V SA/Wa 1668/23

V SA/Wa 1668/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Asesor WSA - Paweł Gorajewski, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 maja 2023 r. nr GIS-BŻ-PN-0254-00004/JC/19/24 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS, organ odwoławczy) z 26 maja 2023 r. nr GIS-BŻ-PN-0254-00004/JC/19/24, którą utrzymano w mocy decyzję Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: ŁPWIS, organ I instancji) z 7 marca 2019 r. nr 52/NSHŻ/2019 o wymierzeniu [...] (dalej: Skarżąca, Spółka, Przedsiębiorca) kary pieniężnej z tytułu nieprzestrzegania przepisów w zakresie prezentacji i reklamy żywności specjalnego przeznaczenia medycznego.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 5 marca 2018 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi wpłynął e-mail konsumenta wskazujący na nieprawidłowości w prezentacji i reklamie produktów Spółki na stronach internetowych: [...]
Po dokonaniu weryfikacji wskazanych stron internetowych PPIS w Łodzi pismem z 15 czerwca 2018 r. poinformował Stronę o stwierdzonych nieprawidłowościach stanowiących naruszenie przepisów prawa zawartych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. L. 304/18 z dnia 22 listopada 2011 r. ze zm., dalej "rozporządzenie 1169/2011"). I tak:
— "[...] to super żywność, ponieważ [...] jest jedynym przebadanym u ludzi, źródłem unikalnej kompozycji tych w/w substancji budulcowych i regulatorowych Organizmu Człowieka"
— "Fizjologicznej skuteczności Organizmu odżywianego [...] w zwalczaniu zaburzeń w budowie i działaniu układów i systemów odpornościowego, krwiotwórczego, limfatycznego, przeciwzapalnego, wątroby i szpiku kostnego, mózgu i układu nerwowego, serca i układu krążenia, oczu i skóry, błon śluzowych i śródbłonka naczyniowego, dowiodło m.in.: 38 badań u pacjentów z zaburzeniami: immunologicznymi, dermatologicznymi, reumatologicznymi, kardiologicznymi, neurologicznymi, genetycznymi, 34 ekspertyzy i opracowania naukowe przeprowadzone w renomowanych ośrodkach naukowych: Zakład Immunologii Klinicznej ICZMP w Łodzi, I Klinika Chorób Wewnętrznych WAM w Łodzi, II Katedra i Klinika Kardiologii UM w Łodzi, Zakład Biochemii Medycznej UM w Łodzi, Katedra Biofizyki Molekularnej UM w Łodzi, Klinika Zaburzeń Afektywnych i Psychotycznych UM w Łodzi "
— "Wyniki badań naukowych, ekspertyzy i opinie pacjentów były podstawą do uzyskania przez [...] statusu "żywności specjalnego przeznaczenia medycznego" naukowo zatwierdzonej jako niezbędna do uzyskania fizjologicznej budowy i działania Organizmu Człowieka czyli wyeliminowania głównych przyczyn powstawania i rozwoju choroby nowotworowej oraz zapobiegania i zwalczania ich równolegle z leczeniem" - PPIS w Łodzi zaznaczył przy tym, że na stronie GIS przedmiotowemu produktowi przypisano wynik postępowania: POSTĘPOWANIE W TOKU, a więc status produktu nie został jeszcze potwierdzony;
— "3 KROKI do uzyskania fizjologicznej budowy i działania Organizmu Człowieka. 90 dni to podstawowy okres, który potrzebuje Organizm Człowieka otrzymujący [...] do wytworzenia fizjologicznych efektów, które decydują o skuteczności i bezpieczeństwie leczenia Choroby Nowotworowej. Jednak pełny czas stosowania [...] potrzebny Organizmowi do wytworzenia wszystkich fizjologicznych efektów do walki z powstawaniem i rozwojem chorób nowotworowych może sięgnąć 2 lat.
Skonsultuj się z naszymi specjalistami
Zamów [...]
Stosuj regularnie przez 90 dni i dodaj opinię tutaj"
— "Nasi Fizjolodzy i Dietetycy pomogą Tobie wygrać z chorobą. Wykonaj pierwszy krok do uzyskania efektów jakie wykazały 43 badania u pacjentów i ponad 5000 pisemnych opinii pacjentów — zasięgnij porady Specjalistów Działu Badań, Nauki i Rozwoju firmy [...], którzy przedstawią Ci plan indywidualnego dawkowania [...] i dietę, odpowiednią do Twojego schorzenia. Wszystko to otrzymujesz bezpłatnie, ponieważ celem firmy [...] jest uzyskanie przez Ciebie fizjologicznie działającego organizmu, który wygna z każdą chorobą"
— "Do uzyskania fizjologicznej budowy i działania, i w efekcie pokonania każdej choroby"
— Dlatego tak ważnym jest zastosowanie dawek, których skuteczność dowiodło 38 wielokierunkowych badań naukowych u pacjentów"
— "Odmierzone porcje [...] przyjmujemy 15-20 minut przed posiłkiem, w 2-6 porcjach dziennie. Dla rozpoczęcia prawidłowego procesu przyswajania [...] przez Organizm, a także budowy i regeneracji funkcji śluzówki jamy ustnej, olej należy przed połknięciem trzymać w ustach przez kilkanaście sekund"
— "Jeżeli lekarz lub specjalista ds. odżywiania nie zaleci inaczej to [...] należy stosować: WALKA Z CHOROBĄ - w chorobach będących wynikiem zaburzeń fizjologicznej budowy i działania organizmu m.in. nowotwory. REKONWALESCENCJA - po incydentach chorobowych m.in. nowotwory"
— "[...] jest unikalnym źródłem wspomnianych substancji budulcowych mózgu, systemów obronnych i regeneracyjnych Organizmu człowieka, w tym tak kluczowych narządów jak mózg, wątroba, szpik kostny"
— "Kontakt z naszymi specjalistami pozwoli dobrać właściwą dawkę preparatu do konkretnego schorzenia przy uwzględnieniu stosowanej terapii i innych czynników, które mogą mieć znaczenie"
— "To wyniki badań są wyznacznikiem zalecanej dawki preparatu"
— "[...] wyróżnia unikalna kompozycja naturalnych i niezbędnych substancji budulcowych - ich właściwa dawka i efekty jakie wytwarza Organizm człowieka włączając je w swoje fizjologiczne procesy, wykazały wyniki 18 lat pracy naukowej i 43 badań naukowych u ludzi"
— "[...] to specjalistyczna żywność medyczna przeznaczona do fizjologicznego odżywiania organizmu, równolegle z leczeniem infekcji, nowotworów, RZS, łuszczycy, alergii, choroby wieńcowej, schizofrenii"
— "Do postępowania dietetycznego w zaburzeniach, fizjologicznej budowy i działania mózgu i układu nerwowego, serca i układu krążenia, wątroby, szpiku kostnego, układów i systemów odpornościowego, krwiotwórczego, limfatycznego, przeciwzapalnego, błon śluzowych oraz skóry:
w zakażeniach bakteryjnych, wirusowych, grzybiczych i mieszanych (w trakcie zwiększonej zapadalności na przeziębienia i grypę oraz w trakcie i po antybiotykoterapii)
w zaburzeniach morfologii i lipidogramu
w przewlekłych stanach zapalnych i chorobach o podłożu zapalnym (m.in. reumatoidalne zapalenie stawów)
w chorobach skóry (m.in. o podłożu immunologicznym: alergia, łuszczyca, atopowe zapalenie skóry) oraz trudno gojących się ranach
przed, w trakcie lub bezpośrednio po terapii przeciwnowotworowej (chemio-, radioterapia)
w chorobach serca i naczyń krwionośnych oraz po poważnych incydentach sercowych
w chorobach układu nerwowego (schizofrenia, stwardnienie rozsiane)
w zaburzeniach wzrostu oraz budowy kości i zębów
w chorobach oczu (zaćma, AMD, jaskra)
w cukrzycy typu II"
— "W badaniach klinicznych prowadzonych z zastosowaniem [...] udowodniono, że w wyniku przyjmowania zawartych w preparacie substancji budulcowych, następuje uruchomienie w organizmie procesu autoimmunoregulacji prowadzącego do wzrostu siły obronnej"
— "[...] wskazany jest we wszystkich rodzajach przewlekłych i trudno gojących się infekcji: bakteryjnych, wirusowych czy grzybiczych".
W piśmie z 15 czerwca 2018 r., PPIS w Łodzi powołał się ponadto na opinię Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z 5 października 2017 r., znak: UR.DOL.OLS.4000.1.2017.IW.2, w której wskazano, że prezentacja produktu [...] jest niezgodna z ustawą z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2022 r., poz. 2132 ze zm., dalej: "u.b.ż.ż."), rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz rozporządzeniem 1169/2011, z uwagi na zalecenia do stosowania w stanach chorobowych i ich profilaktyce.
PPIS w Łodzi poinformował Stronę, że działania Spółki kwalifikują się do nałożenia kary pieniężnej w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c u.b.ż.ż. Jednocześnie zwrócił się do Strony o skorygowanie treści stron internetowych i wskazał, że dalsze utrzymywanie stanu obecnego spowoduje konieczność podjęcia stosownych działań przez PPIS w Łodzi.
W odpowiedzi Strona poinformowała, że nie zgadza się, aby którykolwiek tekst przywołany przez PPIS w Łodzi był niezgodny z prawdą i naruszał przepisy prawa. Spółka przedstawiła swoje wyjaśnienia i oznajmiła, że nie widzi podstaw do skorygowania powyższych treści.
Pismem z 18 września 2018 r. PPIS w Łodzi zwrócił się do ŁWPIS o nałożenie kary pieniężnej na Stronę, w związku z naruszeniem przepisów prawa żywnościowego. Do wniosku PPIS w Łodzi załączył m.in. opinię o zakładzie, wydruki stron internetowych zawierających prezentację, korespondencję mailową, opinie.
Pismem z 22 stycznia 2019 r. ŁWPIS jako organ I instancji poinformował Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 b lit. c u.b.ż.ż., w związku z otrzymanym od PPIS w Łodzi materiałem dowodowym.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją nr 52/NSHŻ/2019 z 7 marca 2019 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c u.b.ż.ż. wymierzył Spółce karę pieniężną w wysokości 30 000 zł za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie prezentacji i reklamy żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]" na stronach internetowych:
[...]
[...],
tj. naruszenie przepisów art. 7 ust. 1 lit. a, b oraz art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011.
Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem Spółka wniosła odwołanie do organu II instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania GIS decyzją z 26 maja 2023 r. nr GIS-BŻ-PN-0254-00004/JC/19/24 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu GIS podkreślił, że znajomość i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym, ponieważ to on ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach jej produkcji, przetwarzania i dystrybucji. Definicja żywności specjalnego przeznaczenia medycznego (dalej także: "FSMP") zamieszczona w art. 2 ust. 2 lit. g Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009 z dnia 12 czerwca 2013 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 181, str. 35 z późn. zm.) (dalej: "rozporządzenie nr 609/2013"), wskazuje m.in., że żywność specjalnego przeznaczenia medycznego skierowana jest do dietetycznego odżywiania pacjentów, a więc w świetle wyjaśnień zawartych w zawiadomieniu Komisji Europejskiej w sprawie klasyfikacji żywności specjalnego przeznaczenia medycznego (Dz. Urz. UE C401 z 25.11.2017 r.), do odżywiania osób dotkniętych określonymi zdiagnozowanymi chorobami, zaburzeniami lub schorzeniami, których odżywianie dietetyczne (w wyniku tego rodzaju choroby, zaburzenia lub schorzenia) nie może zostać osiągnięte jedynie przez zmianę normalnej diety. Ustawodawca wprost zezwala na zamieszczanie opisu właściwości lub cech produktów z kategorii FSMP, które czynią dane produkty użytecznymi w związku z daną chorobą, zaburzeniem lub schorzeniem. Niemniej jednak przepisy prawa nie pozwalają na przypisywanie takim produktom właściwości leczniczych, jak to uczyniła Spółka w prezentacji swojego Produktu. FSMP nie może zawierać w swojej prezentacji i reklamie informacji odnoszących się do właściwości leczniczych, ponieważ jest to niezgodne z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011 oraz art. 9 ust. 5 rozporządzenia nr 609/2013. Z treści zamieszczonych na stronach internetowych jednoznacznie wynika, że Produkt służy do np. walki z chorobą, czy też jej leczenia. Dalej GIS wyjaśnił funkcjonujący w obrocie wzorzec przeciętnego konsumenta oraz szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania. Przedstawił także przesłanki, którymi należy kierować się przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu obu instancji, ewentualnie o ich uchylenie w całości. Skarżąca podniosła następujące zarzuty:
- naruszenie prawa materialnego, tj.
1. art. 7 ust. 3 w związku z art. 9 ust. 1 lit g), lit. j) rozporządzenia nr 1169/2011, w związku z art. 5 ust 2 lit. a), e) i g) rozporządzenia 2016/128, w zw. z art. 2 ust. 2 lit. g rozporządzenia 609/2013, poprzez:
a) niezastosowanie przepisów i przyjęcie contra legem, że informacje na temat żywności, która nie może przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi, bądź też odwoływać się do takich właściwości, została błędnie wyłożona bez granic w ten sposób, że informacje towarzyszące żywności specjalnego przeznaczenia medycznego, tj. [...] ("Produkt") nie pozwalają na odwoływanie się do jakichkolwiek chorób, zaburzeń lub schorzeń oraz szczególnej funkcji odżywczej Produktu, warunkach jego użycia, informacji o konieczności skontaktowania się z lekarzem lub specjalistą pomimo tego, że przewidziany w art. 7 ust. 3 zakaz przypisywania żywności działania leczniczego nie ogranicza stosowania odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do żywności specjalnego przeznaczenia medycznego, którym to odstępstwami są w tej sprawie m. in.:
wymóg podania wszelkich warunków użycia danego produktu na podstawie art. 9 ust. 1 lit. g) rozporządzenia nr 1169/2011;
obowiązek wskazania instrukcji użycia danego produktu na podstawie art. 9 ust. 1 lit. j) rozporządzenia nr 1169/2011;
powinność użycia stwierdzenia, że produkt musi być stosowany pod nadzorem lekarza (specjalisty), zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 2016/128;
obowiązek dostarczenia prawidłowych i niezbędnych informacji na temat Produktu użytecznych dla lekarza/specjalisty w celu sprawowania przez niego nadzoru nad stosowaniem FSMP, zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. g) rozporządzenia 609/2013;
wymóg podania nazwy choroby, zaburzenia lub schorzenia, których dotyczy zamierzone stosowanie produktu na podstawie art. 5 ust. 2 lit. e) rozporządzenia nr 2016/128;
obowiązek wskazania szczególnej funkcji odżywczej FSMP, tj. określenia opisu właściwości lub cech, które czynią produkt użytecznym w związku z daną chorobą zaburzeniem lub schorzeniem, w przypadku których przewiduje się zastosowanie produktu, w szczególności wskazania właściwości lub cech odnoszących się do specjalnego przetwarzania i składu, składników odżywczych, których zawartość została zwiększona, zmniejszona, wyeliminowana lub zmieniona w inny sposób, oraz uzasadnienia stosowania danego produktu, wymagany przez art. 5 ust. 2 lit. g) rozporządzenia nr 2016/128,
które to obowiązki Skarżąca spełniła, a co Organ uznał za niedopuszczalne doprowadzając do wykładni sprzecznej z przepisami, a w praktyce uniemożliwiających stosowanie innych przepisów.
2. art. 7 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez:
jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, tj. przyjęcie przez organ II instancji, że wszystkie 8 z wymienionych w uzasadnieniu decyzji organu II instancji oświadczeń wprowadza w błąd co do właściwości, charakteru Produktu, przypisuje Produktowi działania lub właściwości, których on nie posiada poprzez ogólnikowe stwierdzenie organu II instancji, że oświadczenia te "w całości'’ naruszają ww. przepisy, przy braku dokonania przez organ II instancji analizy, które dokładnie informacje o Produkcie i w jaki sposób przypisują mu cechy nieprawdziwe, wprowadzające w błąd, np. poprzez wyraźne wskazanie, że "oświadczenie X sugeruje, że..., co wprowadza konsumentów w błąd w zakresie...
błędną wykładnię polegającą na tym, że informacja o badaniach naukowych dotyczących Produktu, a także jego właściwości, to informacja, która rzekomo sugeruje zapobieganie chorobom ludzi lub leczenie takich chorób, podczas gdy wskazane przez organ II instancji w uzasadnieniu decyzji organu II instancji 8 oświadczeń:
w sposób zgodny z art. 5 ust 2 lit. e) rozporządzenia 2016/128 wskazywały nazwę choroby, zaburzenia lub schorzenia, których dotyczy zamierzone stosowanie produktu,
w sposób zgodny z art. 5 ust. 2 lit. g) rozporządzenia 2016/128 wskazywały na opis właściwości lub cech, które czynią produkt użytecznym w związku z daną chorobą zaburzeniem lub schorzeniem, w przypadku których w postępowaniu dietetycznym przewiduje się zastosowanie produktu (właściwości wspomagające prawidłowe odżywienie organizmu, co ma wpływ m.in. na zwalczanie określonych zaburzeń),
w sposób zgodny z art. 2 ust. 2 rozporządzenia 2016/128 zostały oparte na uznanych zasadach medycznych i żywieniowych,
w sposób zgodny z art 5 ust 2 lit. a rozporządzenia 2016/128 zawierały odniesienie, że Produkt musi być stosowany pod nadzorem specjalisty;
w sposób zgodny z art. 9 ust. 1 lit. j rozporządzenia 1169/2011 stanowiły zalecenia dotyczące instrukcji użycia Produktu,
w sposób zgodny z art. 9 ust. 1 lit. d) rozporządzenia 1169/2011 odnosiły się do kategorii składników zawartych w Produkcie;
błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ II instancji, że informacje o potwierdzonym badaniami naukowymi wpływie na organizm składników zawartych w FSMP, w tym w Produkcie (a więc informacji o charakterze obiektywnym i neutralnym), mogą wprowadzać w błąd co do właściwości środka spożywczego,
a także
błędną wykładnię, która nie pozwala na podawanie prawdziwych informacji o przeprowadzeniu badań żywności i wynikach tych badań (w sposób pełny i rzetelny odwołujący się do tych wyników) i uznanie, że obiektywnie prawdziwa, pełna i rzetelna informacja o badaniach ma rzekomo przypisywać Produktowi działania lub właściwości, których on nie posiada, podczas gdy działania Produktu deklarowane w oświadczeniach zostały oparte na przeprowadzonych przez Skarżącą i na jej zlecenie badaniach naukowych, odwoływały się w sposób pełny i rzetelny do ich wyników i właśnie przez to nie wprowadzały w błąd,
a w konsekwencji:
3. naruszenie art. 7 ust 2 rozporządzenia nr 1169/2011, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, tj. przyjęcie przez organ II Instancji, że skoro wszystkie 8 z wymienionych w uzasadnieniu decyzji organu II instancji oświadczeń zdaniem organu przypisuje Produktowi działania lub właściwości, których on nie posiada, to naruszony został także ww. przepis, przy czym organ nie podał w ogóle, jak naruszona została rzetelność, jasność komunikowania konsumentom informacji na temat Produktu, co miało skutkować uznaniem, że Skarżąca w sposób nieuprawniony informowała o Produktach i w konsekwencji uznaniem, że Skarżąca naruszyła art. 7 ust. 1 lit. a) i b), ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011;
4. naruszenie art. 8 ust 2 i ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011 poprzez niezastosowanie w sprawie i przyjęcie przez GIS contra legem, że przedsiębiorca w istocie nie powinien informować (lub powinien zmieniać treść informacji i badań), podczas gdy informacje wymienione przez organ II instancji na str. 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikały z badań naukowych lub były wymagane przepisami dotyczącymi FSMP i przez to były konieczne do podania i nie mogły podlegać modyfikacjom, gdyż wtedy byłyby nierzetelne, nieprawdziwe i wprowadzające w błąd;
5. naruszenie art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/128 oraz art. 73 Konstytucji, poprzez niezastosowanie w sprawie i przyjęcie przez GIS contra legem, że zakazane jest informowanie o przeprowadzonych wynikach badaniach naukowych dotyczących Produktu, podczas gdy zarówno Komisja Europejska w zawiadomieniu w sprawie klasyfikacji FSMP (2017/C 401/01), jak i TSUE w wyroku z 27 października 2022 r. (sygn. akt C418/21) potwierdziły, że FSMP powinna mieć udowodnioną w sposób kliniczny szczególną funkcję odżywczą, zaś zgodnie z Konstytucją każdy ma wolność prowadzenia badań naukowych, w tym ogłaszania ich wyników - zdaniem zaś organu II instancji informowanie o badaniach naukowych i ich obiektywnych wynikach narusza przepisy rozporządzenia 1169/2011 i rozporządzenia 2016/128;
6. naruszenie art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. poprzez nałożenie kary finansowej na Skarżącą pomimo błędnego wyłożenia i uzasadnienia ustawowych przesłanek do jej nałożenia, tj.:
błędne zastosowanie poprzez brak adekwatności i proporcjonalności kary nałożonej na Skarżącą, z uwagi na nałożenie przez organy kary pieniężnej w łącznej wysokości za kilka naruszeń (organ II instancji uznając, że 8 z wymienionych na stronie 10 uzasadnienia decyzji organu II instancji oświadczeń narusza przepisy prawa żywnościowego, podtrzymał w całości decyzję o nałożeniu przez organ I instancji kary pieniężnej w wysokości 30.000,00 zł), co dodatkowo nie pozwala na przeprowadzenie w toku postępowania sądowego badania adekwatności i proporcjonalności kary za każde naruszenie;
błędne zastosowanie poprzez brak uwzględnienia zakresu naruszenia, tj. okresu rzekomego naruszenia (okresu publikowania informacji objętych decyzją) - co było konsekwencją braku ustalenia zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji, kiedy doszło do publikacji ocenianych oświadczeń i kiedy Skarżąca zaniechała tej publikacji;
błędne zastosowanie poprzez brak uwzględnienia stopnia szkodliwości naruszenia poprzez ograniczenie się do stwierdzenia, że stopień ten jest znaczny wyłącznie na podstawie określenia celów prawa żywnościowego, bez uwzględniania charakterystyki Produktu oraz jego odbiorców, liczby odbiorców, stopnia niezgodności z odpowiednimi przepisami przewidującymi określony obowiązek oraz bez uwzględnienia faktycznych skutków, które zarzucone naruszenie wywołało na rynku oraz wśród konsumentów (z akt sprawy wynika, że zawiadomienie złożyła 1 osoba), bez uwzględnienia zakresu współpracy Skarżącej z organem, podczas gdy Skarżąca w sposób aktywny współpracowała z organami celem ułatwienia wyjaśnienia sprawy (zarówno poprzez składanie pism, przedkładanie wyników badań, opinii jednostki naukowej uprawnionej do wydawania opinii w przedmiocie kwalifikacji FSMP zgodnie z art. 31 ust 1 u.b.ż.ż. spotkania przedstawicieli Skarżącej z Organami);
- naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 77 § 4 w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), w zw. z art 4 u.b.ż.ż. poprzez:
dowolną wybiórczą i błędną ocenę materiału dowodowego w postaci ww. treści zawartych na wydrukach stron internetowych: [...], dalej "strony internetowe" i oświadczeń w nich zamieszczonych, które zostały wymienione przez PPIS w Łodzi poprzez wybranie ocenianych zwrotów (8 oświadczeń) i oderwanie od pozostałych informacji dostępnych na stronie (wyciągnięcie z kontekstu - brak uwzględnienia sposobu zamieszczenia informacji potencjalnie korygujących lub doprecyzowujących odbiór przekazu) oraz ogólnikowe stwierdzenie, iż oświadczenia te "w całości" przypisują Produktowi właściwości produktów leczniczych, podczas gdy oceniane oświadczenia w żaden sposób nie sugerują właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia ani nie odwołują się do takich właściwości ani nie wprowadzają konsumentów w błąd, bowiem:
stanowią realizację obowiązków wskazanych w art. 9 ust. 1 lit. g), lit. j) rozporządzenia nr 1169/2011 oraz w związku z art. 5 ust. 2 lit. a), e) i lit. g) rozporządzenia 2016/128, którymi są informowanie o warunkach użycia Produktu, instrukcji użycia Produktu, o tym, że Produkt musi być stosowany pod nadzorem specjalisty, wskazanie nazwy choroby, zaburzenia lub schorzenia, których dotyczy zamierzone stosowanie Produktu, a także określenie właściwości lub cech, które czynią Produkt użytecznym w związku z daną chorobą zaburzeniem lub schorzeniem, w przypadku których przewiduje się zastosowanie Produktu, poprzez wskazanie właściwości lub cech odnoszących się do składu, składników odżywczych i uzasadnienie stosowania Produktu oraz
stanowią realizację obowiązków z art. 8 ust 2 i ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011, zgodnie z którymi podmiot odpowiedzialny zapewnia obecność i rzetelność informacji i nie może modyfikować informacji towarzyszących środkowi spożywczemu, jeżeli taka modyfikacja wprowadzałaby w błąd konsumenta finalnego lub w inny sposób zmniejszała poziom ochrony konsumentów i możliwości dokonywania świadomego wyboru przez konsumenta finalnego,
w sytuacji dostarczenia przez Skarżącą wyjaśnień i przez to jej aktywnego działania w sprawie oraz współpracy z Organem, w tym wyników badań naukowych dotyczących Produktu, opinii właściwej jednostki naukowej uprawnionej do wydawania opinii w przedmiocie kwalifikacji FSMP w trybie art. 31 ust. 1 pkt 2) u.b.ż.ż., a także wobec tego, że na stronach internetowych zostały podane pełne informacje,, co skutkowało błędnym uznaniem, że Skarżąca rozpowszechniała informacje przypisujące Produktowi właściwości zapobiegania chorobom ludzi lub leczenia chorób i w konsekwencji uznaniem, że Skarżąca naruszyła art. 7 ust. 1 lit. a) i b), ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia 1169/2011, podczas gdy takie domniemanie organu II instancji nie znajduje uzasadnienia, ani nie jest udowodnione (w tym przez organy obu instancji), a wręcz przeciwnie;
dowolną i oderwaną od zasad logicznego rozumowania ocenę, że 8 oświadczeń wymienionych w uzasadnieniu decyzji organu II instancji stanowi prezentację Produktu zawierającą informację o tym, że Produkt służy do walki z chorobą czy jej leczenia, podczas gdy oświadczenia te nie sugerują, że Produkt zwalcza choroby, co zostało wskazane w ww. tabeli.
2. art. 136 §1 k.p.a. w zw. z art 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. z art 7, art. 8, art. 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art 104 ust 2 u.b.ż.ż. i art. 4 u.b.ż.ż. poprzez:
zaakceptowanie błędnej i niepełnej oceny zgromadzonego przez PPIS, a następnie ŁPWIS, materiału dowodowego i nieuzasadnione przyjęcie, że prezentacja i reklama na stronach internetowych była nieprawidłowa, podczas gdy w zasadzie organ I i II instancji nie przeanalizował treści całych stron internetowych i wyrwał oświadczenia z kontekstu, a ponadto nie zbadał stopnia społecznej szkodliwości zarzucanego naruszenia, w tym zakresu naruszenia - nie wskazał za jaki czas wymierza karę, bowiem nie ustalił, kiedy oceniane oświadczenia były publikowane (w jakim okresie);
niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności:
brak przeprowadzenia przez organ II instancji jakiegokolwiek postępowania dowodowego podczas postępowania trwającego 4 lata i niemal 2 miesiące, w tym brak zbadania treści stron internetowych, zaniechanie analizy merytorycznej treści odwołania Skarżącej od decyzji organu I Instancji, brak zwrócenia się do Skarżącej o dostarczenie uzupełniających dowodów (w tym o informację, kiedy zaniechano zarzucanych praktyk), co doprowadziło do tego, że organ II instancji ocenił wyrwane z kontekstu, wytypowane oświadczenia, zamiast przenalizować je w ramach treści całych stron www;
niezbadanie przez organ II instancji okresu posługiwania przez Skarżącą wymienionymi wyżej oświadczeniami i brak ustalenia przez organ II instancji, za jaki okres wymierza karę, co stanowiło powielenie błędu organu I instancji, oraz wskazanie w zaskarżonej decyzji i nałożenie kary finansowej za przypisywanie Produktowi właściwości leczniczych w sytuacji, gdzie Skarżąca w momencie wydania decyzji przez organ II instancji nie zamieszczała na stronach internetowych powyższych oświadczeń,
brak podjęcia przez organ II instancji czynności zmierzających do wykazania, że oświadczenia zawarte na stronach internetowych nie są zgodne z prawdą, prawem lub mogą wprowadzać w błąd, w szczególności brak jakiegokolwiek odniesienia się do dowodów naukowych dostarczonych przez Skarżącą (w tym w treści odwołania) oraz wyników badań, które były cytowane na stronach internetowych,
- co potwierdza niezbadanie przez organ II instancji stanu faktycznego sprawy i wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o nieustalony przez siebie i niepełnie ustalony przez organ I instancji stan faktyczny, opierający się wybiórczo na wydrukach stron internetowych przekazanych przez PPIS w Łodzi - zwłaszcza wobec faktu, że Skarżąca była uprawniona do zamieszczania w prezentacji i reklamie Produktu oświadczeń stanowiących realizację obowiązków wskazanych w art. 9 ust. 1 lit. g), lit j) rozporządzenia nr 1169/2011 oraz w związku z art. 5 ust. 2 lit. a), e) i lit. g) rozporządzenia 2016/128;
przyjęcie, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji merytorycznej i, że do dnia wydania decyzji organu II instancji postępowanie Strony było nieprawidłowe, w sytuacji, gdy ŁPWIS nie przeprowadził żadnego własnego postępowania dowodowego w sprawie poza dowodami dostarczonymi przez PPIS w Łodzi, niepełnymi i kwestionowanymi przez Skarżącą. ŁPWIS nie rozważył bowiem argumentacji w pismach złożonych przez Skarżącą (w tym w piśmie złożonym do ŁPWIS z 19 marca 2019 r.), nie wykazał/nie udowodnił w żaden sposób rzekomego wprowadzania w błąd konsumentów w czasie, kiedy Skarżąca publikowała ww. oświadczenia (którego to czasu żaden z organów nie określił) i wydał decyzję o nałożeniu kary finansowej jedynie w oparciu o niepełną dokumentację zgromadzoną przez PPIS w Łodzi, co przeczy istocie postępowania na zasadzie art. 104 u.b.ż.ż., które jest postępowaniem odrębnym i samodzielnym;
- co stanowiło błąd rażący, gdyż przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe było niewystarczające do wydania decyzji merytorycznej przez organ II instancji, ponieważ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy obejmował nie tylko okres publikowania ww. oświadczeń lecz także kwestię uprawnienia Skarżącej do informowania o badaniach naukowych, czy wynikach tych badań.
3. art. 107 pkt 6) k.p.a. w zw. z art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. i art 4 u.b.ż.ż. poprzez:
brak wskazania w osnowie zaskarżonej decyzji, które konkretnie sformułowania wprowadzały konsumentów w błąd co do właściwości, charakteru Produktu (tj. zaniechanie wyjaśnienia w treści uzasadnienia, które z wymienianych w jej treści sformułowań zostało uznane za niedozwolone oświadczenie żywieniowe), w jaki sposób to czyniły, jakie sformułowania dokładnie przypisywały Produktowi właściwości lecznicze (poprzez wskazanie, że "oświadczenie X sugeruje, że .... co wprowadza konsumentów w błąd w zakresie..."),
a także brak sprecyzowania w zaskarżonej decyzji, w jakim okresie nastąpiło zarzucane naruszenie,
jak również brak wyjaśnienia, jakiej wysokości kara została nałożona za każde naruszenie i wydanie łącznej kary za "naruszenie przepisów art. 7 ust 1 lit. a, b oraz art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 3 w zw. z art. 7 ust 4 rozporządzenia 1169/2011 na stronach internetowych bez wskazania w sentencji zaskarżonej decyzji, które z elementów stron internetowych wprowadzały konsumentów w błąd i dlaczego, co uniemożliwia kontrolę adekwatności i proporcjonalności kary pieniężnej nałożonej zaskarżoną decyzją.
Powyższe zarzuty Skarżąca rozwinęła w motywach skargi, w sposób obszerny je argumentując.
W odpowiedzi na skargę GIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację w sprawie.
W piśmie procesowym z 11 września 2023 r. stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę Skarżąca podtrzymała wszelkie zarzuty oraz wskazała, że wniosek o oddalenie skargi jest oczywiście bezzasadny i pozbawiony podstawy prawnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta, nie narusza prawa.
Sąd orzekający w sprawie, w pełni podziela zarówno poczynione przez organy ustalenia faktyczne, jak też dokonaną przez nie ocenę materiału dowodowego.
Na wstępie należy zaznaczyć, że znajomość i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE. L Nr 31, str. 1, dalej "rozporządzenie nr 178/2002"), odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach jej produkcji, przetwarzania i dystrybucji ponosi podmiot działający na rynku spożywczym. Powyższe oznacza, że to przedsiębiorca odpowiada nie tylko za jakość zdrowotną środków spożywczych wprowadzanych do obrotu lecz również za treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub prezentacji i reklamie.
Podmiot wprowadzający na rynek żywność specjalnego przeznaczenia medycznego winien przestrzegać wymagań prawa żywnościowego określonych w rozporządzeniu nr 2016/128, rozporządzeniu nr 609/2013 oraz rozporządzeniu nr 1169/2011.
W tym miejscu należy przywołać definicję żywności specjalnego przeznaczenia medycznego zamieszczoną w rozporządzeniu nr 609/2013. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. g rozporządzenia nr 609/2013 "żywność specjalnego przeznaczenia medycznego" oznacza żywność specjalnie przetworzoną lub żywność o specjalnym składzie przeznaczoną do dietetycznego odżywiania pacjentów, w tym niemowląt, stosowaną pod nadzorem lekarza; jest ona przeznaczona do wyłącznego lub częściowego żywienia pacjentów z ograniczoną, upośledzoną lub zaburzoną zdolnością przyjmowania, trawienia, wchłaniania, metabolizowania lub wydalania zwykłej żywności lub niektórych składników odżywczych zawartych w tej żywności lub jej metabolitach, lub pacjentów z innymi uzasadnionymi medycznie wymaganiami żywieniowymi, w przypadku których dietetyczne odżywianie nie może zostać osiągnięte jedynie przez zmianę normalnej diety. Ponadto art. 9 ust. 5 rozporządzenia nr 609/2013 stanowi, że etykietowanie, prezentacja i reklama żywności, o której mowa w art. 1 ust. 1, zapewniają informacje pozwalające na właściwe stosowanie takiej żywności i nie wprowadzają w błąd oraz nie przypisują takiej żywności właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi i nie odwołują się do takich właściwości. Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. c cytowanego rozporządzenia w niniejszym rozporządzeniu ustanawia się wymogi dotyczące składu i informacji w odniesieniu do następujących kategorii żywności: żywności specjalnego przeznaczenia medycznego.
Ustawodawca wprost zezwala na zamieszczanie opisu właściwości lub cech produktów z kategorii FSMP, które czynią dane produkty użytecznymi w związku z daną chorobą, zaburzeniem lub schorzeniem. Niemniej jednak przepisy prawa nie pozwalają na przypisywanie takim produktom właściwości leczniczych. W konsekwencji FSMP nie może zawierać w swojej prezentacji i reklamie informacji odnoszących się do właściwości leczniczych, ponieważ jest to niezgodne z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 1169/2011 oraz art. 9 ust. 5 rozporządzenia nr 609/2013.
Również pkt 25 preambuły rozporządzenia 609/2013 stanowi, że etykietowanie, prezentacja lub reklama żywności objętej zakresem niniejszego rozporządzenia nie powinny przypisywać tym produktom właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi ani też odwoływać się do takich właściwości. Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego jest jednak przeznaczona do dietetycznego odżywiania pacjentów z ograniczoną, upośledzoną lub zaburzoną zdolnością np. do przyjmowania zwykłego jedzenia z powodu konkretnej choroby, zaburzenia lub schorzenia. Odniesienia do dietetycznego odżywiania w chorobach, zaburzeniach lub schorzeniach, z myślą o których dana żywność została stworzona, nie należy traktować jako przypisywanie jej właściwości zapobiegania chorobom ludzi lub leczenia takich chorób. Motyw 24 rozporządzenia 609/2013, stanowi, że w rozporządzeniu 1169/2011 ustanowiono wymogi ogólne dotyczące etykietowania. Te wymogi powinny mieć co do zasady zastosowanie do FSMP jednocześnie uwzględniając wymogi dodatkowe i odstępstwa, tak aby zostały spełnione konkretne cele rozporządzenia 609/2013.
Trafnie GIS powołał się na wyrok Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 marca 2023 r. w sprawie C-760/21, w którym odwołując się do wcześniejszego orzecznictwa TSUE wyjaśniono, według jakich kryteriów należy odróżnić produkt leczniczy od żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. W pkt 31 wyroku stwierdzono, że "jeżeli pacjent czerpie ogólną korzyść ze spożycia danego produktu z tego względu, że substancje, z których ów produkt się składa przyczyniają się do zapobiegania danej chorobie, łagodzenia jej przebiegu lub jej wyleczenia, to przeznaczeniem tego produktu jest nie żywienie pacjenta, lecz leczenie go, zapobieganie patologii bądź też odzyskanie, poprawa lub zmiana funkcji fizjologicznych poprzez powodowanie działania farmakologicznego, immunologicznego lub metabolicznego, co przemawia za inną kwalifikacją tego produktu niż "żywność specjalnego przeznaczenia medycznego (wyrok z dnia 27 października 2022 r., [...], C-418/21, EU:C:2022:831, pkt 41).
Zdaniem Sądu, analizując informacje zamieszczone w prezentacji i reklamie Produktu "[...]" na wskazanych stronach internetowych, organ miał podstawy, aby uznać, że Produkt ten służy do np. walki z chorobą, czy też jej leczenia. Nie przytaczając ponownie wszystkich informacji powołanych przez organ w zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że przemawiają za tym stanowiskiem m.in. takie określenia jak: "3 KROKI do uzyskania fizjologicznej budowy i działania Organizmu Człowieka. 90 dni to podstawowy okres, który potrzebuje Organizm Człowieka otrzymujący [...] do wytworzenia fizjologicznych efektów, które decydują o skuteczności i bezpieczeństwie leczenia Choroby Nowotworowej. Jednak pełny czas stosowania [...] potrzebny Organizmowi do wytworzenia wszystkich fizjologicznych efektów do walki z powstawaniem i rozwojem chorób nowotworowych może sięgnąć 2 lat", czy "Do uzyskania fizjologicznej budowy i działania, i w efekcie pokonania każdej choroby (...)".
W prezentacji zaś FSMP nie ma możliwości zamieszczania informacji o tym, że służy ona do walki z chorobą, czy też jej leczenia, tak jak zrobiła to Spółka w prezentacji swojego Produktu.
W związku z tym GIS oceniając zebrany materiał dowodowy zasadnie stwierdził, że prezentacja i reklama zamieszczona na stronach internetowych przedstawia Produkt w sposób sprzeczny z przepisami prawa, które dotyczą FSMP.
Podnoszone przez Skarżącą zarzuty, że zamieszczone na stronach internetowych treści stanowią realizację obowiązków wskazanych w art. 9 ust. 1 lit. g, lit. j rozporządzenia nr 1169/2011 oraz w związku z art. 5 ust. 2 lit. a, e i lit. g rozporządzenia 2016/128 są całkowicie niezasadne.
GIS jako organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej zobowiązany jest do sprawowania nadzoru nad działalnością polegającą na produkcji lub wprowadzaniu do obrotu środków spożywczych, mając na uwadze, że głównym celem prawa żywnościowego jest ochrona interesów konsumentów i umożliwienie im świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. GIS stoi na straży interesu konsumenta i chroni go przed wprowadzeniem w błąd.
Postępowanie przeprowadzone przez organy w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, która stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Po stwierdzeniu nieprawidłowości na stronach internetowych organ poinformował Skarżącą o stwierdzonych naruszeniach przepisów prawa i jednocześnie zwrócił się do Skarżącej o skorygowanie treści stron internetowych, a także poinformował, że dalsze utrzymywanie stanu obecnego spowoduje konieczność podjęcia stosownych działań. Skarżąca brała czynny udział w postępowaniu poprzez przesłanie pisma z 21 czerwca 2018 r. oraz stawienie się w siedzibie PSSE w Łodzi celem złożenia wyjaśnień. Na każdym etapie postępowania, Skarżąca składała swoje wyjaśnienia oraz podtrzymywała stanowisko, że nie zgadza się ze stwierdzonymi nieprawidłowościami. Całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podlegał ocenie organów orzekających w sprawie, a dokonane ustalenia stanu faktycznego pozwalały na stwierdzenie naruszenia przez Skarżącą przepisów prawa żywnościowego.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów poprzez pomięcie opinii jednostek naukowych, co miało spowodować nieprawidłowe uznanie przez organ I instancji oraz GIS, że opis Produktu jest wprowadzający w błąd, to faktycznie w toku postępowania administracyjnego Skarżąca przedkładała pisma w sprawie stanowiące m.in. opinie Instytutu Medycyny Wsi nt. produktu [...]. Ww. opinia dotyczy Produktu i zawiera omówienie receptury, jak i ocenę poprawności kwalifikacji produktu do grupy żywności specjalnego przeznaczenia medycznego. Jednakże w niniejszym postępowaniu GIS nie oceniał prawidłowości kwalifikacji Produktu ani wiarygodności przedłożonych opinii naukowych, ale oceniał wyłącznie prawidłowość i zgodność prezentacji ww. Produktu z przepisami prawa żywnościowego. Jak już to powyżej podkreślano, Skarżąca jako podmiot profesjonalny w swojej dziedzinie winna wiedzieć, że wprowadzając na rynek Produkt jako FSMP musi zapewnić swojemu produktowi właściwą reklamę i prezentację.
Skarżąca zarzuca również naruszenie art. 107 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 104 ust 2 u.b.ż.ż. i art. 4 u.b.ż.ż. poprzez brak wskazania w osnowie decyzji GIS, które konkretnie sformułowania wprowadzały konsumentów w błąd co do właściwości, charakteru Produktu, w jaki sposób to czyniły, jakie sformułowania dokładnie przypisywały Produktowi właściwości lecznicze (poprzez wskazanie, że "oświadczenie X sugeruje, że ..., co wprowadza konsumentów w błąd w zakresie..."); poprzez brak sprecyzowania w decyzji GIS, w jakim okresie nastąpiło naruszenie oraz poprzez brak wyjaśnienia jakiej wysokości kara została nałożona za każde naruszenie i wydanie łącznej kary za "naruszenie przepisów art. 7 ust. 1 lit. a, b oraz art. 7 ust. 2, art. 7 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4" rozporządzenia 1169/2011 na stronach internetowych bez wskazania w sentencji decyzji GIS, które z elementów stron internetowych wprowadzały konsumentów w błąd i dlaczego, co uniemożliwia kontrolę adekwatności i proporcjonalności kary pieniężnej nałożonej zaskarżoną decyzją GIS.
Odnosząc się do powyższych zarzutów należy wskazać, że są one bezpodstawne. Zgodnie z poglądem doktryny oraz utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, rozstrzygnięcie decyzji administracyjnej, zwane także osnową lub sentencją decyzji administracyjnej, jest jej kwintesencją, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście określonych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego (v. WSA w Olsztynie z 15.10.2009 r., II SA/OI 741/09, Legalis). Treść rozstrzygnięcia jest równoznaczna z udzielonym stronie uprawnieniem albo nałożonym na nią obowiązkiem. Podstawą prawną nałożenia kary pieniężnej stanowił art. 103 ust. 1 pkt 1 b lit. c u.b.ż.ż., zgodnie z którym kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011 podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Z sentencji decyzji jasno wynika, że na Skarżącą nałożono obowiązek zapłaty kary pieniężnej w konsekwencji stwierdzenia, że Skarżąca nie przestrzegała przepisów określonych w rozporządzeniu nr 1169/2011 w zakresie prezentacji i reklamy Produktu na ww. stronach internetowych. Natomiast w uzasadnieniu decyzji przytoczono szczegółowo informacje umieszczone przez Skarżącą w prezentacji internetowej Produktu niespełniające wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011. Tym samym treść informacji zamieszczonych na ww. stronach internetowych stanowił stan faktyczny w sprawie, w oparciu o który GIS stwierdził, że Skarżąca nie przestrzegała wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011. Ponadto z uzasadnienia decyzji jednoznacznie wynika, że GIS dokonał oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładni stosowanych przepisów oraz oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zgodnie z uzasadnieniem zawartym w decyzji GIS ocenił treści zamieszczone w prezentacji i reklamie Produktu jako całość informacji przekazanych konsumentowi finalnemu przed dokonaniem decyzji zakupowej. W tym miejscu należy zaznaczyć, że wprowadzenie w błąd konsumenta polega na tym, że zamieszczone w prezentacji i reklamie Produktu treści kształtują obraz Produktu jako środka spożywczego o charakterze mającym znaczący wpływ na wyniki leczenia wymienionych w prezentacji i reklamie chorób. Nie można, tak jak robi to Skarżąca, jedynie ocenić odrębnie poszczególnych informacji zamieszczonych w prezentacji i reklamie. Wskazane w decyzji GIS jako nieprawidłowe informacje na temat żywności to treści przekazywane jako spójna całość, która ma umożliwić konsumentowi podjęcie ostatecznej decyzji zakupowej. Strona w swojej prezentacji nie odnosi się do konkretnych substancji zawartych w Produkcie, które winny były odpowiadać za dietetyczne odżywianie w chorobach, zaburzeniach lub schorzeniach, z myślą o których dana żywność została stworzona. Cytowane w uzasadnieniu treści zamieszczone w prezentacji Produktu nie tylko odrębnie, ale przede wszystkim w całokształcie wprowadzają konsumenta w błąd co do jego właściwości, charakteru, a nawet mogą sugerować, że Produkt sam w sobie może wywołać efekt leczniczy w przypadku wystąpienia wielu chorób lub zaburzeń.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że nie tylko poszczególne, wskazane w treści uzasadnienia stwierdzenia zamieszczone na ww. stronach internetowych sugerują właściwości lecznicze Produktu, ale również całokształt prezentacji, na który składają się te stwierdzenia, sugeruje właściwości lecznicze Produktu.
Reasumując, nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach rozporządzenia nr 1169/2011 na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1b. lit. c u.b.ż.ż. podlega karze pieniężnej. Tym samym stwierdzenie nieprzestrzegania przedmiotowych wymagań w prezentacji i reklamie Produktu na ww. stronach internetowych uzasadniało nałożenie na Skarżącą jednej kary pieniężnej.
Należy ponadto wyjaśnić, że art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. wskazuje jedynie przesłanki wymiaru kary pieniężnej. Przesłanki wymiaru kary mają charakter pojęć nieostrych, zaś ustawodawca nie wskazuje okoliczności, które organ ma uwzględnić oceniając poszczególne przesłanki wymiaru kary. Z art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. nie wynika, że organ nakładający karę pieniężną ma obowiązek uwzględnić czas trwania naruszenia. Dokonując oceny przesłanek wymiaru kary organ powinien uwzględnić okoliczności wynikające ze zgromadzonych dowodów, które w jego ocenie mają wpływ na ocenę przesłanek wymiaru kary. Z akt sprawy wynika, że nieprawidłowości w zakresie prezentacji Produktów zostały stwierdzone i udokumentowane 15 czerwca 2018 r. Słusznie organ uznał, że czas trwania naruszenia w okolicznościach niniejszej sprawy nie miał wpływu na ustalenie i ocenę przesłanek wymiaru kary. Usunięcie naruszeń prawa żywnościowego świadczy o zaakceptowaniu przez dany podmiot faktu nieprawidłowego działania. Natomiast w niniejszej sprawie Skarżąca konsekwentnie deklarowała brak chęci usunięcia zarzucanych nieprawidłowości, a tym samym kwestionowała fakt nieprawidłowego działania.
W skardze Skarżąca próbuje udowodnić, że prezentacja i reklama Produktu jest prawidłowa. Tymczasem zgodnie z definicją żywności specjalnego przeznaczenia medycznego - produkty należące do tej kategorii przeznaczone są dla pacjentów, a więc osób dotkniętych określonymi zdiagnozowanymi chorobami, zaburzeniami lub schorzeniami, które w wyniku tego rodzaju choroby, zaburzenia lub schorzenia muszą spożywać żywność specjalnego przeznaczenia medycznego. W prezentacji i reklamie produktów FSMP nie jest dopuszczalne stosowanie niejednoznacznych i mogących budzić wątpliwości treści. Co ważne, w rozpoznawanej sprawie ostatecznym konsumentem jest pacjent, czyli słabsza grupa konsumentów ze względu na swój stan zdrowia, która wymaga ochrony przed nieuczciwymi praktykami. Funkcjonujący w obrocie model przeciętnego konsumenta zakłada, że jest to osoba należycie poinformowana, uważna, ostrożna i rozsądnie krytyczna. Taki konsument posiada umiejętność odczytywania informacji reklamowych, nie poddaje się łatwo reklamie i zawartym w niej sugestiom, przejawia pewien stopień krytycyzmu wobec reklamy. Dysponuje określonym zasobem informacji o otaczającej go rzeczywistości i potrafi to wykorzystać, dokonując analizy przekazów rynkowych. Modelowy konsument zawsze będzie charakteryzował się wymienionymi powyżej cechami, które będą występowały z różnym natężeniem. Natomiast podkreślenia wymaga, że poziom uwagi konsumenta może być niższy, w zależności od tego, jakich towarów dotyczy przedmiotowa reklama oraz w jakich okolicznościach są one nabywane. Wzorzec przeciętnego konsumenta należycie poinformowanego, uważnego i rozsądnego nie może być definiowany w oderwaniu od ustalonych - odrębnie dla każdej sprawy - warunków obrotu i realiów życia gospodarczego. Jednocześnie należy wskazać, iż model takiego konsumenta wymaga wprawdzie od niego rozsądku i rozwagi, ale daje mu też prawo oczekiwania, iż zawarta w reklamie informacja jest rzetelna, zawierająca wszystkie niezbędne dane i niewprowadzająca w błąd. Rozpowszechnianie informacji przez Skarżącą na temat tego, że dzięki Produktowi organizm zacznie zwalczać choroby mogło mieć istotne znaczenie nie tylko w przypadku przeciętnego konsumenta, ale głównie w przypadku osób chorych, czyli bardzo wrażliwej grupy konsumentów. Należy zaznaczyć, że osoby chore często korzystają z różnych źródeł informacji na temat leczenia danego schorzenia, w tym również z Internetu, który charakteryzuje się znacznym zasięgiem oraz nieograniczonym spektrum potencjalnych konsumentów.
Prawo żywnościowe ma przeciwdziałać nieuczciwym lub podstępnym praktykom fałszowania żywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd. Celem tego prawa oraz działania organu stojącego na straży jego przestrzegania jest ochrona konsumentów. Wartością chronioną jest tutaj interes konsumenta, a w szczególności jego prawo do dokonywania świadomego wyboru.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 8 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia nr 1169/2011 oraz naruszenia art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 2016/128 oraz art. 73 Konstytucji, Sąd stwierdza, że są one bezpodstawne. Zgodnie z art. 8 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia 1169/2011 podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze odpowiedzialny za informację na temat żywności zapewnia obecność i rzetelność informacji na temat żywności zgodnie z mającym zastosowanie prawem dotyczącym informacji na temat żywności oraz z wymogami odpowiednich przepisów krajowych oraz podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze w przedsiębiorstwach pozostających pod ich kontrolą nie mogą modyfikować informacji towarzyszących środkowi spożywczemu, jeżeli taka modyfikacja wprowadzałaby w błąd konsumenta finalnego lub w inny sposób zmniejszała poziom ochrony konsumentów i możliwości dokonywania świadomego wyboru przez konsumenta finalnego. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze są odpowiedzialne za wszelkie zmiany, których dokonują w informacjach na temat żywności towarzyszących środkowi spożywczemu. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzeniem 2016/128 skład żywności specjalnego przeznaczenia medycznego oparty jest na uznanych zasadach medycznych i żywieniowych. Jej stosowanie zgodnie z instrukcjami producenta musi być bezpieczne, korzystne i skuteczne, jeżeli chodzi o spełnianie określonych potrzeb żywieniowych osób, dla których jest przeznaczona, zgodnie z ogólnie przyjętymi danymi naukowymi. W tym kontekście należy również przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE należy zastosować wykładnię rozszerzającą terminu "prezentacja" produktu: w szczególności produkt jest "prezentowany jako posiadający właściwości lecznicze lub zapobiegające chorobie" w rozumieniu dyrektywy 2001/83/WE nie tylko wówczas, gdy jest w ten sposób wyraźnie "określony" lub "zalecany", np. na etykiecie, ulotce lub ustnie, ale również "zawsze wówczas, gdy przeciętnie poinformowany konsument, nawet w sposób domyślny, ale z pewnością odnosi wrażenie, że produkt ten, biorąc pod uwagę jego opakowanie, ma odpowiednie właściwości" (zob.: Sprawa C-319/05, Komisja Wspólnot Europejskich/Republika Federalna Niemiec, ECLI:EU:C:2007:678, pkt 43-46).
Produkt z taką prezentacją i reklamą jaką zastosowała Skarżąca należałoby zatem uznać za produkt leczniczy (i nie można go sklasyfikować jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego) nawet wówczas, gdy jest on prezentowany jako stosowany w "dietetycznym odżywianiu" w przypadku konkretnej choroby, jeżeli przeciętnie poinformowany konsument mógł postrzegać Produkt jako przeznaczony do leczenia danej choroby. Celem żywności specjalnego przeznaczenia medycznego jest zatem zapewnienie wsparcia żywieniowego pacjentom cierpiącym na konkretną chorobę/konkretne zaburzenie/konkretne schorzenie oraz stanowi ona żywność, której spożycie przez takich pacjentów jest niezbędne ze względów odżywczych. A contrario, produktu nie można wprowadzić na rynek jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego do celów dietetycznego odżywiania pacjentów cierpiących na konkretną chorobę/konkretne zaburzenie/konkretne schorzenie, jeżeli potrzeby żywieniowe tej grupy pacjentów można zaspokoić poprzez spożycie wyłącznie żywności innej niż żywność specjalnego przeznaczenia medycznego.
Ponadto odnosząc się do zarzutu nałożenia na Skarżącą kary finansowej za przypisywanie Produktowi właściwości leczniczych, w sytuacji gdzie Skarżąca w momencie wydania decyzji przez organ II instancji nie zamieszczała na stronach internetowych powyższych oświadczeń wskazać należy, że kary, w tym kary administracyjne, są nakładane za naruszenie przepisów prawa, które miało miejsce w przeszłości. Tym samym nie jest konieczne trwanie stanu niezgodnego z prawem w celu nałożenia na sprawcę deliktu sankcji. Przedmiotowa kara pieniężna jest karą proporcjonalną, niewykraczającą poza to, co niezbędne dla realizacji jej funkcji prewencyjnej i represyjnej, uwzględniającą wskazane w art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. przesłanki jej wymiaru, co organ w sposób szczegółowy i rzetelny wyjaśnił w zaskarżonej decyzji.
Reasumując, Sąd orzekający w sprawie, za właściwą uznaje ocenę GIS, dotyczącą odpowiedzialności Skarżącej za wymienione w decyzji nieprawidłowości, stopień szkodliwości czynów, jakich dopuściła się Skarżąca. Organ oceniając stopień zawinienia, słusznie wziął pod uwagę okoliczność, że Skarżąca jest podmiotem profesjonalnym, któremu powinny być znane reguły prawa żywnościowego w kwestii prawidłowej prezentacji i reklamy środków spożywczych stanowiących żywność specjalnego przeznaczenia medycznego.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.