V SA/Wa 1648/19

V SA/Wa 1648/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aleksandra Młyńska
Andrzej Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosława Pindelska
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 643/20 - Postanowienie NSA z 2024-04-17
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor WSA - Aleksandra Młyńska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę.
Uzasadnienie
Uzasadnienia
Zaskarżonym postanowieniem z (...) lipca 2019 r. nr (...)Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON lub organ) działając na podstawie art. 123 § 1, art. 127 § 2, art. 129 § 2, art. 58, art. 59 § 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu wniosku M. R.(dalej: Skarżący lub strona) z dnia (...) czerwca 2019 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej wydaniem przez Prezesa PFRON decyzji z (...) sierpnia 2018 r. nr (...) nakazującej zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych we wskazanych w decyzji kwotach za powołane tam okresy sprawozdawcze, postanowił odmówić przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosku.
Powyższe postanowienie zostało wydane na tle następującego stanu faktycznego, który organ przedstawił w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia.
Decyzją z dnia (...) sierpnia 2018 r., znak: nr (...) Prezes PFRON nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, nienależnie pobranych środków PFRON, wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za powołane w decyzji okresy sprawozdawcze.
Decyzja powyższa doręczona została stronie w trybie art. 44 § 4 k.p.a., tj. z upływem dnia (...) września 2018 r.
Pismami z (...) czerwca 2019 r. strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa PFRON z (...) sierpnia 2018 r. oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
We wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, że powzięła wiedzę o wydaniu decyzji Prezesa PFRON z dnia (...) sierpnia 2018 r. dopiero w dniu (...) czerwca 2019 r. kiedy to otrzymała z N. informacje odnośnie dokonania zajęcia egzekucyjnego dokonanego przez Pierwszy Urząd Skarbowy w G. Do tego dnia nie miała wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Strona podniosła, że w okresie próby doręczenia decyzji, jak i ponownej próby doręczenia decyzji nie była w stanie odebrać adresowanej do niej korespondencji z uwagi na niedające się przezwyciężyć trudności. Strona podała, że próba doręczenia decyzji nastąpiła w okresie zaplanowanego i realizowanego urlopu w okresie od 15 lipca 2018 r. do 15 sierpnia 2018 r. na dowód czego przedłożyła umowę najmu domku letniskowego oraz oświadczenia A. D. i A. M. W tej sytuacji, zdaniem strony uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jej winy.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że w świetle art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.
Prezes PFRON stwierdził, że stronę zawiadomiono pismem z (...) czerwca 2018 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od lipca 2013 r. do listopada 2013 r. oraz od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. W powyższym piśmie strona została pouczona o treści art. 41 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. Stronę pouczono również o konsekwencjach zaniedbania obowiązku określonego w § 1, tj. o tym, że doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). Ww. pismo zostało doręczone stronie w dniu (...) czerwca 2018 r. dlatego też organ I instancji zgodnie z przepisami prawa skierował korespondencję zawierającą decyzję administracyjną na adres: (...).
Organ podkreślił, że strona należycie dbając o swoje interesy, mając wiedzę o toczącym się postępowaniu w sprawie zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, powinna tak zorganizować odbiór korespondencji aby uniknąć ewentualnych negatywnych skutków związanych z brakiem możliwości odbioru korespondencji, która może być do niej kierowana. Fakt nieobecności przedsiębiorcy nie zwalnia go z obowiązku wyznaczenia zastępstwa i zapewnienia prawidłowego funkcjonowania firmy. Z wniosku złożonego przez stronę nie wynika, aby podjęła jakiekolwiek działania mające na celu uniknięcie ewentualnych ujemnych skutków upływu terminów procesowych związanych z doręczaniem korespondencji na wskazany adres.
Organ zaznaczył, że z przedstawionych przez stronę okoliczności faktycznych nie wynika, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć. Okolicznością taką nie jest wyjazd urlopowy, który ze swej istoty jest wyjazdem wypoczynkowym, relaksującym i najczęściej planowanym. Podniesione we wniosku o przywrócenie terminu, okoliczności nie mają zatem charakteru wyjątkowego i nie stanowią sytuacji nagłej i nie dającej się przezwyciężyć. Ocena zatem organu o niemożności uznania wystąpienia przesłanki braku zawinienia została dokonana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i rzetelną analizę argumentacji przedstawionej we wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Reasumując, zdaniem organu, we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.
W skardze wniesionej na powyższe postanowienie podniesiono zarzut naruszenie art. 58 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu, pomimo uprawdopodobnienia przez Skarżącego, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy; organ wskazując oczekiwany poziom staranności Skarżącego, zrekonstruował go oczywiście nieproporcjonalnie do sytuacji zawodowej i osobistej skarżącego oraz podważający zaufanie obywatela do władzy publicznej.
W odpowiedz na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, w którym organ orzekł o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z (...) sierpnia 2018 r. nr (...) nakazującą zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Decyzja Prezesa PFRON, jak słusznie stwierdził organ rozpatrujący wniosek o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została doręczona Skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a., tj. w trybie doręczenia zastępczego, z upływem dnia (...) września 2018 r. – co potwierdzają stosowne adnotacje (o awizowaniu przesyłki) zamieszczone na znajdującej się w aktach administracyjnych kopercie zawierającej decyzję Prezesa PEFRON kierowaną do Skarżącego. Zatem czternastodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu (...) września 2018 r. W dniu (...)4 czerwca 2019 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 w zw. z art.127 § 3 k.p.a.).
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony przez stronę z uchybieniem czternastodniowego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest – na podstawie art. 134 k.p.a. – stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia takiego wniosku. W przypadku natomiast uchybienia wskazanego wyżej terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może złożyć wniosek o jego przywrócenie. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby wymagane jest dopełnienie czynności, dla której określony był termin.
Cytowane przepisy uzależniają przywrócenie terminu od łącznego spełnienia czterech przesłanek, tj. 1) wniesienia przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 2) dochowania 7 - dniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 3) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 4) dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin.
W rozpatrywanej sprawie nie budziły wątpliwości organu kwestie zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony termin. Zdaniem organu nie została natomiast spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu przedmiotowego terminu.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem Sąd nie znalazł podstaw do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Przeprowadzona przez organ ocena wystąpienia przesłanek do przywrócenia terminu jest prawidłowa. Zdaniem Sądu okoliczności wskazane we wniosku nie uzasadniały przywrócenia tego terminu.
Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że oceniając brak winy w uchybieniu terminu, organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Z kolei choroba może uzasadniać przywrócenie terminu, ale tylko w sytuacji gdy jest nagła bądź uniemożliwia stronie dokonanie czynności nawet przy pomocy innych osób. Nawet przewlekła choroba nie stanowi nagłej przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności w terminie (zob. np. wyrok z 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30784; wyrok z 29 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 101/96, LEX nr 30857; wyrok z 7 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 66/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; wyrok z 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 277/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W rozpatrywanej sprawie Skarżący miał pełną świadomość co do prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków PFRON, wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od lipca 2013 r. do listopada 2013 r. oraz od stycznia 2014 r. do marca 2014 r., co potwierdza skuteczne doręczenie stronie zawiadomienia z (...) czerwca 2018 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego - zawierające pouczenie o obowiązku wynikającym z art. 41 k.p.a. w zakresie zawiadomienia organu o każdej zmianie swego adresu, jak również o konsekwencjach zaniedbania tego obowiązku w postaci przyjmowania za skuteczne doręczania korespondencji pod dotychczasowym adresem. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Skarżący przesłał do organu, w piśmie z (...) czerwca 2018 r., wnioski i uwagi dotyczące prowadzonego postępowania administracyjnego. Pomimo wiedzy o prowadzonym postępowaniu administracyjnym i możliwości wydania przez organ decyzji, nakazującej zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, Skarżący nie dochował najmniejszej staranności w prowadzeniu swoich spraw dla uniknięcia ewentualnych ujemnych skutków upływu terminów procesowych do wniesienia środka odwoławczego, która to staranność mogłaby uzasadniać uprawdopodobnienie po stronie Skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził, że fakt przebywania przez Skarżącego, na urlopie wypoczynkowym w okresie od 15 lipca 2018 r. do 15 sierpnia 2018 r., poza miejscem zamieszkania nie może stanowić o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu, a tym samym skutecznie uzasadniać wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przebywanie na urlopie wypoczynkowym nie jest co zasady sytuacją wyjątkową, nagłą czy też niezależną od woli osoby korzystającej z urlopu i nie świadczy przez to o braku możliwości upoważnienia osoby do odbioru korespondencji w celu zagwarantowania prawidłowego prowadzenia spraw przez osobę przebywającą na urlopie.
Niezależnie od powyższego, Skarżący nietrafnie - we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – powołuje się na przebywanie na urlopie wypoczynkowym w okresie od 15 lipca 2018 r. do 15 sierpnia 2018 r. (co nie jest negowane ani przez organ ani przez Sąd) jako na okoliczność świadczącą o niemożności odbioru decyzji Prezesa PFRON, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została w dniu (...) sierpnia 2018 r., czyli już po zakończeniu przebywania przez Skarżącego na urlopie wypoczynkowy, co należy odnieść także do prób doręczenia tej decyzji Skarżącemu pod właściwym adresem. Zatem w rozpatrywanej sprawie nieodebranie decyzji nie był spowodowane urlopem, zaś Skarżący w swym wniosku czy też w skardze nie powołał innych okoliczności uniemożliwiających mu odebranie decyzji.
W tym stanie rzeczy trafne jest stanowisko Prezesa PFRON, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że we wniosku o przywrócenie terminu Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nieuzasadnione okazały się zarzuty skargi oparte na przekonaniu o bezpodstawnym i nieproporcjonalnym oczekiwaniu od Skarżącego przez organ zachowania staranności w prowadzeniu swoich spraw w sytuacji przebywania na urlopie wypoczynkowym, co zresztą jak zostało wskazane powyżej nie było w ogóle powodem braku osobistego odbioru decyzji przez Skarżącego.
Wobec bezzasadności zarzutów skargi oraz braku innych podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł, na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.