V SA/Wa 166/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga Z. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) utrzymującą w mocy decyzję ZUS o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżąca argumentowała, że spełnione zostały przesłanki do umorzenia, w tym oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku oraz jej trudna sytuacja materialna i rodzinna. Organy ZUS konsekwentnie odmawiały umorzenia, wskazując, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia pracowników nie podlegają umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ani przepisów rozporządzenia, a umorzenie składek finansowanych przez płatnika jest możliwe tylko w przypadku całkowitej nieściągalności i stanowi uznanie administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po uchyleniu wcześniejszej decyzji Prezesa ZUS z powodu wadliwości uzasadnienia, w niniejszym wyroku oddalił skargę. Sąd uznał, że choć przesłanka całkowitej nieściągalności (oddalenie wniosku o upadłość z powodu braku majątku) została spełniona, to umorzenie należności stanowi uznanie administracyjne, a ZUS nie miał obowiązku umorzenia. Sąd podkreślił, że ZUS prawidłowo ocenił, iż istnieją jeszcze możliwości zaspokojenia roszczeń w postępowaniu egzekucyjnym, a także że przepisy dotyczące umorzenia w przypadku braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) oraz rozporządzenia nie miały zastosowania do składek na ubezpieczenia pracowników. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące niewłaściwości organów wydających decyzje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności w kontekście uznania administracyjnego, całkowitej nieściągalności oraz zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. do składek na ubezpieczenia pracowników.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków. Kwestia uznania administracyjnego jest kluczowa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku wystarcza do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku wystarcza do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienie Sądu Rejonowego o oddaleniu wniosku o upadłość z powodu braku majątku na pokrycie kosztów postępowania spełnia przesłankę całkowitej nieściągalności określoną w art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s.
Czy umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest obligatoryjne po stwierdzeniu całkowitej nieściągalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nawet po stwierdzeniu całkowitej nieściągalności, stanowi uznanie administracyjne i nie jest obligatoryjne.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego oraz własne stanowisko, że przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może, ale nie musi umorzyć należności, nawet jeśli zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności.
Czy przepisy dotyczące umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenie) mają zastosowanie do składek na ubezpieczenia pracowników?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia nie mają zastosowania do składek na ubezpieczenia pracowników, gdyż dotyczą one wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i rozporządzenie mogą stanowić podstawę umorzenia tylko należności ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek, a składki na ubezpieczenia pracowników nie są takimi składkami.
Czy decyzje Prezesa ZUS w sprawie umorzenia należności z tytułu składek były wydane z naruszeniem przepisów o właściwości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzje Prezesa ZUS w sprawie umorzenia należności z tytułu składek były wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami o właściwości, w tym po zmianie art. 83 ust. 4 u.s.u.s.
Uzasadnienie
Sąd analizując przepisy k.p.a. i u.s.u.s. stwierdził, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana przez właściwy organ (ZUS), a decyzja drugoinstancyjna przez Prezesa ZUS zgodnie ze zmienionym art. 83 ust. 4 u.s.u.s., co wyklucza wadę nieważności z powodu niewłaściwości organu.
Przepisy (31)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.u.s. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § 3 pkt 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 19
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 181
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.u.s. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 83 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 83 § 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 28 § 3a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 30
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 59 § 1 pkt 1, 3, 4, 8, 9
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 24 § 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 24 § 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
ustawa o emeryturach i rentach art. 139
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa o emeryturach i rentach art. 140
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo upadłościowe i naprawcze art. 13
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Prawo upadłościowe i naprawcze art. 361 § 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie art. 3 § pkt 1
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów o właściwości organów przy wydawaniu decyzji (ostatecznie odrzucone przez sąd). • Niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. • Niezastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwa ocena okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji finansowej skarżącej. • Brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu naruszenia przepisów o właściwości. • Brak obowiązku umorzenia należności mimo stwierdzenia całkowitej nieściągalności, ze względu na uznanie administracyjne. • Niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. (przez organ, ale sąd uznał, że organ prawidłowo je zastosował lub nie zastosował tam gdzie nie było podstaw). • Niezastosowanie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (sąd uznał, że przepis ten nie miał zastosowania).
Godne uwagi sformułowania
Decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, o której mowa w art. 28 u.s.u.s., wydawana jest w oparciu o konstrukcję uznania administracyjnego, a zatem w przypadku stwierdzenia ustawowych przesłanek organ może, ale nie musi przedmiotowe należności umorzyć. • Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. • Należności z tytułu składek są należnościami publicznoprawnymi, którymi ZUS winien jest szczególnie ostrożnie gospodarować. • Składki na ubezpieczenia pracowników nie są składkami na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek – tym samym, zdaniem Prezesa ZUS, okoliczności podniesione przez stronę w toku postępowania, nie dotyczące kwestii istnienia lub nieistnienia całkowitej nieściągalności, nie mają wpływu na podęte rozstrzygnięcie. • Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników nie podlegają umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ani przepisów rozporządzenia.
Skład orzekający
Danuta Dopierała
sprawozdawca
Ewa Wrzesińska-Jóźków
przewodniczący
Piotr Piszczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności w kontekście uznania administracyjnego, całkowitej nieściągalności oraz zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. do składek na ubezpieczenia pracowników."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków. Kwestia uznania administracyjnego jest kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii umarzania składek ZUS, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i osób fizycznych. Wyjaśnia zasady uznania administracyjnego w tym kontekście.
“Czy ZUS musi umorzyć składki, gdy nie masz nic? Sąd wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Dane finansowe
WPS: 28 811,42 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.