V SA/Wa 1812/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-05-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
subwencja oświatowafinanse publicznezwrot środkóworzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnegosystem informacji oświatowejWSAMiasto S.Minister Finansówkontrola wydatkówniepełnosprawność

WSA w Warszawie oddalił skargę miasta na decyzję Ministra Finansów zobowiązującą do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2017 r., uznając, że kluczowe jest posiadanie aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego na dzień sprawozdawczy.

Miasto S. zaskarżyło decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot nienależnie uzyskanej subwencji oświatowej za 2017 r. z powodu zawyżenia liczby uczniów uprawniających do wyższych wag subwencji. Miasto argumentowało, że inne dokumenty potwierdzają niepełnosprawność dzieci, nawet jeśli nie było aktualnych orzeczeń. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że do naliczenia subwencji na rok 2017 kluczowe było posiadanie na dzień 30 września 2016 r. aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju, a inne dokumenty nie mogły ich zastąpić.

Przedmiotem sprawy była skarga Miasta S. na decyzję Ministra Finansów zobowiązującą do zwrotu kwoty 59.697 zł nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017. Zawyżenie subwencji wynikało z błędnego wykazania w systemie informacji oświatowej (SIO) liczby dzieci uprawniających do wyższych wag subwencyjnych (P51, P54, P55). Miasto argumentowało, że dzieci te faktycznie posiadały niepełnosprawności potwierdzone innymi dokumentami niż wymagane orzeczenia lub opinie, a zapewniono im odpowiednie zajęcia. Minister Finansów, opierając się na ustaleniach audytu, stwierdził, że na dzień 30 września 2016 r. (data sprawozdawcza dla SIO) dzieci te nie posiadały wymaganych orzeczeń lub opinii, co skutkowało zawyżeniem subwencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzeń wykonawczych, podstawą do uwzględnienia dzieci w SIO przy naliczaniu subwencji z zastosowaniem specjalnych wag były wyłącznie aktualne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, wydane przez właściwe zespoły orzekające. Inne dokumenty, takie jak orzeczenia o niepełnosprawności czy dokumentacja medyczna, nie mogły zastąpić tych formalnych dokumentów. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne organu były prawidłowe, a decyzja Ministra Finansów była zgodna z prawem, ponieważ Miasto nie spełniło wymogów formalnych do uzyskania wyższej subwencji. Sąd odrzucił argumentację miasta dotyczącą zapewnienia dzieciom odpowiednich zajęć, wskazując, że środki na te cele powinny pochodzić z dochodów własnych jednostki samorządu terytorialnego, a nie z nienależnie uzyskanej subwencji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, do naliczenia subwencji kluczowe jest posiadanie na dzień sprawozdawczy (30 września 2016 r.) aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka wydanych przez właściwe zespoły orzekające. Inne dokumenty nie mogą zastąpić tych formalnych wymogów.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że przepisy prawa jasno wskazują, iż podstawą do uwzględnienia dzieci w systemie informacji oświatowej przy naliczaniu subwencji z zastosowaniem specjalnych wag były wyłącznie formalne orzeczenia lub opinie wydane przez właściwe jednostki. Inne dokumenty, nawet potwierdzające niepełnosprawność lub korzystanie z zajęć, nie spełniają wymogów formalnych do zastosowania wyższych wag subwencyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.s.o. art. 71b § ust. 1, 3 i 3b

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

u.d.j.s.t. art. 37 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017

u.s.i.o.

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych art. 12 § ust. 1

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Konieczność posiadania aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka na dzień sprawozdawczy (30.09.2016 r.) jako jedynej podstawy do naliczenia subwencji z zastosowaniem wyższych wag. Inne dokumenty (np. orzeczenia o niepełnosprawności, dokumentacja medyczna) nie mogą zastąpić formalnych orzeczeń/opinii wydanych przez zespoły orzekające. Art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst stanowi samoistną podstawę do żądania zwrotu nienależnie uzyskanej subwencji, a decyzja w tym zakresie jest związana.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Miasta, że inne dokumenty potwierdzają niepełnosprawność dzieci i że zapewniono im odpowiednie zajęcia, mimo braku aktualnych orzeczeń/opinii. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. w zakresie ustalenia stanu faktycznego i oceny dowodów. Zarzut naruszenia § 12 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r. poprzez jego niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2017 r. dla jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta, stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci, młodzieży, wychowanków) w roku szkolnym 2016/2017, wykazane przez dyrektorów szkół i placówek oświatowych w SIO, według stanu na dzień 30 września 2016 r. Warunków do ujęcia w SIO, a następnie uwzględnienia przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017 przy ww. wagach, nie spełniały więc dzieci, które według stanu na dzień 30 września 2016 r. nie posiadały cyt. orzeczeń lub opinii wydanych przez powołane do tego jednostki. Tym samym jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w SIO, według stanu na dzień 30 września 2016 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017, stanowiły aktualne orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego. Obowiązuje formalna teoria dowodów, wykluczająca zastępowanie aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego innymi dowodami.

Skład orzekający

Tomasz Zawiślak

przewodniczący-sprawozdawca

Bożena Zwolenik

członek

Michał Sowiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że do naliczenia subwencji oświatowej z wagami dla dzieci niepełnosprawnych kluczowe jest posiadanie formalnych orzeczeń/opinii na dzień sprawozdawczy, a inne dokumenty nie są wystarczające. Potwierdzenie, że decyzja o zwrocie subwencji jest decyzją związaną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego mechanizmu naliczania subwencji oświatowej i wymogów formalnych w określonym okresie. Interpretacja przepisów dotyczących subwencji, a nie dotacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania edukacji, jakim jest subwencja oświatowa, i precyzyjnie określa wymogi formalne, które muszą być spełnione, aby uzyskać środki na dzieci ze specjalnymi potrzebami. Jest to istotne dla samorządów i placówek oświatowych.

Czy orzeczenie o niepełnosprawności dziecka wystarczy do wyższej subwencji oświatowej? Sąd administracyjny odpowiada: niekoniecznie!

Dane finansowe

WPS: 59 697 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1812/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik
Michał Sowiński
Tomasz Zawiślak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 1735/19 - Wyrok NSA z 2023-05-16
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 1457
art. 71b ust. 1. 3 i 3b
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1453
art. 37 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Miasto S. (dalej: Miasto, strona lub skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Finansów (dalej: Minister lub organ) z [...] września 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] maja 2018 r. nr [...] zobowiązująca Miasto do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2017 r. w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W związku z ustaleniami audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. wobec Miasta S. w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę do jej naliczenia na 2017 r., zakończonego sprawozdaniem z przeprowadzonego audytu z [...] lutego 2018 r., nr [...] wyliczono, że otrzymana przez Miasto na 2017 r. część oświatowa subwencji ogólnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - została zawyżona o [...] zł.
Pismem z [...] kwietnia 2018 r. skarżący został powiadomiony przez Ministra Finansów o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017.
W piśmie z [...] maja 2018 r. strona zaprezentowała swoje stanowisko wskazując, że w roku szkolnym 2016/2017 Przedszkole Nr [...] i Nr [...] w S. zapewniały dzieciom niepełnosprawnym dodatkowe zajęcia specjalistyczne i wspomagające od początku roku szkolnego bez względu na to czy rodzice tych niepełnosprawnych dzieci przynieśli na czas orzeczenia. Zdaniem Miasta całość przyznanej dotacji została wydatkowana zgodnie z jej przeznaczeniem na kształcenie specjalne uczniów.
W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z [...] maja 2018 r. Minister zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 w wysokości 59.697 zł.
Miasto S. złożyło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] września 2018 r. Minister utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2018 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Edukacji Narodowej na podstawie delegacji ustawowej wskazanej w art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1530, ze zm., dalej: "udjst"), dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017 (Dz. U. poz. 2298, dalej rozporządzenie). Algorytm określony w załączniku do ww. rozporządzenia przewidywał m.in. wagi: P51 = 0,840 dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach podstawowych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych, ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych, w poradniach psychologiczno-pedagogicznych (na podstawie opinii, o których mowa w art. 71b ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; tj. Dz.U. 2018 r. poz. 1457 ze zm., dalej: uso); P54 = 2,900 dla dzieci niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim - objętych kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także w innych formach wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy; P55 = 3,600 dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, - objętych kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także w innych formach wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.
Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2017 r. dla jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta S., stanowiły zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego dane zgromadzone w bazie danych oświatowych, o których mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1900 ze zm., dalej: ustawa o sio), tj. dane o liczbie uczniów/wychowanków wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2016 r. Dodatkowo zgodnie z § 6 ust. 1 lit. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. z 2012 r. poz. 957, ze zm., dalej: rozporządzenie z 9 sierpnia 2012 r.) w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3-3b uso. Sposób wykazywania danych o liczbie uczniów/wychowanków w systemie informacji oświatowej został opisany w Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.21 (30 września 2016 r.).
Ostateczna kwota części oświatowej subwencji ogólnej w roku 2014 przypadająca na 1 ucznia przeliczeniowego w skali ogólnokrajowej (tzw. finansowy standard A) wyliczona została jednolicie dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego i wynosiła 5.243,3096 zł w stosunku rocznym. Natomiast dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego określono indywidualny wskaźnik korygujący D. Dla Miasta S. wskaźnik ten na rok 2014 wyniósł 1,0239718406.
Minister wyjaśnił, że z zapisów rozporządzenia z 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017, wagą P51, P54 i P55 mogli być uwzględnieni uczniowie/dzieci/młodzież wykazywani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2016 r., którzy posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w opisie ww. wag. W związku z tym warunków do ujęcia w systemie informacji oświatowej, a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017 przy ww. wagach nie spełniały dzieci, które wg stanu na dzień 30 września 2016 r. nie posiadały orzeczeń, o których mowa wart. 71b ust. 3 uso.
Wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2016 r. błędnych danych przez: 1) Przedszkole Nr [...] w S., zawyżone o 1 liczbę dzieci przeliczanych wagą P51 i o 2 liczbę dzieci przelicznych wagą P55; 2) Przedszkole Nr [...] w S., zawyżone o 1 liczbę dzieci przeliczonych wagą P54. Powyższe spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o [...], a tym samym zawyżono o kwotę [...] zł część oświatową subwencji ogólnej na rok 2017 dla Miasta S..
Minister stwierdził, że wykazanie w systemie informacji oświatowej przez Przedszkole Nr [...] i Przedszkole Nr [...] w S. – 3 dzieci, które na dzień 30 września 2016 r. nie posiadały orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, należy uznać za nieuprawnione. W przypadku 1 dziecka orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zostało wydane po dniu sprawozdawczym, tj. w dniu [...] kwietnia 2017 r. Natomiast w pozostałych dwóch przypadkach dzieci posiadały orzeczenia o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Organ podkreślił, że orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogła zastąpić okazywana przez rodziców dokumentacja medyczna, opinie czy orzeczenie o niepełnosprawności dziecka. Wszelkiego rodzaju inne dokumenty potwierdzające niepełnosprawność dziecka nie mogły być brane pod uwagę przy wyliczaniu należnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Również za nieprawidłowe organ uznał wykazanie przez Przedszkole Nr [...] w S. w systemie informacji oświatowej dziecka, które nie posiadało na dzień 30 września 2016 r. aktualnej opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Opinię nr [...] dziecko uzyskało [...] lutego 2017 r., czyli po dniu sprawozdawczym. W świetle powyższego, zdaniem Ministra, nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż wystarczającą podstawą do wykazania w systemie informacji oświatowej przez Przedszkola Nr [...] i Nr [...], była diagnoza specjalisty potwierdzająca niepełnosprawność dziecka.
Na powyższą decyzję Miasto, złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie obydwu decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenia:
1) art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst w zw. z art. 71b ust. 3 uso poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że kwota 59.697 zł jest nienależnie uzyskaną kwotą części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 w sytuacji, gdy na dzień 30 września 2016 r. wobec wskazanych uczniów kontrolowanych jednostek była możliwość wykazania, w sposób inny niż za pomocą aktualnego na wskazany dzień orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznej, że uczeń wskazany w SIO jako uczeń, na którego powinna być przyznana subwencja w wyższej wysokości, niepełnosprawność rzeczywiście posiadał, stąd też organ nie może zredukować badania obowiązku zwrotu subwencji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst tylko do faktu posiadania lub nie wspomnianego orzeczenia, w szczególności gdy zasady kształcenia uczniów niepełnosprawnych należało zachować i przestrzegać, natomiast zastosowanie wobec nich zwykłych metod nauki i pracy byłoby niezasadne i nie zapewniłoby najpełniejszej realizacji potrzeb tych dzieci w zakresie edukacji;
2) art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej kpa) poprzez utrzymanie w mocy decyzji z 23 maja 2018r. zobowiązującej Miasto do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów wskazanych również w przedmiotowej skardze, które nie zostały przez organ ponownie rozpoznający sprawę usunięte;
3) art. 7, art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa poprzez brak rozpatrzenia w całości zebranego materiału dowodowego i odniesienia się w treści uzasadnienia decyzji do istotnych okoliczności, a mianowicie na dzień 30 września 2016 r. wobec wskazanych uczniów kontrolowanych jednostek była możliwość wykazania, w sposób inny niż za pomocą aktualnego na wskazany dzień orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznej, że uczeń wskazany w SIO jako uczeń, na którego powinna być przyznana subwencja w wyższej wysokości, niepełnosprawność rzeczywiście posiadał, stąd też organ ograniczył badanie obowiązku zwrotu subwencji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst wyłącznie tylko do faktu posiadania lub nie wspomnianego orzeczenia bez uwzględnienia zasad dalszego kształcenia tych dzieci tak aby metody nauki i pracy zapewniłyby pełną realizację ich potrzeb w zakresie edukacji, co naruszyło art. 11 kpa;
4) art. 107 § 3 w związku z art. 11 kpa poprzez nieprawidłowe zredagowanie uzasadnienia skarżonej decyzji przez co, organ ten nie wyjaśnił zasadności przesłanek jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy, a uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm, w szczególności kiedy z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika jasno i precyzyjnie ilu uczniów, z dokładnym wskazaniem jednostki kontrolowanej, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zostało przez nich przedłożone w terminie późniejszym;
5) § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072, dalej: rozporządzenie z 18 września 2008 r.) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w zakresie wskazanych w skarżonej decyzji uczniów przez organ I instancji, nie było przesłanek aby wniosek o wydanie nowego orzeczenie odpowiednio o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego albo o potrzebie indywidualnego nauczania miał zostać wniesiony przez rodziców bądź opiekunów prawnych tych dzieci, ponieważ nie wystąpiła zmiana okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia, stąd też oparcie się na dotychczasowych danych uczniów wskazanych w skarżonej decyzji było słuszne.
W uzasadnieniu strona rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny został, zdaniem sądu, ustalony przez organ w sposób prawidłowy. Organ bowiem oparł się na sprawozdaniu z audytu, które to sprawozdanie zawiera szczegółowy opis dokumentów ze wszystkimi elementami niezbędnymi do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wszystkie nieprawidłowości wykazane w decyzjach Ministra Finansów były znane stronie, gdyż Miasto zapoznało się z protokołem z audytu w dniu [...] lutego 2018 r. i nie wniosło uwag do jego treści. Obecnie także skarżąca mimo podnoszenia określonych zarzutów proceduralnych, to w istocie nie kwestionuje ustalonego stanu faktycznego, tylko kwestionuje jego ocenę prawną. Tym samym twierdzenie strony zawarte w skardze, że Minister nie ustalił stanu faktycznego sprawy, nie znajduje uzasadnienia. Lektura bowiem obydwu decyzji pokazuje jakie zostały stwierdzone uchybienia i w której placówce.
Przechodząc do oceny kontrolowanej decyzji w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na regulacje prawne odnoszące się do spornych zagadnień związanych z zobowiązaniem Miasta S. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017.
W sprawie zastosowanie mają przepisy prawa powszechnie obowiązującego w postaci ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017, ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej, ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Podstawę materialnoprawną rozpoznawanej sprawy stanowi art. 37 ust. 1 udjst, z którego wynika, że w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;
2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
Minister orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej przez stronę kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2017 rok stwierdzając, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2016 r. błędnych danych przez: 1) Przedszkole Nr [...] w S., które zawyżyło o 1 liczbę dzieci przeliczanych wagą P51 i o 2 liczbę dzieci przelicznych wagą P55; 2) Przedszkole Nr [...] w S., które zawyżyło o 1 liczbę dzieci przeliczonych wagą P54. Organ ustalił na podstawie akt sprawy, a w szczególności protokołu z audytu, że Przedszkole Nr [...] w S. wykazało w systemie informacji oświatowej dziecko przeliczane wagą P51, które nie posiadało, na 30 września 2016 r. opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (dla tego dziecka poradnia psychologiczno-pedagogiczna wydała dopiero w dniu [...] lutego 2017 r. opinię nr [...] o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka). Ponadto przedszkole to wykazało dwoje dzieci przeliczanych wagą P55, które nie posiadały orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego na dzień sprawozdawczy (posiadały jedynie inne dokumenty: orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, opinię psychologiczno-pedagogiczną; jedno z dzieci stosowne orzeczenie otrzymało w dniu [...] kwietnia 2017 r.). Podobnych ustaleń dokonał w odniesieniu do Przedszkola nr [...] w S., które wykazało jedno dziecko przeliczane wagą P54 nieposiadające orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (posiadało orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz opinię o potrzebie wczesnego wspomagania).
Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2017 rok dla jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta, stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci, młodzieży, wychowanków) w roku szkolnym 2016/2017, wykazane przez dyrektorów szkół i placówek oświatowych w SIO, według stanu na dzień 30 września 2016 r. i na dzień 10 października 20136 r., zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.
Zgodnie z algorytmem, określonym w załączniku do rozporządzenia wagę:
- P51 = 0,840 przewidziano dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach podstawowych, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych, specjalnych ośrodkach wychowawczych, ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych, w poradniach psychologiczno-pedagogicznych (na podstawie opinii, o których mowa w art. 71b ust. 3 i 3a uso),
- P54 = 2,900 przewidziane dla dzieci niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim - objętych kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także w innych formach wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy),
- P55 = 3,600 dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, - objętych kształceniem specjalnym w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także w innych formach wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy).
Warunków do ujęcia w SIO, a następnie uwzględnienia przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017 przy ww. wagach, nie spełniały więc dzieci, które według stanu na dzień 30 września 2016 r. nie posiadały cyt. orzeczeń lub opinii wydanych przez powołane do tego jednostki.
W świetle art. 71b ust. 1 uso, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego, dzieciom i młodzieży, o których mowa w ust. 1, organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację i resocjalizację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę (art. 71b ust. 2 uso).
Jednocześnie w myśl art. 71b ust. 3 i 3a uso opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych. Do wydawania opinii stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 71b ust. 6, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości zespołu (art. 71b ust. 3a uso).
Tym samym jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w SIO, według stanu na dzień 30 września 2016 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017, stanowiły aktualne orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego. W wypadku dziecka uczęszczającego do Przedszkola nr 1 w S. przeliczanego wagą P51 powinna to być opinia wydana przez ww. jednostkę lub przez zespół opiniującą działający w niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradni specjalistycznej, założonej zgodnie z art. 82 oraz zatrudniającej pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych. Uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka na dzień sporządzania sprawozdania SIO, tj. na dzień 30 września 2016 r., powinni zostać wykazani w SIO zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu wydanym na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole lub opinii (§ 9 ust. 1 i 14 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych).
Z powyższego wynika, że żaden inny dowód poza orzeczeniem lub w przypadku wagi P51 opinią wydanymi na podstawie art. 71b ust. 3 i 3a uso, nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania zwiększonych dopłat subwencyjnych z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych, a więc tylko uczniowie posiadający na dzień 30 września 2016 r. stosowne orzeczenie lub opinię wydaną przez powołaną do tego jednostkę mogli być objęci odpowiednią wagą przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 dla danej jednostki samorządu terytorialnego.
Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z 8 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2092/11, z 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 589/12, z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2375/11, z 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1767/13, z 17 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3054/17, wyroki WSA w Warszawie: z 15 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2975/15, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 924/16, z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1708/12, z 16 września 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3834/15, z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3331/15, z 25 maja 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3795/15, z 3 czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 12/15, z 14 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1142/14, z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1708/12; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).
Reasumując ten wątek podkreślić trzeba, że podstawą do wykazywania w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2016 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na 2017 r. przy wagach: P54 i P55 stanowiły wyłącznie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso. Natomiast przy wadze P51 stanowiły opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, o których mowa w art.71 b ust. 3 i 3a uso.
W związku z powyższym niezasadny okazał się zarzut Miasta dotyczący naruszenia § 12 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno- pedagogicznych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji braku przesłanek do wniesienia wniosku o wydanie nowego orzeczenia o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego albo o potrzebie indywidulanego nauczania, gdyż nie wystąpiła zmiana okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia. Zgodnie z treścią tego przepisu zespół, na wniosek rodziców (prawnych opiekunów), wydaje nowe orzeczenie odpowiednio o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego albo o potrzebie indywidualnego nauczania w razie zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia. Sąd zauważa, że skarżący w sposób wybiórczy czyta ww. rozporządzenie i nie zauważa, że w myśl § 8 tego rozporządzenia w przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenie o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego, orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania albo orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, według wzorów stanowiących załączniki nr 1-4 do rozporządzenia. Tym samym rozporządzenie wskazuje na trzy rodzaje orzeczeń: 1) orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, 2 orzeczenie o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego (lub o potrzebie indywidualnego nauczania), 3) orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. W sprawie zgodnie ze wskazanym powyżej opisem wag, do zastosowania wagi P54 i P55, konieczne było posiadanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie orzeczenie o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego. Wobec powyższego zarzut ten okazał się zupełnie niezasadny.
Na marginesie już tylko sąd zauważa, że zmiana okoliczności może dotyczyć zarówno stanu zdrowia dziecka, jak też okoliczności nie związanych z tym zdrowiem, a odnoszących się do etapu nauki, na który zostało wydane orzeczenie. Zgodnie bowiem z § 11 rozporządzenia z 18 września 2008 r. zespół, na wniosek rodziców (prawnych opiekunów), wydaje nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w razie: 1) zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego; 2) potrzeby zmiany wskazanych w poprzednim orzeczeniu zaleceń, o których mowa w § 8 ust. 2; 3) potrzeby zmiany okresu, na jaki zostało wydane poprzednie orzeczenie. W myśl § 9 ww. rozporządzenia orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. Tym samym występuje aż 3 powody określone w § 11 wskazujące na konieczność wydania nowego orzeczenia w tym m.in. zmiana etapu edukacyjnego (roku szkolnego, okresu kształcenia w danej szkole).
Strona w skardze powołał wyrok WSA w Warszawie (V SA/Wa 2572/16), który w jej ocenie zmienia dotychczasową linię orzeczniczą, jednakże nie zwraca uwagi, że wyrok ten jest nieprawomocny i trudno jest w związku z tym mówić o zmianie dotychczasowych poglądów. Podobnie należy ocenić powołany przez stronę wyrok WSA w Gliwicach (I SA/Gl 1040/16), gdyż skarżąca nie zauważa, że wyrok ten odnosi się do dotacji, a nie subwencji. Dotacje i subwencje są dwiema odmiennymi instytucjami i co najważniejsze oparte są na odmiennych podstawach prawnych (patrz także dalsza część uzasadnienia odnosząca się do charakteru subwencji oświatowej w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego).
Trzeba też podkreślić, że przedmiotem prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania był zwrot nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017. W ramach tego postępowania badaniu i analizie poddana została prawidłowość naliczenia uzyskanej przez Miasto S. na rok 2017 części oświatowej subwencji ogólnej, zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2017, określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017.
W szczególności badaniu podlegało czy dzieci, które zostały uwzględnione przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej dla Miasta S. na rok 2017 przy wadze P51, P54 i P55 posiadały według stanu na dzień 30 września 2013 r. orzeczenia (opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka) poradni psychologiczno- pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso (lub zespołów opiniujących o których mowa w art. 71b ust. 3a uso), wydane z uwagi na rodzaj niepełnosprawności wymieniony w opisie ww. wagi.
Bezspornie - na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalono, że czworo dzieci (3 dzieci w Przedszkolu Nr [...] w S. i 1 dziecko - Przedszkole Nr [...] w S.) - nie posiadało orzeczeń (opinii w przypadku wagi P51) o potrzebie kształcenia specjalnego uprawniających do wykazania w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2016 r., a tym samym naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017 stosownie do opisu ww. wag. Zatem w świetle ustalonego stanu faktycznego minister właściwy do spraw finansów publicznych był zobligowany na mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst do wydania decyzji zobowiązującej stronę skarżącą do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017.
W świetle tych rozważań potwierdzonych licznym orzecznictwem należy stwierdzić, że zarzuty skargi naruszenia przez organ przepisów art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst w zw. z art. 71b ust. 3 uso i w związku z rozporządzeniem z 22 grudnia 2016 r. są niezasadne, bowiem okolicznością bezsporną jest w sprawie, że przyczyną wystąpienia nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w SIO według stanu na dzień 30 września 2016 r. było objęcie potrzebą kształcenia specjalnego dzieci, które nie posiadały aktualnego orzeczenia (opinii) stosownej poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Należy zgodzić się z organem, że w tym zakresie obowiązuje formalna teoria dowodów, wykluczająca zastępowanie aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego (objęcia potrzebą wczesnego wspomagania rozwoju dzieci) innymi dowodami, w tym innymi opiniami z poradni psychologiczno-pedagogicznej, orzeczeniami o niepełnosprawności czy też indywidualną oceną ucznia przeprowadzoną przez szkołę, opartą np. na obserwacjach własnych, potwierdzonych rozmowami z uczniami i ich rodzicami, okazującymi stosowną dokumentację medyczną lub też opartą na nieaktualnych opiniach lub orzeczeniach wydanych w latach poprzednich (por. wyroki NSA: z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2375/11, z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3 054/17). Żaden bowiem inny dokument nie może zastąpić orzeczenia (opinii) o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami. Tym samym zasadnie organ nie uznał innych dokumentów za właściwie dokumentujące możliwość przypisania danemu dziecku spornych powyżej wag. Zasadnie również organ nie uznał opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka z 25 listopada 2015 r. oraz z 18 kwietnia 2012 r., gdyż do zastosowania wagi P55 należało przedstawić orzeczenie a nie opinię. Natomiast właściwe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jedno z dzieci uzyskało w dniu [...] kwietnia 2017 r. (patrz Przedszkole nr [...]), a więc po okresie sprawozdawczym, tj. po 30 września 2016 r.
Tym samym organ nie naruszył przepisów procesowych z art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 kpa, bowiem materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, a dokonana jego ocena nie była dowolna. Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały ustalone w oparciu o sprawozdanie z audytu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z [...] lutego 2018 r. nr 2001[...]. Wymieniony dokument prawidłowo został uznany za dowód w sprawie. Dowód ten został sporządzony przez organ państwowy zgodnie z zakresem jego działania i w myśl art. 76 § 1 kpa stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Minister, wydając zaskarżoną decyzję, podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając ją na dokumentach sporządzonych przez organy administracji publicznej w zakresie ich działania, w tym na ustaleniach kontroli. Jednocześnie dokonał wnikliwej analizy i oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego oraz dokonał prawidłowej wykładni obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prawa materialnego. Co więcej strona ani na etapie postępowania kontrolnego, ani w postępowaniu administracyjnym nie kwestionowała dokonanych ustaleń, a jedynie wskazywała, że dzieciom niepełnosprawnym zapewniono zajęcia specjalistyczne i wspomagające. Tym samym, oznacza to, że strona miała wiedzę o tym, w których kontrolowanych jednostkach i ile ich dzieci zostało zakwestionowanych, co jasno Minister wykazał w decyzji z [...] maja 2018 r. Dlatego też obecnie budzi zdziwienie sądu zarzut wskazujący, że z uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika jasno i precyzyjnie ilu uczniów, z dokładnym wskazaniem jednostki kontrolowanej, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zostało przez nich przedłożone w terminie późniejszym. Sąd wskazuje, że stan faktyczny w sposób precyzyjny można zrekonstruować z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej i odwoławczej, co też zostało uczynione w przedmiotowym uzasadnieniu. Fakt braku wskazania ilu uczniów (dzieci), po terminie sprawozdawczym złożyło stosowne orzeczenia nie ma żadnego znaczenia dla merytorycznego rozpoznania sprawy, gdyż do zaliczenie do danej spornej wagi liczą się orzeczenia (opinie) wg stanu na dzień 30 września 2016 r., a nie na dzień po tej dacie.
Podkreślenia także wymaga w odniesieniu do reguły wyrażonej w art. 7 in fine kpa, że ma ona zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego (por. wyroki NSA: z 23 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Wr 2744/94, z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, z 15 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 432/12), natomiast decyzja wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst jest decyzją związaną. Minister nie mógł odstąpić od jej wydania, uzasadniając to słusznym interesem obywateli i uwzględniając okoliczności, na które powołuje się strona skarżąca (tj. niepełnosprawność dziecka, wydanie kolejnego orzeczenia po 30 września 2016 r., wdrożenie metod specjalnego kształcenia wobec dziecka itp.), bowiem uwzględnienie tych okoliczności i odstąpienie od wydania decyzji spowodowałoby naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, wyroki WSA w Warszawie: z 17 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 770/16, z 13 marca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 463/12, z 18 października 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 456/18). Również argumenty strony wskazujące, na zasady kształcenia uczniów niepełnosprawnych, które należało zachować i przestrzegać, gdyż zastosowanie wobec tych uczniów (nieposiadających stosownych orzeczeń na dzień sprawozdawczy) zwykłych metod nauki i pracy byłoby niezasadne i nie zapewniłoby najpełniejszej realizacji potrzeb tych dzieci w zakresie edukacji nie jest zasadny w kontekście obowiązku zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji. Należy bowiem wyjaśnić, że art. 5a ust. 3 uso wskazuje, że środki niezbędne na realizację zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2001 r. (sygn. akt K 35/00) stwierdził, że "część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem finansowaniu zadań oświatowych (ani z konstytucji, ani też z żadnej z ustaw nie wynika jaka część wydatków oświatowych jednostki samorządu terytorialnego powinna być pokrywana z ogólnej subwencji oświatowej)" oraz że "sposób rozliczenia i rozdziału części oświatowej nie jest z założenia instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizację zadań oświatowych". Zatem środków na wskazywane przez stronę działania Miasto winno szukać w swych dochodach własnych. Powyższe tym bardziej jest zasadne, że strona mogła ubiegać się o dofinansowanie z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych, polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych w związku ze zwiększeniem łącznej liczby uczniów (wychowanków) w szkołach i placówkach prowadzonych (dotowanych) przez jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do danych przyjętych do naliczenia algorytmem części oświatowej subwencji ogólnej na 2017 r. z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017.
Jeśli więc kontrolowana placówka oświatowa na dzień 30 września 2016 r. zawyżyła liczbę osób posiadających orzeczenia (opinie) o potrzebie objęcia wychowaniem i kształceniem specjalnym, a faktycznie wskazane dzieci na ww. datę nie posiadały wymaganego orzeczenia, to zasadnie organ to zweryfikował, co w konsekwencji znalazło wyraz w decyzji nakazującej Miastu dokonanie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty z tytułu subwencji ogólnej na rok 2017.
W tym miejscu warto zauważyć, że to na stronie i jej organie, a także osobach mu podległych (np. dyrektorach Przedszkoli) spoczywał określony obowiązek sprawozdawczy, wynikający z prawa oświatowego, który powinien być wykonywany rzetelnie. Podmioty te zobowiązane są do przedstawiania informacji zgodnych z rzeczywistością. Obowiązkiem placówek szkolnych i przedszkolnych jest systematyczne weryfikowanie liczby uczniów i dzieci posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (objęcia potrzebą wczesnego wspomagania rozwoju dzieci) oraz liczby uczniów/dzieci ogółem (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 139/16).
Mając na uwadze treść art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst, zasadnie Minister orzekł jak w zaskarżonej decyzji, uznając, że Miasto otrzymało nieprawidłowo ustaloną część oświatową subwencji ogólnej. Przepis ten jest samoistną podstawą do żądania zwrotu nienależnie otrzymanej części subwencji (por. wyrok NSA z 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1450/13, wyrok z 23 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1113/16).
Tym samym w ocenie sądu zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi organu. W ocenie sądu organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie naruszyły przepisów prawa materialnego.
Jednocześnie - mając na uwadze zarzuty skargi - sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń strony. Spowodowało to – zdaniem sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych kpa, w tym zasady przekonywania (art. 11 kpa), jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Organy nie naruszyły też dyspozycji art. 107 § 3 kpa.
Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, zaskarżona decyzja zawiera ponadto wszystkie elementy przewidziane przepisami procedury administracyjnej, uzasadnienie zawiera szczegółowe wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Mając wszystko powyższe na względzie sąd w żaden sposób nie stwierdził aby organ naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) ppsa powinno prowadzić do uwzględnienia skargi.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI