V SA/Wa 1796/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-05-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
subwencja oświatowafinanse publicznejednostki samorządu terytorialnegozwrot środkówkontrola skarbowasystem informacji oświatowejwychowanekskierowanieorzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot części oświatowej subwencji ogólnej, uznając, że skierowanie do ośrodka wychowawczego, a nie faktyczne przybycie, decyduje o statusie wychowanka.

Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Finansów zobowiązującej Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 rok z powodu zawyżenia liczby uczniów. Sąd uchylił tę decyzję, uznając, że kluczowe dla naliczenia subwencji jest skierowanie do ośrodka wychowawczego, a nie tylko faktyczne przebywanie w nim na dzień 30 września 2011 r. Sąd podkreślił niejasność przepisów w tym zakresie i potrzebę interpretacji korzystnej dla strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Finansów, która nakazywała Powiatowi zwrot nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 w wysokości ponad 2,5 miliona złotych. Powodem zobowiązania do zwrotu było rzekome zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych w systemie informacji oświatowej. Sąd uznał, że kluczowym dla ustalenia statusu wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego jest moment otrzymania przez dyrektora ośrodka skierowania, a nie tylko faktyczne przebywanie nieletniego w placówce na dzień 30 września 2011 r. Sąd podkreślił, że przepisy obowiązujące w spornym okresie nie definiowały jednoznacznie pojęcia 'wychowanek', co prowadziło do wątpliwości interpretacyjnych. Wskazano na wcześniejsze stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej, które dopuszczało uwzględnianie miejsc zarezerwowanych dla skierowanych, ale jeszcze nieobecnych wychowanków. Sąd uznał argumentację Powiatu za trafną w tym zakresie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sąd odniósł się również do kwestii orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, uznając, że organ nie powinien kwestionować zasadności objęcia ucznia kształceniem specjalnym, a jedynie prawidłowość danych wykazanych w systemie SIO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Status wychowanka MOW uzyskuje się z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka skierowania nieletniego, niezależnie od faktycznego przybycia do placówki i korzystania z zakwaterowania.

Uzasadnienie

Przepisy obowiązujące w spornym okresie nie definiowały jednoznacznie pojęcia 'wychowanek'. Sąd, opierając się na wykładni językowej i kontekście prawnym, uznał, że skierowanie do ośrodka oznacza rezerwację miejsca i obowiązek zapewnienia opieki, co uzasadnia uwzględnienie takiej osoby przy naliczaniu subwencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (23)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.j.s.t. art. 37 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

Pomocnicze

u.d.j.s.t. art. 28 § ust. 5

Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

u.s.o. art. 71b § ust. 3

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

u.s.o. art. 1 § pkt 5 i 5a

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

u.p.s.n. art. 81

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich

u.p.s.n. art. 12

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach

u.s.i.o.

Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7b

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Status wychowanka MOW decyduje moment otrzymania skierowania, a nie faktyczne przybycie do placówki. Organ nie powinien kwestionować zasadności objęcia ucznia kształceniem specjalnym, a jedynie prawidłowość danych w SIO.

Odrzucone argumenty

Kwestie dotyczące aktualności orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego i ich przypisania do właściwych wag. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 8, 11, 77, 78, 80, 107 k.p.a.) w pozostałym zakresie.

Godne uwagi sformułowania

brak jest regulacji, która wskazywałaby wprost jakie okoliczności decydują o tym, od kiedy dana osoba jest wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego nieletni, wobec którego orzeczono umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, jest osobą wziętą na wychowanie, będącą pod opieką takiego ośrodka. nie można było wykazać nieletnich posiadających skierowania, a nie doprowadzonych do ośrodka do dnia 30 września 2011 r. i nie korzystających z zakwaterowania w placówce.

Skład orzekający

Bożena Zwolenik

przewodniczący

Izabella Janson

sprawozdawca

Michał Sowiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'wychowanek' w kontekście subwencji oświatowej oraz zakres kontroli organów administracji w sprawach finansowania edukacji."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2011/2012 roku, choć sąd wskazuje na późniejsze zmiany legislacyjne jako potwierdzenie swoich wywodów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowania edukacji i interpretacji przepisów, które mogą mieć wpływ na wiele samorządów. Pokazuje, jak niejasne definicje mogą prowadzić do sporów prawnych.

Czy skierowanie do ośrodka wystarczy, by dostać subwencję? Sąd rozstrzyga spór o miliony złotych.

Dane finansowe

WPS: 2 532 941 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1796/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-05-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2017-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik /przewodniczący/
Izabella Janson /sprawozdawca/
Michał Sowiński
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 3164/18 - Wyrok NSA z 2022-11-04
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2016 poz 198
art. 37 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi Powiatu P. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (obecnie Minister Finansów) z dnia ... lipca 2017 r., nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz Powiatu P. kwotę 36 130 zł (słownie: trzydzieści sześć tysięcy sto trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie przez Powiat [...] (dalej: Skarżący/Powiat) jest decyzja Ministra Rozwoju
i Finansów z [...] lipca 2017 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2016 r., nr [...], zobowiązującą do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w wysokości 2 532 941,00 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Urząd kontroli Skarbowej w R. przeprowadził w Powiecie [...] kontrolę w zakresie celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi za rok 2012, z wyłączeniem kontroli celowości wykorzystania środków zaliczanych do środków własnych jednostki samorządu terytorialnego i subwencji ogólnej, zakończonej wynikiem kontroli z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...]. Na podstawie ustaleń kontroli wyliczono, że otrzymana przez Powiat w 2012 r. część oświatowa subwencji ogólnej została zawyżona o łączna kwotę 2.534.125,64 zł.
W dniu [...] października 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów zawiadomił Powiat
o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012.
W piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej, w oparciu o ustalenia postępowania kontrolnego przedstawiło opinię, z której wynika, iż Powiat [...] w 2012 r. otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej wyższą od należnej o 2.532.941 złotych, wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych.
W dniu [...] grudnia 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów wydał decyzję o numerze [...] zobowiązującą Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w wysokości 2 532 941,00 zł.
Wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w wysokości 2.532.941 zł Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Rozwoju i Finansów, zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2016 r.
W uzasadnieniu decyzji Organ wyjaśnił, że podstawę do naliczenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r. dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Skarżącego, stanowiły m.in. dane statystyczne dotyczące liczby uczniów (dzieci i młodzieży, wychowanków) w roku szkolnym 2011/2012 wykazywane przez dyrektorów szkół/placówek oświatowych w systemie informacji oświatowej, wg stanu na dzień 30 września 2011 r. i 10 października 2011 r., zweryfikowane przez organ prowadzący (dotujący) szkoły i placówki oświatowe.
Dalej wskazano, że w systemie informacji oświatowej wykazywani byli również uczniowie (dzieci i młodzież, wychowankowie) na podstawie orzeczeń oraz opinii,
o których mowa w art. 71b ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Organ wyjaśnił, że jedyną podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień
30 września 2011 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012, stanowiły aktualne orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego.
Mając na uwadze powyższe oraz wyniki kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej
w R. Organ stwierdził, iż w systemie informacji oświatowej - według stanu na dzień 30 września 2011 r. – wykazano błędne dane, w:
1) Szkole Podstawowej Specjalnej w R. wchodzącej w skład Zespołu Szkół Specjalnych w R. – zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P4;
2) Gimnazjum Specjalnym w R. wchodzącego w skład Zespołu Szkół Specjalnych w R. – zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2;
3) Szkole Przysposabiającej do Pracy w R. wchodzącej w skład Zespołu Szkół Specjalnych w R. – zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P5;
4) Szkole Podstawowej wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w P. – zawyżono o 4 uczniów przeliczonych wagą P4;
5) Gimnazjum wchodzącego w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w P. – zawyżono o 3 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2.
Organ stwierdził również, że dyrektor Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego
w Ł. wykazał w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień
30 września 2011 r. 35 uczniów / wychowanków, na podstawie wskazania Ośrodka Rozwoju Edukacji w W. oraz skierowania nieletniego przez właściwego starostę, którzy na dzień 30 września 2011 r. nie przebywali w placówce. Zdaniem organu to spowodowało, iż w Zasadniczej Szkole Zawodowej wchodzącej w skład Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł. liczba uczniów ogółem oraz liczba uczniów przeliczonych wagą P2, P7, P8 i P40 została zawyżona o 35 uczniów, zaś
w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł. liczba wychowanków przeliczonych waga P34 została zawyżona o 35.
Następnie wskazano, że w/w uczniowie/wychowankowie Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł. zostali wykazani w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r., pomimo, iż nie przybyli faktycznie do ośrodka i nie korzystali z zakwaterowania na dzień sprawozdawczy (tj. 30 września). Nadto na skutek obniżenia liczby uczniów w Zasadniczej Szkole Zawodowej wchodzącej w skład Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł. o 35 uczniów, zmianie uległy także wskaźniki Li oraz Lwi, niezbędne do wyliczenia wskaźnika korygującego Di, który dla Powiatu [...] na rok 2012 wynosił 0,9862643748, natomiast po zmianach wyniósł 0,985935072.
Ponadto po przeanalizowaniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego
nr [...] wydanego w dniu [...] listopada 2010 r. dla ucznia E.S. Szkoły Podstawowej wchodzącej w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w P. stwierdzono, że było ono aktualne na dzień 30 września 2011 r., ale uczeń powinien zostać zakwalifikowany do wagi P5, zamiast do wagi P4.
Powyższe nieprawidłowości oraz zmiana wskaźnika korygującego na 0,985935072, spowodowały, że kwota zawyżenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 dla Powiatu P. powinna wynosić 2.538.092 zł, jednakże z uwagi na konstytutywny charakter decyzji zobowiązującej, ustalona w I instancji kwota podlegająca zwrotowi jako nienależnie uzyskana wynosi 2.532.941 zł.
Organ stwierdził, że zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych o 512,4896 spowodowało, że część oświatowej subwencji ogólnej dla Skarżącego została zwiększona w ciągu roku budżetowego o kwotę 535.421 zł korygującą subwencję na rok 2012 z tytułu włączenia do subwencji rezerwy celowej nr 74, tj. do wysokości 67.489.976 zł. Natomiast bez uwzględnienia 512,4896 uczniów przeliczeniowych, kwota części oświatowej subwencji ogólnej wynieść powinna 64.957.035, zatem różnica 2.532.941 zł jest kwotą nienależną.
Organ zwrócił również uwagę, że prawidłowe ustalenie na dzień 30 września 2011 r.
m.in. liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania przedkłada się na prawidłowe naliczenie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 przy zastosowaniu odpowiednich wag. Organ, powołując się na załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 – wagą P34 mogli być przeliczani wyłącznie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystali z zakwaterowania w tych ośrodkach. Dalej Organ zwrócił uwagę, że zawyżenie liczby wychowanków przeliczonych wagą P34 jest skutkiem błędnego wykazania liczby wychowanków w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej.
Jednocześnie, mając na uwadze treść instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.11
(30 września 2011 r.) Organ stwierdził, że młodzieżowe ośrodki wychowawcze wypełniały tabelę SO3, gdzie należało wykazać wszystkich wychowanków przyjętych do placówki, według stanu na dzień 30 września 2011 r., niezależnie od tego czy posiadali orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego czy nie. Ponadto tabela SO4 powinna odzwierciedlać rzeczywistą liczbę wychowanków ośrodka, przy czym w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych liczba wychowanków w tabeli SO4 powinna być identyczna z liczba wychowanków wskazaną w tabeli SO3. Stąd dane w systemie informacji oświatowej w tabeli SO3 powinny odzwierciedlać rzeczywistą liczbę wychowanków ośrodka, czyli wskazywać nieletnich przyjętych do placówki do dnia sprawozdawczego. Zdaniem Organu, nie można było wykazać nieletnich posiadających skierowania, a nie doprowadzonych do ośrodka do dnia 30 września 2011 r. i nie korzystających
z zakwaterowania w placówce.
Podsumowując, Organ wskazał, że kwota części oświatowej subwencji ogólnej na
2012 r. w wysokości 2.532.941 zł została zawyżona i stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego podlega zwrotowi.
Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie przepisów:
1) art. 2 Konstytucji RP poprzez przenoszenie odpowiedzialności za niejasne
i budzące uzasadnione wątpliwości definiowanie wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego na podmiot, z mocy ustawy wykonujący zadania
z zakresu edukacji publicznej jako zadania własne, podczas gdy odpowiedzialność za to ponosi ustawodawca krajowy, co w demokratycznym państwie prawnym jest niedopuszczalne;
2) prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 28 ust. 5 ustawy
o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz.U. z 2010 r., Nr 249, poz. 1659) poprzez nieuprawnione przyjęcie, że na skutek błędnych danych wskazanych w systemie informacji oświatowej według danych wskazanych na dzień 30 września 2011 r. zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych;
3) § 1 i następnych rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 grudnia
2011 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (Dz.U. z 2011 r., nr 296, poz. 1755), wydanych na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postepowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2002 r., Nr 11, poz. 109 z późn. zm.);
4) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
– art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy w sposób niezgodny z zasadą prawdy obiektywnej,
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej
- art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronom w sposób właściwy przesłanek, którymi kierował się organ przy wyjaśnieniu sprawy,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób nieobiektywny, niewyczerpujący,
- art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jako dowodu prywatnego i nie ustosunkowanie się do opinii prawnej przedstawionej przez Skarżącego,
- art. 80 k.p.a. poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego w sposób noszący znamiona dowolności, a nie swobody,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów dotyczących uzasadniania decyzji.
W związku ze zgłoszonymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lipca 2017 r.,
nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Organowi, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że kryterium naliczania należnej Powiatowi [...] części oświatowej subwencji ogólnej stanowiła liczba uczniów/wychowanków przypisanych poszczególnym wagom zgodnie
z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011, zaś liczba uczniów/wychowanków podana przez Skarżącego była zgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Strona skarżąca wskazała, że zobowiązanie Powiatu do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty wynika z błędnej interpretacji pojęcia "wychowanek", co przełożyło się na nieprawidłowe ustalenie danych stanowiących podstawę do naliczenia subwencji oświatowej na 2012 r. W tym zakresie strona wskazała, że dopiero rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej
z 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości
i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1872), została wprowadzona definicja "wychowanka",
z którego to rozporządzenia wprost wynika, że nieletni wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich.
Ponadto Skarżący wskazał, że wykazana liczba wychowanków na dzień
30 września 2011 r. w systemie informacji oświatowej nie jest "liczbą miejsc w ośrodku", ale stanowi liczbę faktycznie zajętych przez wychowanków miejsc w Ośrodku, natomiast skierowanie stanowiło gwarancję, że już z chwilą przybycia wychowanek ma zapewnione miejsce w Ośrodku i zostanie objęty opieką i pomocą. Skarżący podał, że placówka wpisując dane do systemu SIO wykazywała wszystkich wychowanków ze względu na rodzaj skierowania lub zgłoszenia do Ośrodka, tj. wpisywano wszystkich skierowanych lub zgłoszonych do MOW. Skarżący kwestionując stanowisko Organu, wskazał, że momentem uznania za przyjętego do Ośrodka wychowanka, jest chwila jego skierowania przez właściwego starostę.
Skarżący wskazał, że wbrew twierdzeniom Organu, oparcie wpisywania do systemu SIO wychowanków na podstawie systemu kierowania ORE nie niesie ze sobą ryzyka podwójnego finansowania – nie ma możliwości wykazania wychowanka
w dwóch placówkach. W ocenie skarżącego dokonanie właściwej wykładni prawa
w zakresie pojęcia "wychowanek" młodzieżowego ośrodka wychowawczego jest kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotu sprawy.
W zakresie zarzutu błędnych danych wykazywanych w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2011 r., przez dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w P., Skarżący wskazał, że uczniowie wymienieni w protokole pokontrolnym kontynuowali naukę już wcześniej w SOSW
w P., a w dniu 1 września 2011 r. byli faktycznie uczniami pobierającymi naukę, zaś równolegle odbywały się badania psychologiczne i pedagogiczne niezbędne do wydania nowego orzeczenia. Strona podała, ze wszystkie dysfunkcje zawarte we wcześniejszych orzeczeniach powtórzyły się w nowych wydanych na kolejny etap edukacyjny. Skarżący wskazał również, że funkcjonowanie jednego z uczniów nie pozwalało na sprawne i szybkie zdiagnozowanie go i wydanie orzeczenia w terminie do 30 września 2011 r. Skarżący wskazał, że w przypadku:
1) uczniów Szkoły Podstawowej wchodzącej w skład SOSW w P. - wydano orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, co uzasadnia przeliczenie ich wagą P4;
2) 3 uczniów Gimnazjum wchodzącego w skład SOSW w P. - wydano orzeczenie
o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe
w stopniu lekkim, co uzasadnia przeliczenie ich wagą P2;
3) zawyżenia uczniów o wadze P4 o 1, nastąpił błąd, uczeń (z orzeczeniem
nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydanym przez Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną w P. ze względu na upośledzenie w stopniu głębokim) o wadze P5 został błędnie przypisany do wagi P4.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Finansów – jako uprawniony do działania w sprawie organ - wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami
m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
(Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 198, z późn. zm.), dalej: "ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego", w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka wcześniej dokonała zwrotu nienależnie otrzymanych kwot subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy. Jak wynika z powyższego, wydanie przez Ministra decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, może nastąpić po zweryfikowaniu przez organ wysokości należnej subwencji
i stwierdzeniu, że przysługuje w niższej wysokości niż kwota subwencji uprzednio ustalonej i wypłaconej.
Przedmiotem prowadzonego przez Ministra Rozwoju i Finansów postępowania był zwrot nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2012. Podstawą ustalenia przez organ kwoty należnej części oświatowej subwencji ogólnej były przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2012 (Dz. U. Nr 288, poz. 1693, z późn. zm.).
Stosownie do art. 28 ust. 5 w/w ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej - w myśl § 3 w/w rozporządzenia według algorytmu określonego
w załączniku do tego rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2012 była dzielona między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem zakresu realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych, określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r.
o systemie oświaty.
Zakres zadań oświatowych realizowanych przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, stanowiący podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej, został określony m.in. na podstawie danych o liczbie uczniów wykazanych przez szkoły w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień
30 września 2011 r., zweryfikowanych i potwierdzonych przez organy prowadzące/dotujące szkoły.
W okresie objętym rozpatrywaną sprawą, podstawę prawną zamieszczania danych w systemie informacji oświatowej przez jednostki samorządu terytorialnego prowadzące/dotujące szkoły i placówki oświatowe, znajdujące się na ich obszarze, stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49 poz. 463, z późn. zm.) oraz – wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 10 ust. 1 tej ustawy – rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej
i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. Nr 277 poz. 2746,
z późn. zm.).
W trakcie kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w R.
w Powiecie P. stwierdzono błędy w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2011 r., które spowodowały zdaniem Ministra, zawyżenie łącznie o 512,4896 liczby uczniów przeliczeniowych, uwzględnionej
do wyliczenia wysokości otrzymanej przez tę jednostkę części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny, a przedmiotem sporu jest ocena, czy Skarżący prawidłowo naliczył część oświatowej subwencji ogólnej na
2012 r., z uwzględnieniem m.in. przeliczenia osób skierowanych do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł. oraz do Zespołu Szkół Specjalnych w R. i Specjalnego Ośrodku Szkolno – Wychowawczego w P., a wykazanych w systemie informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2011 r. jako wychowankowie tych ośrodków mimo, że nie korzystali z zakwaterowania w tych ośrodkach.
Strona skarżąca podnosiła w zarzutach również, iż Organ dokonał błędnej interpretacji pojęcia "wychowanek", co doprowadziło do nieprawidłowości przy ustalaniu danych stanowiących podstawę do naliczania subwencji oświatowej na 2012 r. dla Powiatu.
W ocenie Sądu za trafną należy uznać argumentację Skarżącego w tym zakresie, iż przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej na 2012 r. uwzględnić należało także wychowanków posiadających skierowania, a nie doprowadzonych do Ośrodka do dnia 30 września 2011 r. i nie korzystających z zakwaterowania
w placówce.
Przede wszystkim wskazać należy, iż w stanie prawnym obowiązującym
w 2012 r. brak jest regulacji, która wskazywałaby wprost jakie okoliczności decydują
o tym, od kiedy dana osoba jest wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego, czy o uznaniu danej osoby za wychowanka decyduje skierowanie do ośrodka, czy przybycie (wpisanie do księgi wychowanków).
Należy zauważyć, że Minister Edukacji Narodowej różnie interpretował pojęcie "wychowanka". W piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] (dostępne na www.sejm.gov.pl), będącym odpowiedzią MEN na interpelację w sprawie rozliczania subwencji oświatowej przeznaczonej dla młodzieżowych ośrodków wychowawczych MEN wyjaśnił, że: "Do 2012 r. MEN zajmował stanowisko, że ośrodek jest zobowiązany do rezerwowania przez określony czas miejsca dla nieletniego, mogącego w każdej chwili pojawić się w ośrodku, co pozwalało uznać zasadność subwencjonowania tego okresu (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r. sygn. akt 2125/17).
W tym kontekście należy podkreślić, że w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. Minister Edukacji Narodowej przedstawił dwa warianty skutków wykazanych przez Urząd Kontroli Skarbowej w R. nieprawidłowości w zakresie danych o liczbie uczniów dla określenia kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w 2012 r.,
co potwierdza wątpliwości Ministra Edukacji Narodowej dotyczące stosowania powołanych przepisów. Oceny tej nie zmienia odwołanie się przez Ministra Rozwoju
i Finansów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do treści odpowiedzi Ministra Edukacji Narodowej na interpelacje poselskie w sprawie zasad finansowania młodzieżowych ośrodków wychowawczych (Nr 30357, Nr 14894).
Podejmując rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie Minister jako prawidłowy uznał wariant I (w kwocie zmniejszenia subwencji uwzględniono liczbę wychowanków, którzy na dzień 30 września 2011 r. nie przebywali w placówce, zostali jednak wykazani
w Systemie Informacji Oświatowej na podstawie posiadanych skierowań. Powiat P. zawyżył liczbę uczniów przeliczeniowych o 512,4896 a kwota subwencji była wyższa od należnej o 2.532.941 zł) stwierdzając, że wariant II (w kwocie zmniejszenia subwencji nieuwzględniono liczby uczniów/wychowanków, którzy na dzień 30 września 2011 r. nie przebywali w placówce, zostali jednak wykazani w Systemie Informacji Oświatowej na podstawie posiadanych skierowań), nie jest zgodny z obowiązującymi przepisami.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 listopada
2017 r. sygn. akt II GSK 2125/17, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę to stanowisko podziela,: "Z uwagi na to, że określenie "wychowanek" nie zostało zdefiniowane w ustawie należało w pierwszej kolejności odwołać się do jego językowego znaczenia. Według Popularnego słownika języka polskiego PWN "wychowanek" to: 1. absolwent jakiejś szkoły; uczeń, 2. osoba wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką (Popularny słownik języka polskiego, PWN 2003, s. 1152). Słowo "wychowanek" nie ma więc w języku polskim jednego znaczenia. Mając jednak na uwadze kontekst prawny rozpoznawanej sprawy należało uznać,
że "wychowanek" to osoba wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką. Umieszczenie nieletniego w młodzieżowym ośrodku wychowawczym następuje na podstawie orzeczenia sądu rodzinnego, który w przypadkach określonych
w art. 12 zdanie pierwsze ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu
w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2010 r., Nr 33, poz. 178; dalej ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich), jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia nieletniemu jedynie opieki wychowawczej, może orzec umieszczenie go w młodzieżowym ośrodku wychowawczym (art. 12 zdanie drugie). Z powołanego przepisu wynika zatem, że nieletni, wobec którego orzeczono umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, jest osobą wziętą na wychowanie, będącą pod opieką takiego ośrodka."
W zarzutach, Skarżący wskazywał, iż skierowanie do konkretnej placówki, znajdujące umocowanie w postanowieniu sądu rejonowego, wydanego w zakresie umieszczenia nieletniego w młodzieżowym ośrodku socjoterapii oraz młodzieżowym ośrodku wychowawczym w oparciu o dyspozycję art. 6 pkt 9 ustawy z dnia
26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. Nr 35 poz. 228,
z późn. zm.), dalej: "ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich", winno stanowić podstawę uznania nieletniego za jej wychowanka. Konieczność zarezerwowania
i utrzymywania w pełnej gotowości miejsca oznacza ponoszenie przez ośrodek kosztów utrzymania zarezerwowanego miejsca.
Odnosząc się do powyższego, Sąd wskazuje, iż regulacje dotyczące młodzieżowych ośrodków socjoterapii oraz młodzieżowych ośrodków wychowawczych zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii. Zgodnie z zapisami w/w rozporządzenia, właściwy starosta, na podstawie dokumentacji nieletniego sporządza wniosek o wskazanie odpowiedniego dla niego ośrodka i przekazuje wniosek do Ośrodka Rozwoju Edukacji (ORE). Na podstawie tego wniosku ORE wskazuje staroście odpowiedni dla nieletniego ośrodek oraz powiadamia o tym sąd rodzinny, wskazany ośrodek oraz rodziców lub opiekunów. Właściwy starosta wydaje skierowanie dla nieletniego do wskazanego przez ORE ośrodka i przekazuje skierowanie do tego ośrodka. O przyjęciu nieletniego do ośrodka dyrektor ośrodka powiadamia właściwe organy obowiązane do kontroli spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. Dyrektor ośrodka, wraz ze skierowaniem otrzymuje pełną dokumentację dotyczącą nieletniego i ma obowiązek zapewnienia nieletniemu miejsca w ośrodku. Nie może zatem odmówić przyjęcia nieletniego, zaś od chwili skierowania nieletniego do ośrodka na dyrektorze spoczywają określone obowiązki.
Z brzmienia powołanych przepisów wynika, iż skierowanie nieletniego do ośrodka sprawia, że miejsce w ośrodku jest wykazywane jako zajęte, a wykazywanie miejsca w ośrodku jako "zajętego", nie jest powiązane z faktyczną obecnością nieletniego w ośrodku lecz ze skierowaniem do tego ośrodka. Stąd też, w ocenie Sądu brak jest podstaw do odmiennego traktowania okresu pomiędzy skierowaniem,
a przybyciem nieletniego do ośrodka. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż od skierowania do ośrodka, ośrodek traci możliwość dysponowania miejscem i jest obowiązany pozostawać w gotowości na przyjęcie skierowanego nieletniego oraz wywiązanie się ze swoich wobec tego nieletniego obowiązków. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia,
iż nieletni w okresie od skierowania do przybycia do ośrodka nie posiada statusu wychowanka tego ośrodka. Nie ulega też wątpliwości, iż zorganizowanie opieki dla osoby skierowanej do ośrodka, a jeszcze przed jej przybyciem wiąże się
z wydatkami. Wskazać przy tym należy, że o statusie wychowanka nie decyduje treść
§ 5 rozporządzenia MENiS z dnia 19 lutego 2002 r. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, młodzieżowy ośrodek socjoterapii oraz placówka zapewniająca opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania prowadzą księgę wychowanków (ust. 1). Do księgi wychowanków wpisuje się imię (imiona) i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL wychowanka, imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) i adresy ich zamieszkania, adres dotychczasowego miejsca zamieszkania wychowanka, datę przyjęcia wychowanka do placówki oraz datę i przyczynę skreślenia z listy wychowanków, a także nazwę i adres placówki, do której wychowanek został przeniesiony (ust. 2). Wpisów w księdze wychowanków dokonuje się chronologicznie według dat przyjęcia wychowanków (ust. 3). Wskazać należy, iż przepisy
w/w rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r. dotyczą sposobu prowadzenia oraz rodzajów dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, nie stanowią zaś o okolicznościach wskazujących na nabycie, czy utratę statusu wychowanka ośrodka.
Sąd podkreśla, iż dokonując wykładni obowiązujących w 2011 r. i w 2012 r. przepisów dotyczących systemu informacji oświatowej (SIO) co do kwestii umieszczania w nim informacji o wychowankach, a także przepisów dotyczących procedury skierowania i doprowadzania do ośrodków osób, które się w nich dobrowolnie nie stawiły, w kontekście wymogu zapewnienia takim osobom miejsca
w ośrodku, należy uwzględnić, że uległy one zmianie, co dowodzi, zdaniem Sądu, prawidłowości powyższych wywodów.
Regulacje prawne, które z uwagi na ich późniejsze wejście w życie nie mają zastosowania w sprawie wskazują, iż dostrzeżono potrzebę uregulowania w sposób nie budzący wątpliwości kwestii decydującej o tym od kiedy osobie skierowanej do ośrodka przysługuje status wychowanka tego ośrodka. Jak już w/w definicji "wychowanka", nie zawierały właściwe dla rozpoznania niniejszej sprawy przepisy. Nie zawierało jej również rozporządzenie z dnia 12 maja 2011 r., które zostało uchylone przez rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1872), które w myśl § 83 weszło w życie z dniem 1 września 2016 r., z wyjątkiem § 15, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty.
Zgodnie z treścią § 15 wyżej powołanego rozporządzenia nieletni, wobec którego sąd rodzinny orzekł o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, staje się wychowankiem młodzieżowego ośrodka wychowawczego z dniem otrzymania przez dyrektora ośrodka, za pośrednictwem poczty, skierowania nieletniego do ośrodka, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich. Zauważyć jednocześnie należy,
iż analizowane przez Sąd na potrzeby niniejszej sprawy przepisy rozporządzenia z dnia 26 lipca 2004 r. zachowały swoją aktualność. Rozporządzenie z dnia 19 lutego 2002 r. zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia
29 sierpnia 2014 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej
i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1170), a w § 7 tego rozporządzenia zawarto regulacje odpowiadające regulacjom zawartym w § 5 rozporządzenia z dnia 19 lutego 2002 r., przy czym § 7 ust. 3 stanowi odwzorowanie zapisu § 5 ust. 3 uchylonego rozporządzenia.
W ocenie Sądu za trafną należy uznać argumentację Skarżącego co do tego,
iż o uznaniu nieletniego za wychowanka młodzieżowego ośrodka socjoterapii oraz młodzieżowego ośrodka wychowawczego decyduje moment otrzymania przez dyrektora ośrodka skierowania tej osoby do ośrodka zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Takie stanowisko prezentowane było również w wyrokach sądów administracyjnych, m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 182/16, wyroku NSA z dnia 21 listopada 2017 r. sygn. akt II GSK 2125/17.
Sąd uznając ustalenia faktyczne poczynione w sprawie za właściwe, wskazuje jednocześnie, że nie jest prawidłowa ocena tego stanu faktycznego w zakresie dotyczącym braku spełnienia przez skarżącego przesłanek do uzyskania przedmiotowej subwencji ogólnej w części oświatowej przeznaczonej na wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Ł., przeliczonych wagą P34, posiadających na dzień 30 września 2011 r., skierowania do ośrodka, ale nie przebywających tam faktycznie.
Sąd podkreśla w związku z tym, że miejsce w ośrodku rezerwowane jest dla konkretnego wychowanka, który posiada już skierowanie wydane przez właściwego Starostę, zaś samo to skierowanie (umieszczenie w ośrodku), jest poprzedzone procedurą, w której uczestniczy sąd rodzinny, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu nieletniego.
Niezasadne są zaś zarzuty Skarżącego w pozostałym zakresie.
Zgodnie z art. 71b ust 1 u.s.o., kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci
i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a tej ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Przepis art. 71b ust. 3 tej ustawy stanowi,
że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia
o potrzebie kształcenia specjalnego, albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami, wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego,
z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.
W ocenie Sądu przepisy mające zastosowanie w sprawie, nie przewidują możliwości innego od wskazanego wyżej sposobu dokumentowania, że dany uczeń, ze względu na stopień i rodzaj niepełnosprawności kwalifikuje się do określonego kształcenia specjalnego wskazanego w orzeczeniu zespołu orzekającego, z czym powiązana jest następnie właściwa waga, według której wylicza się kwotę subwencji na danego ucznia.
Zdaniem Sądu, nie można również uznać, że w świetle obowiązujących przepisów uprawnione jest przyjęcie, że w odniesieniu do danych uczniów można uwzględnić orzeczenia wydane przez zespół orzekający tylko na dany rok szkolny, który nie dotyczył roku 2011/2012, na czas ukończenia określonej szkoły, lub orzeczeń wydanych wprawdzie w tym roku szkolnym, ale kilka miesięcy po dacie 30 września 2011 r., a więc nie posiadających na tę datę aktualnych orzeczeń.
W ocenie Sądu, nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 71b ust. 3 w związku
z art. 1 pkt 5 i 5a ustawy o systemie oświaty, poprzez uznanie braku aktualnych na dzień 30 września 2011 r. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego (np. orzeczenia zostały wydane po tej dacie, na inny etap edukacyjny), a stanowiących podstawę wykazania uczniów w odpowiednich tabelach systemu oraz wykazania uczniów
w niewłaściwych tabelach systemu - nieodpowiadających treści posiadanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, a w konsekwencji zawyżenie przez Skarżącego nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2012 r. w stosunku do wskazanych szkół, podczas gdy wskazani uczniowie tych szkół byli w rzeczywistości osobami niepełnosprawnymi, wobec czego powinni zostać uwzględnieni jako osoby wymagające kształcenia specjalnego przy ustalaniu ostatecznej kwoty subwencji ogólnej dla Skarżącego za 2012 r.
Stosownie do art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym przedmiotowy sprawą, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego
i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych; orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.
W myśl zaś art. 1 pkt 5 i 5a cyt. wyżej ustawy, system oświaty zapewnia
w szczególności: możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci
i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami oraz opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.
Sąd podziela stanowisko organu II instancji, iż prowadząc postępowanie nie dążył on do ustaleniu rzeczywistej liczby uczniów/wychowanków wymagających kształcenia specjalnego, ale liczby uczniów/wychowanków objętych kształceniem specjalnym i posiadających określone przepisami prawa dokumenty stanowiące podstawy wykazania ich w systemie informacji oświatowej jako uczniów/wychowanków ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, według stanu na dzień 30 września 2011 r. Kontrola prawidłowości realizowania przez jednostki samorządu terytorialnego zadań w zakresie oświaty i wychowania nie mieści się bowiem w zakresie działania Ministra Rozwoju i Finansów. Stosownie do § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz.U. poz. 1903) - działem administracji rządowej "oświata i wychowanie" kieruje minister edukacji narodowej.
Zatem Minister Rozwoju i Finansów - w toku rozpatrywania niniejszej sprawy – nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowości i zasadności obejmowania dzieci/uczniów/wychowanków kształceniem specjalnym, w tym podstaw podejmowania takich działań. Nie mieści się to bowiem z zakresie przedmiotowym niniejszej sprawy. Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem badania w niniejszej sprawie była prawidłowość wykazania w systemie informacji oświatowej danych według stanu na dzień 30 września 2011 r., stanowiących podstawy naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2012. Przepisy ustawy o systemie oświaty,
a w szczególności wyżej przywołane, nie określają na jakie cele powinny być wykorzystane środki finansowe uzyskane przez jednostkę samorządu terytorialnego tytułem subwencji - nie określają tego również przepisy innych ustaw, gdyż byłoby to sprzeczne z istotą instytucji subwencji i zasadami gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. W związku z tym, wykorzystanie środków uzyskanych przez jednostki samorządu terytorialnego tytułem subwencji nie podlega kontroli. Zgodnie bowiem z zasadami budżetowymi, nie jest możliwe określenie przeznaczenia środków
z otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego subwencji.
Reasumując, należy wskazać, iż znajduje uzasadnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika m.in. obowiązek dokonania wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego. Wskazane wyżej naruszenia przepisów prawa materialnego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż właściwe rozpoznanie treści norm prawa materialnego i dokładne, wszechstronne
i wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego pod kątem dokonania ustalenia stanu faktycznego w celu jego subsumcji do prawidłowo rozpoznanych norm prawa mogłoby doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe wywody i przedstawioną wykładnię prawa, a także treść art. 7b k.p.a. podnoszącego nakaz współdziałania organów administracji w związku z potrzebą wyjaśnienia m.in. stanu prawnego do rangi zasady ogólnej, a także art. 7a k.p.a., zgodnie z którym jeżeli w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Minister ponownie rozpoznając sprawę, powinien wziąć również pod uwagę przedstawione wyżej stanowisko Sądu
i wykładnię prawa zawartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku, a także rozważyć prawidłowość obliczenia wysokości kosztów placówek młodzieżowych ośrodków wychowawczych ponoszonych w związku z zarezerwowaniem miejsca celem przyjęcia wychowanka posiadającego wskazanie i skierowanie do tej placówki.
W konsekwencji Organ będzie zobowiązany w toku ponownego rozpoznania sprawy wydać decyzję, w której właściwie wyliczy kwotę należną do zwrotu w odniesieniu do wszystkich elementów udzielonej subwencji placówkom oświatowym, których dotyczy spór, ze wskazaniem jej części składowych i sposobu wyliczenia.
Z powyższych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję orzekając
o kosztach na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI