V SA/WA 1804/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-05-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
subwencja oświatowazwrot środkówniepełnosprawni uczniowieorzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnegosystem informacji oświatowejfinanse publicznejednostki samorządu terytorialnegokontrolaaudytprawo administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę miasta na decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 rok z powodu błędnego wykazania uczniów uprawniających do wyższych wag subwencyjnych.

Miasto S. zaskarżyło decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 rok, argumentując, że dzieci niepełnosprawne były objęte kształceniem specjalnym i wydatkowano na nie środki. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że kluczowe dla naliczenia subwencji są orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane na określony dzień, a nie inne dokumenty czy faktyczne zapewnienie opieki. Błędne wykazanie uczniów w systemie informacji oświatowej, skutkujące zawyżeniem subwencji, stanowiło podstawę do jej zwrotu.

Przedmiotem sprawy była skarga Miasta S. na decyzję Ministra Finansów utrzymującą w mocy decyzję zobowiązującą miasto do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 w wysokości [...] zł. Zwrot był konsekwencją ustaleń audytu wskazujących na zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych, co skutkowało zawyżeniem subwencji. Miasto argumentowało, że środki zostały wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem na kształcenie specjalne, a dzieci niepełnosprawne miały zapewnione odpowiednie zajęcia. Minister Finansów, opierając się na przepisach dotyczących podziału subwencji i danych w systemie informacji oświatowej (SIO), stwierdził, że waga subwencyjna może być przyznana tylko na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych na dzień 30 września 2015 r. W przypadku jednego dziecka z przedszkola, mimo posiadania orzeczenia o niepełnosprawności, brakowało wymaganego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Podobnie, w szkole podstawowej wykazano oddziały integracyjne, które nie spełniały wymogów formalnych dotyczących liczby uczniów niepełnosprawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd podkreślił, że kluczowe są formalne orzeczenia, a inne dokumenty medyczne czy opinie nie zastępują wymogu posiadania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na dzień sporządzenia danych do SIO. Sąd wskazał również, że subwencja oświatowa nie jest instrumentem refundacji kosztów, a środki na zadania oświatowe powinny być zapewnione z dochodów własnych jednostki samorządu terytorialnego. Błędne wykazanie danych w SIO, niezależnie od faktycznego zapewnienia opieki, skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie uzyskanej subwencji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Wymagane jest posiadanie formalnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną na dzień sporządzania danych do systemu informacji oświatowej. Inne dokumenty, takie jak orzeczenia o niepełnosprawności czy dokumentacja medyczna, nie zastępują tego wymogu.

Uzasadnienie

Przepisy prawa i algorytm podziału subwencji oświatowej jednoznacznie wskazują, że wagi subwencyjne dla uczniów niepełnosprawnych mogą być stosowane wyłącznie w oparciu o orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez uprawnione zespoły orzekające. Brak takiego orzeczenia na dzień sporządzania danych do SIO skutkuje tym, że subwencja została naliczona nienależnie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

uso art. 71b § ust. 3

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

udjst art. 37 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych art. 12 § ust. 1

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

ppsa art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o sio

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych § § 6 ust. 1 lit. 1

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół

Argumenty

Odrzucone argumenty

Argumentacja miasta oparta na faktycznym zapewnieniu kształcenia specjalnego i wydatkowaniu środków, zamiast na formalnych orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego. Argumentacja dotycząca możliwości zastąpienia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego innymi dokumentami (np. orzeczeniem o niepełnosprawności, dokumentacją medyczną). Argumentacja dotycząca spełniania wymogów oddziałów integracyjnych mimo niespełniania kryteriów liczebności. Zarzut naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących zebrania i oceny materiału dowodowego oraz uzasadnienia decyzji.

Godne uwagi sformułowania

kluczowe są formalne orzeczenia inne dokumenty nie zastępują wymogu posiadania orzeczenia subwencja oświatowa nie jest instrumentem refundacji kosztów formalna teoria dowodów

Skład orzekający

Tomasz Zawiślak

przewodniczący

Bożena Zwolenik

członek

Michał Sowiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłego wymogu posiadania formalnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dla prawidłowego naliczenia subwencji oświatowej oraz brak możliwości zastąpienia ich innymi dokumentami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rozliczenia subwencji oświatowej za rok 2016 i sposobu wykazywania danych w SIO. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów dotacji czy subwencji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu finansowania edukacji i rozliczeń publicznych, pokazując rygorystyczne podejście do formalnych wymogów w kontekście wsparcia dla uczniów niepełnosprawnych.

Czy orzeczenie o niepełnosprawności wystarczy do wyższej subwencji oświatowej? Sąd mówi: nie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1804/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik
Michał Sowiński /sprawozdawca/
Tomasz Zawiślak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 2154/19 - Wyrok NSA z 2023-05-16
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2198
art. 71b ust. 3
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1453
art. 37 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
Dz.U. 2008 nr 173 poz 1072
par 12 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające  działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7; art. 77; art. 107 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez Miasto S. (dalej: Miasto, strona lub skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Finansów (dalej: Minister lub organ) z [...] września 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] maja 2018 r. nr [...] zobowiązująca Miasto do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 r. w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W związku z ustaleniami audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. wobec Miasta S.w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę do jej naliczenia na 2016 r., zakończonego sprawozdaniem z przeprowadzonego audytu z [...] lutego 2018 r., nr [...] wyliczono, że otrzymana przez Miasto na 2016 r. część oświatowa subwencji ogólnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - została zawyżona o [...] zł.
Pismem z 13 kwietnia 2018 r. skarżący został powiadomiony przez Ministra Finansów o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016.
W piśmie z 7 maja 2018 r. strona zaprezentowała swoje stanowisko wskazując, że w roku szkolnym 2015/2016 utworzona w Szkole Podstawowej nr [...] w S. oddziały integracyjne z uwagi na rodzaj niepełnosprawności uczniów z orzeczeniami i dla tych uczniów zatrudniono odpowiednich wspomagających specjalistów. Również Przedszkole Nr [...] w S. zapewniało dzieciom niepełnosprawnym dodatkowe zajęcia specjalistyczne i wspomagające od początku roku szkolnego bez względu na to czy rodzice tych niepełnosprawnych dzieci przynieśli na czas orzeczenia. Zdaniem Miasta całość przyznanej dotacji została wydatkowana zgodnie z jej przeznaczeniem na kształcenie specjalne uczniów.
W wyniku przeprowadzonego postępowania decyzją z [...] maja 2018 r. Minister zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 w wysokości [...] zł.
Miasto S. złożyło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] września 2018 r. Minister utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2018 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Edukacji Narodowej na podstawie delegacji ustawowej wskazanej w art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1530, ze zm., dalej: "udjst"), dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016 (Dz. U. poz. 2294, dalej rozporządzenie). Algorytm określony w załączniku do ww. rozporządzenia przewidywał m.in. wagi: P8 = 0,80 dodatkowo dla niepełnosprawnych uczniów w oddziałach integracyjnych w szkołach podstawowych, gimnazjach, szkołach ponadgimnazjalnych (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty; Dz. U. 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., dalej: uso); P37 = 4,000 dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym lub głębokim - objętych odpowiednio wychowaniem i kształceniem specjalnym albo zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także w innych formach wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego albo o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy oraz dla dzieci w przedszkolach specjalnych i oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych.
Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2016 r. dla jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta S., stanowiły zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego dane zgromadzone w bazie danych oświatowych, o których mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1900 ze zm., dalej: ustawa o sio), tj. dane o liczbie uczniów/wychowanków wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2015 r. Dodatkowo zgodnie z § 6 ust. 1 lit. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. z 2012 r. poz. 957, ze zm., dalej: rozporządzenie z 9 sierpnia 2012 r.) w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71 b ust. 3-3b uso. Sposób wykazywania danych o liczbie uczniów/wychowanków w systemie informacji oświatowej został opisany w Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.19 (30 września 2015 r.).
Minister wyjaśnił, że z zapisów rozporządzenia z 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016, wagą P8, P37 mogli być uwzględnieni uczniowie/dzieci/młodzież wykazywani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2015 r., którzy posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w opisie ww. wag. W związku z tym warunków do ujęcia w systemie informacji oświatowej, a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 przy ww. wagach nie spełniały dzieci, które wg stanu na dzień 30 września 2015 r. nie posiadały orzeczeń, o których mowa wart. 71b ust. 3 uso.
Wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2015 r. błędnych danych przez: 1) Szkołę Podstawową Nr [...] im. [...] w S., zawyżono o 4 liczbę uczniów przeliczanych wagą P8; 2) Przedszkole Nr [...] w S., zawyżono o 1 liczbę dzieci przeliczonych wagą P37. Powyższe spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 7,4606, a tym samym zawyżono o kwotę [...] zł część oświatową subwencji ogólnej na rok 2016 dla Miasta S..
Minister stwierdził, że wykazanie w systemie informacji oświatowej przez Przedszkole Nr [...] w S. jednego dziecka, które na dzień 30 września 2015 r. nie posiadały orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, należy uznać za nieuprawnione. Dziecko to zostało wykazane w tabeli NP3 "Dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (o orzeczonej jednej niepełnosprawności)" na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Organ podkreślił, że orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogła zastąpić okazywana przez rodziców dokumentacja medyczna, opinie czy orzeczenie o niepełnosprawności dziecka. Wszelkiego rodzaju inne dokumenty potwierdzające niepełnosprawność dziecka nie mogły być brane pod uwagę przy wyliczaniu należnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. Również za nieprawidłowe organ uznał wykazanie przez Szkołę Podstawową Nr [...] w S. w systemie informacji oświatowej w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów, profili kształcenia, zawodów lub specjalności - specyfika grupy oddziałów: integracyjne" - trzech klas (Id, IIc, Va) - jako oddziały integracyjne pomimo, że klasy te nie spełniały wymogów określonych przepisami prawa odnośnie utworzenia oddziału integracyjnego. Klasy te nie spełniały warunku dotyczącego liczby uczniów niepełnosprawnych (3-5) a jedna klasa również warunku dotyczącego liczby uczniów ogółem (15-20).
Na powyższą decyzję Miasto, złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie obydwu decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenia:
1) art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst w zw. z art. 71b ust. 3 uso poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie, że kwota [...] zł jest nienależnie uzyskaną kwotą części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 w sytuacji, gdy na dzień 30 września 2015 r. wobec wskazanego ucznia Przedszkola Nr [...] w S. była możliwość wykazania, w sposób inny niż za pomocą aktualnego na wskazany dzień orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznej, że uczeń wskazany w SIO jako uczeń, na którego powinna być przyznana subwencja w wyższej wysokości, niepełnosprawność rzeczywiście posiadał, stąd też organ nie może zredukować badania obowiązku zwrotu subwencji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst tylko do faktu posiadania lub nie wspomnianego orzeczenia, w szczególności gdy zasady kształcenia uczniów niepełnosprawnych należało zachować i przestrzegać, natomiast zastosowanie wobec nich zwykłych metod nauki i pracy byłoby niezasadne i nie zapewniłoby najpełniejszej realizacji potrzeb tych dzieci w zakresie edukacji;
2) art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej kpa) poprzez utrzymanie w mocy decyzji z [...] maja 2018r. zobowiązującej Miasto do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016 w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów wskazanych również w przedmiotowej skardze, które nie zostały przez organ ponownie rozpoznający sprawę usunięte;
3) art. 7, art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa poprzez brak rozpatrzenia w całości zebranego materiału dowodowego i odniesienia się w treści uzasadnienia decyzji do istotnych okoliczności, a mianowicie na dzień 30 września 2015 r. wobec wskazanego ucznia Przedszkola Nr [...] była możliwość wykazania, w sposób inny niż za pomocą aktualnego na wskazany dzień orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznej, że uczeń wskazany w SIO jako uczeń, na którego powinna być przyznana subwencja w wyższej wysokości, niepełnosprawność rzeczywiście posiadał, stąd też organ ograniczył badanie obowiązku zwrotu subwencji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst wyłącznie tylko do faktu posiadania lub nie wspomnianego orzeczenia bez uwzględnienia zasad dalszego kształcenia tych dzieci tak aby metody nauki i pracy zapewniłyby pełną realizację ich potrzeb w zakresie edukacji, co naruszyło art. 11 kpa, natomiast w zakresie zawyżenia uczniów przeliczanych wagą P8 w Szkole Podstawowej Nr [...] w S. wskazać należało, że wobec tych uczniów kontrolowana placówka zobowiązana była i tak zapewnić im nauczyciela wspomagającego wobec tych uczniów, z uwagi na to, że bez niego realizacja lekcji dla ogółu uczniów danej klasy byłaby znacznie utrudniona;
4) art. 107 § 3 w związku z art. 11 kpa poprzez nieprawidłowe zredagowanie uzasadnienia skarżonej decyzji przez co, organ ten nie wyjaśnił zasadności przesłanek jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy, a uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm;
5) § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072, dalej: rozporządzenie z 18 września 2008 r.) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w zakresie wskazanych w skarżonej decyzji uczniów przez organ I instancji, nie było przesłanek aby wniosek o wydanie nowego orzeczenie odpowiednio o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego albo o potrzebie indywidualnego nauczania miał zostać wniesiony przez rodziców bądź opiekunów prawnych tych dzieci, ponieważ nie wystąpiła zmiana okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia, stąd też oparcie się na dotychczasowych danych uczniów wskazanych w skarżonej decyzji było słuszne.
W uzasadnieniu strona rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny został, zdaniem sądu, ustalony przez organ w sposób prawidłowy. Organ bowiem oparł się na sprawozdaniu z audytu, które to sprawozdanie zawiera szczegółowy opis dokumentów ze wszystkimi elementami niezbędnymi do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wszystkie nieprawidłowości wykazane w decyzjach Ministra Finansów były znane stronie, gdyż Miasto zapoznało się z protokołem z audytu w dniu [...] lutego 2018 r. i nie wniosło uwag do jego treści. Obecnie także skarżąca mimo podnoszenia określonych zarzutów proceduralnych, to w istocie nie kwestionuje ustalonego stanu faktycznego, tylko kwestionuje jego ocenę prawną. Tym samym twierdzenie strony zawarte w skardze, że Minister nie ustalił stanu faktycznego sprawy, nie znajduje uzasadnienia. Lektura bowiem obydwu decyzji pokazuje jakie zostały stwierdzone uchybienia i w której placówce.
Przechodząc do oceny kontrolowanej decyzji w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na regulacje prawne odnoszące się do spornych zagadnień związanych z zobowiązaniem Miasta S. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016.
W sprawie zastosowanie mają przepisy prawa powszechnie obowiązującego w postaci ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016, ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej, ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Podstawę materialnoprawną rozpoznawanej sprawy stanowi art. 37 ust. 1 udjst, z którego wynika, że w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;
2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
Minister orzekł o zwrocie nienależnie uzyskanej przez stronę kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2016 rok stwierdzając, że nastąpiło nieprawidłowe jej naliczenie wskutek wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2015 r. błędnych danych przez: 1) Szkołę Podstawową Nr [...] im. [...] w S., która zawyżyła o 4 liczbę uczniów przeliczanych wagą P8; 2) Przedszkole Nr [...] w S., które zawyżyło o 1 liczbę dzieci przeliczonych wagą P37. Organ ustalił na podstawie akt sprawy, a w szczególności protokołu z audytu, że Przedszkole Nr [...] w S. wykazało w systemie informacji oświatowej dziecko przeliczane wagą P37, które nie posiadało, na 30 września 2015 r., orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na dzień sprawozdawczy (posiadało jedynie inne dokumenty: orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju). Również za nieprawidłowe organ uznał wykazanie przez Szkołę Podstawową Nr [...] w S. w systemie informacji oświatowej w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów, profili kształcenia, zawodów lub specjalności - specyfika grupy oddziałów: integracyjne" - trzech klas (Id, IIc, Va) - jako oddziały integracyjne pomimo, że klasy te nie spełniały wymogów określonych przepisami prawa odnośnie utworzenia oddziału integracyjnego. Klasy te nie spełniały warunku dotyczącego liczby uczniów niepełnosprawnych (3-5) a jedna klasa również warunku dotyczącego liczby uczniów ogółem (15-20).
Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2017 rok dla jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Miasta, stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci, młodzieży, wychowanków) w roku szkolnym 2016/2017, wykazane przez dyrektorów szkół i placówek oświatowych w SIO, według stanu na dzień 30 września 2016 r. i na dzień 10 października 20136 r., zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.
Zgodnie z algorytmem, określonym w załączniku do rozporządzenia wagę:
- P8 = 0,80 dodatkowo dla niepełnosprawnych uczniów w oddziałach integracyjnych w szkołach podstawowych, gimnazjach, szkołach ponadgimnazjalnych (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy,
- P37 = 4,000 dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim, umiarkowanym, znacznym lub głębokim - objętych odpowiednio wychowaniem i kształceniem specjalnym albo zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także w innych formach wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego albo o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy oraz dla dzieci w przedszkolach specjalnych i oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych.
Warunków do ujęcia w SIO, a następnie uwzględnienia przy naliczeniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 przy ww. wagach, nie spełniały więc dzieci, które według stanu na dzień 30 września 2015 r. nie posiadały cyt. orzeczeń lub opinii wydanych przez powołane do tego jednostki.
W świetle art. 71b ust. 1 uso, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego, dzieciom i młodzieży, o których mowa w ust. 1, organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację i resocjalizację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę (art. 71b ust. 2 uso).
Jednocześnie w myśl art. 71b ust. 3 i 3a uso opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych. Do wydawania opinii stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 71b ust. 6, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości zespołu (art. 71b ust. 3a uso).
Tym samym jedyną podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w SIO, według stanu na dzień 30 września 2015 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016, stanowiły aktualne orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego. W wypadku dziecka uczęszczającego do Przedszkola nr [...] w S. przeliczanego wagą P37 powinna to być opinia wydana przez ww. jednostkę lub przez zespół opiniującą działający w niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradni specjalistycznej, założonej zgodnie z art. 82 oraz zatrudniającej pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych. Uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka na dzień sporządzania sprawozdania SIO, tj. na dzień 30 września 2015 r., powinni zostać wykazani w SIO zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu wydanym na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole lub opinii (§ 9 ust. 1 i 14 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych).
Z powyższego wynika, że żaden inny dowód poza orzeczeniem lub w przypadku wagi P37 opinią wydanymi na podstawie art. 71b ust. 3 i 3a uso, nie uprawnia jednostki samorządu terytorialnego do uzyskania zwiększonych dopłat subwencyjnych z tytułu kształcenia uczniów niepełnosprawnych, a więc tylko uczniowie posiadający na dzień 30 września 2015 r. stosowne orzeczenie lub opinię wydaną przez powołaną do tego jednostkę mogli być objęci odpowiednią wagą przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 dla danej jednostki samorządu terytorialnego.
Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyroki NSA: z 8 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2092/11, z 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 589/12, z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2375/11, z 9 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1767/13, z 17 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3054/17, wyroki WSA w Warszawie: z 15 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2975/15, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 924/16, z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1708/12, z 16 września 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3834/15, z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3331/15, z 25 maja 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3795/15, z 3 czerwca 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 12/15, z 14 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1142/14, z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1708/12; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).
Reasumując ten wątek podkreślić trzeba, że podstawą do wykazywania w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2015 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na 2016 r. przy wadze P37 stanowiły wyłącznie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso.
W związku z powyższym niezasadny okazał się zarzut Miasta dotyczący naruszenia § 12 ust. 1 rozporządzenia z 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno- pedagogicznych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji braku przesłanek do wniesienia wniosku o wydanie nowego orzeczenia o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego albo o potrzebie indywidulanego nauczania, gdyż nie wystąpiła zmiana okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia. Zgodnie z treścią tego przepisu zespół, na wniosek rodziców (prawnych opiekunów), wydaje nowe orzeczenie odpowiednio o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego albo o potrzebie indywidualnego nauczania w razie zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia. Sąd zauważa, że skarżący w sposób wybiórczy czyta ww. rozporządzenie i nie zauważa, że w myśl § 8 tego rozporządzenia w przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenie o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego, orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania albo orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, według wzorów stanowiących załączniki nr 1-4 do rozporządzenia. Tym samym rozporządzenie wskazuje na trzy rodzaje orzeczeń: 1) orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, 2 orzeczenie o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego (lub o potrzebie indywidualnego nauczania), 3) orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. W sprawie zgodnie ze wskazanym powyżej opisem wag, do zastosowania wagi P37, konieczne było posiadanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, a nie orzeczenie o potrzebie indywidualnego przygotowania przedszkolnego. Wobec powyższego zarzut ten okazał się zupełnie niezasadny.
Na marginesie już tylko sąd zauważa, że zmiana okoliczności może dotyczyć zarówno stanu zdrowia dziecka, jak też okoliczności nie związanych z tym zdrowiem, a odnoszących się do etapu nauki, na który zostało wydane orzeczenie. Zgodnie bowiem z § 11 rozporządzenia z 18 września 2008 r. zespół, na wniosek rodziców (prawnych opiekunów), wydaje nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w razie: 1) zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego; 2) potrzeby zmiany wskazanych w poprzednim orzeczeniu zaleceń, o których mowa w § 8 ust. 2; 3) potrzeby zmiany okresu, na jaki zostało wydane poprzednie orzeczenie. W myśl § 9 ww. rozporządzenia orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego albo okresu kształcenia w danej szkole. Tym samym występuje aż 3 powody określone w § 11 wskazujące na konieczność wydania nowego orzeczenia w tym m.in. zmiana etapu edukacyjnego (roku szkolnego, okresu kształcenia w danej szkole).
Strona w skardze powołał wyrok WSA w Warszawie (V SA/Wa 2572/16), który w jej ocenie zmienia dotychczasową linię orzeczniczą, jednakże nie zwraca uwagi, że wyrok ten jest nieprawomocny i trudno jest w związku z tym mówić o zmianie dotychczasowych poglądów. Podobnie należy ocenić powołany przez stronę wyrok WSA w Gliwicach (I SA/Gl 1040/16), gdyż skarżąca nie zauważa, że wyrok ten odnosi się do dotacji, a nie subwencji. Dotacje i subwencje są dwiema odmiennymi instytucjami i co najważniejsze oparte są na odmiennych podstawach prawnych (patrz także dalsza część uzasadnienia odnosząca się do charakteru subwencji oświatowej w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego).
Trzeba też podkreślić, że przedmiotem prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania był zwrot nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016. W ramach tego postępowania badaniu i analizie poddana została prawidłowość naliczenia uzyskanej przez Miasto S. na rok 2016 części oświatowej subwencji ogólnej, zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2016, określonym w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016.
W szczególności badaniu podlegało czy dzieci, które zostały uwzględnione przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej dla Miasta S. na rok 2016 przy wadze P37 posiadały według stanu na dzień 30 września 2015 r. orzeczenia poradni psychologiczno- pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych, o których mowa w art. 71b ust. 3 uso, wydane z uwagi na rodzaj niepełnosprawności wymieniony w opisie ww. wagi.
Bezspornie - na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalono, że 1 dziecko (Przedszkole Nr [...] w S. - nie posiadało orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego uprawniających do wykazania w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2015 r., a tym samym naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016 stosownie do opisu ww. wagi. Zatem w świetle ustalonego stanu faktycznego minister właściwy do spraw finansów publicznych był zobligowany na mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst do wydania decyzji zobowiązującej stronę skarżącą do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2016.
Ponadto, skarżąca w toku prowadzono postępowania administracyjnego nie zakwestionowała ustaleń Ministra, zgodnie z którymi Miasto S. wykazało w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów, profili kształcenia, zawodów lub specjalności - specyfika grupy oddziałów: integracyjne", jako oddziały integracyjne trzy klasy (Id, IIc, Va), które nie spełniały warunków w zakresie liczebności uczniów ogółem i uczniów niepełnosprawnych, stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61 poz. 624 z późn. zm.). Wskazane w decyzji z 23 maja 2018 r. klasy nie spełniały bowiem warunku dotyczącego liczby uczniów niepełnosprawnych (3-5) a jedna klasa również warunku dotyczącego liczby uczniów ogółem (15-20). Mając zatem na względzie, iż powyższe ustalenia nie zostały w sposób skuteczny podważone, jako nietrafną należy ocenić argumentację skarżącej dotyczącą obowiązku zapewnienia uczniom nauczyciela wspomagającego z uwagi na to, iż niewątpliwie nieprawidłowości w zakresie organizacji kształcenia specjalnego wiążą się z istnieniem po stronie jednostki samorządu terytorialnego ryzyka nieprawidłowości w zakresie kalkulacji przyznanej tej jednostce wysokości części oświatowej subwencji ogólnej, które skutkują jednak koniecznością zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty.
W świetle tych rozważań potwierdzonych licznym orzecznictwem należy stwierdzić, że zarzuty skargi naruszenia przez organ przepisów art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst w zw. z art. 71b ust. 3 uso i w związku z rozporządzeniem z 22 grudnia 2015 r. są niezasadne, bowiem okolicznością bezsporną jest w sprawie, że przyczyną wystąpienia nieprawidłowości w zakresie wykazania danych w SIO według stanu na dzień 30 września 2015 r. było objęcie potrzebą kształcenia specjalnego dzieci, które nie posiadały aktualnego orzeczenia (opinii) stosownej poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Należy zgodzić się z organem, że w tym zakresie obowiązuje formalna teoria dowodów, wykluczająca zastępowanie aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego (objęcia potrzebą wczesnego wspomagania rozwoju dzieci) innymi dowodami, w tym innymi opiniami z poradni psychologiczno-pedagogicznej, orzeczeniami o niepełnosprawności czy też indywidualną oceną ucznia przeprowadzoną przez szkołę, opartą np. na obserwacjach własnych, potwierdzonych rozmowami z uczniami i ich rodzicami, okazującymi stosowną dokumentację medyczną lub też opartą na nieaktualnych opiniach lub orzeczeniach wydanych w latach poprzednich (por. wyroki NSA: z 8 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2375/11, z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3 054/17). Żaden bowiem inny dokument nie może zastąpić orzeczenia (opinii) o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami. Tym samym zasadnie organ nie uznał innych dokumentów za właściwie dokumentujące możliwość przypisania danemu dziecku spornych powyżej wag.
Tym samym organ nie naruszył przepisów procesowych z art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 kpa, bowiem materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, a dokonana jego ocena nie była dowolna. Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zostały ustalone w oparciu o sprawozdanie z audytu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z [...] lutego 2018 r. nr [...]. Wymieniony dokument prawidłowo został uznany za dowód w sprawie. Dowód ten został sporządzony przez organ państwowy zgodnie z zakresem jego działania i w myśl art. 76 § 1 kpa stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Minister, wydając zaskarżoną decyzję, podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając ją na dokumentach sporządzonych przez organy administracji publicznej w zakresie ich działania, w tym na ustaleniach kontroli. Jednocześnie dokonał wnikliwej analizy i oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego oraz dokonał prawidłowej wykładni obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prawa materialnego. Co więcej strona ani na etapie postępowania kontrolnego, ani w postępowaniu administracyjnym nie kwestionowała dokonanych ustaleń, a jedynie wskazywała, że dzieciom niepełnosprawnym zapewniono zajęcia specjalistyczne i wspomagające. Tym samym, oznacza to, że strona miała wiedzę o tym, w których kontrolowanych jednostkach i ile ich dzieci zostało zakwestionowanych, co jasno Minister wykazał w decyzji z [...] maja 2018 r. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej dotyczącego doręczenia w późniejszym terminie orzeczenia odpowiedniej poradni wskazać należy, że do zaliczenie do danej spornej wagi liczą się orzeczenia (opinie) wg stanu na dzień 30 września 2015 r., a nie na dzień po tej dacie.
Podkreślenia także wymaga w odniesieniu do reguły wyrażonej w art. 7 in fine kpa, że ma ona zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego (por. wyroki NSA: z 23 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Wr 2744/94, z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, z 15 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 432/12), natomiast decyzja wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst jest decyzją związaną. Minister nie mógł odstąpić od jej wydania, uzasadniając to słusznym interesem obywateli i uwzględniając okoliczności, na które powołuje się strona skarżąca (tj. niepełnosprawność dziecka, wydanie kolejnego orzeczenia po 30 września 2015 r., wdrożenie metod specjalnego kształcenia wobec dziecka itp.), bowiem uwzględnienie tych okoliczności i odstąpienie od wydania decyzji spowodowałoby naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, wyroki WSA w Warszawie: z 17 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 770/16, z 13 marca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 463/12, z 18 października 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 456/18). Również argumenty strony wskazujące, na zasady kształcenia uczniów niepełnosprawnych, które należało zachować i przestrzegać, gdyż zastosowanie wobec tych uczniów (nieposiadających stosownych orzeczeń na dzień sprawozdawczy) zwykłych metod nauki i pracy byłoby niezasadne i nie zapewniłoby najpełniejszej realizacji potrzeb tych dzieci w zakresie edukacji nie jest zasadny w kontekście obowiązku zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji. Należy bowiem wyjaśnić, że art. 5a ust. 3 uso wskazuje, że środki niezbędne na realizację zadań oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2001 r. (sygn. akt K 35/00) stwierdził, że "część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem finansowaniu zadań oświatowych (ani z konstytucji, ani też z żadnej z ustaw nie wynika jaka część wydatków oświatowych jednostki samorządu terytorialnego powinna być pokrywana z ogólnej subwencji oświatowej)" oraz że "sposób rozliczenia i rozdziału części oświatowej nie jest z założenia instrumentem refundacji kosztów poniesionych na realizację zadań oświatowych". Zatem środków na wskazywane przez stronę działania Miasto winno szukać w swych dochodach własnych. Powyższe tym bardziej jest zasadne, że strona mogła ubiegać się o dofinansowanie z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych, polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych w związku ze zwiększeniem łącznej liczby uczniów (wychowanków) w szkołach i placówkach prowadzonych (dotowanych) przez jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do danych przyjętych do naliczenia algorytmem części oświatowej subwencji ogólnej na 2016 r. z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2016.
Jeśli więc kontrolowana placówka oświatowa na dzień 30 września 2015 r. zawyżyła liczbę osób posiadających orzeczenia (opinie) o potrzebie objęcia wychowaniem i kształceniem specjalnym, a faktycznie wskazane dziecko na ww. datę nie posiadało wymaganego orzeczenia, to zasadnie organ to zweryfikował, co w konsekwencji znalazło wyraz w decyzji nakazującej Miastu dokonanie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty z tytułu subwencji ogólnej na rok 2016.
W tym miejscu warto zauważyć, że to na stronie i jej organie, a także osobach mu podległych (np. dyrektorach Przedszkoli) spoczywał określony obowiązek sprawozdawczy, wynikający z prawa oświatowego, który powinien być wykonywany rzetelnie. Podmioty te zobowiązane są do przedstawiania informacji zgodnych z rzeczywistością. Obowiązkiem placówek szkolnych i przedszkolnych jest systematyczne weryfikowanie liczby uczniów i dzieci posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (objęcia potrzebą wczesnego wspomagania rozwoju dzieci) oraz liczby uczniów/dzieci ogółem (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 139/16).
Mając na uwadze treść art. 37 ust. 1 pkt 2 udjst, zasadnie Minister orzekł jak w zaskarżonej decyzji, uznając, że Miasto otrzymało nieprawidłowo ustaloną część oświatową subwencji ogólnej. Przepis ten jest samoistną podstawą do żądania zwrotu nienależnie otrzymanej części subwencji (por. wyrok NSA z 30 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1450/13, wyrok z 23 czerwca 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1113/16).
Tym samym w ocenie sądu zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi organu. W ocenie sądu organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie naruszyły przepisów prawa materialnego.
Jednocześnie - mając na uwadze zarzuty skargi - sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń strony. Spowodowało to – zdaniem sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych kpa, w tym zasady przekonywania (art. 11 kpa), jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Organy nie naruszyły też dyspozycji art. 107 § 3 kpa.
Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, zaskarżona decyzja zawiera ponadto wszystkie elementy przewidziane przepisami procedury administracyjnej, uzasadnienie zawiera szczegółowe wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Mając wszystko powyższe na względzie sąd w żaden sposób nie stwierdził aby organ naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) ppsa powinno prowadzić do uwzględnienia skargi.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI