V SA/Wa 2090/05

V SA/Wa 2090/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska /przewodniczący sprawozdawca/
Danuta Dopierała
Mirosława Pindelska
Symbol z opisem
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Sygn. powiązane
I GSK 1947/06 - Wyrok NSA z 2007-06-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Asesor WSA Danuta Dopierała, Protokolant Krzysztof Muszakowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., wydaną na podstawie m.in. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa [Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.], art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. - przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne [Dz. U. Nr 63, poz. 623], art. 13 § 1 i 4, art. 85 § 1, art. 222 § 4 i 5 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny [Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.], § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej oraz ust. 2 i 3 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej [Dz. U. Nr 146, poz. 1639], art. 13, 16, 32 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego z 24 czerwca 1997 r. (zał. do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662), § 3, § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych [Dz. U. Nr 155, poz. 1515], art. 20 ustawy z 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw(...) [Dz. U. Nr 137, poz. 1302], Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] uznającą zgłoszenie celne dokonane w imieniu i na rzecz Spółki z o.o. R. za nieprawidłowe w części dotyczącej ustalenia kraju pochodzenia, zastosowanych stawek celnych i kwoty cła.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż zgłoszeniem celnym [...] z [...] lutego 2002 r. "R." Sp. z o.o. z zgłosiła importowane z F. towary do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym deklarując wobec nich obniżoną stawkę celną UE. Podstawą zastosowania tej stawki było pochodzenie towarów z Unii Europejskiej, udokumentowane świadectwem przewozowym EUR. l nr [...] wystawionym na wniosek firmy S.A. R.
Dyrektor Urzędu Celnego w W. przyjął ww. zgłoszenie celne jako odpowiadające wymogom formalnym określonym w art. 64 § 1 i 2 ustawy Kodeks celny, co spowodowało z mocy prawa objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i określenie kwoty wynikającej z długu celnego oraz zwolnienie towaru w celu wykorzystania go zgodnie z procedurą celną, którą został objęty.
Następnie, działając w trybie art. 83 Kodeksu celnego, funkcjonariusze Izby Celnej Port Lotniczy w W. przeprowadzili kontrolę w siedzibie Spółki. Wyniki przeprowadzonej kontroli dały podstawę do skierowania do urzędowej weryfikacji dowodów pochodzenia wystawianych na wniosek f. eksporterów, pod kątem prawidłowości i rzetelności sporządzenia tych dokumentów oraz statusu pochodzenia wskazanych w nich towarów z Unii Europejskiej.
Pismem z [...] czerwca 2003 r. nr [...] polskie władze celne zwróciły się do f. administracji celnej o zweryfikowanie świadectw przewozowych EUR.l, wystawianych na wniosek f. firm R. i A., pod kątem prawidłowości i rzetelności sporządzenia tych dokumentów oraz statusu pochodzenia wskazanych w nich towarów z Unii Europejskiej.
Pismem z dnia [...] czerwca 2003r. polskie władze celne zwróciły się do f. administracji celem zweryfikowania świadectwa przewozowego EUR.1 nr [...] pod względem autentyczności i rzetelności jego wystawienia oraz statusu pochodzenia wskazanych w nim produktów z Unii Europejskiej.
F. władze celne pismem z [...] marca 2004 r. - będącym odpowiedzią na wniosek z [...] czerwca 2003 r. - poinformowały, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w firmie R. ustalono, iż część towarów wskazanych w zweryfikowanych 40 świadectwach EUR.l pochodzi w rzeczywistości z krajów trzecich. Do pisma weryfikacyjnego władze f. załączyły listę 40 nieprawidłowych świadectw EUR.l oraz listę towarów z zestawionymi krajami ich pochodzenia. Wśród nieprawidłowych dowodów pochodzenia zostało wymienione m.in. świadectwo przewozowe EUR.l nr [...].
Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wszczął postępowanie celne w przedmiotowej sprawie, a następnie powołaną wyżej decyzją z [...] lutego 2004 r. uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej towarów objętych świadectwem [...]: ustalonych ilości pozycji towarowych zgłoszenia; ustalenia kraju pochodzenia towaru w poz. 1- 5 i poz.7 zgłoszenia; zastosowanych stawek celnych i orzekając w tym zakresie określił kwotę długu celnego. Strona została obciążona również odsetkami wyrównawczymi.
Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości bądź o jej zmianę poprzez uznanie, iż przedmiotowe zgłoszenie celne jest nieprawidłowe jedynie w części dotyczącej zgłoszenia towarów, odnośnie których f. władze celne wykazały inne niż wspólnotowe pochodzenie. Wniosła także o nienaliczanie odsetek wyrównawczych.
Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż Strona do zgłoszenia celnego dołączyła m.in. przewidziany w Protokole 4 Układu Europejskiego dowód pochodzenia w postaci świadectwa przewozowego EUR.l nr [...] potwierdzający, że towary posiadają preferencyjne unijne pochodzenie uprawniające do zastosowania obniżonych stawek celnych UE. Jak wynika z postanowień art. 32 Protokołu 4 UE, dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. W przedmiotowej sprawie przeprowadzona została weryfikacja świadectwa EUR.l, która wykazała, iż towary wskazane w świadectwie nie są towarami pochodzącymi z Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu 4 UE. Podkreślił, że przeprowadzenie weryfikacji dowodu pochodzenia może nastąpić wyłącznie w trybie art. 32 ust. 3 Protokołu 4 UE. Wyniki takiej weryfikacji stanowią usankcjonowany prawem dowód i są wiążące dla władz celnych kraju importu. Możliwość weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz możliwość zmiany wysokości należności celnych z tytułu importu towarów przewidują zarówno postanowienia, mającej zastosowanie w niniejszej sprawie, umowy międzynarodowej - Układ Europejski, jak i przepisy regulujące postępowanie celne. Ponadto wiążący charakter weryfikacji dokonywanej w trybie art. 32 Protokołu 4 UE potwierdzają liczne wyroki sądów administracyjnych.
Ustosunkowując się do zarzutów Strony podniesionych w odwołaniu - iż wynik weryfikacji władz f. wskazuje jednoznacznie, iż część towarów posiada unijne pochodzenie, a co za tym idzie, należy wobec tych towarów zastosować preferencje celne - Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że świadectwo przewozowe EUR.l jest dokumentem szczególnym, pozwalającym na uzyskanie przez importera swego rodzaju przywileju w postaci obniżonej stawki celnej UE. Stąd dokument taki winien być sporządzony w sposób rzetelny i zgodny z wymogami określonymi w Protokole 4 UE. Ze świadectwa takiego ma przede wszystkim jednoznacznie wynikać, jakie konkretnie produkty są objęte preferencjami. Zgodnie z Uwagą 3 z Załącznika III do Protokołu 4 UE, towary muszą być opisane zgodnie z praktyką handlową i podaniem wystarczającej ilości szczegółów, żeby umożliwić ich zidentyfikowanie. Natomiast zgodnie z instrukcją wypełniania poszczególnych pól świadectwa, zawartą w Załączniku III, w polu 8 świadectwa należy także zawrzeć informacje dotyczące liczby porządkowej towarów, podać znaki i numery oraz ilość i rodzaj opakowań. W niniejszej sprawie weryfikacja wykazała, iż część towarów wymienionych w świadectwie EUR.l nie spełnia reguł preferencyjnego pochodzenia, a świadectwo to nie może być przyjęte jako prawidłowy dowód pochodzenia dla zastosowania obniżonych stawek celnych UE. Zauważył, iż opis towarów zawarty w tym świadectwie jest bardzo ogólny i uniemożliwia rozróżnienie produktów pochodzących z UE od produktów niepochodzących. Wyszczególnienie produktów wskazanych w świadectwie wraz z określeniem ich pochodzenia z konkretnych krajów nastąpiło dopiero w piśmie weryfikacyjnym władz f. W opinii Dyrektora Izby Celnej takie pismo nie może zastąpić świadectwa przewozowego EUR.l jako takiego, ponieważ nie jest ono dowodem pochodzenia w rozumieniu przepisów Protokołu 4 UE. Przepisy Protokołu 4 UE wymagają, aby świadectwo przewozowe EUR.l było prawidłowe pod względem formalnym i materialnym. Świadectwo EUR.1 przedłożone przez Stronę do zgłoszenia SAD tych wymogów nie spełnia, nie można więc na jego podstawie zastosować wobec sprowadzonych produktów stawek obniżonych UE. Sama informacja, że dany produkt posiada unijne pochodzenie nie uprawnia jeszcze do uzyskania obniżonej stawki celnej UE. Musi być spełniony szereg warunków, w tym pochodzenie takie musi być udokumentowane prawidłowo sporządzonym dowodem pochodzenia (świadectwem EUR.1 lub tzw. deklaracją na fakturze). O nieuznaniu przez władze f. prawidłowości i rzetelności tego świadectwa świadczy także zapis w polu 14: "nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności", potwierdzony przez te władze.
Dyrektor Izby Celnej uznał, iż określenie w decyzji organu celnego I instancji pochodzenia towarów oraz stawek celnych było prawidłowe.
Dla produktów objętych sekcją XI Taryfy i wymienionych w Wykazie nr 3 do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów (...), zgodnie z przepisem § 11 ust. 2 ww. rozporządzenia, zastosowano stawkę autonomiczną. Bowiem Strona nie przedłożyła organom celnym świadectwa niepreferencyjnego pochodzenia towaru, natomiast świadectwo EUR.l nr jw. nie spełnia wymogów § 13 cyt. rozporządzenia, ponieważ nie pozwala na jednoznaczne rozróżnienie pochodzenia wskazanych w nim produktów, w związku z tym brak było podstaw prawnych do zastosowania wobec tych towarów konwencyjnych stawek celnych. Natomiast francuska odpowiedź na wniosek weryfikacyjny - w której nie zakwestionowano niepreferencyjnego f. pochodzenia części towarów oraz wskazano pochodzenie pozostałych towarów w sposób pozwalający na przyporządkowanie poszczególnych towarów do określonego kraju - spełnia wymogi dokumentu urzędowego, o którym mowa w § 11 ust. 2 rozporządzenia, co dało podstawę do zastosowania autonomicznych stawek celnych, zgodnie z ust. 10 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej
Natomiast w przypadku towarów, które nie zostały wymienione w Wykazie 3 cyt. rozporządzenia, odpowiedź władz f. stanowiła podstawę do zastosowania konwencyjnych stawek celnych zgodnie z ust. 6 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej.
Ponadto Dyrektor Izby Celnej uzasadnił zasadność i przyczyny wymierzenia w przedmiotowej sprawie odsetek wyrównawczych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych, stwierdzając, iż zastosowanie w decyzji niższej stawki celnej spowodowało, że Strona zapłaciła znacznie mniejszą kwotę wynikającą z długu celnego, w wyniku czego zaistniałą różnicę mogła wprowadzić do obrotu, co jest jednoznaczne z uzyskaniem korzyści finansowej. Strona nie wykazała, iż podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniach celnych w zakresie określenia długu celnego nie było spowodowane jej zaniedbaniem lub świadomym działaniem. Dyrektor Izby Celnej uznał, że Strona wiedziała, że towary te są produkowane poza obszarem Unii Europejskiej, powinna również mieć świadomość, że nie mogły one nabyć unijnego preferencyjnego pochodzenia w rozumieniu przepisów Protokołu 4 UE. Biorąc również pod uwagę niewątpliwe powiązanie f. go eksportera - firmy "R." z firmą "R." (firma "R." posiada większościowy pakiet udziałów w firmie "R.") i na regularny charakter transakcji sprzedaży dokonywanych przez firmę "R." z f. eksporterami, trudno przyjąć, że Strona nie miała ani technicznych, ani prawnych środków weryfikacji rzetelności przekazywanych jej przez eksporterów informacji.
Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił ponadto, iż organ I instancji z poz.: 1,5 i 7 wyodrębnił część towarów, które pochodzą z krajów trzecich. Dla tych towarów zostały utworzone nowe pozycje nr: 11, 12 i 13 i określono dla nich prawidłowe kraje pochodzenia. Wobec pozostałych towarów z tych pozycji zadeklarowane w zgłoszeniu pochodzenie nie zostało zmienione, organ I instancji uznał jedynie za nieprawidłowe zadeklarowane preferencje celne. Natomiast w całości zmieniono pochodzenie towarów zgłoszonych w poz. 2 ,3 i 4 dokumentu SAD.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, "R." Sp. z o.o. wniosła o uchylenie decyzji z [...] czerwca 2005 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie interesów skarżącego poprzez ustalenie zawyżonych zobowiązań celnych oraz naruszenie § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a także artykułu 16 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca stwierdziła, iż zgłaszając towar do odprawy celnej działała wyłącznie na podstawie informacji przekazanych jej przez eksporterów tj. "R." S.A. z siedzibą w A. oraz dokumentów przekazanych jej przez eksportera oraz f. władze celne (EUR.1). Spółka nie ma ani technicznych, ani prawnych środków weryfikacji rzetelności przekazywanych jej informacji, ani tym bardziej weryfikacji dokumentów EUR1 sporządzanych przez władze celne kraju eksportera. Osoby reprezentujące "R." Sp. z o.o. działały w dobrej wierze i nie sposób przyjąć, że dopuściły zaniedbania obowiązków. Błędy w zgłoszeniu celnym wynikły więc nie z niedbalstwa czy świadomego działania, ale z wprowadzenia osób reprezentujących "R." Sp. z o.o. w błąd, co do pochodzenia towarów. Nie ulega wątpliwości, iż odsetki wyrównawcze stanowią swego rodzaju narzędzie represji w stosunku do nierzetelnych dłużników. Stosowanie tego narzędzia wobec podmiotu, który nie miał i nie mógł mieć wpływu na prawidłowość określenia w zgłoszeniu celnym kraju pochodzenia towarów jest więc całkowicie nieuzasadnione.
Skarżąca podniosła, iż celem weryfikacji świadectwa EUR1 jest po pierwsze sprawdzenie jego autentyczności tj. faktu wystawienia go przez upoważniony organ, po drugie zaś sprawdzenie, które konkretnie towary nie są pochodzenia europejskiego i przekazanie takiej informacji polskim władzom celnym. Informacja taka została przekazana, na co wskazuje sama treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Władze f. nie zakwestionowały również autentyczności świadectw EUR.1 przekazanych im do weryfikacji. Powołała się przy tym na zapisy zawarte w "Protokole stanu faktycznego" z [...] lutego 2004 r. sporządzonego przez f. władze celne, w którym stwierdzono m.in. że "W rzeczywistości niektóre eksportowane towary widniejące na fakturach wystawionych przez firmę R. (załączonych do deklaracji EUR1) nie pochodziły z Unii europejskiej, ale spoza obszaru Unii europejskiej" - co zdaniem Skarżącej świadczy o tym, że władze f. nie miały wątpliwości, że świadectwa EUR.1 nie mają zastosowania jedynie wobec towarów spoza Unii Europejskiej, natomiast w pozostałej części zachowują ważność.
Skarżąca podkreśliła, iż w sprawie niniejszej pochodzenie towarów zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia, w związku z czym możliwość zastosowania stawki preferencyjnej nie została przekreślona. Natomiast z przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji nie da się wysnuć wniosku, że objęcie dokumentem EUR.1 towarów spoza Unii Europejskiej nie pozwala na zastosowanie stawki preferencyjnej w stosunku do towarów objętych tych samym dokumentem EUR.1 w istocie pochodzących z UE. Zaskarżona decyzja narusza więc w istocie § 11 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określania szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a także artykuł 16 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego.
Ponadto zarzuciła, iż postępowanie prowadzące do wydania przedmiotowej decyzji zostało wszczęte na podstawie nieobowiązującego aktu prawnego, ponieważ 1 maja 2004 r. przestał obowiązywać Kodeks Celny z 1997 r., a w jego miejsce zaczął obowiązywać Wspólnotowy Kodeks Celny i ustawa Prawo Celne. Wskazała, iż przepis art. 83 Kodeksu celnego - będący podstawą wszczęcia postępowania - jest przepisem prawa proceduralnego, a zgodnie z powołanym w decyzji art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne ma zastosowanie jedynie do przepisów materialnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z 3 października 2005 r. Skarżąca uzupełniła skargę i przedstawiła dodatkowe zarzuty:
1. pominiecie przy wszczęciu postępowania i w trakcie postępowania przedstawiciela spółki - Agencji Celnej " E.", co jest równoznaczne z pozbawieniem strony właściwej obrony prawnej przez pełnomocnika kwalifikowanego oraz stanowi o wadliwości wszczętego postępowania i narusza art. 145 § 1 i 165 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej;
2. naruszenie art. 210 § 1 pkt 4 i 6 Ordynacji podatkowej, wyrażone brakiem powołania w sentencji zaskarżonej decyzji wymaganych podstaw prawnych;
3. błędne wyliczenie odsetek ustawowych, poprzez nie uwzględnienie postanowień art. 54 Ordynacji podatkowej;
4. wydanie decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym, ponieważ nie zostały przetłumaczone pisma władz f. dotyczące weryfikacji dowodów pochodzenia towaru;
5. organy celne nie podały tabeli kursowej w oparciu o którą dokonano przeliczenia kursu walut na złote polskie oraz nie podały podstawy prawnej do obliczenia wartości celnej towaru;
6. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest omówienia zmian w zakresie nowego wymiaru cła i podatku.
Ponadto powtórzyła zarzuty zawarte w skardze dotyczące bezpodstawnego obciążenia Skarżącej odsetkami wyrównawczymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.], sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że podniesiony w skardze zarzut wadliwego wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie - na podstawie nieobowiązującego aktu prawnego, jakim jest przepis art. 83 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, w sprawie niniejszej jest całkowicie nieuzasadniony i niezrozumiały. Postępowanie celne bowiem prowadzące do wydania decyzji w sprawie przedmiotowego zgłoszenia celnego zostało wszczęte z urzędu postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. ( k 25 akt adm. ) na podstawie obowiązującego w tym czasie stanu prawnego wynikającego z ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny.
Nie jest zasadny również zarzut dotyczący pominięcia w postępowaniu celnym Agencji Celnej "E.", która zgłaszała towary do procedury dopuszczenia do obrotu jako przedstawiciel bezpośredni. W ocenie Skarżącej agencja była nadal jej pełnomocnikiem, nie doręczanie jej pism w postępowaniu jest równoznaczne z pozbawieniem strony właściwej obrony prawnej i skutkuje wadliwością postępowania.
Należy zauważyć, iż przepisy prawa celnego wprowadzają swoistą, właściwą wyłącznie dla postępowania celnego formę pełnomocnictwa - przedstawicielstwo. Ustawodawca celowo nadał tej formie pełnomocnictwa inną nazwę, aby podkreślić odmienność regulacji od pełnomocnictwa uregulowanego w przepisach Ordynacji podatkowej, Kodeksu postępowania administracyjnego czy też przepisach prawa cywilnego.
Zgodnie z treścią przepisu art. 253 § 1 Kodeksu celnego, przedstawicielstwo może być:
1. bezpośrednie - jeżeli przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby,
2. pośrednie - jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby (reprezentowanej).
Przedstawicielem może być m.in. podmiot gospodarczy jakim jest agencja celna, w odróżnieniu do pełnomocnictwa "zwykłego", gdzie pełnomocnikiem może być wyłącznie osoba fizyczna.
Przepis art. 256 § 1 Kodeksu celnego określa zakres, w jakim agencja celna może być umocowana do działania - agencja celna może dokonywać przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego, w szczególności:
1) badać towary i pobierać ich próbki przed dokonaniem zgłoszenia celnego,
2) przygotowywać niezbędne dokumenty i dokonywać zgłoszenia celnego,
3) uiszczać należności celne przywozowe lub celne wywozowe oraz inne opłaty,
4) podejmować towary po ich zwolnieniu,
5) składać zabezpieczenie kwoty wynikającej z długu celnego,
6) wnosić odwołania i inne wnioski podlegające rozpatrzeniu przez organy celne.
Wszystkie wymienione w § 1 czynności związane są ze składaniem zgłoszenia celnego i działaniami podejmowanymi w tym momencie przez organ celny. Jeżeli organ celny przed zwolnieniem towaru uruchomi postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 70 Kodeksu celnego, agencja celna, upoważniona do reprezentowania strony w zakresie wszystkich czynności wymienionych w art. 256 § Kodeksu celnego będzie reprezentowała stronę w trakcie całego postępowania, upoważniona będzie także do składania odwołania od decyzji podjętej w pierwszej instancji. Postępowanie takie uruchamiane jest niezwłocznie po przyjęciu zgłoszenia celnego, bez potrzeby wydawania postanowienia o wszczęciu postępowania, a datą wszczęcia postępowania jest data przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 7 Kodeksu celnego)
W ocenie Sądu upoważnienie Agencji Celnej " E." do reprezentowania strony z 22 lutego 2002 r. (k. 2 akt adm.), określające zakres upoważnienia do powołania treści przepisu art. 256 § 1 Kodeksu celnego, kończy się w momencie zwolnienia towaru. Po zwolnieniu towaru organ celny może przystąpić w trybie art. 83 Kodeksu celnego do kontroli zgłoszenia celnego. Kontrola taka może być podjęta w dowolnym czasie, jej granice wyznacza przepis art. 65 § 5 Kodeksu celnego, zgodnie z którym decyzja dotycząca zgłoszenia celnego nie może być wydana jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Postępowanie podjęte po kontroli zgłoszenia i po zwolnieniu towaru jest odrębnym postępowaniem administracyjnym. Jego wszczęcie następuje poprzez wydanie postanowienia skierowanego do strony. (v. wyrok NSA z 23 kwietnia 2003 r. sygn. akt V SA 1886/02 OSP 2004/05 poz. 70, a także glosa: Sęk Hieronim OSP 2004/5 str. 296) Strona powiadomiona o wszczęciu postępowania może upoważnić do reprezentowania swoich interesów pełnomocnika, także agencję celną, ale nie może skutecznie powoływać się na upoważnienie złożone w chwili dokonywania zgłoszenia celnego i żądać traktowania agencji celnej na podstawie upoważnienia złożonego przy przyjmowaniu zgłoszenia jako pełnomocnika ustanowionego do wszystkich postępowań wszczynanych w późniejszym czasie, a dotyczących tego zgłoszenia.
Chybione są zarzuty Skarżącej dotyczące zastosowanych w decyzji stawek celnych. W zgłoszeniu celnym Skarżąca zadeklarowała dla wszystkich towarów stawki celne obniżone w oparciu o świadectwa EUR.1 wystawione przez władze celne kraju eksportu.
Stawki celne obniżone stosuje się do towarów pochodzących z krajów, z którymi Polska zawarła umowy o strefach wolnego handlu (ust. 5 części A Postanowień wstępnych do taryfy celnej - Dz. U. z 2001 r. Nr 146, poz. 1639). Warunkiem koniecznym do zastosowania stawek celnych obniżonych w przypadku towarów przywożonych z państw - członków Unii Europejskiej jest:
- pochodzenie towarów ze wspólnoty,
- udokumentowanie pochodzenia towaru.
Reguły pochodzenia, jakie muszą spełniać towary aby uzyskać status celny towarów pochodzących ze Wspólnoty oraz sposób udokumentowania pochodzenia towarów, określone zostały w Protokole 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, podpisanego w Brukseli 24 czerwca 1997 r. [zał. do Dz. U. Nr 104, poz. 662]. Zgodnie z treścią art. 16 Protokołu 4 UE, warunkiem zastosowania stawek celnych obniżonych dla towarów pochodzących ze wspólnoty jest przedłożenie świadectwa przewozowego EUR.1 lub deklaracji złożonej przez eksportera na fakturze lub innym dokumencie handlowym., wg wzoru zamieszczonego w zał. nr IV do Protokołu 4 UE.
W niniejszej sprawie do zgłoszenia celnego zostało złożone m.in. świadectwo EUR.1 nr [...] dokumentujące wspólnotowe pochodzenie towarów. Świadectwo to było podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych. W związku z uzasadnionymi wątpliwościami dotyczącymi statusu pochodzenia jednego z towarów objętych świadectwem EUR.1, świadectwo zostało przesłane do weryfikacji do f. władz celnych - w trybie przepisu art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 UE. F. władze celne negatywnie zweryfikowały m.in. świadectwo EUR.1 nr [...] wystawione na wniosek spółki "R." (k. 32 akt adm.). W piśmie przekazującym wyniki weryfikacji wymienione zostały wszystkie świadectwa EUR.1 (w sumie 40 świadectw) które były wystawione nieprawidłowo (k. 96 zał. nr 1 akta wspólne), zakreślone zostało także pole 14 - "nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności" na odwrocie świadectwa.
W ocenie Sądu, nieprawidłowe świadectwo EUR.1 nie może być podstawą do zastosowania stawek celnych obniżonych, zwłaszcza, że w piśmie przekazanym przez f. władze celne brak jest informacji, że dla części towarów zostały spełnione reguły pochodzenia określone w Protokole 4 UE. Należy zauważyć, że reguły określone w Protokole 4 UE różnią się od reguł niepreferencyjnego pochodzenia, których spełnienie pozwala na zastosowanie stawek celnych konwencyjnych bądź autonomicznych, jeśli są niższe od konwencyjnych. Inne są też zasady dokumentowania niepreferencyjnego pochodzenia. Brak prawidłowego udokumentowania wspólnotowego pochodzenia towarów nie wyklucza uznania, że towary pochodzą z określonego kraju lub regionu i że spełnione zostały wymogi dla uznania niepreferencyjnego pochodzenia. Skarżąca powołuje się na informacje zawarte w "Protokole stanu faktycznego" z [...] lutego 2004 r. (k. 48-50 akt adm.), z którego wynika, że część towarów objętych świadectwami EUR.1 miała status pochodzenia wspólnotowego. Należy jednakże zauważyć, że dokument ten - załączony przez Skarżącą do odwołania - nie został przesłany polskim władzom celnym. Jest to dokument sporządzony przez f. służby kontrolne i zawiera raport z kontroli dotyczącej prawidłowości wnioskowania przez spółkę "R." o wystawianie świadectw pochodzenia. Ponadto nie jest to dokument końcowy, finalizujący proces weryfikacji pochodzenia towaru, lecz stanowi tylko jeden z elementów, etapów badania prawidłowości wystawionego świadectwa pochodzenia. W związku z tym taki dokument nie może być uznany za dokument potwierdzający wspólnotowe pochodzenie towarów w rozumieniu Protokołu 4 UE. Niewątpliwie natomiast może być uznany jako dokument potwierdzający niepreferencyjne pochodzenie towarów. Zgodnie bowiem z treścią § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia [Dz. U. Nr 130, poz. 831]:
1. Pochodzenie towarów wymienionych w Wykazie nr 3 musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.
2. Dowodem pochodzenia towarów innych niż określone w ust. 1 może być:
1) świadectwo pochodzenia,
2) faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru,
3) trwałe oznaczenie kraju pochodzenia na towarze.
Prawidłowo zatem organy celne przyjęły, że z całokształtu zgromadzonych materiałów wynika, że towary, które nie zostały opisane w załączniku nr 2 do pisma weryfikacyjnego posiadają niepreferencyjne pochodzenie f., natomiast towary wymienione w załączniku mają niepreferencyjne pochodzenie ustalone przez władze celne f.
Prawidłowo także zostały zastosowane stawki celne:
autonomiczne dla towarów ujętych w Wykazie nr 3 do powołanego wcześniej § 11 rozporządzenia - zgodnie z ust. 10 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (zał. do Dz. U. Nr 146, poz. 1639)
konwencyjne dla towarów, nie ujętych w Wykazie nr 3 - zgodnie z ust. 2 i 6 części "A" Postanowień wstępnych do Taryfy celnej .
Należy także podzielić stanowisko Dyrektora Izby Celnej, iż w zakwestionowanym świadectwie EUR.1 towary nim objęte nie były opisane, nie było więc możliwości rozróżnienia produktów pochodzących z UE od produktów niepochodzących.
Nie ma racji Skarżąca twierdząc, że skoro w wyniku weryfikacji f. władze celne mogły jedynie dokument EUR.1 całkowicie unieważnić lub całkowicie potwierdzić, to nie byłoby zasadności prowadzenia długotrwałej i kosztownej weryfikacji oraz wykazywanie pochodzenia każdego przywożonego towaru. Należy podkreślić, że dokumenty weryfikacyjne dały polskim organom celnym podstawę do zastosowania do przywiezionych towarów stawek konwencyjnych, ponieważ udokumentowane zostało ich niepreferencyjne pochodzenie. Gdyby f. władze celne ograniczyły się do informacji, że świadectwa są nieprawidłowe, organ celny byłby zobligowany do zaklasyfikowania tych towarów, jako towary dla których nie można ustalić kraju pochodzenia i zastosowania podwyższonych stawek celnych. Zgodnie bowiem z ust. 7 części A Postanowień wstępnych do taryfy celnej - "do towarów, dla których nie można ustalić kraju pochodzenia (...) stosuje się stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100 % lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100 %, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej".
Chybiony jest zarzut skargi dotyczący wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał dowodowy sporządzony w języku obcym. W aktach sprawy znajdują się przetłumaczone dokumenty nadesłane przez władze celne f. w odpowiedzi na wniosek weryfikacyjny polskich władz celnych. Nie został co prawda przetłumaczony załącznik nr 2 zawierający listę towarów, które pochodzą z różnych krajów, jednakże w dokumencie tym wskazano numery faktur i dokumentów EUR.1, do których odnoszą się poszczególne pozycje towarowe. Z kolei na fakturach załączonych do zgłoszenia celnego umieszczono dwujęzyczne nazwy towarów, co umożliwiło organom celnym przyporządkowanie towarów zgłoszonych do odprawy celnej do pozycji towarowych wyszczególnionych w załączniku nr 2 i wydzielenie towarów nie mających f. go pochodzenia z poszczególnych pozycji zgłoszenia celnego.
Ponadto należy zauważyć, iż ani w postępowaniu odwoławczym ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca nie kwestionowała prawidłowości decyzji w zakresie zastosowanych stawek celnych w stosunku do towarów pochodzących z państw trzecich, a także wydzielenia w decyzji dodatkowych pozycji towarowych od nr 11 do 13. Tak więc zastosowanie prawidłowych stawek celnych do tych towarów dokonane w oparciu o analizę załącznika nr 2 do pisma f. władz celnych było prawidłowe.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku podstaw do wymiaru odsetek wyrównawczych od nieuiszczonej kwoty długu celnego oraz nieprawidłowego wskazania w zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych [Dz. U. Nr 155, poz. 1515], zamiast obowiązującego w dacie zgłoszenia celnego rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania [Dz. U. Nr 143, poz. 544 ze zm.] Sąd uznał, że wymiar odsetek wyrównawczych był prawidłowy.
Sąd podzielając stanowisko Skarżącej, iż w niniejszej sprawie powinno mieć zastosowanie rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące w dacie dokonania zgłoszenia celnego tj. [...] lutego 2002 r., uznał, że choć powyższy zarzut jest uzasadniony, to nie stanowi jednak podstawy wzruszenia zaskarżonej decyzji. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Bowiem podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 222 § 4 i 5 Kodeksu celnego - obowiązujący w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego - jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze (§ 4). Minister Finansów określi w drodze rozporządzenia, wypadki i warunki pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposób ich naliczenia (§ 5). Zauważyć należy, że wydane na podstawie powyższego artykułu akty wykonawcze tj. rozporządzenie Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. obowiązujące od 1 stycznia 1998 r. do 18 września 2003 r. oraz zastępujące je rozporządzenie Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych w swej treści - co do sposobu pobierania, naliczania, a także warunków dających podstawę do odstąpienia od pobrania odsetek wyrównawczych - są tożsame. I tak w myśl § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r., organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania. Tak samo stanowi § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania. Zatem to uchybienie organów celnych w żaden sposób nie zmieniało sytuacji prawnej Skarżącej spółki oraz nie miało wpływu zarówno na zasadność obciążenia odsetkami wyrównawczymi, jak też ewentualną możliwość odstąpienia od ich wymiaru.
Rację ma Skarżąca wywodząc, że nie ma wpływu na treść świadectwa pochodzenia, które wystawiane jest na wniosek eksportera przez władze celne kraju eksportu. Należy jednak zauważyć, iż niektóre towary zgłaszane do odpraw celnych (rękawice lateksowe) posiadały na opakowaniach trwałe oznaczenie Made in M. (tak: protokół pokontrolny k. 12-13 akt wspólnych). Tak więc przy zachowaniu należytej staranności Skarżąca powinna zainteresować się prawidłowością wystawienia świadectw EUR.1 w tym zakresie i wyjaśnić powyższą wątpliwość z eksporterem. Tym bardziej, że z oświadczenia wspólnika Spółki, W. L., złożonego w trakcie postępowania kontrolnego wynika, że Skarżąca miała świadomość, iż rękawice lateksowe produkowane są w M. i w T. i sprowadzone są przez "R." S.A. transportem morskim do F. Nie bez znaczenia jest także to, że eksporterem towarów, na wniosek którego f. władze celne wystawiały nieprawidłowe świadectwa pochodzenia, była spółka "R." bezpośrednio powiązana ze Skarżącą spółką majątkowo i osobowe. Spółka "R." jest głównym udziałowcem spółki "R.", zaś jedynym członkiem zarządu Skarżącej jest M. C., który jest jednocześnie wspólnikiem i dyrektorem naczelnym firmy spółki "R.".
W tej sytuacji przyjęcie przez organy celne, iż nie zachodzą przesłanki wymienione w § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 sierpnia 2003 r. (tj. § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 listopada 1997 r.), pozwalające na odstąpienie od pobrania odsetek wyrównawczych jest prawidłowe.
Wbrew twierdzeniom Skarżącej, organy celne odniosły się także w decyzjach do kwestii korzyści finansowej, uznając za taką korzyść pozostawienie do swojej dyspozycji kwoty niezapłaconych we właściwym terminie należności. Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej, przedstawionego w piśmie złożonym na rozprawie jako załącznik do protokołu z 7 kwietnia 2006 r., że korzyścią dla Strony byłoby uzyskanie dodatkowych korzyści, ponad korzyści osiągane normalnie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, dysponowanie kwotą, która powinna być odprowadzona z tytułu należności celno - podatkowych może być potraktowane jako korzyść finansowa.
Chybiony i zarazem niezrozumiały jest zarzut skargi dotyczący braku wskazania w zaskarżonej decyzji tabeli kursowej, w oparciu o którą dokonano przeliczeń waluty na złote polskie. Organ celny uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe tylko w części, nie zakwestionował przyjętego kursu waluty, który został wskazany w polu 23 jednolitego dokumentu administracyjnego SAD oraz w deklaracji wartości celnej. Kurs przyjęty w tych dokumentach stanowił podstawę do wyliczeń dokonanych w decyzjach organów celnych.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, czy też zasady zaufania obywateli do organów Państwa. Wydając rozstrzygnięcie, organy celne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów celnych i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu wnioski organu odwoławczego wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów, a więc nie stanowią naruszenia prawa.
Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi[Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.], orzekł jak w sentencji wyroku.