V SA/WA 1870/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-04-17
NSArolnictwoWysokawsa
grupy producentów rolnychpomoc finansowaśrodki unijneProgram Rozwoju Obszarów WiejskichARiMRsztuczne warunkiochrona interesów finansowych UEprawo rolnewsparcie UE

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Prezesa ARiMR odmawiającą przyznania pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych, uznając, że warunki do jej uzyskania zostały sztucznie stworzone.

Skarżąca Spółdzielnia Producentów Mleka domagała się przyznania pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Prezes ARiMR odmówił przyznania środków, uznając, że utworzenie grupy i jej działalność miały na celu sztuczne stworzenie warunków do uzyskania korzyści finansowych, sprzecznych z celami wsparcia UE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił to stanowisko, oddalając skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Spółdzielni Producentów Mleka na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmawiającą przyznania pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych. Organ administracji uznał, że warunki do uzyskania pomocy zostały sztucznie stworzone, co jest sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i krajowego, w szczególności z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, podzielił stanowisko organu. Stwierdzono, że utworzenie grupy przez byłych członków Spółdzielni Mleczarskiej w Z., która wcześniej korzystała z pomocy i została przekształcona tak, by przyjmować tylko osoby prawne, a także powiązania osobowe i organizacyjne między nowymi podmiotami a Spółdzielnią Mleczarską w Z., wskazują na celowe działanie mające na celu obejście przepisów prawa i przedłużenie okresu otrzymywania wsparcia. Sąd podkreślił, że ARiMR ma prawo badać nie tylko formalne spełnienie warunków, ale także celowość i zgodność z prawem faktycznego funkcjonowania grupy, nawet jeśli została ona wpisana do rejestru marszałka województwa. W konsekwencji, sąd uznał, że odmowa przyznania pomocy była uzasadniona, a skarga niezasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli analiza obiektywnych i subiektywnych elementów wykaże, że celem było obejście przepisów i uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że okoliczności takie jak powiązania osobowe i kapitałowe między nowymi grupami a dawną spółdzielnią, sprzedaż większości produkcji do pośrednika oraz brak własnej infrastruktury przez grupę, wskazują na sztuczne stworzenie warunków do uzyskania pomocy finansowej, co jest podstawą do odmowy jej przyznania zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.gpr art. 2

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw

u.gpr art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw

Grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów.

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich art. 10 § ust. 1

Pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach unijnych i krajowych.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich art. 35 § ust. 1

Określa cele pomocy finansowej dla grup producentów: dostosowanie do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, wspólne zasady dotyczące informacji o produkcji.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej art. 60

Osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się korzyści, jeżeli stwierdzono, że warunki do ich uzyskania zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami prawodawstwa.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" art. 3 § ust. 1 pkt 2

Pomoc finansowa jest udzielana grupie producentów, która została utworzona ze względu na określone produkty lub grupę produktów.

Pomocnicze

Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich art. 4 § ust. 3

Zastosowane w kontekście oceny, czy działania skarżącej wypełniały znamiona stworzenia sztucznych warunków.

Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 art. 4 § ust. 8

Kwestia interpretacji była przedmiotem rozważań NSA i TSUE w kontekście oceny sztucznie stworzonych warunków.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o błędną interpretację przepisów.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez sformułowanie zarzutu tworzenia sztucznych warunków, nie mającego oparcia w stanie faktycznym.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez sformułowanie zarzutu tworzenia sztucznych warunków, nie mającego oparcia w stanie faktycznym.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut naruszenia poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej przez grupę producentów rolnych, sprzecznych z celami prawa UE. Niezrealizowanie przez grupę celów wsparcia, takich jak wspólne wprowadzanie towarów do obrotu. Istnienie powiązań osobowych i kapitałowych między nowymi grupami a dawną spółdzielnią, wskazujących na celowe obejście przepisów.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 4 ust. 3 Rozporządzenia 2988/95, art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011, art. 60 Rozporządzenia 1306/2013, art. 35 Rozporządzenia 1698/2005, § 3 Rozporządzenia MRiRW). Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 8 KPA, art. 6 KPA, art. 7, 77 § 1, 80 KPA, art. 11 KPA). Brak rozpatrzenia sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, pominięcie dowodów, nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. Ciężar dowodu przeniesiony na skarżącego. Konieczność badania przez organy zamiaru podmiotów przy zarzucie sztucznych warunków. Naruszenie zasady zaufania (art. 8 KPA), zasady praworządności (art. 6 KPA), naruszenie art. 7 w zw. z art. 80 KPA i z art. 21 ust. 2 ustawy. Naruszenie zasady przekonywania, brak uzasadnienia prawnego (art. 11 w zw. z art. 10 KPA).

Godne uwagi sformułowania

warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa Grupa pełni rolę sztucznego ogniwa w sztucznie rozszerzonym łańcuchu dostaw produktu do odbiorcy końcowego. analiza obiektywnych i subiektywnych elementów chronologia zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy wskazuje, że zamiarem osób zawiązujących nową grupę producentów, było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku [...] oraz kwestii limitu pomocy

Skład orzekający

Piotr Piszczek

przewodniczący

Beata Blankiewicz-Wóltańska

członek

Jarosław Stopczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sztucznego tworzenia warunków do uzyskania pomocy finansowej w ramach wspólnej polityki rolnej UE, w szczególności w kontekście grup producentów rolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji tworzenia grup producentów rolnych w celu obejścia limitów pomocy i celów wsparcia UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy unijnych funduszy i potencjalnych prób obejścia przepisów, co jest interesujące z punktu widzenia praktyki prawniczej i zarządzania środkami publicznymi.

Czy można sztucznie stworzyć grupę producentów, by wielokrotnie pobierać unijne dotacje?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1870/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 2767/18 - Wyrok NSA z 2022-08-17
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 88 poz 983
art. 2, art. 3, art. 7
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw.
Dz.U. 2013 poz 173
art. 10 ust. 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej dla grupy producentów rolnych; oddala skargę.
Uzasadnienie
[...] Spółdzielnia Producentów Mleka (dalej zamiennie "Grupa" albo "Strona"), na podstawie decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej "Dyrektor OR") nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, w dniu [...] września 2016 r. złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o płatność w ramach ww. działania za okres od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] stycznia 2016 r., tj. za czwarty rok korzystania z pomocy.
W dniu [...] marca 2017 r. Dyrektor OR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych.
Strona odwołała się od ww. decyzji zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (...) poprzez zastosowanie go w niniejszej sprawie podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że Spółdzielnia podjęła działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej w związku z art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia (...) poprzez dokonanie błędnej wykładni przedmiotowego przepisu i w konsekwencji uznanie, że Grupa nie spełnia celów wsparcia.
b) art. 3 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. (...) poprzez zastosowanie go w niniejszej sprawie podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że Grupa nie stworzyła sztucznych warunków, o których mowa w tym przepisie.
2. Naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o błędną interpretację obowiązujących przepisów w tym zakresie,
b) art. 8 Kpa w zw. z art. 80 Kpa poprzez sformułowanie zarzutu tworzenia sztucznych warunków, nie mającego oparcia w zaistniałym stanie faktycznym,
c) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa i z art. 21 ust. 2 z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu (...) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskutek czego dokonano nieprawidłowej oceny zaistniałego stanu faktycznego,
d) art. 11 w zw. z art. 107 § 1 Kpa poprzez sporządzenia uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy z pominięciem jej uzasadnienia prawnego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy.
W następstwie rozpoznania odwołania Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu w/w decyzji wskazał m. in. iż zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" określone zostały zarówno na mocy przepisów unijnych, jak i krajowych.
Na gruncie przepisów unijnych istota przedmiotowej pomocy przedstawiona została w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie (...) zgodnie z którym, wsparcia finansowego, udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracji grup producentów do celów:
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych:
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Przepisy wykonawcze do powyższego rozporządzenia nr 1698/2005, zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe (...), które następnie zostało uchylone i w jego miejsce stosuje się m. in. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania (...).
Stosownie do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 88, poz. 983 z późn. zm.) (dalej "ustawa gpr"). Zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 1 ustawy gpr, grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów, w celach określonych w art. 2, który to przepis jest kontynuacją celów zawartych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005.
Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. nr 81, poz. 550, z późn. zm.) (zw. dalej "rozporządzeniem wykonawczym").
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, pomoc finansowa jest udzielana grupie producentów, która została utworzona ze względu na określone produkty lub grupę produktów.
Po przeprowadzonym postępowaniu, organ II instancji stwierdza, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania Grupie, środków z tytułu pomocy finansowej za okres od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] sierpnia 2016 r., tj. za czwarty rok korzystania z pomocy.
[...] Spółdzielnia Producentów Mleka została zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym (nr KRS [...]) w dniu [...] sierpnia 2012 r. zaś decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Marszałek Województwa [...] wpisał ją do rejestru Grup Producentów Rolnych.
Zgodnie z KRS (stan na dzień [...] sierpnia 2017 r.) siedzibą Grupy jest miejscowość Z., ul. [...], a organem uprawnionym do reprezentowania Grupy są dwaj Członkowie Zarządu lub jeden Członek Zarządu i pełnomocnik. W skład Zarządu wchodzą: R.M. pełniący funkcję Prezesa Zarządu oraz J.M. pełniący funkcję Członka Zarządu.
Organ podkreśla, że analiza akt sprawy przeprowadzona na etapie odwoławczym wykazała, iż 18 z 27 członków Grupy było wcześniej członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z., której decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] października 2005 r. została przyznana pomoc finansowa na wspieranie grup producentów rolnych w okresie od dnia [...]stycznia 2005 r. do dnia [...] stycznia 2010 r. Na podstawie wniosków o płatność Spółdzielni Mleczarskiej w Z. przyznano płatność w maksymalnych limitach przypadających na każdy rok działalności. Zgodnie z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym nr [...] siedzibą Spółdzielni Mleczarskiej w Z. jest miejscowość Z., ul. [...], natomiast organem uprawnionym do reprezentacji jest Zarząd. Oświadczenia woli za Spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu. W przypadku Zarządu jednoosobowego oświadczenie woli składa Prezes Zarządu i pełnomocnik. Prezesem Zarządu Spółdzielni Mleczarskiej w Z. jest R.M., natomiast pełnomocnikiem jest M.S.
W dniu [...] czerwca 2012 r. do organu I instancji wpłynęło pismo marszałka Województwa [...]informujące o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. czego skutkiem było skreślenie Spółdzielni Mleczarskiej w Z. z Rejestru Grup Producentów Rolnych.
Ponadto, z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] maja 2012 r. Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli Spółdzielni Mleczarskiej w Z. podjęło uchwałę o wprowadzeniu zmian do statutu spółdzielni polegających m.in. na ustaleniu, iż członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z. mogą być wyłącznie osoby prawne. Na mocy tej uchwały wszyscy dotychczasowi członkowie (osoby fizyczne) wystąpili z członkostwa w Spółdzielni i przeszli w zależności od miejsca zamieszkania do następujących spółdzielni mleczarskich:
• Spółdzielnia Producentów Mleka "[...]"
• [...] Spółdzielnia Producentów Mleka
• Spółdzielnia Producentów Mleka "[...]"
• [...] Spółdzielnia Producentów Mleka
Prezes ARiMR stwierdza, że na bazie składu osobowego Spółdzielni Mleczarskiej w Z. – będącego beneficjentem programu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – utworzono pięć nowych podmiotów.
21 członków z 29 członków z Grupy było w latach 2005 – 2012, tj. bezpośrednio poprzedzających zarejestrowanie Grupy, członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z.
Wszystkie nowe podmioty ubiegają się o wsparcie w ramach działania "Grup producentów rolnych".
Ponadto z załącznika nr 3 do wniosków o płatność stanowiącego Wykaz faktur VAT i rachunków uporządkowanych w ujęciu chronologicznym, potwierdzających przychody netto grupy ze sprzedaży produktów lub grup produktów, ze względu na które grupa została utworzona, wytworzonych w gospodarstwach jej członków i sprzedanych odbiorcom nie będącym członkami grupy (...) dla poszczególnych podmiotów zrzeszających byłych członków Spółdzielni Mleka w Z. wynika, że Spółdzielnia Mleka w Z. była jedynym lub większościowym odbiorcą produktu.
Organ odwoławczy stwierdza, że Grupa w pierwszym i czwartym roku swojej działalności całość swojej produkcji sprzedawała do Spółdzielni Mleczarskiej w Z., natomiast w drugim i trzecim roku działalności sprzedaż do Spółdzielni Mleczarskiej w Z. była na poziomie powyżej 90%.
Organ II instancji, stwierdza również, że Spółdzielnia Mleczarska w Z. nie jest końcowym odbiorcą produktu, a jedynie pośrednikiem. Zgodnie z wieloletnią umową handlową na obrót mlekiem surowym Spółdzielnia Mleczarska w Z. odsprzedaje towar dalej, a cena za mleko wynikać będzie z ceny, za jaką towar zostanie sprzedany końcowemu odbiorcy. Jak wynika z akt spraw pozostałych spółdzielni oraz spółek powstałych po podjęciu przez Spółdzielnię Mleczarską w Z. uchwały o przyjmowaniu w poczet członków jedynie osób prawnych, Spółdzielnia Mleczarska w Z. skupuje mleko od wszystkich osób będących członkami nowo powstałych podmiotów. Tym samym nie uległ zmianie sposób dystrybucji mleka produkowanego, przez członków grup producentów rolnych. Przed utworzeniem nowych podmiotów, większość z ich członków była członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z., która to odbierała od nich mleko i sprzedawała do odbiorcy końcowego. W obecnej sytuacji, nowo powstałe podmioty są jedynie dodatkowym ogniwem w łańcuchu sprzedaży mleka.
Zdaniem organu II instancji mało prawdopodobnym jest aby podmiot będący jedynie pośrednikiem w sprzedaży mógł zaproponować korzystniejsze warunki np. cenowe niż podmioty, które są końcowymi odbiorcami i przetwarzają dany produkt i mogli by go odebrać "po drodze" do innych producentów, a nie tak ja Spółdzielnia Mleczarska w Z. pokonywać ponad 150 km, żeby odebrać towar od członka Grupy i dostarczać go do odbiorcy, który ma siedzibę oddaloną od siedziby Spółdzielni Mleczarskiej w Z. o ponad 300 km.
Organ odwoławczy podkreśla, że R.M. pełni funkcję Prezesa Zarządu wszystkich podmiotów zrzeszających byłych członków Spółdzielni Mleczarskiej w Z., jak również jest Prezesem Zarządu w Spółdzielni Mleczarskiej w Z., który zgodnie z KRS (nr [...]) wraz z pełnomocnikiem może składać oświadczenia woli za spółdzielnię, ma możliwość weryfikacji zarówno stanu finansowego poszczególnych podmiotów, jest upoważniony do podejmowania decyzji i zobowiązań związanych z prowadzeniem działalności przez grupę podmiotów działającą w sektorze mleczarskim. Tym samym, wykazane powyżej okoliczności świadczą niezbicie o zależnościach osobowych i kapitałowych podmiotów: Spółdzielnia Producentów Mleka "[...]"; [...] Spółdzielnia Producentów Mleka; Spółdzielnia Producentów Mleka "[...]"; [...] Spółdzielnia Producentów Mleka, M. sp. z o.o. oraz Spółdzielnia Mleczarska w Z. To świadczy o możliwości koordynacji tych podmiotów, a chronologia zdarzeń doprowadzająca do powołania Grupy oraz innych ww. podmiotów, jak również dalsze jej funkcjonowanie wskazują niezbicie, iż czynności te zostały podjęte w celu obejścia przepisów prawa i stworzeniu sztucznych warunków uzyskania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych przez każdy ww. podmiot.
Prezes ARiMR zauważa, że istotny w niniejszej sprawie jest fakt, w jakich okolicznościach Grupa powstała, tj. powołanie Grup, w tym [...] Spółdzielni Producentów Mleka utworzonych w dużej mierze przez osoby, które były członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z., w krótkim okresie po wykreśleniu Spółdzielni Mleczarskiej w Z. z rejestru prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] oraz po otrzymaniu maksymalnych płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych".
Zawiązanie nowych grup producentów, w tym [...] Spółdzielni Producentów Mleka przez osoby będące członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z., którzy, uchwałą Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli Spółdzielni Mleczarskiej w Z. nie mogli być nadal członkami ww. spółdzielni, gdyż uchwała ta wprowadziła zmiany do Statutu, zgodnie z którymi członkami powyższej spółdzielni mogą być jedynie osoby prawne, jest działaniem przemyślanym i stanowi celowe działanie w kierunku uzyskania wsparcia finansowego ze środków Unii Europejskiej przez okres nie 5 a 10 lat przez te same osoby, działające na tym samym rynku sprzedaży.
Prezes ARiMR nie daje wiary wyjaśnieniom Strony w kwestii zmian członkowskich Spółdzielni Mleczarskiej w Z., gdyż fakt przejścia osób fizycznych do innych spółdzielni w zależności od miejsca zamieszkania, które to spółdzielnie dopiero rozpoczynają działalność w branży pomimo, iż ugruntowaną pozycję na rynku posiadała jej "poprzedniczka", stanowi jedynie decentralizację potencjału produkcyjnego jednego podmiotu w celu spełnienia wymogów formalnych dotyczących centralizacji sprzedaży i uzyskania pomocy finansowej w ramach systemu wsparcia przez inny podmiot. W szczególności, iż dotychczasowi członkowie Spółdzielni Mleczarskiej w Z., pośrednio nadal wchodzą w skład powyższej spółdzielni, gdyż podmioty do których Ci członkowie przeszli, tj. Spółdzielnia Producentów Mleka "[...]", [...] Spółdzielnia Producentów Mleka, Spółdzielnia Producentów Mleka "[...]" oraz [...] Spółdzielnia Producentów Mleka są członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z. Zatem, w tym przypadku trudno uznać, aby utworzenie Grupy spowodowało realizację celów zawartych w art. 45 ust. 1 lit. B oraz lit. C rozporządzenia nr 1698/2005, polegającego na centralizacji sprzedaży oraz wspólnego wprowadzania do obrotu, gdyż członkowie Grupy już przed jej utworzeniem, poprzez członkostwo w spółdzielni realizowali de facto te cele.
Poza tym, większościowym odbiorcą mleka od wszystkich nowo powstałych spółdzielni jest Spółdzielnia Mleczarska w Z., która jest jedynie pośrednikiem w dalszej odsprzedaży do podmiotów zajmujących się jego przetwórstwem, a osobą zarządzającą wszystkimi spółdzielniami jest R.M.
Co istotne, Grupa pomimo 4 lat funkcjonowania, jako grupa producentów rolnych, nie weszła w posiadanie jakiejkolwiek infrastruktury niezbędnej do wprowadzania do obrotu produktów wyprodukowanych przez jej członków, jak również nie wypracowała w tym zakresie własnej struktury organizacyjnej i procedur. Wszystkie zadania związane z odbiorem i dostarczaniem mleka do odbiorcy końcowego zlecone zostały podmiotowi powiązanemu ze Stroną osobowo i organizacyjnie, tj. Spółdzielni Mleczarskiej w Z. W opinii Prezesa ARiMR Grupa pełni rolę sztucznego ogniwa w sztucznie rozszerzonym łańcuchu dostaw produktu do odbiorcy końcowego. Organ II instancji nie dostrzega różnic w fizycznym procesie dostaw produktów wytworzonych przez członków [...] Spółdzielni Producentów Mleka, w odniesieniu do stanu poprzedniego, tj. funkcjonowania Spółdzielni Mleczarskiej w Z., jako grupy producentów rolnych.
Zdaniem Organu odwoławczego, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala stwierdzić, iż działalność [...] Spółdzielni Producentów Mleka, które nie zatrudnia żadnego pracownika, polega w zasadzie na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług związanych z jej działalnością (dotyczy to: najmu lokalu, prowadzenia dokumentacji, prowadzenia księgowości, ewidencji skupu i rozliczania dostaw mleka oraz wszystkich spraw związanych z funkcjonowaniem Spółdzielni).
Organ zauważa, iż tak jak przed przekształceniem, siedziba każdej z nowopowstałych grup producentów rolnych mieści się przy ul. [...].
Nie można także doszukać się korzyści z powołania nowych grup dla usprawnienia procesu transportu mleka pozyskanego od członków Grupy. Transport mleka, tak jak miało to miejsce przed przekształceniem Spółdzielni Mleczarskiej w Z., jest organizowany nadal przez ten podmiot, a nie przez poszczególne nowo utworzone grupy producentów rolnych, które w ocenie organu pełnią rolę sztucznego pośrednika.
Organ podkreśla, iż pomoc finansowa dla grup producentów rolnych przyznawana jest przez okres 5 lat w formie ryczałtu określanego na podstawie jej rocznej wartości netto produktów sprzedanych i wytworzonych w gospodarstwach członków grupy i wynosi:
1) 5%, 5%, 4%, 3% oraz 2% wartości produkcji do wysokości 1 000 000 EUR, wprowadzonej do obrotu odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku, oraz
2) 2,5 %, 2,5 %, 2,0%, 1,5% oraz 1,5% wartości produkcji przekraczającej 1 000 000 EUR, wprowadzonej do obrotu odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku.
W każdym przypadku, wsparcie nie przekracza maksymalnych kwot, tj.:
a) 100 000 EUR za pierwszy rok działalności,
b) 100 000 EUR za drugi rok działalności,
c) 80 000 EUR za trzeci rok działalności,
d) 60 000 EUR za czwarty rok działalności,
e) 50 EUR za piąty rok działalności.
Zdaniem organu mając na uwadze powyższe, nie ulega wątpliwości, iż Spółdzielnia Mleczarska w Z. podjęła uchwałę, zgodnie z którą jedynie osoby prawne mogą być jej członkami oraz, że powołanych zostało pięć nowych spółdzielni (ponad 70% członków należała do Spółdzielni Mleczarskiej w Z.) z których każda stara się o wsparcie finansowe w ramach działania "Grupy producentów rolnych", a zatem tego samego działania w ramach którego Spółdzielnia Mleczarska w Z. otrzymała maksymalne wsparcie, co przedłuża okres należnej pomocy z 5 do 10 lat.
Zdaniem Prezesa ARiMR, wyżej opisane działania noszą znamiona naruszenia prawa polegającego na stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści majątkowych, gdyż Strona, działając jako nowoutworzona Grupa w okresie pięcioletniego dofinansowania miałaby możliwość otrzymania wsparcia w maksymalnej wysokości 390 000 Euro. Dlatego też, aspekt finansowy był decydującym czynnikiem dążenia wspólników do założenia nowej Grupy, a działanie to miało na celu ominięcie przepisów w zakresie przysługującego na jednego wnioskodawcę, limitu pomocy.
Z całości zgromadzonego materiału dowodowego wynika, bowiem, że chronologia zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy wskazuje, że zamiarem osób zawiązujących nową grupę producentów, było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. a, lit. b oraz lit. c rozporządzenia nr 1698/2005 oraz kwestii limitu pomocy, a w dalszej kolejności, otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych".
Organ podkreśla nadto, iż nie kwestionuje spełniania przez Stronę formalnych warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, gdyż odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, o czym decyduje właściwy miejscowo marszałek województwa, a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej. Uznanie powyższego argumentu prowadziłoby do sytuacji, w której rola organu I instancji sprowadzona zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa przesądzałby o zasadności przyznania pomocy. Taką możliwość wyklucza art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, który nakazuje badanie, czy przyznanie pomocy nie jest konsekwencją stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków.
Reasumując, Prezes ARiMR stwierdził, że Grupa wypełniła, zarówno obiektywny warunek do uznania, wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a, lit. b oraz lit. c rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek do uznania, poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało na celu ominięcie warunku art. 35 ust. 1 lit. a, lit. b oraz lit. c rozporządzenia 1698/2005, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.
Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła [...] Spółdzielnia Producentów Mleka w Z. narzucając jej:
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 4. ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich w zw. z art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego (...)poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że działania Skarżącej wypełniały znamiona stworzenia sztucznych warunków w konsekwencji czego Grupie odmówiono przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych";
b) Art. 60 ust. 3 ROZPORZĄDZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią (...) poprzez zastosowanie go w niniejszej sprawie podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, ze Grupa nie stworzyła sztucznych warunków, o których mowa w tym przepisie.
c) art. 35 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wspierania rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że działania Grupy nie wypełniają celów tam oznaczonych;
d) § 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie Grupy (...)poprzez jego niezastosowanie i nieudzielenie Grupie pomocy finansowej, mimo spełniania przez Grupę warunków do jej przyznania.
2. przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 8 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez sformułowanie zarzutu tworzenia sztucznych warunków, nie mającego oparcia w zaistniałym stanie faktycznym,
b) art. 6 KPA poprzez rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o błędną interpretację obowiązujących przepisów w tym zakresie;
c) art. 7, 77 § 1 i 80 KPA w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu (...) poprzez dokonanie ustaleń niezgodnych, a nawet sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz pominięcie części materiału dowodowego;
d) art. 11 w zw. z art. 107 § 1 KPA poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy oraz nieustosunkowanie się do dowodów przedstawionych przez Skarżącego i ich pominięcie.
Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości;
2. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wywołanego niniejszą skargą, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wraz z opłatą od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, według norm przepisanych;
3. dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do niniejszej skargi na okoliczności szczegółowo wskazane w uzasadnieniu skargi.
W uzasadnieniu skargi jej autor zwraca uwagę na:
I. Brak rozpatrzenia sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący.
1. Pominięcie i nierozpoznanie wszystkich dowodów.
2. Nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów (skarżący wnosi o przesłuchanie świadków J.M. i M.N.).
3. Ciężar dowodu (przeniesiony przez organ na skarżącego).
4. Konieczność badania przez organy zamiaru podmiotów przy zarzucie sztucznych warunków.
II. Sztuczne warunki jako podstawę odmowy przyznania pomocy finansowej.
III. Analizę pojęcia "sztuczne warunki".
IV. Legalność działań członków Grupy.
V. Wykazanie niespełnienia przez Grupę warunku subiektywnego związanego
istnieniem zamiaru.
VI. Wykazanie niespełnienia przez Grupę warunku obiektywnego.
VII. Naruszenie art. 8 kpa (zasady zaufania).
VIII. Naruszenie art. 6 kpa (zasady praworządności).
IX. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 80 kpa i z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca
2007 r. o wspieraniu (...).
X. Naruszenie art. 11 w zw. z art. 10 kpa (zasady przekonywania, brak
uzasadnienia prawnego).
XI. Działanie w celu udowodnienia z góry postawionej tezy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zasady organizowania się producentów rolnych w grupy producentów oraz zasady i warunki udzielania ze środków publicznych pomocy finansowej związanej z ich organizowaniem i funkcjonowaniem określa ustawa z 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z Nr 88, poz. 983 ze zm.).
Stosownie do art. 2 ustawy z 15 września 2000 r. osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne prowadzące gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub prowadzące działalność rolniczą w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego.
Treść art. 3 ustawy określa szereg warunków, które muszą zostać spełnione dla prowadzenia działalności przez grupę producentów rolnych, między innymi zgodnie z ust. 1 pkt 1 w/w art. grupa musi zostać utworzona przez producentów jednego produktu lub grupy produktów. W ustawie określone zostały również wymagania jakie musi spełniać statut lub umowa, na podstawie których działa grupa (art. 4).
W ramach delegacji zawartej w art. 6 ustawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grupy producentów rolnych (Dz. U. z 2013 , poz.642).
Na podstawie art. 7 ustawy spełnienie przez grupę warunków określonych w ustawie o grupach producentów oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ustawy czyli w ww. rozporządzeniu z 9 kwietnia 2008 r., stwierdza w drodze decyzji administracyjnej marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy, który dokonuje również wpisu grupy do prowadzonego przez siebie rejestru grup. Nadzór nad działalnością grupy sprawuje marszałek województwa (art. 12 ustawy).
Program wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie pod nazwą "grupy producentów rolnych". W ramach tego programu grupom producentów rolnych przyznawana jest pomoc finansowa. Realizowanie programu na terytorium RP reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173 j.t.) w tym w odniesieniu do grup producentów ( art. 5 ust. 1 pkt 10).
W treści art. 10 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. przewidziano, że pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), oraz w przepisach wykonanych do tegoż rozporządzenia.
Przepisy te zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe (...), które następnie zostało uchylone, a w jego miejsce zastosowanie znajduje m. in. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (...) (Dz. U. UE z dnia 20 grudnia 2013 r. z późn. zm.).
Stosownie do art. 60 rozporządzenia nr 1307/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
Pomoc jest przyznawana, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki jej przyznania określane nadto w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ustawy, czyli w rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.).
Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia z 20 kwietnia 2007 r. pomoc jest udzielana grupie producentów, która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych zgodnie z ww. ustawą czyli do rejestru prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia i został jej nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru.
Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidują kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym zakresie organy ARiMR są związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi przez właściwego marszałka województwa.
Wobec uzyskania przez skarżącą wpisu do prowadzonego przez Marszałka Województwa [...] rejestru grup producentów rolnych, Prezes ARiMR zobowiązany był uznać, że grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych.
Organy ARiMR wydając decyzje o płatności są zobowiązane sprawdzić czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, ale także sprawdzić czy wnioskodawca spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie zachodzą określone w przepisach wspólnotowych przesłanki do odmowy wypłaty.
Tak więc, przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania środków finansowych organy orzekające sprawdzają, czy przyznanie pomocy wnioskodawcy wpisanemu do rejestru będzie zgodne z przepisami rozporządzenia (Rady) 1698/2005 i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Na gruncie prawa wspólnotowego cele pomocy finansowej przyznawanej grupom producentów określa przepis art. 35 rozporządzenia Rady nr 1698/2005, który w ust. 1 stanowi, że wsparcia ze środków dotyczących wspierania tworzenia grup producentów udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów do celów:
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1698/2005 celem pomocy finansowej przyznawanej w ramach działania "Grupy producentów rolnych", jest ułatwianie tworzenia i działalności grup producentów w celu wspólnego wprowadzania towarów do obrotu.
W związku z tym, że istotą pomocy jest wsparcie wspólnego wprowadzania do obrotu danego produktu należy przyjąć, że chodzi o działania wspólne czyli dokonywane przez wszystkich członków grupy.
W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że Grupa spełniła warunki formalne do otrzymania płatności.
Okoliczności te nie stoją jednak na przeszkodzie badania przez ARiMR zasadności przyznania płatności każdorazowo przy złożeniu przez Grupę wniosku o płatność. Wynika to z tego faktu, że wpisanie Grupy do rejestru grup producentów, zależy od spełnienia przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy z 15 września 2000 r., zaś wydanie decyzji przez ARiMR o przyznaniu pomocy finansowej, jest wynikiem spełnienia wymogów określonych treścią art. 3 ust. 1 rozporządzenia MR i RW z 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych". Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone przepisami nie tylko krajowymi ale i unijnymi.
Zgodnie z § 6 ust. 3 w/w rozporządzenia wypłata pomocy za dany okres jest dokonywana na podstawie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, która jest wydawana w oparciu o złożony wniosek o płatność, spełniający warunki określone w § 7 ust. 1, do którego dołączane są dokumenty wskazane w ust. 2 tego przepisu.
Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, ażeby organy kwestionowały braki wniosku czy zgłaszały zastrzeżenia do ilości wyprodukowanej minimalnej ilości produktu. Organ oceniając okoliczności powstania Grupy oraz związki pomiędzy jej członkami. uznał, że zasadne jest postawienie zarzutu stworzenia sztucznych warunków o czym stanowi art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
Odnosząc się do przedstawionych okoliczności należy stwierdzić, że Sąd podziela stanowisko organów w tej mierze. Nie powtarzając wszystkich ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji, które w całości Sąd akceptuje; należy w szczególności podkreślić, iż zgodnie z obowiązującymi w działaniu "Grupy producentów rolnych" regulacjami, pomoc jest udzielana grupie producentów która prowadzi działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest wpisana do rejestru grup producentów rolnych, prowadzonego przez właściwego marszałka województwa, została utworzona ze względu na produkty określone w załączniku do rozporządzenia. Pomoc jest wypłacana w formie rocznych płatności i obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę. Liczone od dnia decyzji o wpisie grupy do rejestru. Organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając decyzje o płatności zobowiązane są sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, jak również, czy spełnia kryteria wypłaty pomocy określone w przepisach wspólnotowych oraz czy nie występują określone w przepisach wspólnotowych, przesłanki do odmowy wypłaty pomocy.
Jak już podkreślono wcześniej z treści art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 wynika, iż nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.
W ocenie Sądu organ w obszernym, rzeczowym, a przede wszystkim przekonującym uzasadnieniem wykazał, iż chronologia zdarzeń dotycząca Skarżącej, jej członków, a także podmiotów tworzących inne grupy jednoznacznie wskazuje na stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania wsparcia.
Do najistotniejszych z nich należy zaliczyć:
- Fakt, iż na bazie składu osobowego Spółdzielni Mleczarskiej w Z. będącej beneficjentem programu pomocy finansowej na wspieranie GPR utworzono pięć nowych podmiotów w tym Skarżącą.
- To, że 21 członków Skarżącej z 29 jej członków ogółem było w latach 2005 – 2012 członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z..
- Okoliczność, że Grupa w pierwszym i czwartym roku swojej działalności całość swojej produkcji sprzedawała do Spółdzielni Mleczarskiej w Z., natomiast w drugim i trzecim roku działalności sprzedaż ta była na poziomie powyżej 90%.
- Spółdzielnia Mleczarska w Z. nie jest końcowym odbiorcą produktu, a jedynie pośrednikiem, a nadto skupuje mleko od wszystkich osób będących członkami nowo powstałych podmiotów.
- Prezesem Zarządu wszystkich podmiotów zrzeszających byłych członków Spółdzielni Mleczarskiej w Z., jak również Prezesem Zarządu Spółdzielni Mleczarskiej w Z. jest ta sama osoba (R.M.).
- Fakt, iż nadzwyczajne zebranie przedstawicieli Spółdzielni Mleczarskiej w Z. podjęło uchwałę o wprowadzeniu zmian do statutu polegających m. in. na ustaleniu, iż jej członkami mogą być wyłącznie osoby prawne, co w konsekwencji spowodowało przejście osób fizycznych do innych Spółdzielni, które rozpoczynają działalność w branży mleczarskiej, a zatem i decentralizację potencjału produkcyjnego jednego podmiotu w celu spełnienia wymogów formalnych dotyczących centralizacji sprzedaży i uzyskania pomocy finansowej w ramach systemu wsparcia przez inny podmiot.
- Dotychczasowi członkowie Spółdzielni Mleczarskiej w Z. (osoby fizyczne) pośrednio nadal wchodzą w skład tejże Spółdzielni, gdyż podmioty do których przeszli są członkami Spółdzielni Mleczarskiej w Z..
W związku z powyższym, Sąd podkreśla, że prawo nie zabrania prowadzenia działalności gospodarczej w formie wielu podmiotów czy spółek z tymi samymi udziałowcami. Jednak tam gdzie prawo ustala pewne ograniczenia (ilość członków grupy, limity pomocy) lub cele dla których ta pomoc jest przyznawana, organ ma prawo i obowiązek badać i oceniać zarówno przyczyny powstania Grupy, w skład której wchodzą podmioty ze sobą powiązane jak i sposób prowadzenia przez te podmioty działalności produkcyjnej.
W sprawie niniejszej organ odmowę przyznania pomocy oparł na treści art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Radu (UE) nr 1306/2016 z dnia 17.12.2013 r. Przepis ten ma bliźniaczo podobne brzmienie jak art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. U.E. L. 2006. 368.74).
Kwestia dotycząca właściwego zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1141/11. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na złożoną konstrukcję wewnętrzną art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006. Otóż zgodnie z tym przepisem przesłanką odmowy płatności jest:
1) stwierdzenie sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności oraz
2) wykazanie celu, jakim jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1595/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) pogląd ten podzielił i stwierdził, że pozostaje on aktualny na gruncie także art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Oznacza to, że oceniając zgodność z prawem decyzji wydanej na podstawie art. 4 ust. 8 powołanego rozporządzenia czy też na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 należy skonfrontować jego subsumcje z tymi elementami stanu faktycznego, które potwierdzają, że beneficjent, w tym wypadku, grupa producentów rolnych, stworzył sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności, oraz tymi ustaleniami, które wykazują cel, ich stworzenia.
Kwestia interpretacji art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 była też przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwość UE w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie o sygn. C-434/12 w sprawie ze skargi Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencija. Trybunał wskazał, że aby zbadać czy stworzono sztuczne warunki do uzyskania płatności należy ocenić elementy obiektywne i subiektywne . W ramach tych pierwszych należy ocenić warunki i cele wsparcia – czy są przez dany projekt realizowane (np. skierowanie pomocy do określonego kręgu podmiotów). Co do elementu subiektywnego to przy dokonywaniu jego oceny można wziąć pod uwagę, okoliczności faktyczne takie jak więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję (LEX nr 1362597).
W ocenie Sądu obie kwestie zostały przez organ wyjaśnione i uzasadnione w sposób zgodny z wyżej przytoczonymi orzeczeniami. Wyjaśniono zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy Grupa nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa (o czym mowa była wyżej). Zaś poprzez wykazanie wzajemnych powiązań między członkami Grupy oraz innymi podmiotami organ w sposób czytelny odniósł się do elementu subiektywnego – zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia.
W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia treści wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego jak i procesowego ponieważ wbrew stanowisku skarżącej organ jednoznacznie wyjaśnił przesłanki, z powodu których odmówił przyznania płatności za czwarty rok działania Grupy.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI