprawie o sygn. akt I GSK 1582/19: Za podlegającą zwrotowi "kwotę środków Funduszu ustaloną w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości", o której mowa w art. 49e ust. 1 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, należy uznać kwotę środków, która jakkolwiek została przyznana i wypłacona, to jednak pracodawca - jako beneficjent tych środków - naruszył obowiązki, o których mowa w art. 26 ust. 1a1 pkt 3 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a mianowicie poniósł miesięczne koszty płacy z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. A zatem, że nie chodzi o jakąkolwiek nieprawidłowość, lecz tylko o taką, która pozostaje w bezpośrednim i funkcjonalnym związku z przyznanym pracodawcy wsparciem finansowym w postaci dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, którego przyznanie skorelowane zostało z nałożonymi na pracodawcę obowiązkami, których naruszenie stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu przywołanej regulacji ( publ. CBOSA).
Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nigdy nie był kwestionowany obowiązek zwrotu dofinansowania w przypadku gdy koszty płacy były pokryte z opóźnieniem. Wręcz przeciwnie , w wielu orzeczeniach wyrażany jest pogląd , że ten wymóg służy ochronie interesów osób niepełnosprawnych. Otrzymanie pomocy jest przywilejem, który aby pracodawca otrzymał, musi spełnić określone warunki.
Strona zarzucając naruszenie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych czy też Konwencji Nr 159 MOP nie wskazuje konkretnie na czym to naruszenie miałoby polegać. Państwo Polskie spełnia swoje zobowiązania międzynarodowe, gwarantując pomoc na zatrudnienie osób niepełnosprawnych. W sprzeczności z normami prawa międzynarodowego nie stoi uzależnienie tej pomocy od wywiązywania się przez beneficjenta ze swoich zobowiązań , które, w tym przypadku, mają z założenia charakter gwarancyjny wobec praw osób niepełnosprawnych.
Natomiast przyjęte rozwiązania ustawodawcze w zakresie zwrotu pomocy nie stoją w sposób oczywisty w sprzeczności z rozporządzeniem w sprawie wyłączeń blokowych (651/2014 ). Rozporządzenie to reguluje pomoc dozwoloną – w jakich sytuacjach pomoc publiczna może być przyznana. Nie jest podstawą do ustalania prawa podmiotowego do takiej pomocy. Te kwestie reguluje ustawodawstwo krajowe.
Brak jest też podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu przedawnienia prawa do orzekania w przedmiocie zwrotu. Organ co prawda nie analizował tej kwestii, ale w sposób oczywisty w sprawie problem ten nie występuje.
Wyjaśniając tę kwestię należy po pierwsze wskazać, że zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.
Z treści art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. poz. 869, dalej jako: "u.f.p."), w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych Dz. U. z 2017 r. poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.
W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowo, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe i tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:
1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;
2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;
3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;
4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;
5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;
6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;
6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;
7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;
8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.
Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy termin "w szczególności" i dlatego też w ocenie Sądu także środki przekazane stronie na mocy art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie) i których następnie zwrotu zażądał Prezes Zarządu PFRON, na mocy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji także stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.
W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajduje również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm., dalej jako: "O.p").
Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przy tym nie ulega wątpliwości, że z przepisu art. 70 § 1 O.p. wynika, że zobowiązanie przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w tym przepisie upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października, sygn. akt FPS 8/03, ONSA 2004/1/7).
W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc.
Przypomnieć trzeba, że najwcześniejsze okresy objęte obowiązkiem zwrotu refundacji składek na ubezpieczenia społeczne to maj i lipiec 2015 r. (okresy rozliczeniowe w ZUS – czerwiec i sierpień 2015 r. ). Biorąc powyższe pod uwagę bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od 1 stycznia 2016 r. i zakończy się z końcem roku bieżącego.
Reasumując, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu, organ prowadził przedmiotowe postępowanie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI