V SA/Wa 184/20

V SA/Wa 184/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Konrad Łukaszewicz
Michał Sowiński
Tomasz Zawiślak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 595/21 - Wyrok NSA z 2025-02-12
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. B. (dalej: strona lub skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z ... listopada 2019 r. nr ... utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K.(dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR lub organ I instancji) z ... września 2019 r. nr ... ustalającą skarżącemu kwotę nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 100.000 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z ... marca 2015 r. nr ..., na wniosek skarżącego, została przyznana i wypłacona w dniu 8 grudnia 2015 r. pomoc finansowa w wysokości 100.000 zł, w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Skarżący składając wniosek zaplanował zakup ziemi za otrzymaną premię. Skarżący zobowiązał się m.in. do wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
Pismami z 11 marca 2016 r. i 16 listopada 2018 r. organ I instancji poinformował skarżącego, m. in. o terminie złożenia dokumentów potwierdzających wydatkowanie przynajmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, który upływał w dniu 8 grudnia 2018 r.
W dniu 24 maja 2019 r. skarżący przedłożył m.in.: 1) umowy "kupna" nr 1 i nr 2 zawarte ... października 2018 r. pomiędzy J. A. K. (sprzedawca), a K. B. (kupujący) nieruchomości rolnych o numerze ewidencyjnym ... o powierzchni 0,2567 ha oraz o numerze ewidencyjnym ... o powierzchni 0,2133 ha za cenę po 20.000 zł każda nieruchomość wraz z oświadczeniem sprzedającego, że w dniu .... października 2018 r. otrzymał ww. kwotę od strony jako zapłatę za grunty rolne; 2) akt notarialny z ... stycznia 2019 r. Repertorium A numer: .... umowa sprzedaży działki gruntu o numerze ... o powierzchni 0,2567 ha za cenę 20.000 zł; 3) akt notarialny z ...stycznia 2019 r. Repertorium A numer .... umowa sprzedaży działki gruntu o numerze .... o powierzchni 0,2133 ha za cenę 20.000 zł; 4) akt notarialny z ... stycznia 2019 r. Repertorium A numer ... umowa sprzedaży działki gruntu o numerze .... o powierzchni 0,1954 ha za cenę 30.000 zł. Strona dodatkowo złożyła podanie o aktualizację biznesplanu dotyczącą powierzchni gospodarstwa. Dodatkowo skarżący w dniu 7 czerwca 2019 r. wyjaśnił, że zakup gruntów zaplanowanych do zakupu został dokonany w formie aktu notarialnego w terminie późniejszym niż wynika z obowiązku wynikającego z przepisów dotyczących działania ułatwianie startu młodym rolnikom, gdyż kupowane grunty były od kilku osób przez co nastąpiły trudności z zebraniem wszystkich sprzedających w jednym dniu. Podał również, że część osób sprzedających była w podeszłym wieku i często chorowała, co uniemożliwiało im stawienie się u notariusza. Strona przesłała wraz z wyjaśnieniem umowę kupna nr (...) zawartą ... października 2018 r. pomiędzy E. K., W. K., W. Z.i M. K. (sprzedający), a skarżącym działki rolnej o nr .... o powierzchni 0,1954 ha, za kwotę 30.000 zł wraz z oświadczeniem sprzedających, że w dniu ... października 2018 r. otrzymali ww. kwotę o strony jako zapłatę za grunty rolne, tj. działkę ...
Zawiadomieniem z ... lipca 2019 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności i następnie decyzją z ... września 2019 r. ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych, wobec niewydatkowania, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.
W międzyczasie postanowieniem z ... sierpnia 2019 r. Dyrektor Oddziału ARiMR zawiesił z urzędu postepowanie w sprawie zmiany założeń biznesplanu.
W wyniku rozpoznania odwołania Prezes ARiMR zaskarżoną decyzją z ...listopada 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy i wyjaśnił, że w wypadku braku wydatkowania 70% kwoty pomocy beneficjent ma obowiązek zwrócić 100% kwoty pomocy.
Organ II instancji podał, że o obowiązku wydatkowania 70% pomocy i konieczności przedłożenia dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków strona była pouczona w decyzji z ....marca 2015 r. (pkt 4 lit. d i pkt 5 lit. b pouczenia decyzji), a także wynika on z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017. poz. 1159, dalej: rozporządzenie).
Organ odwoławczy zauważył, że pomoc została wypłacona 8 grudnia 2015 r., a zatem termin na wydatkowanie 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie przez stronę upływał z dniem 8 grudnia 2018 r. Prezes ARiMR zauważył, że zgodnie z Planem Rozwoju Gospodarstwa (PGR) strona zobowiązała się do zakupu gruntów rolnych. Termin na przedstawienie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne założeniami biznesplanu upływał również w dniu 8 grudnia 2018 r. Strona natomiast określone dokumenty przedłożyła w dniu 24 maja 2019 r. i w dniu 7 czerwca 2019 r., tj. po terminie określonym przepisem prawa.
Prezes ARiMR dostrzegł nieprawidłowość w przedłożonych dokumentach. Mianowicie w oświadczeniu sprzedających (do umowy sprzedaży nr (...), nazwanej przez stronę umową kupna) z ... października 2018 r. o otrzymaniu kwoty 30.000 zł widnieje zapłata za działkę nr ..., podczas gdy akt notarialny dotyczył sprzedaży działki nr ... Jednakże w jego ocenie zasadniczą kwestią sporną jest uznanie czy przedłożone do organu I instancji w dniach 24 maja i 7 czerwca 2019 r. przez stronę umowy sprzedaży z ... października 2018 r. nieruchomości rolnych wraz z załączonymi oświadczeniami sprzedających o otrzymaniu zapłaty przez sprzedających potwierdzają wydatkowanie przez stronę przynajmniej 70% przyznanej pomocy (tj. 70 000.00 zł).
Organ II instancji nie zgodził się ze skarżącym, że rozliczenie wydatkowania przyznanej kwoty pomocy nastąpiło w dniu ...października 2018 r., tj. z datą zawarcia umów sprzedaży. W jego ocenie wydatkowanie nastąpiło z datą zawarcia aktów notarialnych. W tym zakresie Organ odwoławczy przywołał art. 73 i art. 158 Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm., dalej: kc) w myśl których umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Tym samym Prezes ARiMR podzielił stanowisko Dyrektora Oddziału ARiMR wyrażone w decyzji z ... września 2019 r., że prawo własności nieruchomości przechodzi na nabywcę z chwilą podpisania zobowiązująco-rozporządzającej umowy sprzedaży tej nieruchomości zawartej w określonej przepisami prawa formie szczególnej tj. aktu notarialnego. Tak więc, wydatkowanie co najmniej 70% przyznanej kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, tj. zakup gruntów rolnych nastąpił w momencie ich nabycia na własność. Złożone natomiast umowy sprzedaży, po pierwsze nie potwierdzają przeniesienia prawa własności na skarżącego, po drugie nie potwierdzają dokonania zakupu, tj. wydatkowania. Inwestycja określona w biznesplanie polegająca na zakupie gruntów rolnych została zrealizowana przez stronę w dniach ... i ... stycznia 2019 r., tj. w dniach zawarcia aktów notarialnych, co oznacza, iż została dokonana po upływie terminu wskazanego rozporządzeniem, który minął w dniu 8 grudnia 2018 r.
Odnosząc się do stanowiska skarżącego wskazującego, że zapłacił za ww. nieruchomości w dniu ... października 2018 r., co potwierdzają oświadczenia sprzedających załączone do umów sprzedaży nieruchomości rolnych Prezes ARiMR wyjaśnił, że rodzaje wydatków, które mogą być finansowane w ramach premii młodego rolnika, to m.in. zakup gruntów rolnych, przy czym beneficjent powinien udokumentować wydatki, m.in. poprzez dostarczenie aktów notarialnych wraz z załączonym dokumentem potwierdzającym poniesienie wydatku w związku z zawarciem umowy. Dokumentami potwierdzającymi dokonanie płatności gotówkowej może być: 1) faktura lub dokument o równorzędnej wartości dowodowej potwierdzający zakup z naniesioną adnotacja sprzedającego "zapłacono gotówką"; 2) paragon z kasy fiskalnej lub dokument KP (Kasa Przyjmie) w przypadku podmiotów nie mających obowiązku posiadania kasy fiskalnej; 3) odcinek dla wpłacającego - w przypadku wpłaty w kasie banku na rachunek sprzedawcy.
W ocenie organu II instancji fakt niewydatkowania 70% pomocy na inwestycje określone w biznesplanie przez skarżącego, do czego obliguje § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia stanowi o niewywiązaniu się ze zobowiązania zawartego w decyzji z ... marca 2015 r. Dyrektora Oddziału ARiMR i jest podstawą do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu, ułatwiania startu młodym rolnikom, w wysokości 100 % przyznanej kwoty pomocy, zgodnie z § 20 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie, mimo powoływania się przez stronę na stan zdrowia sprzedawców nieruchomości, to nie wystąpiły przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności opisane w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UEL z dnia 23 grudnia 2006 r., ze zm., dalej: rozporządzenie 1974/2006) oraz § 22 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia które dają podstawę do nieżądania zwrotu wypłaconych należności. Dodatkowo organ podniósł, że takie przypadki należy zgłaszać, na piśmie w terminie 10 dni roboczych, wraz z odpowiednimi dowodami.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję wnosząc, m.in. o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego tj.:
1) § 20 ust.1 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia przez przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie tych przepisów w sprawie,
2) § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z § 19 pkt 2 rozporządzenia przez błędną wykładnię powyższych przepisów i przyjęcie, że skarżący nie wykazał właściwymi dokumentami i nie spełnił warunku w postaci poniesienia wydatków w wysokości co najmniej 70% kwoty uzyskanej pomocy na zakup nieruchomości w terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W przedmiotowej sprawie sąd zwrócił się do stron postępowania o wskazanie czy wyrażają one zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na powyższe strona wyraziła taką zgodę. Organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
W związku z powyższym oraz mając na uwadze treść pisma pełnomocnika organu należy wskazać, że:
- art. 15zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy jest przepisem szczególnym, obowiązującym obecnie z uwagi na ogłoszony i nieodwołany dotychczas stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2;
- pełnomocnik organu nie przedstawił dotychczas żadnych wniosków dowodowych, zaś dodatkową argumentację mógł przedstawić w piśmie procesowym skierowanym do sądu;
- strona skarżąca zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika wyraziła zgodę na rozpatrzenie przedmiotowej sprawy bez rozprawy;
- strona skarżąca w zasadzie jest gospodarzem postępowania i co do zasady ona może skutecznie cofnąć skargę, a organ po przesłaniu akt do sądu nie ma uprawnień do uwzględnienia skargi;
- w postępowaniu administracyjnym rolą organu jest zebranie wszystkich dowodów w sprawie, a postępowanie sądowoadministracyjne nie służy do uzupełniania materiału dowodowego (art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz.U. 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej: ppsa),
zdecydowano o wyznaczeniu w przedmiotowej sprawie posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. w składzie trzech sędziów.
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do art. 3 § 1 ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ppsa wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 ppsa sąd nie jest związany zarzutami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a.
Sąd rozpoznając skargę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) korzystał ze wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, zarówno w aktach administracyjnych jak i sądowych.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawą przyznania i zwrotu pomocy w ramach działania "Ułatwienia startu młodym rolnikom" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2008 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1371, dalej: ustawa o PROW)
Jak wynika z akt sprawy decyzją z 30 marca 2015 r. skarżącemu została przyznana pomoc finansowa w wysokości 100.000 zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W punkcie 4 lit. d zawartego w decyzji pouczenia wskazano, że strona jest zobowiązana do zrealizowania założeń biznes-planu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowani 70% pomocy na inwestycje określone w biznes-planie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy. W punkcie 5 lit. b pouczenia stwierdzono, że strona jest zobowiązana do przedłożenia w Agencji: potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodnie z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Pouczono również stronę, że w przypadku niespełnienia zobowiązań lub nieprzedłożenia dokumentów wymienionych powyżej, pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia.
Powyższy warunek dotyczący konieczności wydatkowania co najmniej 70% na inwestycje wynikał z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, który stanowi, że beneficjent powinien zrealizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.
Stosownie do treści § 19 pkt 2 rozporządzenia beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu – po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
W sprawie nie jest przedmiotem sporu fakt, że płatność w wysokości 100.000 zł została przekazana na rachunek bankowy wnioskodawcy w dniu (...) grudnia 2015 r. Tym samym 70% pomocy winno zostać poniesione do (...) grudnia 2018 r. Zasadnie zatem w dniach 11 marca 2016 r. i 16 listopada 2018 r. Dyrektor Oddziału ARiMR wystosował do skarżącego pisma informujące o konieczności dostarczenia dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu do (...) grudnia 2018 r. Skarżący w biznesplanie, zatwierdzonym decyzją o przyznaniu pomocy (zmienionym decyzją z (...) listopada 2015 r., o wyrażeniu zgody na zmianę założeń biznesplanu), jako inwestycje zaplanował zakup gruntów rolnych.
Strona w dniu 24 maja 2019 r. i 7 czerwca 2019 r. załączyła dowody, które w jej ocenie świadczą o wydatkowaniu 70% pomocy na realizację inwestycji wskazanych w biznesplanie, gdyż załączyła: umowy sprzedaży z (...) października 2018 r. (nazwane przez strony umów umowami kupna nr 1, 2 i 3) nieruchomości rolnych o numerze ewidencyjnym .... o powierzchni 0,2567 ha i numerze ewidencyjnym .... o powierzchni 0,2133 ha za cenę 20.000 zł każda nieruchomość oraz o numerze ... o powierzchni 0,1954 ha za kwotę 30.000 zł wraz z oświadczeniem sprzedających, że w dniu ... października 2018 r. otrzymali ww. kwoty od strony jako zapłatę za grunty rolne. Potwierdzeniem wydatkowania ww. kwot oraz zawarcia ww. umów są zawarte umowy sprzedaży w formie aktów notarialnych: z ... stycznia 2019 r. Repertorium A numer: .... (działka ewidencyjna nr ...o pow. 0,2567 ha za cenę 20.000 zł); z ...stycznia 2019 r. Repertorium A numer .... (działka ewidencyjna nr ... o pow. 0,2133 ha za cenę 20.000); z ... stycznia 2019 r. Repertorium A numer ... (działka ewidencyjna nr .... o pow. 0,1954 ha za cenę 30.000 zł). Strona wyjaśniła, że zakup gruntów w formie aktu notarialnego został zawarty po grudnia 2018 r., gdyż kupowane grunty były od kilku osób przez co nastąpiły trudności z zebraniem wszystkich sprzedających w jednym dniu. Podała również, że część sprzedających była w podeszłym wieku i często chorowała, co uniemożliwiało im stawienie się u notariusza. W ocenie strony oświadczenie sprzedających o otrzymaniu wskazanych w umowach kwot świadczy, że w dniu podpisania umów "kupna" (1 października 2018 r.) skarżący wydatkował 70 % pomocy, tj. kwotę 70.000 zł. Innego zdania jest organ, który wskazuje, że do sprzedaży nieruchomości doszło dopiero ... i ... stycznia 2019 r., a więc wydatkowanie 70 % pomocy nastąpiło po terminie 3 letnim, tj. po ... grudnia 2018 r.
Z powyższym stanowiskiem organu sąd w całości się zgadza. Nie można odrywać wydatkowania kwoty od faktów nabycia nieruchomości (zrealizowania inwestycji zaplanowanej biznesplanem), które miały miejsce po dacie ... grudnia 2018 r. Dlatego też przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki uzasadniające twierdzenie, że skarżący nie spełnił warunków zawartych w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia. Konsekwencją powyższego jest zastosowanie § 20 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi, że pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19. W § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia wskazano, że w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1, pkt 1a, pkt 3 lit. b, pkt 5, pkt 6, pkt 7 lub pkt 8 - zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy.
Realizacja założeń biznesplanu w zakresie planowanej inwestycji na kwotę co najmniej 70% pomocy, w określonym przez rozporządzenie czasie, jest jednym z takich zobowiązań. Już biznesplan na etapie składania wniosku musi przewidywać określone inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy. Jest to warunek otrzymania pomocy zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. c) rozporządzenia, który stanowi, że pomoc finansowa w ramach działania (...), jest przyznawana osobie fizycznej jeżeli plan rozwoju gospodarstwa (biznesplan) przewiduje inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy, z zastrzeżeniem § 18 ust. 3. Wobec powyższego stwierdzić należy, że aby wywiązać się z zobowiązań wynikających z § 18 i § 19 rozporządzenia i nie narazić się na konieczność zwrotu pomocy na podstawie § 20 rozporządzenia, to należy w ciągu 3 lat od otrzymania pomocy wydatkować co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie i przedłożyć w określonym czasie dokumenty potwierdzające ten fakt.
W związku z powyższym zasadnie organy ARiMR nie uznały wydatków na zakup gruntów rolnych. Z akt wynika, że strona przedstawiła trzy wydatki związane z nabyciem gruntów rolnych na podstawie aktów notarialnych z ... i ... stycznia 2019 r. W tych dniach zostały zawarte akty notarialne: z ... stycznia 2019 r. (Repertorium A numer: ...) dotyczący działki ewidencyjnej nr .... o pow. 0,2567 ha za cenę 20.000 zł; z ... stycznia 2019 r. (Repertorium A numer ...) dotyczący działki ewidencyjnej nr ... o pow. 0,2133 ha za cenę 20.000; z ... stycznia 2019 r. (Repertorium A numer ....) dotyczący działki ewidencyjnej nr ... o pow. 0,1954 ha za cenę 30.000 zł. Z powyższego ewidentnie wynika, że akty notarialne zostały podpisane po terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Dlatego też nie mogły zostać uznane za dokument wskazujący na poniesienie wydatku w ww. terminie. Słusznie organ podkreślił odnosząc się do złożonych umów "kupna" nr (...),(...) i (...) z ...października 2018 r., że umowy te w żaden sposób nie potwierdzają przeniesienia prawa własności na beneficjenta. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zakup gruntów rolnych następuje z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność gruntu rolnego w formie aktu notarialnego (art. 158 kodeksu cywilnego) i tylko wydatki z tego tytułu, a nie z tytułu zawarcia umowy "kupna" nie przenoszącej własności (umowa sprzedaży zawarta w formie pisemnej, a nie w formie aktu notarialnego), mogą być traktowane jako wydatki na inwestycje. Słusznie zatem wskazał organ odwoławczy, że złożone umowy "kupna" wraz z oświadczeniami sprzedawców o otrzymaniu zapłaty, po pierwsze nie potwierdzają przeniesienia prawa własności na beneficjenta pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", po drugie nie potwierdzają dokonania zakupu. Tym samym w żaden sposób nie można uznać, że skarżący zrealizował do 8 grudnia 2018 r. zaplanowaną inwestycję. Zrealizowanie inwestycji nastąpiło dopiero po sprzedaży nieruchomości mającej miejsce miesiąc po dacie ... grudnia 2018 r. Skarżący mylnie interpretuje termin "wydatkować" odrywając go od konieczności wydatkowania środków na inwestycje zaplanowane w biznesplanie. W dacie zawarcia umów "kupna" z ... października 2018 r. strona nie była właścicielem gruntu. Samo także zawarcie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego nie musiało dojść do skutku, gdyż skarżącemu nie przysługiwało roszczenie o zawarcie umowy sprzedaży. Tym samym sąd w całości podziela stanowisko prezentowane przez organ, że strona nie udokumentowała wydatkowania kwoty nie mniejszej niż 70.000 zł, tj. co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Dlatego też zasadnie organy doprowadziły do ustalenia konieczności zwrotu całości udzielonej pomocy zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia
Dokonując dalszej analizy sprawy związanej z terminem "wydatkowanie" należy wskazać, że podobny problem był przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z 10 maja 2017 r. II GSK 3716/15, w którym sąd kasacyjny dokonywał interpretacji pojęć używanych w rozporządzeniu. NSA zasadnie wskazał, że cyt. "sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego uznając, że z powołanego przepisu wynika obowiązek wydatkowania co najmniej 70% kwoty pomocy "na inwestycje" określone w biznesplanie, nie zaś obowiązek zrealizowania inwestycji określonych w biznesplanie w okresie 3 lat od wypłaty pomocy przy wydatkowaniu co najmniej 70% kwoty pomocy. Sąd interpretując powołany przepis pominął treść § 19 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, który reguluje sposób i termin dokumentowania wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu i potwierdza, że każda z inwestycji przewidzianych w biznesplanie powinna być zrealizowana nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy". Sąd kasacyjny w powołanym wyroku zasadnie także zauważył, że cyt. "Sąd pierwszej instancji, na skutek błędnej wykładni art. § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego uznał, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Sąd stanął bowiem na stanowisku, że wydatkowanie sumy 42.000 przy zawarciu umowy przedwstępnej nabycia działki rolnej nr (...), stanowiło wydatek "na inwestycję" i w związku z tym powinno być uwzględnione przez organ przy ocenie spełnienia przez skarżącą warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego. Przyjęcie, że do zrealizowania inwestycji doszło dopiero z chwilą zawarcia umowy kupna-sprzedaży, a więc po upływie 3 lat od dnia wypłaty pomocy było, zdaniem WSA, nieprawidłowe. Stanowisko Sądu niezależnie od tego, że oparte jest na błędnej wykładni § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego, nie uwzględnia, że (...) stosownie do § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego wydatki na inwestycje mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie. Zakup gruntów rolnych następuje z chwilą zawarcia umowy przenoszącej własność gruntu rolnego w formie aktu notarialnego i tylko wydatki z tego tytułu, a nie z tytułu zawarcia umowy przedwstępnej, mogą być traktowane jako wydatki na inwestycje". Tym samym w żadnym wypadku nie można było uznać wydatkowania kwoty 70.000 zł z tytułu zawarcia umów "kupna" z ...października 2018 r.
Mając powyższe na względzie niezasadne okazał się zarzuty skargi dotyczące naruszenia § 20 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 przez przyjęcie, że zastały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie tych przepisów oraz § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z § 19 pkt 2 rozporządzenia przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie wykazał właściwymi dokumentami i nie spełnił warunku w postaci poniesienia wydatków w wysokości 70 % kwoty uzyskanej pomocy na zakup nieruchomości w terminie 3 lat od dnia wypłaty pomocy.
W ocenie sądu prawidłowo organ wskazał w jaki sposób dokumentuje się poniesienie wydatku i strona takiego dowodu potwierdzającego wydatkowanie 70 % pomocy do ... grudnia 2018 r. nie posiadała. Dowód w postaci oświadczenia sprzedawców nieruchomości z (...) października 2018 r. nie jest dowodem, który dokumentuje poniesienie wydatku. Ponadto niezależnie od tego, że oświadczenie nie dokumentuje poniesienia wydatku na zakup nieruchomości, to zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej najważniejszą kwestią jest fakt, że skarżący do ... grudnia 2018 r. nie zrealizował założeń biznesplanu, tj. nie nabył nieruchomości.
Zupełnie niezasadne jest stanowisko strony wskazujące, że wydatkował on środki pomocy w wysokości 70% pomocy do dnia ... grudnia 2018 r. i jedynie dokumenty to potwierdzające przedstawił po terminie, co w jego ocenie powoduje, że zwrotowi podlega 3 % kwoty pomocy. Sąd wskazuje, że przepis art. 20 ust. 4 rozporządzenia będzie miał zastosowanie jedynie w wypadku wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, a jedynie beneficjent nie składa dokumentów potwierdzających ten fakt. W sprawie strona nie wydatkowała w sposób prawidłowo (nie zrealizowała zaplanowanej inwestycji) we wskazanym okresie 70 % kwoty pomocy i tym samym nie posiada dokumentów potwierdzających wydatkowanie w tym terminie.
Zasadnie również Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że w stosunku do strony nie wystąpiły przypadki siły wyższej lub wyjątkowe okoliczności skutkujące brakiem konieczności zwrotu przyznanej pomocy określone w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, czy też § 22 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Powoływanie się przez stronę na wiek sprzedających oraz ich choroby jest zupełnie nie zasadne. Skarżący bowiem nie przedłożył w wymaganym 10 dniowym terminie żadnych dowodów, które mogłyby być ocenione przez organ w kontekście wyjątkowych okoliczności. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o PROW w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy o PROW)
Sąd stwierdza, że strona oprócz gołosłownych twierdzeń o stanie zdrowia sprzedających nieruchomości nie przedstawiła, mimo takiego obowiązku (art. 21 ust 3 ustawy o PROW, art. 47 ust. 2 rozporządzenia 1974/2006) żadnych dowodów potwierdzających takie zdarzenie, które mogłyby zostać ocenione w kontekście nadzwyczajnych okoliczności przez właściwy ARiMR.
W ocenie sądu stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i jednoznacznie wskazywał, że skarżący nie wydatkowała, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Sąd stwierdza, że organy orzekające w sposób prawidłowy wywiązały się ze swoich obowiązków, gdyż w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a podstawę rozstrzygnięcia stanowiły powszechnie obowiązujące przepisy.
Sąd mając na uwadze zarzuty skargi oraz działając z urzędu na mocy art. 134 ppsa nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż organy obydwu instancji w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy materialne oraz procesowe.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 ppsa, sąd oddalił skargę.