V SA/Wa 1696/19

V SA/Wa 1696/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik /przewodniczący/
Jarosław Stopczyński
Piotr Piszczek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1438/20 - Wyrok NSA z 2024-06-18
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 ust. 1 lit a i c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 2, art. 146 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Grupy Producentów [...] sp. z o.o. w M.-C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Grupy Producentów [...] sp. z o.o. w M.-C. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Z akt sprawy wynika, że w dniu 25 stycznia 2012 r. do M. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wpłynął wniosek [...]Sp. z o.o. (zwanej dalej "Stroną", "Grupą") o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 01 lipca 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r.
Postępowanie zainicjowane wnioskiem Strony o przyznanie płatności zostało
zakończone decyzją Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...]z dnia [...] maja 2012 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona w dniu 22 maja 2012 r. Na mocy tej decyzji przyznano wnioskowaną kwotę pomocy w wysokości 950,855,56 zł w tym:
- na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 53 458,87 zł.,
- na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia w wysokości I 897 396,69 zł.
Ww. kwota pomocy finansowej w wysokości 1 950 855,56 zł została w dniu 31 maja 2012 r. przekazana na konto bankowe grupy producentów.
Pismem z dnia 19 lipca 2015 r Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR zwrócił się do Grupy o wyliczenie i przedstawienie kosztów transportu zewnętrznego i wewnętrznego w istotnym dla wniosku okresie tj. od dnia, 01 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. W dniu 03 sierpnia 2015 r. oraz 19 sierpnia 2015r. Grupa przedstawiła zestawienie kosztów.
W dniu 28 sierpnia 2015 r. do M. Oddziału ARiMR wpłynęły opinie dotycząca kosztów nabycia oraz remontu budynków przechowalni warzyw oraz budynku biurowo socjalnego wymienionego we wniosku Strony. Ww. opinie zostały sporządzone przez uprawnionego rzeczoznawcę powołanego przez Dyrektora M. Oddziału Regionalnego i zawierały szacunki odmienne od tych, które były podstawą przyznania płatności w decyzji nr [...]z dnia [...] maja 2012 r.
W dniu [...] października 2015 r. Organ postanowieniem nr [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 01 lipca 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. Ww. postępowanie zostało wznowione w związku z uzyskaniem przez Organ szacunków Grupy dotyczących kosztów transportu oraz opinii dotyczących kosztów związanych z zakupem i remontem zabudowań realizowanych przez Grupę w ramach wsparcia uzyskanego z ARiMR.
Wznowione postępowanie zostało zakończone decyzją Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. Na mocy tej decyzji (w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 Kpa) uchylona została decyzja z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] , a Stronie przyznano kwotę pomocy w wysokości 1 595 349, 95 zł :
- na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 50 613,09 zł.,
- na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia w wysokości 1 544 736,86zl.
Ww. rozstrzygnięcie było konsekwencją ustaleń dokonanych po wydaniu pierwotnej decyzji w sprawie i po wznowieniu tej sprawy.
Postępowanie odwoławcze od decyzji nr [...] zostało zakończone decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., na mocy której decyzja nr [...] została uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Grupy Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. o uchyleniu ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, złożonego przez Stronę za II półrocze 2011 roku realizacji planu dochodzenia do uznania oraz przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 50 613.09 zł, za II półrocze 2011 roku realizacji planu dochodzenia do uznania, z czego pomoc ze środków UE wynosi 37 959,82 zł oraz przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 1 544 736 86 zł za II półrocza drugiego roku realizacji planu dochodzenia do uznania, z czego pomoc ze środków UE wynosi 1 029 824,57 zł w łącznej kwocie przyznanej pomocy finansowej wynosi 1 595 349,95 zł.
W dniu 09 września 2016 r. Grupa wniosła odwołanie tej decyzji zaś postępowanie odwoławcze zostało zakończone decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., na mocy której decyzja nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.
W dniu [...] listopada 2018 r. po ponownej analizie całego materiału dowodowego Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa decyzji Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR Nr [...]z dnia [...] maja 2012 r. o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, złożonego przez Stronę, za II półrocze roku realizacji planu dochodzenia do uznania, tj. od 01 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.; decyzja została doręczona Grupie w dniu 21 listopada 2018 r.
W dniu 05 grudnia 2018 r. Grupa złożyła do Prezesa ARiMR odwołanie od ww. decyzji zaskarżając ją w całości oraz obejmujące zakresem zaskarżenia postanowienie nr [...] Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania.
W aktach sprawy widnieje postanowienie o wszczęciu śledztwa z dnia [...] maja 2017 r. sygn. akt [...] r. w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie nie wcześniej niż w 2008 r. i nie później niż w grudniu 2016 r. w W. przy ul ... do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż 21 302 659,77 zł, poprzez przedłożenie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. przez m.in. [...] Sp. Z o.o. nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania ze środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników Agencji w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych w konsekwencji czego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż 21 302 659,77 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. 11 § 2 kk.
Mając powyższe na względzie Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 Kpa – po rozpatrzeniu odwołania
a) uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR Nr [...]z dnia [...] maja 2012 r. o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, złożonego przez [...] Sp. Z o.o. , za II półrocze 2 roku realizacji planu dochodzenia do uznania, tj. od 01 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. ;
b) uchylił ostateczną decyzję nr [...]z dnia [...] maja 2012 r. w całości o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniu działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, złożonego przez [...] Sp. Z o.o. za II półrocze 2 roku realizacji planu dochodzenia;
c) zawiesił płatność w sprawie Grupy o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniu działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, złożonego przez [...] Sp. Z o.o., za II półrocze 2 roku realizacji planu dochodzenia do uznania w wysokości 1 950 855,56 zł.
W motywach wskazał argumenty przemawiające za wydaniem takiego rozstrzygnięcia.
W skardze – postulującej stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa ARiMR albo uchylenie decyzji Organów obu instancji i zasądzenie (w każdym z przypadków) zwrotu kosztów postępowania sądowego – pełnomocnik strony zarzucił:
1) rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 146 § 1 Kpa poprzez uchylenie ostatecznej decyzji nr [...]Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2012 r. i orzeczenie co do istoty sprawy (o zawieszeniu płatności) mimo, że od jej doręczenia Skarżącemu upłynęło ponad 5 lat (przedawnienie uprawnienia organu do uchylenia decyzji ostatecznej);
2) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 151 § 1 pkt 2 Kpa poprzez jego zastosowanie, podczas gdy Organ winien wydać decyzję w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 Kpa, tj. odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej z uwagi na brak zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy;
3) naruszenie przepisu postępowania, tj. art 145 § 1 pkt 5 Kpa. w zw. z art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 Kpa poprzez uchylenie decyzji ostatecznej nr [...]Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2012 r., mimo braku analizy i wykazania spełnienia podstaw wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, co jednocześnie naruszyło zasadę trwałości decyzji ostatecznej i miało wpływ na wynik sprawy;
4) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa i art. 80 Kpa poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy (w szczególności w zakresie weryfikacji podstaw wznowieniowych), brak wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji (podstawa prawna decyzji nie koresponduje z argumentację uzasadnienia) oraz brak podjęcia wszelkich niezbędnych czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności brak analizy protokołów kontroli Skarżącego dokonywanej przez organ przed wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2012 r. na okoliczność stanu wiedzy organu co do okoliczności upatrywanych przez organ jako podstawy wznowieniowe w sprawie, co miało wpływ na wynik sprawy;
5) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy organ winien w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 Kpa uchylić decyzję organu pierwszej instancji i odmówić uchylenia decyzji ostatecznej z powodu braku realizacji podstaw wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa,
6) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 (dalej jako "rozporządzenie 543/2011") poprzez jego błędna wykładnię skutkującą uznaniem, że:
a. przepis ten może stanowić przyczynę zawieszenia postępowania administracyjnego, podczas gdy jest to przepis materialnoprawny a nie proceduralny;
b. zawieszenie płatności, o którym mowa w tym przepisie i zawieszenie postępowania administracyjnego z urzędu (art. 97 Kpa) są czynnościami tożsamymi.
c. przepis ten ma zastosowanie do płatności już wypłaconej;
d. przepis ten miał zastosowanie w sprawie mimo, że utracił moc obowiązującą w dniu 1 czerwca 2017 roku na podstawie art. 79 pkt 3 w zw. z art. 81 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 roku (brak rozważenia przez organ czy przepis ten może mieć stosowanie jeśli nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji).
W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem tak sformułowanej skargi.
W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty tożsame z zawartymi w decyzji Organu II instancji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 135 p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji organu II instancji, w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Kontrolowana decyzja Prezesa ARiMR zapadła w postępowaniu nadzwyczajnym na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora ARiMR z [...] stycznia 2012 r. (decyzją weryfikowaną w
przedmiotowym postępowaniu nadzwyczajnym). Podstawą wznowienia stał się art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, z którego wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi ,który wydał decyzję.
W art. 145 § 1 pkt 5 Kpa została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, tak więc podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania.
Organ I instancji postanowieniem z [...] października 2015 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] stycznia 2012 r. która przyznała Spółce pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznaniem pomocy finansowej ma pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres 1lipca – 31 grudnia 2011 r. Jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał w treści uzasadnienia wymienionego postanowienia, że czyni to w związku z koniecznością pomniejszenia wartości produktów sprzedanych o koszty transportu oraz o zawyżoną wartość kosztów poniesionych na remont i przebudowę budynku nr 1 w okresie od 1 lipca 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie właściwe uzyskanie stanu zgodnego z prawem, jest wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.
W powyższym kontekście – w kwestii przeprowadzenia postępowania dowodowego i weryfikacji jego wyników w kontekście wskazanych w postanowieniu przesłanek – stwierdzić należy, że ustalenia dokonane przez Organ I instancji objęte są konstrukcją sententia non existens (nieistniejące rozstrzygnięcie) albowiem Organ II instancji "uchylił w całości decyzję z [...] listopada 2018 r." Jednocześnie – co wynika z motywów decyzji z dnia [...] lipca 2019 r. – Prezes ARiMR uchylił się od poczynienia ustaleń istnienia podstaw do wznowienia postepowania, albowiem na str. 7 wskazał co następuje:
Należy w tym miejscu wskazać, że co do zasady w związku z uzyskaniem przez organ szacunków Grupy dotyczących kosztów transportu oraz opinii dotyczących kosztów związanych z zakupem i remontem zabudowań realizowanych przez Grupę w ramach wsparcia uzyskanego z ARiMR, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Nie można bowiem wykluczyć, że z przedmiotowych dokumentu wynikają nowe okoliczności faktyczne dotyczące inwestycji, które istniały w dniu wydania decyzji a które nie były znane organowi. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku NSA z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2154/10, sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania jeżeli nie wyprowadzi się takich nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego.
Wyjaśnienie natomiast na podstawie otrzymanej dokumentacji, czy takie okoliczności występowały powinno być przedmiotem postępowania wznowieniowego, które w zależności od wyników ustaleń powinno zakończyć się wydaniem jednego z rodzajów decyzji w trybie art. 151 Kpa." Na ostatniej stronie uzasadnienia decyzji podniesiono, że "wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczące otrzymania przez Stronę zawyżonej płatności, nie oznacza dokonania ostatecznej oceny, w toku postępowania wznowieniowego otrzymanych opinii, (dotyczących kosztów związanych z zakupem i remontem zabudowań realizowanych przez Stronę w ramach wsparcia uzyskanego z ARiMR oraz uzyskania odmiennych od dotychczasowych szacunków odnośnie kosztów transportu), w szczególności w zakresie, czy z przedmiotowych dokumentów wynikają nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 §1 pkt 5 Kpa."
Decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] listopada 2018r r. po upływie 5 lat poczynając od daty doręczenia decyzji weryfikowanej z [...] maja 2012 r. (data doręczenia to 22 maja 2012 r.)
Stwierdzić należy, że decyzja organu II instancji z [...] lipca 2019 r. nr [...] wydana na skutek odwołania wniesionego przez Grupę, także nie zachowała wskazanego terminu. Nie została też wydana z zachowaniem zasad przewidzianych dla dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że postępowanie nadzwyczajne, wznowieniowe, objęte jest ustawową regulacją szczególną. Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 Kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyny wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie z art. 151 § 1 Kpa, organ administracji może zakończyć wznowione postępowanie w jeden z dwóch sposobów: bądź, stwierdzając brak podstaw wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b Kpa - odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, bądź, stwierdzając istnienie którejkolwiek z tych podstaw - uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową, rozstrzygającą o istocie sprawy. Jednakże zgodnie z art. 151 § 2 Kpa w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 Kpa (upływ wskazanego tam okresu) organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił decyzji.
Przepis art. 146 § 1 Kpa stanowi, że uchylenie weryfikowanej decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Jest to przepis prawa materialnego. W przypadku upływu wskazanego terminu, czyli w przypadku gdy weryfikowanej decyzji nie można uchylić w myśl art. 146 § 1 Kpa, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności z powodu, których nie uchylił tej decyzji. Wprost stanowi o tym przepis 151 § 2 Kpa W przedmiotowej sprawie Organ I instancji orzekał po upływie pięciu lat od doręczenia weryfikowanej decyzji; także Organ odwoławczy rozstrzygał po upływie tego terminu.
Uchylenie przez Organ odwoławczy decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie niniejszej nastąpiło więc z naruszeniem art. 146 § 1 i art. 151 § 2 Kpa.
Niezależnie od tego Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 15 Kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.
Do istoty zasady dwuinstancyjności postępowania należy nakaz dwukrotnego rozpatrywania sprawy rozumiany jako konieczność dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego, najpierw przez Organ I instancji, a następnie przez Organ odwoławczy.
W przedmiotowej sprawie Organ odwoławczy wydał decyzję o uchyleniu decyzji Organu I instancji oraz o uchyleniu decyzji weryfikowanej w postępowaniu
wznowieniowym i zawiesił płatność w oparciu o przepis art. 115 rozporządzenia 543/2011, traktując to zawieszenie w rzeczywistości jako zawieszenie postępowania.
Powołany przepis prawa europejskiego, jako akt wtórnego prawa UE, ma niewątpliwie charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego; obowiązuje on bezpośrednio i nie jest tu wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego. Zasadniczym celem zawieszenia płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie w pełni podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z 24 czerwca 2015 r. w sprawie II GSK 1011/14, że art. 115 ust. 2 ww. rozporządzenia jest przepisem prawa materialnego, a więc dotyczącym przesłanek, treści, powstania, zmiany lub zgaśnięcia prawa czy roszczenia.
Organ nie wyjaśnił i nie rozważył, czy stosowane przez niego zawieszenie płatności może dotyczyć płatności już wypłaconej (w przedmiotowej sprawie kilka lat temu).
Organ odwoławczy posłużył się przepisem art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 nie tylko do zawieszenia płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej, ale również do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] maja 2012 r. Przy czym Organ ten uchylił się w swojej decyzji od jakiejkolwiek oceny dopuszczalności zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. W kontekście okoliczności wskazanej w postanowieniu o wznowieniu postępowania wypada nie tylko przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające ale także dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego – była o tym już wcześniej mowa.
Należy zwórić uwagę na to, że decyzja organu II instancji nie zawiera rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt. 2 Kpa ( art.138 § 1. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze).
Organ nie wyjaśnił też w sposób wymagany art. 107 § 3 k.p.a. podstawy prawnej zawieszenia. Wskazać należy, że przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, zastosowany przez organ odwoławczy, został uchylony z dniem 1 czerwca 2017 r. na podstawie art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia 2017/891. Aktualnie w miejsce art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wszedł przepis art. 60 rozporządzenia 2017/891, z którego wynika, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony (ust. 1).
Przedmiotowe postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane postanowieniem o wznowieniu z [...] grudnia 2015 r. Organ administracji, wydając decyzję co do meritum sprawy we wznowionym postępowaniu, rozpoznaje sprawę na nowo. Zasadą jest zatem, że organ ten stosuje przepisy obowiązujące w chwili wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Organ administracji powinien jednak zastosować przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, która została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, jeżeli jest to decyzja deklaratoryjna, czyli stwierdzająca wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc z mocą ex tunc.
W konkluzji należy stwierdzić, że Organ odwoławczy uchybił wielu ww. przepisom postępowania procesowego w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy jak też uchybił wskazanym wyżej przepisom prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy.
Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien uwzględnić powyższe uwagi sądu, w szczególności jeszcze raz zbadać i uzasadnić w sposób dokładny i przekonujący, czy w sprawie zaszły podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art, 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 16 k.p.a., stosując przy tym zasady wynikające z przepisów procedury administracyjnej. Prezes ARiMR winien ocenić równocześnie zarzuty zawarte w odwołaniu, co do których nie odniósł się w zaskarżonej decyzji (vide ostatni akapit uzasadnienia zaskarżonej decyzji).
Końcowo uznając za podstawę rozstrzygnięcia treść art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) w zw. z art. 200 p.p.s.a -wskazać należy, że Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem w motywach skargi – prócz wskazania podstawy (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa)- nie podjęto próby szerszego uzasadnienia żądania.
W pozostałym zakresie skarga zasługiwała na uwzględnienie, zwłaszcza iż nie do zaakceptowania jest argumentacja Prezesa, że skutkiem zaskarżenia decyzji jest zawieszenie postępowania, zaś merytoryczne rozstrzygnięcie – w tym dotyczące ustalenia przesłanek wznowienia postępowania – ma zapaść w przyszłości.