V SA/Wa 1846/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Powiatu N. na decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej, uznając, że błąd w algorytmie naliczania subwencji nie zwalnia z obowiązku jej zwrotu.
Powiat N. skarżył decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018. Organ wskazał na błąd techniczny w algorytmie naliczania subwencji, który spowodował zawyżenie kwoty ostatecznej. Skarżący argumentował, że nie ponosi odpowiedzialności za błąd organu, a subwencja została już wydana na cele oświatowe. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego jest jasny i nie wymaga innej wykładni niż literalna, a przyczyny zawyżenia subwencji nie mają znaczenia dla obowiązku jej zwrotu.
Sprawa dotyczyła skargi Powiatu N. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2019 r., którą Powiat został zobowiązany do zwrotu kwoty [...] zł jako nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018. Organ administracji wskazał, że błąd techniczny przy agregowaniu danych w Systemie Informacji Oświatowej, spowodowany przez Centrum Informatyczne Edukacji, doprowadził do błędnego przeliczenia uczniów Technikum [...] i w konsekwencji zawyżenia subwencji o [...] zł. Skarżący podnosił, że nie może ponosić konsekwencji błędu organu, zwłaszcza że dane wprowadził prawidłowo, a subwencja została już wykorzystana na cele oświatowe. Minister Finansów argumentował, że art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie uzależnia obowiązku zwrotu od przyczyn zawyżenia subwencji, a istotny jest sam fakt, że kwota była wyższa od należnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd uznał, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. jest jasny i wymaga literalnej wykładni. Stwierdzenie, że część oświatowej subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu, niezależnie od tego, po której stronie nastąpił błąd. Sąd podkreślił, że decyzje wydawane na podstawie tego przepisu są decyzjami związanymi, a organ nie ma luzu decyzyjnego. Ponadto, sąd wskazał, że subwencja ogólna nie jest przeznaczona na konkretne cele i jej wykorzystanie nie podlega kontroli w kontekście obowiązku zwrotu nadpłaty. Kwestie ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa pozostają poza kognicją sądu administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, błąd w algorytmie naliczania subwencji, niezależnie od tego po której stronie nastąpił, nie zwalnia z obowiązku zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty subwencji.
Uzasadnienie
Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi, że w przypadku gdy ustalona część oświatowej subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty. Przepis ten jest jasny i wymaga literalnej wykładni. Istotny jest sam fakt zawyżenia kwoty subwencji, a nie przyczyny tego zawyżenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.d.j.s.t. art. 37 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Przepis ten stanowi materialnoprawną podstawę do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej. Wystarczające jest stwierdzenie, że ustalona kwota subwencji była wyższa od należnej, bez znaczenia pozostają przyczyny zawyżenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.d.j.s.t. art. 3 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
u.d.j.s.t. art. 7 § 3
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 167 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.f.p.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2018
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. wymaga literalnej wykładni; istotny jest sam fakt zawyżenia subwencji, a nie przyczyny. Decyzje wydawane na podstawie art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. są decyzjami związanymi, organ nie ma luzu decyzyjnego. Wykorzystanie subwencji na cele oświatowe nie wpływa na obowiązek jej zwrotu. Subwencja ogólna nie jest przeznaczona na konkretne cele i jej przeznaczenie zależy od decyzji organu stanowiącego.
Odrzucone argumenty
Powiat N. nie ponosi odpowiedzialności za błąd organu w algorytmie naliczania subwencji. Subwencja została już wykorzystana na cele oświatowe w dobrej wierze. Organ powinien badać okoliczności powstania błędu i uwzględnić dobrą wiarę Skarżącego. Niewłaściwa wykładnia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez pominięcie okoliczności powstania zawyżenia. Naruszenie art. 2 Konstytucji RP i art. 7 k.p.a. poprzez przenoszenie odpowiedzialności za błąd organu na Skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
Istotą sporu jest natomiast to, czy w takiej sytuacji, to jest w sytuacji, kiedy dane dotyczące liczby uczniów zostały wprowadzone do Systemu Informacji Oświatowej prawidłowo, a tym samym Skarżące nie przyczyniło się do błędnego (zawyżonego) naliczenia kwoty subwencji oświatowej, Minister Finansów jest uprawniony do żądania zwrotu części subwencji w trybie określonym w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Zdaniem Sądu przywołany przepis jest jasny i nie wymaga innej wykładni aniżeli literalna. Każda kwota wyższa od należnej podlega zwrotowi i nie ma w tym zakresie żadnych wyjątków określonych prawem. Decyzje wydawane na podstawie art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. są decyzjami związanymi. Z tych względów nie można było podzielić tych wywodów skargi, które zmierzały do uzależnienia wydania decyzji o zwrocie od konieczności badania względów, które doprowadziły do przekazania jednostce samorządowej wyższej kwoty oświatowej subwencji ogólnej niż należna.
Skład orzekający
Konrad Łukaszewicz
przewodniczący-sprawozdawca
Jadwiga Smołucha
członek
Marek Krawczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek zwrotu nienależnie uzyskanej subwencji oświatowej, nawet w przypadku błędu organu naliczającego, oraz brak luzu decyzyjnego organu w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z subwencją oświatową i błędami w algorytmie naliczania. Interpretacja art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. może być stosowana do innych przypadków zwrotu nienależnie uzyskanych środków publicznych, jeśli przepisy stanowią o obowiązku zwrotu bez względu na przyczynę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między zasadą praworządności a odpowiedzialnością za błędy systemowe. Jest interesująca dla prawników zajmujących się finansami publicznymi i samorządem terytorialnym.
“Błąd w algorytmie kosztował powiat miliony. Czy można było tego uniknąć?”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA/Wa 1846/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-08-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-10-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jadwiga Smołucha Konrad Łukaszewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Krawczak Symbol z opisem 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I GSK 393/21 - Wyrok NSA z 2024-11-29 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Marek Krawczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Powiatu N. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lipca 2019 r. nr .... w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018 oddala skargę. Uzasadnienie Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2019 r. o numerze [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. o numerze [...] Minister Finansów zobowiązał Powiat N. (zwany dalej: "Skarżącym") do zwrotu kwoty [...] zł jako nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018. W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Edukacji Narodowej dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2018 (Dz. U. z 2017 r., poz. 2395; zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia 15 grudnia 2017 r."). Podstawę do naliczenia ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2018 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Skarżącego, stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci i młodzieży, wychowanków) w roku szkolnym 2017/2018 wykazywane przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2017 r. i 10 października 2017 r., zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe. Minister Finansów wskazał, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalono, że w wyniku błędu technicznego powstałego przy agregowaniu danych Systemu Informacji Oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2017 r. – spowodowanego przez Centrum Informatyczne Edukacji podległe Ministrowi Edukacji Narodowej – [...] uczniów Technikum [...] w [...] (zwanego dalej: "Technikum") błędnie zostało przeliczonych przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 zarówno wagą P16, jak też wagą P38, zamiast tylko i wyłącznie wagą P38. W związku z tym organ uznał, że zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o [...], co w konsekwencji skutkowało zawyżeniem części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 o kwotę [...] zł. Skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że nie może zostać obciążony konsekwencjami błędnego działania organu, tj. błędnej konstrukcji algorytmu, skoro dane do systemu informacji oświatowej zostały wprowadzone prawidłowo. Kwota subwencji została już wykorzystana na cele oświatowe związane z działalnością Technikum, zaś zarówno organ prowadzący szkołę, jak też sama szkoła działali w zaufaniu, że kwota subwencji została naliczona prawidłowo. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2019 r. w całości podzielając stanowisko zawarte w jej uzasadnieniu. Odnosząc się do argumentów zaprezentowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ podniósł, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 23 ze zm.; zwanej dalej: "u.d.j.s.t") nie mówi nic o przyczynach i okolicznościach uzyskania przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej. Istotny jest jedynie sam fakt zawyżenia kwoty subwencji, natomiast bez znaczenia są okoliczności, przyczyny czy też, po której stronie nastąpił błąd – jednostki samorządu terytorialnego czy właściwego do naliczenia subwencji organu. W konsekwencji, jeżeli wysokość subwencji została zawyżona – podlega korekcie niezależnie od okoliczności i przyczyn powstania zawyżenia. Końcowo Minister Finansów dodał, że z uwagi na wiążący charakter wskazanego przepisu, nie mógł odstąpić od jego zastosowania, np. w sytuacji zagrożenia wystąpieniem przez jednostkę samorządu terytorialnego z roszczeniem odszkodowawczym wobec Skarbu Państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2019 r. Skarżący wniósł o jej uchylenie, jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2019 r., zarzucając naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego; 2) art. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 k.p.a. poprzez: a) przenoszenie na Skarżący odpowiedzialności za błędne działania organu, tj. błędne naliczenie kwoty subwencji przy wykorzystaniu wadliwego algorytmu, podczas gdy dane do systemu, stanowiące podstawę do naliczenia subwencji zostały wprowadzone prawidłowo, tj. przede wszystkim zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, natomiast błąd w algorytmie został spowodowany przez podmiot będący autorem algorytmu; b) obciążenie Skarżącego niewynikającym z żadnego przepisu prawa obowiązkiem weryfikacji działań organu i ustalania w tym zakresie nieprawidłowości w zastosowanym algorytmie, podczas gdy to organ działa na podstawie przepisów prawa, ma obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; 3) art. 167 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 7 ust. 1 pkt 4 u.d.j.s.t. poprzez pominięcie okoliczności, iż subwencja przekazywana przez państwo samorządom ma co do zasady wspierać finansowo powiaty w realizacji zadań przede wszystkim z zakresu oświaty, natomiast subwencja przekazana przez organ w przedmiotowej sprawie została już w dobrej wierze przez Skarżącego wykorzystana na cele oświatowe związane z działalnością technikum żeglugi; 4) art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że: a) Minister Finansów zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy również w przypadku, gdy Skarżący jako organ prowadzący wprowadził prawidłowe, tj. zgodne ze stanem faktycznym dane do Systemu Informacji Oświatowej, a zawyżenie kwoty należnej subwencji nastąpiło z powodu błędnej konstrukcji algorytmu, na którą Skarżący nie miał żadnego wpływu; b) okoliczności i przyczyny powstania zawyżenia subwencji nie mają znaczenia dla sprawy, podczas gdy należna subwencja to taka, która została ustalona na podstawie prawidłowo wprowadzonych danych, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem dane zawarte w systemie informacji oświatowej były zgodne ze stanem faktycznym, natomiast kwestia błędnej konstrukcji algorytmu pozostaje poza dyspozycją ww. normy prawnej, a powyższe miało wpływ na wynik postępowania; 5) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie za obowiązujący jedynie literalnego brzmienia przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., bez przeanalizowania wszystkich okoliczności sprawy i dokonania wykładni celowościowej oraz bez uwzględnienia korzystnej dla skarżącego interpretacji tego przepisu. Rozwijając zarzuty skargi podniesiono, że poza dyspozycją normy prawnej wyrażonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. jest pobieranie źle wyliczonej subwencji, spowodowane błędem w algorytmie. Tak naliczonej subwencji nie można uznać za "nienależną", a obowiązek jej zwrotu nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach prawa, ponieważ w niniejszym przypadku przyczyna naliczenia zawyżonej kwoty subwencji nie była w ogóle związana z jakimkolwiek działaniem lub brakiem działania po stronie Skarżącego. Jego zdaniem, u podstaw zaskarżonej decyzji leży wadliwe założenie, że Powiat N. uzyskał nienależną kwotę subwencji, a ponadto, że skoro działanie Ministra Finansów w zakresie zobowiązania do zwrotu kwoty subwencji nie jest oparte na uznaniu administracyjnym, to organ tym samym jest zwolniony z badania okoliczności, w jakich doszło do naliczenia wyższej kwoty subwencji. Tymczasem po pierwsze nie można przerzucać odpowiedzialności na Skarżącego za działania organu, który winien działać na podstawie i w granicach prawa, a po drugie nie można jednakowo traktować podmiotu, który działając zamierzenie wprowadził do Systemu Informacji Oświatowej nieprawdziwe dane, chcąc uzyskać wyższą kwotę subwencji i podmiotu, który działając w dobrej wierze i zgodnie z prawem wykonał swoje zadania. Takie działanie organu podważałoby elementarne zasady praworządności i zaufania obywatela do organów państwa. Ponadto Skarżący wywiódł, że nie można w sprawie pominąć tego, że subwencja została wydana na cel, na który była przeznaczona. Skarżący – mając na względzie wysokość przyznanej subwencji – rozdysponował te środki w budżecie na pokrycie bieżących kosztów działalności placówek oświatowych, jak również realizowanie określonych inwestycji, wynikających z konieczności dostosowywania oświaty do zmieniających się uwarunkowań społeczno-ekonomicznych. Zwrot żądanej przez organ kwoty będzie natomiast skutkował koniecznością dokonania zmian w budżecie Skarżącego, a ponadto spowoduje konieczność przesunięcia środków finansowych z innych celów, co z kolei może doprowadzić do tego, że z realizacji niektórych ustawowych zadań Powiat będzie musiał zrezygnować, bądź odsunąć je w czasie. W takiej sytuacji konieczne stanie się rozważenie przez Skarżącego wystąpienia do organu z roszczeniem odszkodowawczym na drodze cywilnoprawnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując sprawę w ramach swoich kompetencji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zapadłe decyzje są zgodne z prawem. Poza przedmiotem sporu między stronami pozostaje to, że na skutek błędu leżącego po stronie organu część oświatowej subwencji na rok 2018 została naliczona w odniesieniu do [...] uczniów Technikum nieprawidłowo, bowiem uczniów tych przeliczono zarówno wagą P16, jak też wagą P38, zamiast tylko i wyłącznie wagą P38. Istotą sporu jest natomiast to, czy w takiej sytuacji, to jest w sytuacji, kiedy dane dotyczące liczby uczniów zostały wprowadzone do Systemu Informacji Oświatowej prawidłowo, a tym samym Skarżące nie przyczyniło się do błędnego (zawyżonego) naliczenia kwoty subwencji oświatowej, Minister Finansów jest uprawniony do żądania zwrotu części subwencji w trybie określonym w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. W tak zakreślonym sporze rację należało przyznać Ministrowi Finansów. Przypomnieć w pierwszej kolejności należy, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., stanowiącym materialnoprawną podstawę decyzji Ministra Finansów, w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot – w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. Zdaniem Sądu przywołany przepis jest jasny i nie wymaga innej wykładni aniżeli literalna. Niewątpliwie podstawą do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu określonej kwoty subwencji oświatowej jest stwierdzenie, że jest ona "nienależna". Ustawodawca sam precyzuje przy tym co należy rozumieć pod tym pojęciem, mianowicie sytuację, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej "jest wyższa od należnej". Wskazuje na to posłużenie zwrotem "tej części" w odniesieniu do kwoty nienależnej. W konsekwencji każda kwota, która jest wyższa od należnej będzie kwotą nienależną. Tym samym dla ziszczenia się dyspozycji omawianego przepisu wystarczające jest stwierdzenie przez organ, że ustalona część oświatowa subwencji ogólnej była wyższa od należnej, natomiast bez znaczenia pozostają przy tym przyczyny, z powodu których kwota subwencji została zawyżona. Każda bowiem kwota wyższa od należnej podlega zwrotowi i nie ma w tym zakresie żadnych wyjątków określonych prawem. Tym samym brak jest po stronie Ministra Finansów tak obowiązku, jak i uprawnienia, do badania i uwzględniania innych przesłanek zwrotu, jak np. braku winy, możliwości wykrycia błędu, działania w dobrej wierze. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przyłącza się do niekwestionowanego w orzecznictwie stanowiska, że decyzje wydawane na podstawie art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. są decyzjami związanymi. Oznacza to, że w sytuacji ziszczenia się określonych tam przesłanek ustawowych organ jest obowiązany do wydania decyzji i nie może kierować się przy tym względami słusznościowymi czy celowościowymi. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z dnia 12 października 2016 r. o sygn. akt II GSK 696/16, Minister Finansów wobec ustalenia, że część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej ma obowiązek wydania określonego rozstrzygnięcia i nie może wybrać innego sposobu załatwienia sprawy, kierując się interesem społecznym rozumianym jako interes lokalnej wspólnoty samorządowej gminy. Trafnie przy tym podniesiono, że art. 7 k.p.a. in fine ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, co zachodzi wówczas, gdy norma prawna nie przewiduje obowiązku określonego zachowania się organu, lecz możliwość wyboru sposobu załatwienia sprawy. W tym świetle nie sposób podzielić także argumentacji o naruszeniu art. 8 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w sposób podważający zaufanie obywateli do organów administracji publicznej. Z tych względów nie można było podzielić tych wywodów skargi, które zmierzały do uzależnienia wydania decyzji o zwrocie od konieczności badania względów, które doprowadziły do przekazania jednostce samorządowej wyższej kwoty oświatowej subwencji ogólnej niż należna. Zgodzić należy się wprawdzie ze Skarżącym, że żaden przepis nie nakłada na jednostkę samorządu terytorialnego obowiązku weryfikowania wysokości ustalonej i przekazanej mu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, niemniej jednak brak jest również regulacji, które wyłączałyby obowiązek zwrotu kwoty nienależnie przekazanej, z uwagi choćby na błąd rachunkowy organu. Jakkolwiek okoliczność ta pozostaje obojętna z punktu widzenia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., co już wyżej wyjaśniono, to godzi się przyjąć, że kwestie dotyczące wysokości należnej części oświatowej subwencji ogólnej przypadającej dla danej jednostki samorządowej pozostają w sferze dbałości o własne sprawy finansowe. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. subwencja ogólna stanowi jeden z dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Podzielić należy przy tym stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że wykorzystanie środków uzyskanych z tego tytułu nie podlega kontroli, a co za tym idzie – uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej na dany rok budżetowy nie należy utożsamiać z konkretnymi wydatkami na cele oświatowe. W świetle przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869), subwencja ogólna nie jest związana z bliżej określonym kierunkiem wydatkowania środków pieniężnych ujętych w tej formie. Jednostki samorządu terytorialnego mogą – w granicach określonych przepisami prawa – swobodnie wydatkować środki pieniężne uzyskane w ramach subwencji ogólnej, nawet w przypadku ich ujęcia w nazwanych częściach tej subwencji. Subwencja jest to bowiem forma stałego dofinansowania (wspomagania) jednostek samorządu terytorialnego, realizowana z zastosowaniem zobiektywizowanych kryteriów. Do istoty subwencji ogólnej należy, że nie jest ona z założenia przeznaczona na konkretne cele. Jej przeznaczenie jest uzależnione od decyzji organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t.). Jak to wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2007 r. o sygn. akt K 35/05, zadania oświatowe są zadaniami własnymi samorządu. Środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w tym w dochodach własnych, w subwencji oświatowej i dotacjach na cele oświatowe. Przepisy prawa nie ograniczają możliwości jednostek samorządu do przeznaczania na zadania oświatowe również innych dochodów poza subwencją oświatową i dotacjami na cele oświatowe. Gwarancje państwa w ramach przekazywanych środków budżetowych dotyczą tylko "środków niezbędnych" i nie ograniczają samorządu w jego samodzielnych decyzjach w zakresie wydatkowania środków na realizację zadań oświatowych. Z tych względów nie ma również znaczenia, czy cała kwota przekazana tytułem subwencji została już wydatkowana przez Skarżący i na jaki cel została ona przeznaczona. Jak to słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 13 lutego 2020 r. o sygn. akt V SA/Wa 1636/19, wysokość otrzymanej przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej nie ogranicza zakresu realizowanych zadań oświatowych ani ponoszonych z tego tytułu wydatków. Obowiązujące przepisy prawa i rozwiązania systemowe nie gwarantują jednostkom samorządu terytorialnego finansowania całości zadań oświatowych z budżetu państwa. Otrzymana przez daną jednostkę kwota części oświatowej subwencji ogólnej jest tylko jednym z wielu dochodów jednostek samorządu terytorialnego, z których jednostka ta może realizować zadania oświatowe. O przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej decyduje wyłącznie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t.). Część oświatowa subwencji ogólnej nie jest przyznawana na konkretnego ucznia lub wychowanka, czy dla konkretnej szkoły lub placówki oświatowej. W konsekwencji, fakt wydatkowania przez jednostkę samorządu terytorialnego środków pochodzących z części oświatowej subwencji ogólnej na zadania poszczególnych placówek oświatowych w wysokości odpowiadającej subwencji oświatowej otrzymanej na podstawie liczby dzieci/uczniów/wychowanków wykazanych przez te placówki w systemie informacji oświatowej lub w wysokości wyższej, pozostaje bez wpływu na ewentualny zwrot nienależnie otrzymanej części oświatowej subwencji ogólnej (por. także wyroki WSA w Warszawie: z dnia 12 września 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 1676/18; z dnia 25 października 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 836/19; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe sprawia, że skarga i podniesione w niej zarzuty materialne i procesowe, w tym zarzuty natury konstytucyjnej, nie mogły zostać uwzględnione. Z kolei kwestie dotyczące ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa pozostają poza kognicją sądu administracyjnego. Niezależnie natomiast od osi sporu między stronami, Sąd – nie będąc związany zarzutami skargi – również nie dopatrzył się podstaw do jej uwzględnienia. Należy wskazać, że sprawę zwrotu przez jednostkę samorządu terytorialnego nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, należy rozpatrywać także w oparciu o przepisy regulujące zasady i sposób ustalania i podziału tej części subwencji. Jest to przede wszystkim rozporządzenie z dnia 15 grudnia 2017 r. Zawarty w załączniku do tego rozporządzenia algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2018 przewidywał m.in. wagi: 1) P16 = [...] dla uczniów branżowych szkół I stopnia, uczniów klas dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonych w branżowej szkole I stopnia i uczniów techników, kształcących się w zawodach, o których mowa w ust. 20 ww. algorytmu; waga ta nie obejmuje uczniów branżowych szkół I stopnia i uczniów klas dotychczasowej zasadniczej szkoły zawodowej prowadzonych w branżowej szkole I stopnia, dla dzieci i młodzieży, będących młodocianymi pracownikami realizującymi praktyczną naukę zawodu u pracodawcy oraz uczniów przeliczanych wagami P25 i P38; 2) P38 = [...] dla uczniów kształcących się w zawodach dla żeglugi morskiej i śródlądowej, których proces kształcenia jest realizowany zgodnie z wymaganiami określonymi w Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht, 1978, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1978 r. (Dz.U. z 1984 r. poz. 201, z 1999 r. poz. 286 oraz z 2013 r. poz. 1092), oraz w zawodach dla rybołówstwa, których proces kształcenia jest realizowany zgodnie z wymaganiami określonymi w Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht dla załóg statków rybackich, sporządzonej w Londynie dnia 7 lipca 1995 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1654 i 1655), w szkołach posiadających certyfikat uznania procesu kształcenia uzyskany zgodnie z ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz.U. z 2016 r. poz. 281 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 32, 60, 785 i 1215); waga P38 wyklucza się z wagami P12 i P16. Z powyższego wynika, że wagą P16 nie mogą być przeliczani uczniowie przeliczani wagą P38. Skoro [...] uczniów Technikum zostało przeliczonych wagą P38, to uczniowie ci nie powinni zostać przeliczeni wagą P16. Przeliczenie zaś tych uczniów wagą P16 spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych, a w konsekwencji uzyskanie przez Skarżący części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 w wysokości wyższej od należnej. To zaś spełnia przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Jak to już wyżej wskazano, Sąd podzielił stanowisko organu, że art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. nie odnosi się do przyczyn oraz okoliczności, w następstwie których doszło do uzyskania przez jednostkę samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej. Istotny jest jedynie fakt zawyżenia kwoty subwencji. Bez znaczenia są zatem przyczyny, czy też to po której stronie nastąpił błąd – jednostki samorządu terytorialnego czy właściwego do naliczenia subwencji organu. Wysokość subwencji podlega korekcie niezależnie od tych okoliczności. Pogląd ten został podzielony również przez inny skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, orzekający w analogicznym stanie faktycznym i prawny – w wyroku z dnia 26 września 2019 r. o sygn. akt V SA/Wa 719/19, w którego uzasadnieniu wskazano, że przeciwny pogląd byłby w istocie sankcjonowaniem stanu sprzecznego z prawem. Reasumując, w świetle bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy, Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Prowadząc postępowanie przestrzegał stosownych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny. Rozstrzygnięcie organu stanowi wynik wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), zmienionej ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI