V SA/Wa 1810/15

V SA/Wa 1810/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Krajewska
Irena Jakubiec-Kudiura /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosława Pindelska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GZ 306/15 - Postanowienie NSA z 2015-06-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, , Protokolant ref.staż. - Anna Głowacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez A. G. jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] lutego 2015 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o uznaniu za bezzasadne zarzutów skarżącego zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nałożył na skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. karę pieniężną w wysokości 24.000.00 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że odwołanie od ww. decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Następnie decyzją z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Celnej w W. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2014 r.
W związku z nieuregulowaniem w ustawowym terminie należności wynikających z ww. decyzji, w dniu [...] września 2014 r., po uprzednim doręczeniu upomnienia, Dyrektor Izby Celnej w W. wystawił wobec zobowiązanego tytuł wykonawczy nr [...] oraz przekazał go zgodnie z właściwością miejscową do Dyrektora Izby Celnej w T. w celu wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Odpis przedmiotowego tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu 30 października 2014 r.
Pismem z dnia 6 listopada 2014 r. skarżący, na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), wniósł zarzut nieistnienia obowiązku egzekucyjnego oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, a także wskazał na błędne oznaczenie rodzaju należności w tytule wykonawczym.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził brak podstaw prawnych do uznania zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego za zasadne. Organ zauważył, że egzekwowany obowiązek wynikał z decyzji administracyjnej, wobec czego za prawidłowe należało uznać powołanie jako podstawy prawnej obowiązku, samej tylko tej decyzji. Oznaczając podstawę prawną obowiązku w ten sposób, spełniono wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Dodatkowo organ stwierdził, że w tytule wykonawczym z dnia 29 wrzesnia 2014 r. powołano nie tylko decyzję, która stanowi podstawę prawną obowiązku, ale i akt normatywny, na podstawie którego wydano akt administracyjny wymierzający egzekwowany obowiązek, tj. ustawę z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. nr 102, poz. 1540 z późn. zm.). Ponadto w tytule wykonawczym wskazano podstawę prawną prowadzenia egzekucji, tj. klauzulę, iż wykazane w niniejszym tytule wykonawczym zobowiązanie pieniężne jest wymagalne i podlega egzekucji w trybie administracyjnym na podstawie art. 2 u.p.e.a.
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym organ stwierdził, że wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym nie jest uprawniony do badania merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 27 § 1 u.p.e.a. poprzez nie wskazanie pełnej podstawy prawnej prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a. z uwagi na nie istnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, gdyż art. 89 ustawy o grach hazardowych nie ma zastosowania do osób fizycznych, co skutkuje nieważnością postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] stycznia 2015 r. podtrzymując w całości wyrażone tam stanowisko.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący podniósł zarzut naruszenia naruszenie art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. poprzez uznanie, iż w tytule wykonawczym została wskazana pełna podstawa prawna decyzji. Tymczasem "wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy pojmować w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną, a także samego postanowienia, wydanego na podstawie tych aktów. Zatem, pełną realizacją tego przepisu jest podanie obu tych elementów".
Drugi zarzut dotyczył naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a. Zdaniem skarżącego obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nie istniał, ponieważ art. 89 ustawy o grach hazardowych nie ma zastosowania do osób fizycznych. Uzasadniając ten zarzut skarżący powołał się na orzecznictwo sądowe wskazując, że przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą jako osoba fizyczna nie może ponosić sankcji administracyjnej za delikt w sytuacji, gdy ustawa o grach hazardowych nie wskazuje go jako podmiotu uprawnionego do uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna. Skarżący podkreślił, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. dotycząca kary pieniężnej została wydana na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 22 ustawy o grach hazardowych, podczas gdy do poniesienia kary pieniężnej może być zobowiązany jedynie podmiot wymieniony w art. 6 ust. 4 tej ustawy (spółka z o.o. lub spółka akcyjna), urządzający gry hazardowe poza kasynem bez koncesji lub zezwolenia.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Pierwszy postawiony w skardze zarzut dotyczący art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. skarżący uzasadnia niewskazaniem przez organ w tytule wykonawczym pełnej podstawy prawnej decyzji. Jednocześnie podnosi, że podanie podstawy prawnej obowiązku jest prawidłowe wtedy, gdy w tytule wykonawczym znajdzie się akt prawny (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną oraz samo postanowienie (decyzję) wydane na podstawie tego aktu. W rozpoznawanej sprawie organ nie wskazał konkretnego przepisu prawa stanowiącego podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W końcu skarżący podkreślił również, że poprzez wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku należy rozumieć wskazanie aktu prawnego, miejsca jego publikacji oraz numeru przepisu nakładającego obowiązek.
Należy podkreślić, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Zobowiązanego obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, liczony od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego, o czym skarżący został pouczony, podobnie jak o podstawach, na których mogą być wniesione zarzuty. Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się zatem jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty, w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Późniejsze zgłoszenie, czy też modyfikacja zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne. W konsekwencji należało uznać, że podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., w kształcie takim jak określono w skardze, jak też powiązany z nim zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 27 § 1 pkt 5, zostały podniesione po terminie, przez co nie mogły być skuteczne. Przypomnieć bowiem należy, że zarzut dotyczący art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. został w zarzutach do tytułu wykonawczego określony wyłącznie jako błędne wpisanie rodzaju należności, tj. wpisanie w poz. nr 31 tego dokumentu "kara piniężna" zamiast "kara pieniężna".
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że skarżący zdaje się mylić obowiązek podania podstawy prawnej obowiązku (co powinno znaleźć się w poz. 29 i 30 tytułu wykonawczego) z obowiązkiem podania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, w sytuacji w której mamy do czynienia z inną niż art. 2 u.p.e.a. podstawą prawną jej prowadzenia (co powinno zostać określone w poz. 42 tytułu wykonawczego). Dodatkowo skarżący wskazuje, że jego zarzut dotyczy naruszenia przez organ art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a., który z kolei statuuje obowiązek wskazania w tytule wykonawczym podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej. Wskazany przepis nie jest zatem spójny z przedstawionym przez skarżącego uzasadnieniem zarzutu. Przepis ten nie odnosi się bowiem do podstawy prawnej obowiązku, czy też do podstawy prawnej prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu z uzasadnienia skargi wynika, że skarżącemu chodzi w istocie o niewskazanie w tytule wykonawczym w sposób prawidłowy podstawy prawnej obowiązku (egzekwowanej należności), którego dotyczy ten tytuł wykonawczy. Zdaniem skarżącego prawidłowe podanie tej podstawy powinno polegać nie tylko na wpisaniu do tytułu wykonawczego numeru decyzji "wymierzającej" tę należność, lecz również na wpisaniu konkretnego przepisu prawa materialnego, który stanowił podstawę do wydania tej decyzji. W rzeczywistości więc skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
Należy wskazać, że stanowisko skarżącego jest w przedstawionej kwestii błędne.
Z treści wskazanego powyżej art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wynika, że tytuł wykonawczy ma zawierać określenie treści obowiązku podlegającego egzekucji, podstawę prawną jego istnienia oraz stwierdzenie, że ten obowiązek jest wymagalny, a dla należności pieniężnej także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki, rodzaj i ich stawkę. W ocenie Sądu tytuł wykonawczy nr [...] zawiera wszystkie te dane.
Wyjaśnić należy, że w przypadku gdy obowiązek podlegający egzekucji wynika z decyzji administracyjnej, to ona winna zostać wskazana w tytule wykonawczym. W takiej sytuacji nie jest wymagane jednoczesne wskazywanie w tytule wykonawczym decyzji oraz aktu prawnego, na podstawie którego decyzję tę wydano (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2011 r., II FSK 2089/09, oraz wyrok z dnia 3 lipca 2013 r., II FSK 2229/11). Analiza akt sprawy jednoznacznie potwierdza, że obowiązek podlegający egzekucji wynika z nałożonej na skarżącego kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Kara ta została zaś nałożona na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Stąd też prawidłowym i wystarczającym w świetle art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. działaniem organu było wskazanie w poz. 30 tytułu wykonawczego jako podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku tej właśnie decyzji administracyjnej.
W spornym tytule wykonawczym prawidłowo wskazano również podstawę prawną prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. art. 2 u.p.e.a.
W związku z powyższym pierwszy z podniesionych w skardze zarzutów należało uznać za nieuzasadniony.
Na analogiczną ocenę zasługiwał drugi zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 i 6 u.p.e.a. Sąd uznał, że rację ma Dyrektor Izby Celnej w W., który twierdzi, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji wymiarowej. Przyjęcie poglądu odmiennego forsowanego przez skarżącego prowadziłoby bowiem do traktowania organu egzekucyjnego jako swoistej trzeciej instancji rozpatrującej sprawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych. Podnoszone przez skarżącego kwestie mogły być weryfikowane jedynie w postępowaniu instancyjnym w tym w postępowaniu nadzwyczajnym, nie stanowią zaś podstawy skutecznego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Kwestia nieistnienia obowiązku wynikającego z ww. decyzji wymiarowej, nie mogła być zatem oceniana przez wierzyciela.
Z uzasadnienia powyższych zarzutów wynika, iż podnosząc nieistnienie obowiązku i niedopuszczalności egzekucji skarżący podnosi argumenty natury merytorycznej związane z brakiem notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych oraz brakiem podstaw do nałożenia na osobę fizyczną kary za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Jest to zatem argumentacja odnosząca się do zagadnień wykraczających poza granice sprawy związanej z egzekucją należności.
Wskazać też należy, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z powołanego przepisu wynika, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania w niej określonego.
Jak podkreśla się w judykaturze – na co trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – przyjęcie poglądu o możliwości badania tych kwestii w postępowaniu egzekucyjnym byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi dla tego celu przewidzianymi w dziale IV, rozdziałach 17-19 Ordynacji podatkowej. Temu zaś sprzeciwia się art. 128 Ordynacji podatkowej, określający zasadę trwałości ostatecznych decyzji podatkowych.
Podsumowując podkreślić należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem merytorycznym w zakresie prawidłowości ustalenia obowiązku wynikającego np. tak jak w niniejszej sprawie z przepisów ustawy o grach hazardowych, lecz jest postępowaniem wykonawczym, którego celem jest przymusowe wykonanie tego obowiązku, objętego tytułem wykonawczym. Powołana powyżej decyzja Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. o nałożeniu na skarżącego kary będąca podstawą egzekwowanego obowiązku nie została uchylona (odwołanie skarżącego zostało uznane za wniesione z uchybieniem terminu). Nie została też stwierdzona nieważność tej decyzji, jej wykonanie nie zostało wstrzymane, a więc pozostaje ona w obrocie i podlega wykonaniu. Wypełniający formularz tytułu wykonawczego wierzyciel nie jest natomiast uprawniony do podważenia domniemania legalności decyzji mającej przymiot ostateczności.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn.zm.) orzeczono jak w sentencji.