V SA/Wa 1716/13

V SA/Wa 1716/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania
Izabella Janson /przewodniczący/
Tomasz Zawiślak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 562/14 - Wyrok NSA z 2015-05-13
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 58 par 1 i 2; art. 76
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
art. 23 ust. 2 i 4; art. 24 ust. 1
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant: st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Producentów Trzody Chlewnej "[...]" w [...] na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych; oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] Spółdzielni Producentów Trzody Chlewnej "[...]" (zwanej dalej skarżącą lub Spółdzielnią) jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej Prezesem ARiMR, organem odwoławczym lub II instancji) z [...] maja 2013r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej Dyrektorem Oddziału ARiMR) z [...] lutego 2013r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych". Zaskarżone postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym.
Postanowieniem z [...] grudnia 2009r. Dyrektor Oddziału ARiMR odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2008 r. Spółdzielni przyznana została pomoc finansowa na okres od 6 października 2008 r. do 5 października 2013 r. W związku z tym, aby ubiegać się o pomoc finansową na poszczególne lata skarżąca powinna złożyć wniosek o płatność w terminie 30 dni od upływu okresu 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę producentów, liczonych od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru. Spółdzielnia uzyskała wpis do rejestru w dniu 6 października 2008 r., co powoduje, że termin kolejnych 12 miesięcy liczony od tej daty upływa 5 października 2009 r., zatem termin 30-dniowy, w czasie którego należało złożyć wniosek o płatność upłynął 4 listopada 2009 r. Wniosek o płatność za 2009 r. został przez Spółdzielnię złożony 16 listopada 2009 r., wobec tego w ocenie Dyrektora Oddziału ARiMR doszło do przekroczenia terminu określonego w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej planem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550 ze zm.). W ocenie organu termin ten ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że brak jest możliwości jego przywrócenia na podstawie art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267, dalej: "k.p.a."), niezależnie od przyczyn, które doprowadziły do jego uchybienia.
W wyniku rozpoznania zażalenia Prezes ARiMR postanowieniem z [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu swojego postanowienia, że termin, o którym mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia nie jest terminem prawa materialnego i możliwe jest jego przywrócenie, jednak awaria komputera, która według strony była przyczyną spóźnionego wniosku nastąpiła już po upływie terminu do jego złożenia, który upływał 4 listopada 2009 r., a awaria komputera miała miejsce 5 listopada 2009 r. Strona zatem nie wykazała stosownie do art. 58 k.p.a., że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie wyrokiem z 15 października 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1204/10 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału ARiMR z [...] grudnia 2009r. W ocenie Sądu organ nieprawidłowo obliczył termin do złożenia wniosku o płatność. Sąd wyjaśnił, że zastosowanie w sprawie znajdzie art. 57 § 3 k.p.a., który wskazuje, że terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Decyzja o wpisie Spółdzielni do rejestru została wydana [...] października 2008 r., zatem termin 12 miesięcy, w którym Spółdzielnia prowadziła działalność upłynął 6 października 2009 r., gdyż to ten dzień odpowiadał początkowemu dniowi terminu. W tym stanie rzeczy termin 30 dni liczony po upływie terminu 12 miesięcy, w którym należało złożyć wniosek o płatność, upłynął 5 listopada 2009 r., zatem awaria komputera mogła mieć znaczenie dla uchybienia terminu i organ winien rozważyć wniosek o przywrócenie terminu w tym kontekście, mając na uwadze, że strona ma prawo dopełnić czynności w ostatnim dniu terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 kwietnia 2012r., sygn. akt II GSK 184/11 oddalił skargę kasacyjną Prezesa ARiMR podzielając stanowisko sądu I instancji.
W wyniku ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu Dyrektor Oddziału ARiMR postanowieniem z [...] lutego 2013r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych".
Rozpoznając zażalenie Spółdzielni Prezes ARiMR zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2013r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z [...] lutego 2013r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie uwiarygodniła stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem organu II instancji pomimo awarii sprzętu komputerowego w dniu 5 listopada 2009r. Spółdzielnia mogła przygotować dokument spełniający wymagania zawarte w § 7 ust. 1 rozporządzenia odręcznie i go przekazać do Agencji.
W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie dokonała nawet najmniejszych starań w celu złożenia wniosku o płatność w terminie. Strona nie uprawdopodobniła okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Fakt awarii komputera nie stanowi przeszkody nie do przezwyciężenia w sprawie złożenia wniosku o płatność. Organ podkreślił, że nie ma wymogu komputerowego wydruku wniosku co powoduje, że przedmiotowy wniosek mógł zostać przygotowany odręcznie i złożony w dniu 5 listopada 2009 r.
Pismem z 14 czerwca 2013r. Spółdzielnia złożyła skargę na postanowienie Prezesa ARiMR z [...] maja 2013r. wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 76 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności wynikających z wyroków: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 października 2010 r., sygn. akt V SA/WA 1204/10 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 184/11, w których to Sądy wprost wypowiedziały się, iż awaria komputera mogła mieć znaczenie dla uchybienia terminu i organ musi rozważyć wniosek o przywrócenie terminu w tym kontekście mając na uwadze, że strona ma prawo dopełnić czynności w ostatnim dniu terminu;
- art. 77 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów w postaci przesłuchania reprezentanta skarżącej w osobie P. K., czy też osób odpowiedzialnych za przygotowanie i składanie wniosków u skarżącej (B. K.), celem ustalenia dlaczego awaria komputera w dniu 5 listopada 2009 r. - uniemożliwiła złożenie wniosku w terminie, celem przeprowadzenia pełnej oceny okoliczności składania wniosku o płatność tym bardziej, iż we wniosku z 16 listopada 2009 r. strona w sposób klarowny i precyzyjny przedstawiła okoliczności dla których awaria komputera w dniu 5 listopada 2009 r. uniemożliwiła jej złożenia wniosku w terminie.
W uzasadnieniu wyjaśniła, że podczas zapisywania danych na płycie CD, na monitorze komputera pojawił się komunikat o błędach uniemożliwiających kontynuację zapisów i jakąkolwiek inną pracę na tym komputerze. Natychmiast po tym zdarzeniu odwieziono komputer do firmy w której został zakupiony z prośbą o niezwłoczną pomoc. Niestety na miejscu nie udało się od razu dokonać naprawy i sprzęt został w rękach fachowców z obietnicą jak najszybszego usunięcia awarii. Czasochłonność procesu wprowadzania danych z faktur sprzedaży i zakupów do wniosku o płatność zajęła skarżącej ponad tydzień, więc jej zdaniem, nie miała ona fizycznej możliwości ponownego wypełnienia wniosku w wymaganym terminie na jakimkolwiek innym sprzęcie komputerowym.
Prezes ARiMR w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddaleni podtrzymują dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. Nr z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie.
Podstawowym celem sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności.
Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia Sąd stanął na stanowisku, iż organy administracji zarówno przy wydawaniu postanowienia w I jak i w II instancji nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób mający lub mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
W konsekwencji Sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Zgodnie z 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2 art. 58 k.p.a. stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
Spółdzielnia wniosek o przywrócenie terminu argumentowała awarią komputera, która to awaria uniemożliwiła skorzystanie z wcześniej przygotowanego wniosku i wymaganych załączników a czasochłonność procesu wprowadzania danych z faktur sprzedaży i zakupów do wniosku (pond tydzień) sprawiła, że ponowne wypełnienie dokumentów stało się niemożliwe nawet na jakimkolwiek innym sprzęcie komputerowym.
Mając powyższe na względzie zasadnie organy ARiMR wywodzą, iż w rozpatrywanej sprawie strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.
Pamiętać należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Dokonując oceny winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W stosunku do osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych dopuszczonych do obrotu, osoby powołane do zarządzania przedsiębiorstwem, zobowiązane są należycie organizować pracę jednostki. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności nie można uznać powoływanych argumentów za nagłą trwałą przeszkodę w złożeniu zarzutów w terminie. Słusznie bowiem organy wskazały na możliwość złożenia samego formularza wniosku (bez obligatoryjnych załączników). Formularz ten mógł zostać bądź sporządzony w formie odręcznej bądź też mógł zostać wygenerowany elektronicznie. Trzeba bowiem zauważyć, że formularze wniosków o płatność dostępne są zarówno w siedzibie organu, tj., Oddziale Regionalnym ARiMR oraz podległych mu biurach powiatowych, jak również na stronie internetowej Agencji, co wynika z art. 24 ust. 1 z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz. 173), który stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy oraz wniosek o płatność w ramach działań objętych programem składa się na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym przez podmiot wdrażający. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że formularz wniosku udostępniony jest także na szeregu innych stronach internetowych, w tym przede wszystkim Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i organizacji rolniczych. Zasadnie zatem organy wskazały, że nic nie stało na przeszkodzie, by w celu zachowania terminu osoby reprezentujące Spółdzielnię ostatniego dnia złożyły nawet niekompletny wniosek a w terminie późniejszym dokonały jego bądź samodzielnego, bądź też na wezwanie organu uzupełnienia. Słusznie organy wskazały, że brak jest konieczności składania wniosku o płatność w formie komputerowego wydruku. Powszechna praktyka sporządzania dokumentów urzędowych w wersji drukowanej nie oznacza w żadnym wypadku takiego obowiązku i awaria sprzętu komputerowego nie stała na przeszkodzie do ręcznego, terminowego sporządzenia i nadesłania/złożenia wniosku. Żaden bowiem przepis tego nie nakazuje, co więcej w zakresie działania "Grupy producentów rolnych" do dnia dzisiejszego wykluczona jest możliwość składania takiego wniosku za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej (art. 23 ust. 2 i 4 ww. ustawy z 7 marca 2007r.).
Mając powyższe na względzie zasadne było twierdzenie organu I instancji, iż działanie skarżącej nosiło cechy niedbalstwa przejawiające się przez brak starannego działania wymaganego od profesjonalnego przedsiębiorcy. Co więcej na żadnym z etapów postępowania Spółdzielnie nie negowała możliwości złożenia wniosku w innej formie niż wydruk z uszkodzonego komputera. Z jej wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż założyła ona, że wydruk z tego komputera był jedyną możliwą formą sporządzenia wniosku. Ponadto Spółdzielnia, po odmowie przywrócenia terminu, w żaden sposób nie odniosła się do możliwości odręcznego sporządzenia niekompletnego wniosku. Argumenty dotyczące tygodniowej analizy dokumentów niezbędnych do sporządzenia prawidłowego wniosku, nie mogły mieć zasadniczego znaczenia, gdyż zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej, wystarczającym warunkiem do zachowania terminu było złożenie wniosku nawet niekompletnego.
W związku z powyższym wszelkie argumenty skarżącej wskazujące na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku w postaci uwzględnienia skargi. Trzeba bowiem wskazać, że awaria komputera nie była kwestionowana. Organy obydwu instancji natomiast dokonały oceny wskazywanych przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu i zasadnie uznały, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. To na skarżącej ciąży ciężar dowodu, tj. uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, natomiast rola organu ogranicza się jedynie w zasadzie do oceny tych okoliczności. W sprawie brak było jakichkolwiek wątpliwości, które wymagałby dodatkowego wyjaśnienia, gdyż skarżąca jako przyczynę podała jedynie awarię sprzętu komputerowego, która to awaria została właściwie oceniona.
Nie zasadny jest także zarzut naruszenia art. 76 k.p.a., należy bowiem podkreślić, że Sądy obydwu instancji nakazały jedynie ocenę czy awaria komputera mogła uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bowiem, że cyt. "awaria komputera mogła mieć znaczenie dla uchybienia terminu i organ musi rozważyć wniosek o przywrócenie terminu w tym kontekście mając na uwadze, że strona ma prawo dopełnić czynności w ostatnim dniu terminu". Organy obydwu instancji w całości wypełniły zalecenie Sądu i oceniły podnoszone przez skarżącą argumenty. Negatywna dla skarżącej ocena nie oznacza, wbrew twierdzeniom skarżącej podnoszonych na rozprawie, że organy wbrew art. 153 w zw. z 190 p.p.s.a. nie zastosowały się oceny prawnej zawartej w wyroku. Trzeba bowiem zaznaczyć, że Sąd żadnej kategorycznej oceny nie zawarł nakazał jedynie odniesienie się do podnoszonej argumentacji, która mogła, ale nie musiała mieć znaczenie przy ocenie zasadności wniosku o przywrócenie terminu.
Reasumując w świetle przytoczonego art. 58 k.p.a. podkreślić należy, że przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu wystąpić muszą wszystkie wskazane powyżej przesłanki łącznie, aby dopuszczalne było przywrócenie terminu. Brak jednej z tych przesłanek powoduje brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżąca, co zostało wykazane w uzasadnieniu nie uprawdopodobniła braku winy przy uchybieniu terminu.
Bezzasadne są także pozostałe zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 8, 9, 10, 11, 12 k.p.a. Trzeba bowiem wskazać, że postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu wszczyna się tylko na wniosek strony i to strona ma obowiązek uprawdopodobnić brak winy, gdyż to strona zna fakty z których wywodzi, że uchybienie terminu było niezawinione. Rola organu w takim postępowaniu jest ograniczona, o czym była mowa wyżej. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie organy obydwu instancji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Ocena ta znalazła swój wyraz w zaskarżonych orzeczeniach, w których organy szczegółowo odniosły się do podnoszonych twierdzeń.
Sąd w składzie orzekającym w sprawie nie stwierdził istotnych naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia i dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę – jako niezasadną – oddalił.