V SA/Wa 1833/23

V SA/Wa 1833/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek
Bożena Dąbkowska-Mastalerek
Konrad Łukaszewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c , art. 200 i 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Siwek, Asesor WSA - Bożena Dąbkowska-Mastalerek, , Protokolant specjalista - Sylwia Rosińska - Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia 23 czerwca 2023 r. nr BOL.610.123.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Lublinie z dnia 14 kwietnia 2023 r. nr 9/KO/kp/2023; 2) zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych na rzecz S. F. kwotę 14.524 zł (czternaście tysięcy pięćset dwadzieścia cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 23 czerwca 2023 r. nr BOL.610.123.2023, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (zwany dalej: "Głównym Inspektorem") utrzymał w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Lublinie (zwanego dalej: "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia 14 kwietnia 2023 r. w przedmiocie wymierzenia S. F. (zwanemu dalej: "Skarżącym") kary pieniężnej w wysokości 370.645,12 zł za wprowadzenie do obrotu partii 3.937,62 ton pszenicy zafałszowanej co do pochodzenia oraz właściwości.
W uzasadnieniu wskazał, że na skutek kontroli przeprowadzanej w dniach od 8 grudnia 2022 r. do 9 stycznia 2023 r. w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącego ustalono, że Skarżący zakupił od spółki z o.o. A. w L. pochodzącą z Ukrainy pszenicę techniczną w ilości 1.025,23 ton, którą umieścił w silosie zbożowym wraz ze zbożem pochodzącym z Polski, a następnie sprzedał trzem podmiotom (spółce jawnej P.H.U.P. K., spółce z o.o. P. oraz spółce akcyjnej P.Z.) jako pszenicę konsumpcyjną pochodzącą z Polski w łącznej ilości 3.937,62 ton.
Zdaniem organu, takie działanie Skarżącego wypełniało dyspozycję art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1980; zwanej dalej: "u.j.h."), skutkujące koniecznością nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego.
Organ wyjaśnił, że w toku czynności kontrolnych ustalono, że Skarżący nie prowadził segregacji zakupionej pszenicy pod względem kraju pochodzenia, gdyż jedynym kryterium branym pod uwagę przy składowaniu były wyniki badań laboratoryjnych. Oznacza to, że wprawdzie Skarżący kupował pszenicę pochodzącą zarówno z importu, jak też od krajowych producentów (z Polski), jednak z jego wyjaśnień wynikało, że zboże składowane było w odpowiednim silosie na podstawie przeprowadzonych badań przy zakupie, niezależnie od kraju pochodzenia, tj. pszenica będąca w posiadaniu strony była de facto mieszanką pszenicy z importu oraz krajowej. Z analizy dokumentów przedstawionych podczas kontroli oraz udzielonych wyjaśnień bezsprzecznie wynikało zatem, że pszenica importowana z Ukrainy (zakupiona od A. spółki z o.o.) została sprzedana jako pochodząca z Polski. W umowach sprzedaży jednoznacznie określono wymagania w zakresie pochodzenia pszenicy, a na dowodach przyjęcia wystawionych przez P. sp. z o.o. widnieje adnotacja o pochodzeniu towaru, tj. "Kraj pochodzenia: PL". Tym samym Skarżący wprowadził do obrotu produkt niespełniający wymagań jakości handlowej w zakresie kraju pochodzenia, a odbiorcy zostali wprowadzeni w błąd co do pochodzenia pszenicy.
Zdaniem Głównego Inspektora, słusznie organ I instancji nie dał wiary wyjaśnieniom Skarżącego, że sprzedaż spornej pszenicy spółce z o.o. P. oraz spółce jawnej P.H.U.P. K. została wskazana omyłkowo, ponieważ zarówno przez cały okres trwania kontroli, jak i w dniu podpisania protokołu, strona nie informowała o takim fakcie, lecz zgłosiła go post factum wnosząc uwagi do protokołu kontroli. Z kolei argumentacja Skarżącego, że nie miał on świadomości o dodatkowych wymaganiach zawartych w umowach sprzedaży oraz o podpisywaniu tych umów po ich realizacji nie zwalnia go z odpowiedzialności w przedmiotowej sprawie. To strona wraz z odbiorcami ustala bowiem warunki umowy i ich realizację. Trudno zatem przyjąć, że umowy (których kopie znajdują się w aktach z kontroli), były podpisywane z tak znacznym opóźnieniem, że strona sprzedając pszenicę nie znała warunków umowy sprzedaży. Na podstawie wydruków korespondencji mailowej dołączonej do odwołania w zakresie podpisywania umów, trudno jest również stwierdzić, jakich umów one dotyczyły. Na wydrukach co prawda wskazano odręcznie numery umów, jednakże z oryginalnej wiadomości nie wynika, jakiej umowy dana wiadomość dotyczy. Dla przedmiotowej sprawy ważne są podpisane umowy sprzedaży, poświadczające jaki produkt został sprzedany, a dowodami realizacji tych umów są natomiast faktury wystawione przez Skarżącego i wymienione w sentencji decyzji. Warunki techniczne podpisania umów zawieranych przez stronę nie mogą być podstawą do zwolnienia z odpowiedzialności za sprzedaż pszenicy importowanej z Ukrainy jako pochodzącej z Polski. Ponadto, jeśli Skarżący dowiedział się w dniu 11 grudnia 2022 r., że importowana pszenica została zgłoszona do odprawy celnej jako "techniczna" oraz jeśli zaistniały podstawy, aby sądzić, że może być ona niezgodna z wymogami bezpieczeństwa żywności – powinien podjąć odpowiednie działania wynikające z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, określającego odpowiedzialność w zakresie żywności.
Konkludując Główny Inspektor stwierdził, że biorąc pod uwagę przedstawione podczas kontroli faktury i umowy sprzedaży, a także informacje zawarte w protokole kontroli i wyjaśnienia samego Skarżącego, złożone podczas kontroli, organ I instancji nie dokonał błędnych ustaleń co do wprowadzenia przez Skarżącego do obrotu pszenicy w ilości 3.937,62 ton, będącej artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. c) u.j.h. Faktury wymienione w sentencji zaskarżonej decyzji potwierdzają, że Skarżący sprzedał do trzech odbiorów pszenicę we wskazanej ilości, pochodzącą z Polski, co wynika z zawartych umów.
Odnosząc się do prawidłowości gromadzenia materiału dowodowego sprawie, jak również zgłaszanych przez Skarżącego wniosków dowodowych, Główny Inspektor zauważył, że organy nie kwestionują tego, że zakupiona od A. sp. z o.o. pszenica przeszła pozytywny odbiór jakościowy u Skarżącego. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez stronę oraz jej odbiorców odnoszą się do tych parametrów, które zostały sprawdzone. Tym samym, wobec niekwestionowania przez organy parametrów fizykochemicznych spornej pszenicy (takich jak: wilgotność, białko, gluten, liczba opadania, gęstość) nie zachodziła konieczność gromadzenia w tym zakresie dodatkowego materiału dowodowego, a dokumenty przesłane przez stronę pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. (o których mowa także w odwołaniu) nie wnoszą nic nowego do sprawy. Do protokołu kontroli dołączono bowiem wyniki badań przeprowadzanych przez stronę, dowody przyjęcia, umowy sprzedaży, z których wynika jakie badania przeprowadzała strona i jakie były ich wyniki, co zostało wskazane w umowach oraz że podmioty które zakupiły przedmiotową pszenicę również wykonywały badania laboratoryjne przyjmując ją na magazyn. Nie istnieje również potrzeba przesłuchania świadka na okoliczność wskazaną w odwołaniu. Organ nie kwestionuje kompetencji pracownika strony ani wyników badań przez nią przeprowadzonych, jak również używanego sprzętu laboratoryjnego (Analizatora Infratec 1245). Zdaniem Głównego Inspektora istotne dla sprawy były przede wszystkim to, że pszenica sprzedana przez Skarżącego nie odpowiadała wymaganiom wynikającym z oznakowania, gdyż w umowach sprzedaży Skarżący deklarował jej pochodzenie z Polski lub z terytorium Polski/Czech/Słowacji/Węgier, w związku z czym odbiorcy zostali wprowadzeni w błąd co do właściwości i kraju pochodzenia.
Zdaniem Głównego Inspektora, również wyjaśnienie pojęcia "techniczny" czy też "technologiczny" w odniesieniu do właściwego ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej pszenicy nie jest konieczne, ponieważ Skarżący, zamiast deklarowanej w dokumentach towarzyszących, tj. umowach – pszenicy odpowiednio pochodzącej z Polski lub wyprodukowanej na terenie Polski/Czech/Słowacji/Węgier – sprzedawał pszenicę, która nie posiadała takich cech, gdyż strona uprzednio nabyła pszenicę nie tylko od krajowych producentów, ale także importowaną z Ukrainy.
Organ odwoławczy za prawidłową uznał także ocenę przesłanek wymiaru kary. Niewątpliwie stopnień szkodliwości czynu uznać należało za bardzo wysoki, bowiem Skarżący, znając pochodzenie i właściwości spornej pszenicy, świadomie wprowadzał swoich odbiorców w błąd, co stanowiło naruszenie prawa do swobodnego wyboru oraz interesu ekonomicznego konsumentów. Prawidłowo również uznano zakres naruszenia za znaczący, ponieważ odbiorcy otrzymali pszenicę o pochodzeniu innym niż określona w umowie, a to prowadziło do nieprawidłowości na kolejnych etapach. Wielkość i wartość zakwestionowanej partii pszenicy należało ocenić jako bardzo wysoka, gdyż łączna kwota ze sprzedaży pszenicy wyniosła 6.086.792,20 zł, tj. do P.H.U.P. K. sp. j. zostało sprzedane 52,440 ton pszenicy za kwotę 78 660 zł, do P.M. sp. z o.o. – 502,38 ton, za kwotę 777 360,60 zł, a do PZZ "PZZ" S.A. – 3.382,80 t za kwotę 5 230 771,60 zł. Natomiast wartość pszenicy zakupionej przez stronę od A. sp. z o.o. wyniosła 1.348 215 zł. Oceniając dotychczasową działalności strony organ I instancji trafnie wskazał, że przedmiotowa kontrola była pierwszą jaka została przeprowadzona przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Jeżeli chodzi zaś o wielkość przychodu i obrotów przedsiębiorcy zasadnie Wojewódzki Inspektor uwzględnił dane przekazane przez Skarżącego w piśmie z dnia 7 lutego 2023 r., z których wynikało, że obrót Skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący w roku 2022 wynosił ogółem 74.129.025 zł (w tym obroty z tytułu sprzedaży zbóż – 42.532.104 zł), co jest tożsame z wielkością przychodu osiągniętego w roku 2022. W tym stanie rzeczy, wymierzenie kary w wysokości 370.645,12 zł było adekwatne do stwierdzonej nieprawidłowości i mieściło się w granicach przewidzianych przez ustawodawcę. Wysokość wymierzonej kary pieniężnej realizuje także funkcję zapobiegającą powstawaniu nieprawidłowości oraz powinna skłonić przedsiębiorcę do przestrzegania przepisów prawa w przyszłości.
Końcowo organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie ma możliwości odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 40a ust. 5 c u.j.h., gdyż zakres naruszenia, jak i szkodliwość czynu nie uprawnia do zastosowania odstępstwa, natomiast ocena dotychczasowej działalności Spółki nie jest podstawą do automatycznego odstąpienia od kary pieniężnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora z dnia 23 czerwca 2023 r. Spółka wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją I instancji, a także zasadzenie kosztów sądowych, zarzucając naruszenie:
1) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonanie wadliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności:
a) błędne przyjęcie, że pszenica będąca w posiadaniu Skarżącego "była de facto mieszanką pszenicy z importu oraz krajowej" i w konsekwencji, że Skarżący wprowadził do obrotu partię 3.937,62 ton pszenicy zafałszowanej co do pochodzenia oraz właściwości, co organy wywiodły z rzekomych wyjaśnień Skarżącego, podczas gdy, takie ustalenie nie wynika absolutnie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i jest nieprawdziwe, albowiem Skarżący nie mieszał pszenicy zakupionej od spółki A. z pszenicą nabytą od innych producentów, zaś fakt segregacji pszenicy pod względem kryteriów jakościowych nie oznacza automatycznie (jak przyjęły to organy), że pszenica nabyta od polskich producentów była mieszana z pszenicą pochodzącą z importu (Skarżący ma łącznie 12 silosów, a pszenica zakupiona od spółki A. była składowana wyłącznie w jednym z nich);
b) przyjęcie dowolnych, pozbawionych jakichkolwiek podstaw i nieuzasadnionych wniosków, że Skarżący dokonując sprzedaży "partii 3.937,62 ton" pszenicy wprowadził w błąd trzech odbiorów, a ujawnione nieprawidłowości dotyczyły 46 transakcji sprzedaży i nieuwzględnienie wyjaśnień Skarżącego co do pomyłki przy wskazaniu podmiotów, na rzecz których dokonano sprzedaży towarów zakupionych uprzednio od spółki A. oraz wskazanie, że brak jest podstaw by dać w tym zakresie wiarę Skarżącemu, albowiem "przez cały czas trwania kontroli jak i w dniu podpisania protokołu strona nie informowała o takim fakcie lecz zgłosiła go post factum wnosząc uwagi do protokołu kontroli", podczas gdy Skarżący – przed podpisaniem Protokołu kontroli – wskazał, że uwagi i zastrzeżenia zgłosi w terminie 7 dni, co znalazło odzwierciedlenie w pkt IX protokołu przewidującego "Uwagi i zastrzeżenia kontrolowanego wniesione do protokołu kontroli" i w tym terminie zgłosił na piśmie zastrzeżenia i uwagi do Protokołu kontroli precyzując informacje odnośnie odbiorcy pszenicy zakupionej uprzednio od spółki A., a w konsekwencji powyższego błędne przyjęcie, że odbiorcami pszenicy zakupionej uprzednio od spółki A. były 3 podmioty – sp. z o.o. P., sp. jawna P.H.U.P. K. oraz sp. akcyjna P.Z. – podczas gdy ustalenie to nie jest zgodne z rzeczywistością i jako takie jest nieprawdziwe, a fakt, że Skarżący wyjaśnił to ostatecznie w uwagach do Protokołu kontroli nie może stanowić o braku wiarygodności Skarżącego w tym zakresie i nierzetelności tego faktu;
c) zaniechanie dokonania ustaleń faktycznych co do jakości towaru wprowadzonego przez Skarżącego do obrotu, a w konsekwencji zaniechanie określenia okoliczności, które winny być przedmiotem ustaleń faktycznych, w celu dokonania prawidłowej kwalifikacji prawnej czynu przypisywanego Skarżącemu skutkującej wymierzeniem kary pieniężnej;
d) niewyciągnięcie żadnych wniosków z faktu, że Skarżący przeprowadzał badania laboratoryjne zakupionych partii towarów i że przechodziły one pozytywny odbiór jakościowy każdorazowo także u odbiorcy (pomimo niezakwestionowania w decyzji faktu dokonania pozytywnych odbiorów jakościowych u Skarżącego i odbiorcy) i przyjęcie, że trzej odbiorcy otrzymali towar, który nie posiadał deklarowanych właściwości, a zatem zostali wprowadzoni w błąd co do właściwości zboża oraz otrzymali od Skarżącego nieprawdziwe informacje o właściwościach i kraju pochodzenia pszenicy, podczas gdy fakty te prowadzą do jednoznacznego wniosku, że skoro pszenica spełniała wymogi jakościowe określone w umowach z odbiorcami i przechodziła pozytywnie wszystkie badania laboratoryjne (dokonywane 3-krotnie, zarówno u Skarżącego jak i u odbiorcy), to Skarżący nie mógł wprowadzić odbiorcy tej pszenicy w błąd co do jej właściwości i nie mógł "zataić" przed nim istotnych z punktu widzenia jakości handlowej faktów dotyczących właściwości zboża;
e) przyjęcie, że warunki techniczne podpisywania umów nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i zaniechanie dokonania ustaleń faktycznych co do tego, czy w dacie wprowadzenia produktów do obrotu Skarżący miał wiedzę na temat: (-) dodatkowego kryterium stawianego przez odbiorcę, odnoszącego się do kraju pochodzenia, (-) tego, z jakiego kraju zostanie faktycznie dostarczona pszenica do odbiorców, (-) tego, że część partii dostarczonych towarów będzie pochodzenia ukraińskiego, a w konsekwencji przyjęcie a priori, że Skarżący celowo wprowadził odbiorców w błąd sprzedając produkt zafałszowany co do kraju pochodzenia, a także, że miał pełną świadomość, że warunki umowne zawarte w umowach z odbiorcami co do właściwości towaru oraz kraju pochodzenia nie są spełnione, podczas gdy: (-) warunki techniczne podpisywania umów (opisane szczegółowo w odwołaniu) mają znaczenie dla ustalenia, czy Skarżący w dacie realizacji poszczególnych dostaw miał wiedzę na temat dodatkowego kryterium odbiorców odnoszącego się do kraju pochodzenia, (-) Skarżący w żadnym z oświadczeń składanych w toku kontroli nie wskazywał, aby w dacie realizacji poszczególnych dostaw pszenicy już wiedział, że towar objęty poszczególnymi dostawami jest pochodzenia ukraińskiego, (-) Skarżący zatrudnia kilkudziesięciu pracowników i nie jest obecny przy załadunku towarów, a zatem w dacie dostawy nie miał wiedzy, czy nastąpiła dostawa pszenicy pochodzenia ukraińskiego, (-) dostawy zostały prawidłowo wykonane przez Skarżącego, tj. zgodnie z poczynionymi z odbiorcą ustaleniami odnoszącymi się do parametrów jakościowych towarów, ilości oraz ceny i czasu realizacji dostaw i dostarczone do Polskich Zakładów Zbożowych "PZZ" w K. bez uwag i zastrzeżeń, przed otrzymaniem do podpisu umów kupna-sprzedaży określających dodatkowe (nieznane wcześniej Skarżącemu) kryterium odbiorcy co do kraju pochodzenia towaru, a to oznacza, że Skarżący w dacie dostawy towarów nie miał wiedzy i świadomości, że w umowach określony zostanie dodatkowy wymóg odnoszący się do kraju pochodzenia (a tym samym nie miał świadomości w dacie realizacji dostaw, że dodatkowe stawiane przez odbiorcę warunki umowne nie są spełnione), a to oznacza, że dostarczając ten towar do odbiorcy nie dopuścił się jego zafałszowania i nie wprowadził odbiorcy w błąd;
f) przyjęcie, że wyjaśnienie pojęcia "techniczny" nie jest konieczne, przy jednoczesnym wskazaniu, że skoro Skarżący w dniu 11 grudnia 2022 r. dowiedział się, że importowana pszenica została zgłoszona do odprawy jako "techniczna" to powinien podjąć niezbędne działania wynikające z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, określającego odpowiedzialność w zakresie żywności, i w konsekwencji niewyjaśnienie w decyzji, co należy rozumieć pod pojęciem "zboża technicznego", niepodanie przepisów prawa, w którym zdefiniowane jest pojęcie "zboże techniczne" i brak wskazania, jakim konkretnie wymogom jakościowym to zboże nie odpowiada, podczas gdy nie ma klasy "zboża technicznego", a organy przyjęły założenie, że skoro Skarżący nabył pszenicę pochodzącą z importu z Ukrainy to stanowi ona "zboże techniczne" nie odpowiadające wymogom jakościowym i na tej podstawie wymierzył karę pieniężną;
g) przyjęcie, że Skarżący miał świadomość na temat przeznaczenia towaru pochodzącego z Ukrainy, a oferowany przez niego produkt nie posiadał deklarowanych właściwości, podczas gdy Skarżący nabył od spółki A. pszenicę konsumpcyjną odpowiadająca pod względem jakościowym wymogom artykułów rolno-spożywczych, co potwierdzają wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych u Skarżącego przy przyjęciu towarów na magazyn, przy wydaniu towarów z magazynu i przy przyjęciu na magazyn odbiorcy;
h) przyjęcie, że skoro Skarżący dowiedział się w dniu 11 grudnia 2022 r., że importowana pszenica została zgłoszona do odprawy celnej jako "techniczna" oraz jeżeli zaistniały podstawy, aby sądzić, że może być ona niezgodna z wymogami bezpieczeństwa żywności – strona powinna podjąć odpowiednie działania wynikające z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 określającego odpowiedzialność w zakresie żywności, podczas gdy: (-) Skarżący nie miał absolutnie żadnych podstaw, by twierdzić, że zakupiona od spółki A. pszenica może być niezgodna z wymogami bezpieczeństwa żywności (i zgodnie z przeprowadzonymi badaniami zarówno w swoim zakładzie, jak i u odbiorcy nie ma również aktualnie żadnych podstaw by twierdzić, że doszło do naruszenia zasad bezpieczeństwa żywności), (-) termin "zboże techniczne" nie miał wówczas żadnego znaczenia dla Skarżącego, bowiem nie wiedział (i do dzisiaj nie ma takiej wiedzy) dlaczego legalna odprawa celna zboża na granicy jako "techniczne", spełniającego jednocześnie wszystkie kryteria jakościowe stawiane przez POLSKIE NORMY i przez odbiorców w zawieranych przez Skarżącego umowach, zatwierdzonego do obrotu przez Państwo Polskie i dopuszczonego do handlu na terenie Unii Europejskiej przez unijne rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/870 z dnia 30 maja 2022 r., stanowi podstawę do odpowiedzialności prawnej za rzekome naruszenie zasad bezpieczeństwa żywności;
2) art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 80 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: (-) przyjęcie, że materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji był wystarczający dla wydania decyzji odpowiadającej prawu i nie zachodzi konieczność gromadzenia dodatkowego materiału dowodowego, dokonanie jego wybiórczej oceny i wzięcie pod uwagę tylko dowodów, które mogą w jakiś sposób przemawiać za argumentacją organu i nadinterpretowanie treści z nich wynikających; (-) pominięcie okoliczności, że w umowach zawieranych ze spółką A. określano – oprócz przedmiotu umowy, także wymagania jakościowe właściwe dla zboża konsumpcyjnego – jakie powinny spełniać dostarczane przez tą firmę towary i okoliczności, że faktycznie towar dostarczony przez tą firmę spełniał wymogi jakościowe odpowiadające Polskim Normom i odpowiadał konsumpcyjnemu przeznaczeniu towarów; (-) pominięcie treści umów z odbiorcą w zakresie w jakim określają parametry jakościowe pszenicy, którym zboże dostarczone do odbiorcy odpowiadało, w jakim wskazują, że jakość zboża określana będzie w dniu dostawy w laboratorium magazynu kupującego z próby pobranej z każdego środka transportu, w jakim zastrzegają, że w przypadku zakwestionowania jakości będą przeprowadzane analizy przez niezależne laboratorium (co nie miało miejsca, albowiem wszystkie partie towarów przeszły pozytywne odbiory jakościowe u kupującego), podczas gdy postanowienia umowne regulujące powyższe kwestie – zawarte w umowach z odbiorcą – potwierdzają, że pszenica sprzedawana przez Skarżącego odpowiadała wymogom jakościowym stawianym przez odbiorcę i nie stanowiła produktu zafałszowanego; (-) przyjęcie, że z załączone do odwołania dokumenty CMR nie mają znaczenia dla sprawy, albowiem w ocenie organu wynika z nich, że towar został zwolniony po odprawie celnej w dniu 18 listopada 2022 r., a umowy i faktury ze spółką A. są z września i października 2022 r., podczas gdy na załączonym do odwołania poświadczonym zgłoszeniu celnym z dnia 18 września 2022 r. oraz na międzynarodowym liście przewozowym CMR dla towarów objętych tym zgłoszeniem widnieje pieczęć Służby Celnej o treści: "TOWAR ZWOLNIONY po odprawie celnej w procedurze uproszczonej data 2022-09-18"; (-) pominięcie dowodów, które potwierdzają stanowisko Skarżącego i stwierdzają, że brak było podstaw dla nałożenia kary pieniężnej, w szczególności: dowodów z dokumentów wagowych wraz z wynikami badań laboratoryjnych (w ilości 63 sztuk) – załączonych przez Skarżącego do pisma z dnia 16 stycznia 2023 r., dowodu z zeznań świadka B.K. – laborantki zatrudnionej u Skarżącego – która dokonywała oceny jakościowej towarów i ich klasyfikacji co do właściwości, dowodów z dokumentów przyjęcia towarów na magazyn PZZ "PZZ" w K. wraz z dokumentami wydania z magazynu Skarżącego (w łącznej ilości 127 sztuk), dowodu z opinii biegłych w celu rzetelnego ustalenia, czy kontrolowane partie towarów wprowadzone do obrotu przez Skarżącego nie odpowiadały wymogom jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, dowodów z dokumentów dotyczących urządzenia do badań laboratoryjnych – Analizatora Infratec 1245, za pomocą którego wykonywane są badania jakościowe towarów u odwołującego, w postaci protokołu przekazania/przyjęcia/dostawy Analizatora z dnia 15 lipca 2021 r., protokołu szkolenia laborantki z obsługi Analizatora z dnia 27 lipca 2021 r., protokołu serwisowego z dnia 28 czerwca 2022 r., dowodów z dokumentów CMR sporządzonych dla dostarczonych do Skarżącego od spółki A. towarów (4 listy przewozowe), podczas gdy dowody te mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzają, że Skarżący nie zafałszował pszenicy pod względem jakości (właściwości), gdyż kontrolowane partie towarów spełniają cechy właściwe dla pszenicy konsumpcyjnej;
3) art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa, tj. niewyjaśnienie w uzasadnieniu, co należy rozumieć pod pojęciem "zboże techniczne" oraz zbagatelizowanie tego terminu, podczas gdy właśnie to stanowi istotę problemu w niniejszej sprawie, albowiem to rzekome wprowadzenie do obrotu "zboża technicznego" przez Skarżącego stanowiło podstawę wydania decyzji nakładającej na niego karę pieniężną, niewyjaśnienie w uzasadnieniu na jakiej podstawie (faktycznej i prawnej) organ dokonał kwalifikacji zboża importowanego przez spółkę A. z Ukrainy jako "zboża technicznego", pomimo, że w istocie za takie zboże uznane zostały kontrolowane partie towarów u Skarżącego, niewyjaśnienie w uzasadnieniu jakie konkretne przepisy prawa krajowego i wspólnotowego wskazują na legalną definicję "zboża technicznego" (co stanowi skutek przyjęcia przez organ II instancji, że wyjaśnienie podjęcia "techniczna" w odniesieniu do pszenicy objętej kontrolą nie było konieczne), niewyjaśnienie w uzasadnieniu, jakich konkretnie wymagań jakościowych nie spełnia zboże objęte kontrolą u Skarżącego i przepisów, które konkretnie określałyby te wymagania przy jednoczesnym zarzuceniu Skarżącemu, że zboże objęte kontrolą nie odpowiadało wymogom jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i stanowiło produkt rolno-spożywczy zafałszowany pod względem właściwości;
4) art. 4 ust. 1 u.j.h. poprzez przyjęcie, że artykuły rolno-spożywcze wprowadzone do obrotu przez Skarżącego nie odpowiadają wymogom w zakresie jakości handlowej, bez jednoczesnego wskazania konkretnych przepisów o jakości handlowej, którym te artykuły nie odpowiadają i konkretnych wymogów jakościowych, których towar wprowadzony do obrotu przez Skarżącego nie spełnia;
5) art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i podtrzymanie decyzji o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej za wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych, pomimo tego, że organy obu instancji nie wykazały, aby spełnione zostały przesłanki do zastosowania tego przepisu i aby Skarżący dopuścił się wskazanego naruszenia;
6) art. 3 pkt 4-5, pkt 10 lit. c) u.j.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że Skarżący wprowadził do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane zarówno pod względem pochodzenia jak i jakości, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw dla dokonania tego typu ustaleń i zastosowania tego przepisu;
7) art. 3 pkt 8, art. 8 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1-2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 178/2002") poprzez przyjęcie, że Skarżący jako podmiot będący profesjonalistą w swojej dziedzinie nie zapewnił odpowiedniej jakości artykułów rolno-spożywczych, zgodnej z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego, przy jednoczesnym braku wykazania naruszenia norm jakościowych i braku wskazania, jakie to konkretnie przepisy prawa żywnościowego w zakresie wymogów jakościowych towarów zostały przez Skarżącego naruszone;
8) postanowień zawartych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/870 z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie środków tymczasowej liberalizacji handlu będących uzupełnieniem koncesji handlowych mających zastosowanie do ukraińskich produktów na podstawie Układu o stowarzyszeniu między Unią Europejską i Europejską Wspólnoty Energii Atomowej oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ukrainą, z drugiej strony (Dz.U.UE.L.2022.152.103) poprzez przyjęcie, że rozporządzenie to nie ma zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy i w konsekwencji nieuwzględnienie okoliczności, że rozporządzenie to wprowadziło środki liberalizacji handlu z Ukrainą i umożliwiło import towarów z Ukrainy, w tym zboża, na rynek unijny;
9) art. 40a ust. 5c w zw. z ust. 5d u.j.h. poprzez przyjęcie, że okoliczności sprawy nie dawały podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, co w konsekwencji skutkowało niezastosowaniem wskazanego artykułu i nieuwzględnieniem okoliczności łagodzących wobec Skarżącego w postaci braku stwierdzenia istotnych uchybień w dotychczasowej działalności Skarżącego, co powinno uzasadniać odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.
Przypomnienia w pierwszej kolejności wymaga, że podstawą prawną wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej był przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h., zgodnie z którym, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł.
W myśl art. 3 pkt 10 u.j.h., artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych, w szczególności jeżeli:
a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,
b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,
c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.
Cytowany przepis należy odczytywać w taki sposób, że aby stwierdzić, iż sporny produkt wypełnia definicję artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego, organ powinien wpierw ustalić, czy produkt ten to: (1) produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, czy też jest to (2) produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości. W przypadku stwierdzenia, że produkt wypełnia jedną z ww. przesłanek zadaniem organu jest ustalenie, czy stwierdzone niezgodności lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów finalnych. Ustawodawca wymienił trzy przypadki/działania, które istotnie naruszają interesy konsumentów finalnych, tj. jeżeli: a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej; b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą; c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej (por. także wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r. o sygn. akt II GSK 1962/18; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponieważ w realiach kontrolowanej sprawy organy nie kwestionowały tego, że skład spornego produktu był niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, godzi się przyjąć, że wstępnej przesłanki zafałszowania artykułu rolno-spożywczego upatrywały one we wprowadzeniu w produkcie zmian, mających na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, przy czym chodziło o zmiany w jego oznakowaniu – uwidocznionym w zawieranych z odbiorcami umowach sprzedaży.
Ze stanowiskiem tym Sąd co do istoty się zgadza przede wszystkim z tego względu, że niezależnie od świadomości Skarżącego co do pochodzenia i właściwości pszenicy nabytej od spółki A. oraz niezależnie od jego zgodności z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, której – co jeszcze raz należy powtórzyć – organy nie podważały, zgromadzone w sprawie dowody w postaci umów zakupu przez Skarżącego spornej pszenicy od spółki A. bezsprzecznie wskazują jej oznaczenie (nazwę towaru) jako "pszenica technologiczna" (vide: umowa z dnia 14 września 2022 r. na k. 79 akt adm.; umowa z dnia 19 września 2022 r. na k. 81 akt adm.; umowy z dnia 27 września 2022 r. na k. 83 i k. 87 akt adm.). Z tego też względu, jej dalsze zbycie przez Skarżącego jako "pszenicy" bez doprecyzowania w dokumentach sprzedaży (fakturach), że chodzi o pszenicę "technologiczną" wypełniało wstępną przesłankę z art. 3 pkt 10 u.j.h., tj. przesłankę zmiany oznakowania, mającą na celu ukrycie właściwości pszenicy (niezależnie od jej składu i zgodności z normami jakości handlowej).
Wymaga w tym miejscu wskazania, że wszystkie artykuły rolno-spożywcze muszą zostać prawidłowo oznakowane, co w przypadku produktu w postaci pszenicy odnosić należy do oznakowania na dokumencie sprzedaży. Jak to bowiem stanowi art. 2 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności [...] (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 304, str. 18 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 1169/2011"), informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Wskazane rozporządzenie określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2). Przez etykietowanie, stosownie do art. 2 ust. 2 lit. j) rozporządzenia nr 1169/2011, rozumie się wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej. Natomiast w myśl art. 7 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w tym co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Przepis art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 1169/2011 przewiduje zaś, że informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta.
Również rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 178/2002") w art. 8 stanowi, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesu konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Prawo żywieniowe służyć ma zatem zapobieganiu a) oszukańczym lub podstępnym praktykom, b) fałszowaniu żywności, oraz c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd. Zgodnie z jego art. 16, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Ponadto z art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów.
Definiując pojęcie zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego w art. 3 pkt 10 u.j.h. ustawodawca także odwołał się do oznakowania artykułu rolno-spożywczego. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno krajowe regulacje zawarte w ustawie o jakości handlowej, jak i przywołane przepisy unijne sprzeciwiają się każdej praktyce dokonywania zmian w oznakowaniu produktów, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzać w błąd konsumentów. Konsument ma bowiem prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych. Naruszanie ww. zasad oznacza naruszenie interesu konsumenta (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r. o sygn. akt II GSK 2033/13).
Z tych też względów Sąd zgadza się z organem, że sprzedaż pszenicy bez dookreślenia w dokumencie sprzedażowym, że jest to pszenica "technologiczna", oznacza podanie nazwy niezgodnie z prawdą, co narusza interesy nabywcy. Nie ma przy tym znaczenia, czy pszenica technologiczna (zboże techniczne) posiada swoją legalną definicję, lecz to, że w świadomości odbiorców (konsumentów) może wywoływać poczucie, że jest to artykuł przeznaczony do celów technicznych (produkcji różnych produktów przemysłowych, np. tkanin, papieru, biopaliw), odróżniając go tym samym od produktów stricte konsumpcyjnych (przeznaczonych do spożycia przez ludzi lub zwierzęta). Naruszenie to ma więc charakter istotnego naruszenia interesów konsumentów. Zastosowane oznakowanie buduje bowiem błędne wyobrażenie o produkcie, tym samym ogranicza możliwość swobodnej oceny produktu i może spowodować podjęcie przez konsumenta decyzji o kupnie, której inaczej by nie podjął. Należy więc uznać, że wprowadzone zmiany w nazwie pszenicy doprowadziły do ukrycia rzeczywistego charakteru produktu, gdyż mogły sugerować, że mamy do czynienia z pszenicą konsumpcyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 listopada 2022 r. o sygn. akt II GSK 1151/19 wskazał, że za środek zafałszowany należy uznać także środek, którego nazwę podano niezgodnie z prawdą lub w inny sposób nieprawidłowo go oznakowano (por. także wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r. o sygn. akt II GSK 1641/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 stycznia 2024 r. o sygn. akt V SA/Wa 2288/23).
Sąd podkreśla, że oznakowanie produktu stanowi element ochrony bezpieczeństwa ekonomicznego i ma na celu umożliwienie konsumentowi dokonania wyborów produktów odpowiadających jego preferencjom. Rzetelna informacja dotycząca charakterystyki produktów jest niezbędna, gdyż na jej podstawie konsument ocenia jakość produktu i podejmuje decyzję o jego zakupie. Tak więc dane w zakresie dookreślenia rodzaju sprzedawanego jęczmienia powinny być przedstawione niedwuznacznie, w taki sposób, żeby konsument bez większego problemu mógł je przeczytać i zrozumieć. W przypadku oznaczenia spornej pszenicy tak nie jest, ponieważ ogólne wskazanie w dokumencie sprzedażowym "pszenica", uniemożliwia odbiorcy (ostatecznie – konsumentowi) poznanie jego właściwości i przeznaczenia, które mogą mieć istotne znaczenie przy decyzji o zakupie, a w konsekwencji może wprowadzić konsumenta w błąd.
Bez znaczenia dla takiej konstatacji jest natomiast okoliczność czy odbiorcy Skarżącego mogliby godzić się również na zakup produktu będącego w istocie "pszenicą technologiczną", gdyż jak to słusznie zauważa Główny Inspektor, wprowadzenie zafałszowanego produktu do obrotu wywiera skutek na cały jego łańcuch, powodując tym samym, że na dalszych jego etapach produkt będzie lub może być oznakowany w sposób, który mógłby wprowadzać w błąd konsumenta finalnego. Podobnie nie ma znaczenia okoliczność, że na dokumencie sprzedaży mogły znajdować się (oprócz samej nazwy towaru) również inne informacje, wskazujące na zgodność produktu z normami jakości handlowej, bowiem – jak to wyżej wskazano – informacje na temat żywności muszą być jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, a tym samym "przeciętny" konsument nie może otrzymywać informacji o właściwościach produktu poprzez zestawienie (sumowanie) różnych danych z jego oznakowania. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że finalny konsument spornej pszenicy nie będzie miał dostępu do dokumentów handlowych sprzedaży produktu, zawieranych na wcześniejszych etapach łańcucha jego wprowadzenia do obrotu.
Podsumowując tę część uzasadnienia stwierdzić należy, że niepełne oznaczenie spornej pszenicy na dokumencie sprzedaży doprowadziło do jego zafałszowania w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. b-c u.j.h., ponieważ nazwa zastosowana na fakturach wskazuje na niezgodne ze stanem faktycznym dane w zakresie cech rodzajowych (właściwości i przeznaczenia) oraz pochodzenia.
Niemniej jednak Sąd podzielił zarzuty skargi sprowadzające się do wadliwego ustalenia ilości wprowadzonego do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego, co mogło mieć istotny wpływ na wymiar orzeczonej kary.
Nie ulega bowiem wątpliwości, że zgromadzone w sprawie dowody w postaci umów zakupu i faktur wystawionych przez spółkę A. wskazują, że Skarżący nabył łącznie 1.025,23 ton pszenicy technologicznej. Tymczasem wymierzając mu karę pieniężną organy przyjęły, że wprowadził do obrotu zafałszowaną pszenicę w ilości 3.937,62 ton, czyli jak to słusznie podnosi autor skargi – w ilości wyższej o 2.912,39 ton od ilości jaką Skarżący w rzeczywistości nabył i posiadał, przekraczającą przeszło dwukrotnie tę ilość. Wprawdzie organy wywodzą, że przyjęta ilość produktu wprowadzonego przez Skarżącego do obrotu (3.937,62 ton) wynika ze zmieszania nabytej od spółki A. pszenicy technologicznej pochodzącej z Ukrainy z pszenicą nabytą przez Skarżącego z innych źródeł, na co miałyby wskazywać oświadczenia Skarżącego złożone do protokołu kontroli, jednak analiza tego dokumentu nie pozwala na wysnucie takich wniosków. Zgodnie z protokołem kontroli z dnia 9 stycznia 2023 r. (vide: k. 13-30 akt adm.), w toku kontroli ustalono, że "przy zakupie zbóż i rzepaku wykonuje się badania laboratoryjne i ze względu na ich wynik składuje surowiec w odpowiednim silosie lub kieruje do czynności mających na celu doprowadzenie surowca do oczekiwanych parametrów, np. dosuszenie, doczyszczenie", jak również, że "jedynym kryterium branym pod uwagę podczas sprzedaży są parametry jakościowe surowca [...] O tym z którego silosa nastąpi załadunek do odbiorcy, decyduje wynik analizy zakładowej wykonanej podczas przyjęcia surowca oraz ponownej analizy zakładowej przeprowadzonej w celu sprawdzenia jakości". Wprawdzie opisując te "ustalenia" kontrolujący nie wskazali czy stanowią one wynik oświadczeń złożonych przez Skarżącego, czy też kontrolujący byli w stanie powziąć je samodzielnie, np. poprzez kontrolę silosów zastanych na miejscu (co nie zostało uwidocznione w protokole kontroli, opisującym jedynie czynności kontrolne z dokumentów i odebranie oświadczeń od kontrolowanego), niemniej jednak, nawet gdyby przyjąć je za takie, to nie mogą zostać one zrównane z jednoznacznym stwierdzeniem, że faktycznie doszło do zmieszania pszenicy technologicznej (zakupionej od spółki A.) z inną pszenicą, a w konsekwencji udowodnieniem przez organ faktu, na którym opiera następnie swoje rozstrzygnięcie. Nie można bowiem wykluczyć, że pomimo tak scharakteryzowanych warunków załadunku towarów do odbiorców, Skarżący przeznaczył odrębny silos do składowania pszenicy technologicznej zakupionej od spółki A.. Przychylenie się do stanoiwska organów wymagałoby zebrania dowodów z kontroli wszystkich silosów znajdujących się u Skarżącego, pobrania z nich próbek artykułów rolno-spożywczych, przekazania pobranych próbek do badań oraz uzyskania wyniku badań potwierdzającego faktyczne zmieszanie arytkułów (zbóż), pochodzących z różnych dostaw. Takich dowodów akta sprawy jednak nie obejmują, a jak to wyżej zauważono, jedyny dowód, na którym organy opierają swoje stanowisko, tj. protokół kontroli z dnia 9 stycznia 2023 r. wskazuje na czynności kontrolne z dokumentów i odebranie oświadczeń od Skarżącego. Jak to przy tym słusznie zauważa autor skargi, w rubryce nr IX protokołu kontroli zawarta jest uwaga, zgodnie z którą, ewentualne zastrzeżenia kontrolowanego do protokołu kontroli zostaną wniesione w terminie 7 dni, co nastąpiło w piśmie Skarżącego z dnia 16 stycznia 2023 r. (vide: k. 433-441 akt adm.). Gdy się zatem zestawi ustalenia przyjęte przez organy za protokołem kontroli z uwagami zawartymi w piśmie Skarżącego z dnia 16 stycznia 2023 r., rodzą się wątpliwości co do tego w jaki sposób (w których silosach) składowana była pszenica technologiczna nabyta od spółki A. i komu została następnie zbyta. Skarżący oświadcza bowiem, że dostawa pszenicy do spółki z o.o. P. oraz spółki jawnej P.H.U.P. K. realizowana była z silosa nr 3, w którym zalegała pszenica od polskich producentów z poprzedniego roku, natomiast pszenica nabyta od spółki A. została sprzedana wyłącznie spółce akcyjnej P.Z.. Stanowisko to Skarżący podtrzymuje konsekwentnie w odwołaniu i skardze do sądu administracyjnego.
Wobec powyższego Sąd uznał, że organy dopuściły się istotnego naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie się na protokole kontroli, z którego nie wynikały okoliczności stanowiące wystarczającą podstawę do przyjęcia, że Skarżący umieścił pszenicę technologiczną, zakupioną od spółki A. w ilości 1.025,23 ton, w silosie zbożowym wraz ze zbożem pochodzącym z Polski, a w konsekwencji poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w sposób należyty.
Ponieważ jednocześnie ilość wprowadzonych do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych wpływa na wymiar kary, gdyż wśród dyrektyw jej wymiaru, określonych w art. 40a ust. 5 u.j.h., ustawodawca wymienia m. in. zakres naruszenia oraz wartość kontrolowanych artykułów rolno-spożywczych, to stwierdzona wyżej wadliwość musiała doprowadzić do uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji.
Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Inspektor uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną i ustali, czy Skarżący dopuścił się deliktu administracyjnego określonego w art. 40a ust. 1 pkt 4 u.j.h., a jeśli tak, to w odniesieniu do jakich artykułów rolno-spożywczych i w jakiej ilości. W zależności od wyników tej analizy, organ podejmie rozstrzygnięcie w adekwatnym trybie, które należycie uzasadni.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił obie wydane w sprawie decyzje, o czym orzekł – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych oparte zostało na przepisie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na zasądzone koszty składa się: zwrot wpisu sądowego (3.707 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (10.800 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).