V SA/Wa 1643/18

V SA/Wa 1643/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Stopczyński
Marek Krawczak
Piotr Piszczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1727/19 - Wyrok NSA z 2023-07-28
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 § 1 pkt 1c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1856
art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 20 ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 77. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi A.-G. Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2018 r. nr 5[...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A.-G. Sp. z o.o. w Ś. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 88, poz. 983 z późn. zm., dalej ustawa GPR, Grupa A. Sp. z o. o. w dniu (...).02.2013 r. decyzją Marszałka Województwa W., znak: (...), została wpisana do rejestru grup producentów rolnych prowadzonego przez ten Organ. Następnie, zgodnie z art. 3 tej ustawy oraz przepisów wydanych na podstawie art. 6 ww. ustawy, Dyrektor Agencji Rynku Rolnego w O. potwierdził spełnianie warunków uznania przez grupę A. Sp. z o. o., zaświadczeniem Nr (...) z dnia (...).03.2017 r.
Decyzją nr (...) z dnia (...).04.2013 r. grupie producentów rolnych A.Sp. z o. o., została przyznana pomoc finansowa w ramach działania "Grupy producentów rolnych".
W dniu (...).02.2017 r. Grupa złożyła wniosek o płatność za okres od (...).02.2016 r. do (...).02.2017 r., tj. za IV rok korzystania z pomocy.
Przed dokonaniem kontroli administracyjnej wniosku skierowano grupę i wszystkich członków do kontroli na miejscu, która wykazała nieprawidłowości w załączniku nr 2 do wniosku o płatność, dotyczące wartości netto faktury nr (...) wystawionej przez H. G. Z raportów z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwach członków wynikało, że część produktów wytworzonych w gospodarstwach członków w poszczególnych okresach referencyjnych była magazynowana i następnie sprzedawana w innym okresie referencyjnym. Oświadczenie o powyższym sposobie działania złożył m.in. H. G., który oświadczył, że "plony pszenicy z roku 2013 sprzedał częściowo w 2013 roku oraz 2015, zaś z roku 2014 dostarczał do grupy producentów rolnych A. Sp. z o. o. w roku kalendarzowym 2015 i 2016 wraz z plonami 2013 i 2015 roku". Zauważyć należy, że H. G. był wytypowany do kontroli w pierwszym roku działalności grupy, a z protokołu z dnia (...).05.2014 r. wynika, że całą produkcję pszenicy z areału 36,21 ha oraz całą produkcję pszenżyta z areału 16 ha, z roku 2013 H. G. sprzedał do grupy w okresie od (...).02.2013 r. do (...).02.2014 r., w ilości 337,50 t pszenicy oraz 122,41 t pszenżyta. Organ nadmienił, że Zarząd grupy A. Sp. z o. o. składając wnioski o płatność za poszczególne lata nie zgłaszał, że Grupa bądź jej członkowie magazynują zboża i rośliny oleiste oraz, że posiadają jakiekolwiek zapasy powyższych produktów. Ponadto na podstawie protokołów z kontroli na miejscu, przeprowadzonej w siedzibie grupy i w gospodarstwach poszczególnych członków ustalono, że w 2016 r. grupa zakupiła i nieodpłatnie przekazała swoim członkom nawozy azotowe.
Kontrola administracyjna wniosku wykazała nieprawidłowości dot. m.in. sprzedaży dokonanej do podmiotu powiązanego z członkami grupy, spółki osobowej "(...)" M. G. Sp.j. Wspólnikami "(...)" M. G. Sp.j. są członkowie grupy: M. G. i K. R.
W dniu (...) lipca 2017r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję Nr (...) o odmowie przyznania grupie środków z tytułu pomocy finansowej w okresie od dnia (...).02.2016 r. do dnia (...).02.2017 r., tj. za IV rok działalności.
W dniu (...) sierpnia 2017 r., grupa złożyła odwołanie od ww. decyzji, z zachowaniem ustawowego terminu do jego złożenia.
W dniu (...) listopada 2017 r. do W. OR ARiMR wpłynęła decyzja Prezesa ARiMR nr (...) z dnia (...).11.2017 r., uchylająca zaskarżoną decyzję w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji. W przedmiotowej sprawie Organ II instancji stwierdził, że zakres postępowania, jaki jest niezbędny dla wyjaśnienia sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W związku z powyższym Organ II instancji uznał, że zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARiMR, który rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę, powinien przeprowadzić postępowanie polegające na:
1. Ponownej ocenie sprawy, z uwzględnieniem wykładni art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013;
2. Weryfikacji działalności rolniczej prowadzonej przez K. R. w okresie poprzedzającym powstanie grupy;
3. Ustaleniu przyczyn, dla których K. R. zdecydowała się na rozpoczęcie produkcji rolniczej w zakresie produktu, z uwagi na który grupa powstała;
4. Ustaleniu daty rozpoczęcia produkcji rolniczej i bazy produkcyjnej posiadanej przez K. R.;
5. Porównaniu potencjału produkcyjnego członków grupy przed powstaniem grupy i po ich przystąpieniu do grupy;
6. Rozstrzygnięciu, którego celu działania nie spełniła grupa w myśl art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 i danie temu wyraz w uzasadnieniu decyzji;
7. Wskazaniu w uzasadnieniu decyzji jakim faktom, dowodom i dokumentom organ
odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a jakim dał wiarę i moc dowodową.
Mając na uwadze wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Dyrektor W. OR ARiMR decyzją z dnia (...).01.2018 r. – stosownie do treści - art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2017 r., poz. 1856), dalej "ustawa PROW", § 6 ust. 3 pkt 1, § 7 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 8 ust. 1 i ust.3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 81, poz. 550 ze zm.), dalej "rozporządzenie wykonawcze", art. 35 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. WE L 277/1 z 21.10.2005, ze zm.), dalej "rozporządzenie 1698/2005", art. 63 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227/69 z 31.07.2014), dalej "rozporządzenie 1306/2013", art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.2011 r.), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017, poz. 1257), dalej Kpa- po rozpatrzeniu wniosku o płatność z dnia (...).02.2017 r., złożonego przez Grupę A. Sp. z o.o. w związku z decyzją nr (...) z dnia (...).04.2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej, odmówił przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w okresie od (...).02.2016 r. do (...).02.2017 r., to jest za IV rok działalności.
W motywach decyzji wskazano argumenty przemawiające za takim rozstrzygnięciem wniosku.
W dniu (...) lutego 2018 r., Grupa złożyła odwołanie od ww. decyzji, z zachowaniem ustawowego - terminu do jego złożenia. Grupa zarzuciła rozstrzygnięciu Organu I instancji naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
-naruszenie przepisów postępowania dotyczących obowiązku wyczerpującego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa, art. 21 ust.2 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o PROW, co zdaniem Grupy spowodowało wadliwość ustaleń co do spełniania przesłanki wynikającej z art. 4 ust.8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 istnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że grupa stworzyła sztuczne warunki;
-naruszenie art. 107 § 3 Kpa, poprzez wybiórcze potraktowanie dowodów zebranych w sprawie, w tym ocena dowodów z lat ubiegłych oraz art. 77 § 4 Kpa.
W opinii Grupy, Organ I instancji nie wykazał, że w przypadku Grupy miało miejsce sztuczne stworzenie warunków do otrzymania płatności.
Decyzją z dnia (...).07.2018 r. Prezes ARiMR – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 Kpa – utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny, wskazując, co następuje:
Na gruncie przepisów unijnych istota przedmiotowej pomocy przedstawiona została w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, które stosuje się w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. UE. L. 2013.347.487, z późn. zm.), zgodnie z którym wsparcia finansowego udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów w celu:
a) dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup,
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Pomimo, że rozporządzenie 1698/2005 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2014 r., to stosuje się go nadal dla PROW- 2007-2013, na podstawie art. 88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. UE. L. 2013.347.487 z późn. zm.).
Przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1698/2005, zostały zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 z późn. zm.), które następnie zostało uchylone i w jego miejsce stosuje się m in. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., z późn. zm.).
Stosownie do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Wskazany powyżej art. 60 należy interpretować w taki sposób, że przesłanki jego stosowania wymagają istnienia elementu obiektywnego oraz subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do organów rozstrzygających w sprawie należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W ramach drugiego elementu natomiast należy rozważenie dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, ubiegający się o taką płatność zamierzał uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie Organ może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Powyższe podejście zostało wskazane w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 września 2013 r. w sprawie Słynczewa siła EOOD przeciwko lzpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencija [C-434/12].
Na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup producentów rolnych reguluje ustawa GPR. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1tej ustawy, grupa producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego lub grupy produktów.
Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego pomoc finansowa jest udzielana grupie producentów, która została utworzona ze względu na określone produkty lub grupę produktów.
W myśl art. 3 ust 1 ustawy GPR, Grupa producentów rolnych, zwana dalej "grupą", prowadzi działalność, jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem że została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego dalej "produktem", lub grupy produktów w celach określonych w art. 2. Z przepisu art. 2 tej ustawy wynika, że podmioty w nim określone mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, a także ochrony środowiska naturalnego. Celowość przyznania pomocy grupom producenckim została określona w art. 35 rozporządzenia nr 1698/2005.
Organ podkreślił, iż wykładania przepisów prawa obowiązujących dla działania "Grupy producentów rolnych", nie może być dokonywana w sprzeczności do regulacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013, gdzie wskazano w sposób nie budzący wątpliwości, że działanie ma to na celu wykazanie korzyści z koncentracji produkcji i współdziałania producentów z danego sektora, wykazania możliwości uzyskania lepszej sytuacji konkurencyjnej w przypadku rozdrobnionych producentów, poprzez wykazanie znaczenia kryterium wielkości sprzedaży lub obrotów grupy w powiązaniu z liczbą jej członków.
Wspieranie grup producentów rolnych jest realizowane jako środki przejściowe dla nowych państw członkowskich a celem tego konkretnie działania, zakreślonego w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 jest: "wzmocnienie struktury instytucjonalnej w sektorze pierwotnej produkcji rolnej w celu wsparcia funkcjonowania producentów rolnych poprzez zachęcanie ich do tworzenia grup producentów rolnych i współpracy. W szczególności, celem jest dostosowanie produkcji prowadzonej w gospodarstwach członków grup producentów rolnych do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży oraz dostarczenie do odbiorców hurtowych".
Ponadto, działanie sprzyjać ma utworzeniu wspólnych zasad dotyczących informacji o produktach. Uzasadnieniem wprowadzenia tego działania stanowi charakterystyka gospodarstw rolnych, gdzie silny indywidualizm producentów, przy dużym rozdrobnieniu gospodarstw rolnych, ogranicza ich konkurencyjność, a dodatkowo polscy producenci rolni w niewielkiej skali podejmują wspólne działania na rynku. W szczególności, przewidywaną korzyść stanowią dostosowanie produkcji prowadzonej w gospodarstwach członków grup producentów rolnych do wymogów rynkowych, wspólne wprowadzanie towarów do obrotu, w tym przygotowanie do sprzedaży, centralizacja sprzedaży oraz dostarczenie do odbiorców hurtowych. Realizacja działania uzasadniona jest więc ze względu na rozdrobnioną strukturę polskiego rolnictwa, utrudniającą dostęp do rynku indywidualnym rolnikom i obniżającą ich siłę przetargową w negocjacjach z potencjalnymi klientami. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich ma stanowić próbę przeciwdziałania niskiej rentowności sektora rolnego oraz niskiego poziomu dochodów producentów rolnych wynikających z obiektywnych przyczyn związanych z nierównym tempem procesów koncentracji zachodzących w łańcuchu żywnościowym. Działanie w zakresie poprawy konkurencyjności sektora rolnego i leśnego - grupy producentów rolnych - docelowo ma mieć wpływ na zmniejszenie różnic strukturalnych, oraz pozwolić dostrzec korzyści ze współpracy nie tylko producentom, którzy zdecydowali się na takie działanie, ale również tym, którzy takiego działania nie podjęli. Organ następnie wskazał że pomoc udzielana jest, po spełnieniu warunków określonych przepisami prawa unijnego i krajowego, więc brak ich spełnienia nie daje podstaw do przyznania tej pomocy, szczególnie w świetle przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, który wyklucza możliwość wsparcia dla podmiotu, który sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, co w opinii organu zaistniało w przedmiotowej sprawie.
Dodatkowo rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dn. 23.12.1995 r.), stanowi w art. 4 ust. 3, iż działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa unijnego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 06.09.2012 roku (sygn. akt VIII SA/Wa 386/12) środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z 23.12.1995). Stosownie do ww. rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności.
O ile brak jest podstaw do kwestionowania spełniania przez Grupę formalnych warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, to w odniesieniu do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i na podstawie dostępnych informacji należy zakwestionować faktyczny powód powstania Grupy.
Dokonując analizy subiektywnego elementu zastosowania przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, mającej na celu wykazanie, że cały ciąg zdarzeń, poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, albowiem została ona powołana umową spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w dniu 19 kwietnia 2012 r. przez następujące osoby:
-M. G., syn H. i R. zam; (...), który objął 20 udziałów o łącznej wartości 1.000 zł;
-H. G., syn J. i J., zam. Ś. który objął 20 udziałów o łącznej wartości 1.000 zł;
-K. J. R., córka L.i J., zam. Ś., która objęła 20 udziałów o łącznej wartości 1.000 zł:
-A. G. – G., córka H. i R., zam. Ś., która objęła 20 udziałów o łącznej wartości 1000 zł.
- R. G., córka B. i W., zam. , która objęła 20 udziałów o łącznej wartości 1000 zł.
Z treści pkt 1 i 2 oraz § 2 umowy spółki wynika, że Spółka tworzy grupę producentów rolnych w rozumieniu ustawy GPR i została utworzona dla produktu ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych. W § 6 ust. 1 umowy zapisano, że siedzibą Spółki jest miejscowość Ś. G.
Zgodnie z § 32 ust. 1 umowy Zarząd Spółki składa się z trzech osób. Według pkt 1-3 w skład pierwszego Zarządu zostali powołani: M. G., jako prezes Zarządu, K. J.R., jako pierwszy wiceprezes Zarządu i A. G. – G. jako drugi wiceprezes Zarządu.
W dniu (...) czerwca 2012 r. Grupa została zarejestrowana jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością przez Sąd Rejonowy w O., VIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS: (...)) i na podstawie decyzji nr (...) z dnia (...) kwietnia 2013 r. Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał Grupie pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od dnia (...) luty 2013 r. do dnia (...) luty 2018 r.
W załączonym do wniosku o wpis do Rejestru Grup Producentów Rolnych Marszałka Województwa W. Planie działania przedstawiono następującą charakterystykę gospodarstw 5 członków.
|Imię i |Powierzchnia |Dotychczasowa |Budynki |Planowana wielkość produkcji w tonach, zboża/rzepak |
|nazwisko, |upraw w ha |wielkość |produkcyjne, | |
|firma |- brak |produkcji |ilość bez pow. -| |
|członka, nr | |- brak |brak | |
|producenta | | | | |
| | | | |
|G.R. |Pszenica |471,39 |128,87 ha |
|G. H. |Rzepak ozimy |16,96 |4,24 ha |
| |Pszenica |525,30 |38,57 ha |
|G. M. |Żyto |197,44 |34,12 ha |
| |Pszenica |3459,79 |386,05 ha |
| |Rzepak ozimy |555,83 |36,93 ha |
| |Kukurydza |1232,77 |416,43 ha |
|R. |Rzepak ozimy |8.00 |1,89 ha |
|J.K. | | | |
|A. G. G. |Rzepak ozimy |689,53 |64,45 ha |
| |Pszenica |167,05 |119,70 ha |
Jak wynika z powyższego zestawienia, powierzchnia upraw oraz produkcja K. R.jest znikoma w stosunku do pozostałych członków Grupy. Z przedstawionych przez Grupę w trakcie postępowania przed Organem I instancji wyjaśnień wynika, że K. R. dostarczyła do Grupy 0,11 % produktów, natomiast pozostali członkowie dostarczyli od 6,46 % do 57,82 %. Nie posiada ona niezależnej od osób trzeci bazy produkcyjnej. Ze złożonych oświadczeń oraz wyjaśnień też wynika, iż (...)M. G.Sp. j. wykonuje usługi rolnicze na rzecz m.in. K. R. oraz R. G.
Organ wskazał, iż K. R. dopiero w dniu (...) lutego 2012 r. uzyskała wpis do ewidencji producentów a zatem, jak to wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Organ I instancji, powyższą datę należy uznać za dzień rozpoczęcia produkcji rolniczej w zakresie produktu ze względu na który Grupa powstała. Nie sposób bowiem uznać, iż przedłożone w odpowiedzi na wezwanie Organu I instancji dokumenty w postaci dwóch faktur z 2012 r. dotyczących zakupu piskląt potwierdzają prowadzenie przez K.R. produkcji w zakresie produktu z uwagi na który Grupa powstała, tj. ziarna zbóż i nasion roślin oleistych. Ww. dokumenty potwierdzają wyłącznie prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, które to dokumenty mogłyby potwierdzać prowadzenie produkcji indyków, w ramach której to działalności K. R. należy do grupy Fermy "G" Sp. z o. o.
Skoro w 2012 r. K. R. po raz pierwszy złożyła wniosek obszarowy na działkę rolną będącą we współwłasności z M. G., to należy stwierdzić, iż powyższe okoliczności jednoznacznie potwierdzają rozpoczęcie przez K. R. produkcji w zakresie produktu ze względu na który Grupa powstała bezpośrednio przed powstaniem A. Sp. z o.o., tj. (...) kwietnia 2012 r.
Nawet gdyby przyjąć, iż to dzień wydania przez Marszałka Województwa W. decyzji o wpisie A. Sp. z o.o. do rejestru grup producentów rolnych, tj. dzień (...) lutego 2013 r. jest dniem w którym powstała Grupa, to nie należy zapominać, iż deklarację chęci utworzenia właśnie grupy producentów rolnych w postaci wniosku o wpis do rejestru grup producentów rolnych Grupa złożyła (...) grudnia 2012 r.
Wszystkie ww. okoliczności, daty i działania podejmowane przez osoby tworzące Grupę świadczą o konsekwentnym dążeniu do otrzymania płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych" pomimo braku realizacji celów działania.
Reasumując powyższe ustalenia Organ stwierdził, iż pomiędzy członkami grupy A. Sp. z o.o. zachodzą powiązania rodzinne, osobowe i kapitałowe, gdyż Spółka została zawiązana przez rodziców (byłe małżeństwo R. G.oraz; H. G.), dwoje ich dzieci (rodzeństwo M. G. oraz A.G.-G.) oraz osobę trzecią K. J. R., będącą wraz z M. G. wspólnikami i członkami Zarządu (K. J. R. - Wiceprezes, M. G. - Prezes) "(...)" M.G. Sp. j., do którego to podmiotu grupa dokonywała sprzedaży swojej produkcji.
Przesłanką potwierdzającą sztuczne stworzenie warunku posiadania przez grupę co najmniej 5 członków, jest ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie Spółki, który wskazuje, iż jej założenie było zaplanowanym działaniem, zamierzoną koordynacją, w ramach najbliższej rodziny.
Przedstawiona w Planie działania, charakterystyka, gospodarstw rolnych poszczególnych wspólników Spółki wskazuje, iż (zob. wyżej tabela ):
- dominujący potencjał miał M. G. który gospodarstwo rolne prowadził od (...).01.1998 r.;
pozostali członkowie grupy produkowali zdecydowanie mniej (najmniej K. R.) i przez cały okres preferencyjny zbliżone ilości.
Organ dostrzegł, że zgodnie z art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005, świadczenia udziela się w celu ułatwienia tworzenia i działalności administracyjnej grup producentów, celem dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji producentów, którzy są członkami takich grup, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.
Cytowane powyżej przepisy wskazują na cel, jakim jest ułatwienie organizowania się przez indywidualnych, samodzielnych producentów funkcjonujących na rynku (mimo braku określenia przez ustawodawcę minimalnego okresu prowadzenia działalności), w Grupy ułatwiające uzyskanie lepszej pozycji konkurencyjnej takich podmiotów, których celem jest m. in. wspólne wprowadzanie towarów do obrotu oraz centralizacja sprzedaży.
Organ wskazał, iż brak unormowań w zakresie konieczności potwierdzania przez członków Grupy prowadzenia działalności przed jej utworzeniem w przepisach obowiązujących w sprawach przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" nie oznacza, że pomoc w ramach przedmiotowego działania, może zostać przyznana w sytuacji, w której poszczególni członkowie, na potrzeby założenia grupy producentów rolnych, rozpoczynają działalność w branży, w której uprzednio żadnej działalności nie prowadzili. Dokonując interpretacji przepisów regulujących funkcjonowanie grup producentów nie można oczywiście tracić z pola widzenia istoty powołania "do życia" takiego tworu, który jest swoistym "przedłużeniem" działalności producentów rolnych określonych produktów. Grupy producentów tworzą bowiem wyłącznie producenci rolni określonego rodzaju produktu, w celach określonych w art. 2 ustawy GPR i w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005,czyli związanych w pewien sposób z działalnością produkcyjną w rolnictwie.
W ocenie Organu II instancji , utworzenie grupy producentów rolnych złożonych z 5 członków, z których 1 rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej bezpośrednio przed powstaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i prowadzi działalność wyłącznie na gruntach na których dotychczas inny członek Grupy prowadził działalność, będąc najmniejszym "ogniwem" w Grupie, z najmniejszą bazą produkcyjną, z najmniejszą produkcją w okresie członkostwa w Grupie wskazuje, iż w sprawie doszło do podziału jednego gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez, obejście przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grup producentów rolnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 642), dalej "rozporządzenie o tworzeniu GPR".
Zasadność powyższego podejścia ARiMR została potwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3538/14: "Należy zatem przyznać rację Organowi, że utworzenie grup producentów rolnych z 5 członków, z których 3 prowadzi działalność rolniczą wyłącznie na dzierżawionych gruntach, będących w posiadaniu wcześniej innego członka, i dopiero wraz z wydzierżawieniem gruntów rozpoczyna działalność rolniczą wskazuje, iż w sprawie doszło do podziału gospodarstwa celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa, związanych z ograniczeniami dotyczącymi wymaganej liczby 5 członków. Działanie, gdy poszczególni członkowie na potrzeby założenia grupy producentów rolnych rozpoczynają działalność w branży, w której uprzednio żadnej działalności nie prowadzili, a obiekty do produkcji uzyskali na skutek podziału nieruchomości pozostałych członków grupy, należy ocenić jako sprzeczne z celami prawa wspólnotowego i mające na celu ominięcie przepisów dotyczących ograniczeń w zakresie płatności, tj. ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. b rozporządzenie 1698/2005. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Skarżąca w sposób sztuczny stworzyła warunki do wypłaty pomocy (rozdrobniła produkcję i podzieliła gospodarstwo), a udzielenie jej w takiej sytuacji pomocy finansowej oznaczałoby - zgodnie ze stanowiskiem organu - uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. "
W myśl przepisu § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego, pomoc jest udzielana grupie producentów rolnych, zwanej dalej "grupą", która została utworzona ze względu na produkty lub grupę produktów, określonych w załączniku do rozporządzenia o tworzeniu gpr z wyłączeniem owoców i warzyw oraz owoców i warzyw przeznaczonych dla przetwórstwa. Wykaz produktów i grup produktów, dla których mogą być tworzone grupy producentów rolnych znajduje się w załączniku do ww. rozporządzenia. W ww. wykazie, dla grupy producenckiej, produkującej ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych ustalono, że minimalną liczbę członków grupy stanowi 5 członków, którzy muszą osiągnąć minimalną roczną wielkość produkcji towarowej na poziomie 750 ton.
Zgodnie z treścią wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt. V SA/Wa 187/15: "(...) ocena sprawy pozwala przyjąć wniosek, że dwaj członkowie Grupy, wydzierżawiając ziemię pozostałym trzem członkom Grupy zrezygnowali z częściowego prowadzenia własnej produkcji na rzecz wspomnianych członków, co raczej nie wpływało na zwiększenie mocy produkcyjnej Grupy. Wydaje się, że wydajność produkcji z powierzchni jednego hektara, nie jest zależna od tego, kto w danym momencie produkcję prowadzi. "
Takie utworzenie Grupy A. Sp. z o.o. doprowadziło do sytuacji przeciwnej do celu określonego w art. 35 ust. 1 lit. a) oraz lit b) rozporządzenia 1698/2005, tj. do sztucznego rozdrobnienia produkcji mającego na celu umożliwienie innym podmiotom rozpoczynającym działalność w zakresie produktu, ze względu na który Grupa powstała, wykazaniem się bazą produkcyjną oraz produkcją i umożliwić Stronie wypełnienie warunku minimalnej liczby członków Grupy. Bez rezygnacji M.G. z prowadzenia działalności rolniczej na będącej we współwłasności działce Grupa nie wypełniłaby warunku minimalnej liczby członków.
W przedmiotowej sprawie trudno doszukiwać się spełnienia przez Grupę celów, dla których Grupa została powołana. M. G. zawierając z J. R. umowę określającą sposób korzystania z będącej we współwłasności działki zrezygnował z częściowego prowadzenia własnej produkcji na rzecz innego członka Grupy. Podkreślić należy, iż na danym obszarze możliwa jest produkcja o określonej wielkości. W takim przypadku nie można mówić o koncentracji podaży oraz efektywności gospodarowania. Mając na uwadze powyższe, analiza akt sprawy dokonana na etapie odwoławczym, wykazała, iż w przedmiotowej sprawie nastąpiła decentralizacja produkcji, która de facto doprowadziła do decentralizacji sprzedaży.
Organ podkreślił, że skoro zgodnie z art. 2 ustawy GPR określone w nim podmioty prowadzące gospodarstwo rolne lub działalność rolniczą mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych, to jest jednoznaczne, że podmioty te "wchodząc" do Grupy wnoszą do niej swój dotychczasowy potencjał produkcyjny. Podzielenie się przez 2 członków Grupy zakresem produkcji dowodzi, że w istocie chodziło nie o samą produkcję i możliwość współpracy podmiotów tworzących Grupę w ramach wspólnego działania określonego zarówno w treści art. 35 ust. 1 rozporządzenia 1698/2005, jak i w treści art. 2 ustawy GPR, ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie płatności finansowej.
Mając na uwadze powyższe, zadaniem Prezesa ARiMR utworzenie Grupy było działaniem pozornym, mającym jedynie na celu uzyskanie wsparcia. W przedmiotowej sprawie nie można wskazać, iż Strona osiągnęła cele określone wskazane w rozporządzeniu nr 1698/2005.
Prezes ARiMR stwierdził, że Grupa wypełniła, zarówno obiektywny warunek do uznania, wskazujący na stworzenie sztucznych warunków do otrzymania pomocy, poprzez utworzenie Grupy niezgodnie z celami wskazanymi w art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia 1698/2005 oraz subiektywny warunek do uznania, poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel ominięcie warunku z art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005, a w dalszej kolejności powodowałoby uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.
Struktura organizacyjna Grupy, jak również poszczególnych członków Grupy oraz ewidentne powiązania osobowo-kapitałowe ułatwiły członkom Grupy porozumienie się w zakresie obejścia przepisów prawa.
Chronologia kolejnych zdarzeń poprzedzających utworzenie Grupy daje podstawy do stwierdzenia, że zamiarem osób zawiązujących Grupę było działanie mające na celu w pierwszej kolejności ominięcie warunku wskazanego w art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005, a w dalszej kolejności otrzymanie płatności w ramach działania "Grupy Producentów Rolnych". Zamiarem członków Grupy nie była zatem realizacja celów działania "Grupy producentów rolnych", a jedynie otrzymanie pomocy w ramach ww. działania, w sytuacji, gdy pomoc ta de facto nie należy się Grupie.
Organ ma prawo do weryfikacji kwestii układania stosunków pomiędzy podmiotami, co zostało wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1659/11, gdzie Sąd wskazał, iż mimo, że istnieje swoboda układania określonych stosunków gospodarczych, to jednak organy są zobowiązane do badania, czy stosunki te nie są układane w sposób sztuczny i w przypadku stwierdzenia takiego faktu, organ winien odmówić przyznania dofinasowania.
W ocenie Prezesa ARiMR, powyższe działania potwierdzają fakt stworzenia przez Grupę sztucznych i pozornych warunków sprzecznych z celami danego działania, mających jedynie na celu uzyskanie korzyści związanych z uzyskaniem wsparcia finansowego z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej udzielanego w ramach tworzenia grup producentów rolnych. Zatem Grupa w okresie referencyjnym trwającym od dnia (...) lutego 2016 r. do dnia (...) luty 2017 r., nie spełniła warunków do przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wobec czego należy odmówić przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych".
Odnosząc się zaś do zarzutów przedstawionych w odwołaniu Prezes ARiMR zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazał, że postępowanie w sprawie wsparcia finansowego w ramach działania "Grupy producentów rolnych" Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 udzielane jest zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego. Grupa producentów rolnych uzyskuje wpis do Rejestru Grup Producentów Rolnych. Następnie zgodnie z § 3 ust 3 rozporządzenia wykonawczego grupa producentów rolnych składa wniosek o przyznanie pomocy finansowej w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy, do rejestru właściwego, ze względu na siedzibę grupy do dyrektora oddziału regionalnego ARiMR. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie pomocy finansowej dyrektor oddziału regionalnego ARiMR wydaje decyzję w sprawie przyznania pomocy. Następnie grupa producentów rolnych składa wniosek o płatność. Postępowanie takie jest zgodne z art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy PROW, art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011, § 4 rozporządzenia wykonawczego, oraz art. 104 Kpa.
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc udzielana jest grupie producentów rolnych prowadzącej działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych, zgodnie z przepisami ustawy o gpr. Natomiast na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc dla grupy producentów rolnych wypłacana jest w formie rocznych płatności obejmujących okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie do rejestru grup.
Organy ARiMR wydając decyzję o płatności zobowiązane są sprawdzić, czy wnioskodawca został wpisany do rejestru grup producentów rolnych, jak również czy spełnia kryteria przyznania pomocy określone w przepisach unijnych oraz czy nie występują określone w przepisach unijnych przesłanki do odmowy wypłaty.
Powyższe podejście znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów, np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2392/13 stwierdzają, że: " Rację ma organ gdy wskazuje, że takie rozumienie decyzji o spełnieniu przez Grupę warunków prowadzenia działalności (ocenianej przez pryzmat spełnienia warunków art. 3 ustawy) prowadziłby do braku możliwości oceny działalności Grupy pod kątem praktycznego (nie zaś formalnego) spełnienia celu dla jakiego Grupa się zawiązała i została zarejestrowana, a zatem sam fakt rejestracji Grupy, a następnie wydanie decyzji o przyznaniu pomocy, pozbawiałby ARiMR możliwości badania zasadności wniosku o płatność w sposób merytoryczny. Ograniczając wspomniane badanie do badania wyłącznie formalnego, a w konsekwencji do braku możliwości badania, czy nie doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków wymaganych do otrzymania płatności. Należy wskazać w tym miejscu, że z przyczyn wskazanych powyżej, Sąd nie podziela stanowiska Skarżącej zaprezentowanego w piśmie procesowym z dnia (...) lutego 2014 r., co do bezwzględnie wiążącego znaczenia decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. o przyznaniu Grupie pomocy finansowej. Należy zaznaczyć, że decyzja o przyznaniu pomocy finansowej dokonywana jest po sprawdzeniu spełnienia przez Grupę określonych § 3 ust. 1 rozporządzenia wymogów formalnych, zaś wniosek o płatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności Grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania."
Ponadto, spełnianie przez Grupę warunków wpisu do rejestru prowadzonego przez Marszałka (obecnie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR) nie stoi na przeszkodzie badaniu przez ARiMR zasadności przyznania i wypłaty pomocy. Wynika to z faktu, iż wpisanie Grupy do rejestru grup producentów zależy od spełniania przez nią wymogów formalnych określonych w treści art. 3 ustawy GPR, zaś wydanie decyzji o przyznaniu pomocy wynika z przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Tymczasem badanie zasadności wypłaty pomocy za konkretny okres obejmuje ustalenie prawidłowości złożonego wniosku, jak również tego, czy spełnione są cele działania Grupy określone nie tylko przepisami krajowymi, ale i unijnymi.
Postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy, który zarazem jest warunkiem obligatoryjnym do przyznawania w kolejnych latach płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. Tak więc, składając wnioski o płatność ARiMR wszczyna nowe postępowanie administracyjne i w pierwszej kolejności dokonuje weryfikacji spełniania przez grupę warunków formalnych przyznania płatności, tj. czy Grupa spełnia warunki przyznania pomocy.
Organ podkreślił, iż dopiero na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie płatności ARiMR dokonuje szczegółowej analizy złożonych przez Stronę, w obu postępowaniach, dokumentów i dopiero wówczas może wywieść konkretne wnioski w zakresie stworzenia sztucznych warunków przez Stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie płatności przeprowadzana jest kontrola, m.in. w siedzibie Grupy, podczas której sprawdzane są dokumenty do których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy, które w połączeniu ze wcześniej złożoną dokumentacją dają całościowy ogląd sprawy.
Z postępowań sądowo-administracyjnych także wynika, iż co do zasady nie można uznać, że dokonanie płatności na skutek wcześniejszej wadliwej oceny przesłanek przyznania pomocy/płatności przez organ powinno przesądzać o przyznaniu płatności w kolejnych latach (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3885/15).
o
Biorąc pod uwagę przepis art. 6 Kpa, zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa, weryfikacja przyznania pomocy mogła nastąpić tylko w oparciu o przepis § 3 rozporządzenia wykonawczego, stąd też brak podstaw uznania, że decyzja nr ... z dnia ... stycznia 2018 r. o przyznaniu Spółce pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od 4 lutego 2016 r. do 3 lutego 2017 r. została wydana nieprawidłowo, wprowadzając w błąd Stronę o prawidłowości ich postępowania. Nawet podjęcie podejrzeń, wobec struktury podmiotowej Grupy, wobec treści przepisu § 3 rozporządzenia wykonawczego, nie daje możliwości odmowy przyznania pomocy.
Natomiast, wnioski o płatność w ramach działania "grupy producentów rolnych", ze względu na zakres wnioskowania i zakres danych, jakie obejmują oraz podstawy prawne do ich weryfikacji, zobowiązują organy agencji płatniczej, celem zapewnienia prawidłowego wydatkowania środków z EFRROW zgodnie z założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz z uwzględnieniem interesu finansowego Unii Europejskiej, podlegają szerszej weryfikacji, niż poprzedzające je wnioski o przyznanie pomocy finansowej czy ewentualnie wnioski o wyprzedzające finansowanie. O ile w postępowaniach poprzedzających postępowanie o przyznanie płatności dokonuje się weryfikacji spełniania wymogów formalnych uczestnictwa w określonym działaniu (organ nie podważa w żadnym zakresie spełniania przez Grupę wymogów formalnych), to przy weryfikacji pod kątem wydatkowania funduszy z budżetu unijnego, organ zobowiązany jest do uwzględnienia przepisów nakładających na niego dodatkowe obowiązki w celu ochrony interesów finansowych Wspólnoty, w związku z czym również uwzględnienia rozporządzeń, które nie są uwzględniane na etapie weryfikacji kwalifikowalności udziału w danym działaniu (konsekwencją czego jest decyzja o przyznaniu pomocy).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Organ II instancji stwierdził, że pomimo wydania decyzji przyznającej pomoc ARiMR miała prawo, a wręcz obowiązek ponownej kontroli wszystkich złożonych przez Stronę dokumentów i po ponownej analizie wydać decyzję zgodną zobowiązującymi przepisami prawa.
Podkreślić w tym miejscu również należy, iż Grupa nie wykazała, pomimo wystosowania przez Organ I instancji wezwania w tym zakresie, ażeby K. R. prowadziła produkcję produktu ze względu na który Grupa powstała przed powstaniem Grupy, tj. w dniu (...) kwietnia 2012 r.
K. R. dopiero w dniu (...) lutego 2012 r. uzyskała wpis do ewidencji producentów a zatem, jak wskazano to powyżej, powyższą datę należy uznać za dzień rozpoczęcia produkcji rolniczej w zakresie produktu ze względu na który Grupa powstała. Nie sposób bowiem uznać, iż przedłożone w odpowiedzi na wezwanie Organu I instancji dokumenty w postaci dwóch faktur z 2012 r. dotyczących zakupu piskląt potwierdzają prowadzenie przez K. R. produkcji w zakresie produktu z uwagi na który Grupa powstała, tj. ziarna zbóż i nasion roślin oleistych. Ww. dokumenty potwierdzają wyłącznie prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, które mogłyby potwierdzać wyłącznie prowadzenie przez K. R. rodukcji indyków, w ramach której to działalności należy do grupy Fermy "G." Sp. z o. o.
W 2012 r. K.R. po raz pierwszy złożyła wniosek obszarowy na działkę rolną będącą we współwłasności z M. G. Należy zatem stwierdzić, iż powyższe okoliczności jednoznacznie potwierdzają rozpoczęcie przez K. R. produkcji w zakresie produktu ze względu na który Grupa powstała bezpośrednio przez powstaniem A. Sp. z o.o., tj. (...) kwietnia 2012 r.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 Kpa, Prezes ARiMR nadmienił, że postępowanie w sprawie przyznania płatności regulowane ustawą PROW oraz wydanym na jego podstawie rozporządzeniem, jest postępowaniem szczególnym. Świadczy o tym, między innymi, treść regulacji zawartej w przepisie art. 21 ustawy PROW.
W świetle uregulowań art. 21 ustawy PROW Organ stwierdził, iż to nie na nim ciążył obowiązek poszukiwania dowodów w sprawie. Strona chcąc podważyć dokonane przez Organ I instancji ustalenia w kwestii stworzenia sztucznych warunków przez Grupę zobligowana była przedstawić w tym zakresie wiarygodne dowody, czego na żadnym etapie postępowania nie uczyniła. Organ zaś wykazał, że Grupa stworzyła sztuczne warunki sprzeczne z celami określonymi w art. 35 ust. rozporządzenia nr 1698/2005.
Należy bowiem wskazać, że w postępowaniu w sprawach dotyczących przedmiotowych płatności obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kpa. W myśl art. 21 ust. 2 ustawy PROW z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w odpowiednich przepisach Unii Europejskiej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kpa chyba, że przepisy ustawy, stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z ust. 2 pkt 1 i 2 art. 21 ustawy PROW w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy PROW strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Przepis ten modyfikuje zatem obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2327/13).
Organ administracji publicznej jest natomiast obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa. To nie organ administracji publicznej, a wnioskodawca, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z dnia: 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10; 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 88/11).
Zdaniem Prezesa Organ I instancji szczegółowo przedstawił fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także wyjaśnił przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Jednocześnie Strona w złożonym odwołaniu nie wykazała aby poczynione przez Organ I instancji ustalenia były niezgodne ze stanem faktycznym. Stąd nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z treści art. 21 ustawy PROW wynika, że organ działa na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 Kpa. W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 7 , 77 § 1 Kpa nie są zasadne.
W przedmiotowej sprawie Organ I instancji przeprowadził postępowanie w oparciu dokumenty oraz twierdzenia przedstawione przez Stronę. Ponadto, dokonał ustalenia stanu faktycznego w oparciu o ogólnie dostępne w rejestry publiczne (KRS), wiadomości posiadane przez Organ z urzędu. Fakt nieuznania dowodów przedstawionych przez Stronę oraz wskazania powodów ich nie uwzględnienia, nie może być traktowany jako przeprowadzenie postępowania niezgodnie z zasadami określonymi w art. 21 ustawy PROW.
Obowiązkiem Organu jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Organu odwoławczego miało miejsce w sprawie. Organ I instancji odniósł się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonał oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia. W zaskarżonym rozstrzygnięciu wyjaśnił również dlaczego nie dał wiary dowodom zgłaszanym przez stronę.
Organ podkreślił, iż decyzja z dnia (...) stycznia 2018 r., nr (...) zawiera wszystkie obligatoryjne elementy określone w art. 107 Kpa, w szczególności nie narusza § 3 cytowanego przepisu, bowiem należycie i wyczerpująco wskazuje okoliczności faktyczne i prawne, którymi kierował się organ wydając tego rodzaju rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do wniosku Strony o dopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach spraw z lat poprzednich dotyczących przyznania pomocy oraz przyznania płatności Grupie za I i II rok działalności Grupy na okoliczność posiadania wyodrębnionego potencjału produkcyjnego członków Grupy oraz faktycznego ponoszenia przez członków grupy kosztów produkcji Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 78 § 1 Kpa , żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Jak wynika z wyroku WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 763/14 "(...) w wypadku stwierdzenia stworzeniu sztucznych warunków dla uzyskania pomocy w jednym roku działalności grupy, to brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do dokonania płatności w następnym okresie działalności grupy. Powyższe wynika z treści cytowanego art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, który wskazuje, że nie udziela się pomocy beneficjentom, którzy stworzyli sztuczne warunki wymagane do otrzymania takiej pomocy. Skoro pomoc w myśl art. 35 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 udzielana jest przez okres pierwszych 5 lat, to należy wywieść, że w wypadku ustalenia, że sztucznie stworzono warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, to pomoc taka nie może być udzielana zarówno w roku dokonania takiego stwierdzenia, jak i w latach następnych ".
Należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie, w okresie za który został złożony wniosek o płatność, tj. w okresie od dnia (...) luty 2016 r. do dnia (...) luty 2017 r. utrzymuje się stan ustalony w sprawie wniosku Grupy za poprzednie okresy pomocy, tj. za okres od dnia (...) luty 2015 r. do dnia (...) luty 2016 r.
Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że co do zasady nie można uznać, że dokonanie płatności na skutek wcześniejszej wadliwej oceny przesłanek przyznania pomocy/płatności przez organ powinno przesądzać o przyznaniu płatności w kolejnych latach (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3885/15).
Mając na uwadze wskazane powyższe, Organ odwoławczy nie uznał za zasadne uwzględnienia wniosku Strony o dopuszczenie dowodów z ww. dokumentów, z uwagi na fakt, iż okoliczności na potwierdzenie których miałyby zostać dołączone, są w opinii Organu nieistotne dla przedmiotowego postępowania. Ustalenia ARiMR zarówno w III jak i IV roku działalności Grupy wskazują, iż w przypadku Grupy doszło stworzenia sztucznych warunków celem otrzymania płatności na etapie tworzenia Grupy a zatem fakt przyznania płatności w latach poprzednich wskazuje jedynie na nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, dowodowego przez Organ I instancji, które nie wykazało okoliczności uzasadniających stwierdzenie sztucznych warunków, pomimo, iż istniały zarówno w I jak i II roku działalności.
Odnosząc się z kolei do zarzutu Strony dotyczącego naruszenia przez Organ I instancji art. 77 § 4 Kpa., zgodnie z którym fakty powszechnie znane oraz fakty znane Organowi z urzędu nie wymagają dowodu, a fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie, Prezes wskazał, iż zgodnie z utrwalonym na gruncie art. 10 Kpa orzecznictwem zarzut naruszenia tego przepisu przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składaniu wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z 18.05.2006 r., II OSK 831/05, ONSA WSA 2006/6, poz. 157), np. że "niewydanie i niedoręczenie jej zawiadomienia, o którym mowa przed wydaniem decyzji, uniemożliwiło jej na przykład zgłoszenie wniosków dowodowych o przesłuchanie w charakterze świadka danej osoby" (vide postanowienie NSA z 22.03.2012 r., II GSK 431/12, LEX nr 1145527).
Strona nie wykazała ażeby niezakomunikowanie Stronie przez organ faktów znanych organowi z urzędu uniemożliwiło dokonanie jej konkretnych czynności procesowych.
Organ II instancji podkreślił, iż ARiMR stoi na straży ochrony wydatków pochodzących ze środków publicznych, w tym środków pochodzących z UE. Zgodnie z art. 74 rozporządzenia nr 1698/2005 w celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Wspólnoty Państwa Członkowskie przyjmują wszystkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne zgodnie z art. 9 ust. 1 rozporządzenia nr 1290/2005. Środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej finansowane są z budżetu UE, w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2988/95. Środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2012 r., V SA/Wa 1732/11).
W skardze - postulującej uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego - zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 21 ust 2 pkt 2 ustawy PROW przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i bezzasadne przyjęcie, że jeden z członków Grupy – M. G. dokonał podziału swojego gospodarstwa i zrezygnował z produkcji na rzecz innego członka grupy (K. R.) by umożliwić Grupie spełnienie warunku minimalnej liczby członków oraz, że K.R. rozpoczęła prowadzenie działalności z dniem wpisu do ewidencji producentów rolnych bezpośrednio przed założeniem grupy tj. bezpośrednio przed (...) kwietnia 2012 r. w sytuacji, gdy okoliczności te nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i pozostają w sprzeczności z treścią wyjaśnień składanych przez Grupę, które zostały przez Prezesa ARiMR pominięte,
2. art. 21 ust. 3 ustawy PROW poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że tylko na stronie leży ciężar udowodnienia faktów i że to strona ma obowiązek bronić się przed wnioskami wywiedzionymi przez organ przedstawiając stosowne dowody w sytuacji, gdy to Organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na Organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków,
3. art 80 Kpa w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy PROW przez niewłaściwe zastosowanie i niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego stwierdzenie, że utworzenie grupy producentów rolnych z 5 członków, z których 1 członek rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej w obszarze produktu ze względu na który Grupa powstała, 9 miesięcy przed jej utworzeniem, na gruntach będących współwłasnością z innym Członkiem Grupy, z którym łączy go umowa quoad usum oznacza, że doszło do rezygnacji z produkcji przez M. G.i tym sposobem rozdrobnienia produkcji oraz założenie, że powyższe działanie miało na celu obejście przepisów prawa stanowiących o minimalnej ilości członków Grupy, podczas gdy obowiązująca strony umowa quad usum zawarta (...) grudnia 2008 r. (prawie 3 i pół roku wcześniej) przewidywała, że na gruntach będących we współwłasności M.G. będzie prowadził działalność rolniczą do dnia (...) sierpnia 2011 r. dokonując zabiegów agrotechnicznych na nowe zasiewy miała rozpocząć działalność K. R., która w rzeczywistości tę działalność w tym okresie rozpoczęła.
4. art. 11 w zw . z art.107 § 3 Kpa w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy PROW poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak wyjaśnienia przez Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w jaki sposób rzekomo występujące po stronie Skarżącej dowody stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania płatności w postaci świadomej rezygnacji z produkcji przez M. G.nastawionej na obejście prawa, wystąpienia dysproporcji w wielkości produkcji sprzedanej do Grupy wśród członków, czy też występowania powiązań rodzinnych, osobistych i kapitałowych pomiędzy członkami Grupy opisane w zaskarżonej decyzji powodują niemożność osiągnięcia celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia Rady (WE) z dnia 20 września 2005 r. nr 1698/2005,
5. art. 78 §1 i 2 oraz art. 77§4 Kpa poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, mimo iż strona wielokrotnie składała wnioski o dołączenie do akt sprawy dotyczącej IV roku działalności grupy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy dotyczącej wniosku o pomoc, wniosku o płatność za I rok działalności grupy, wniosku o płatność za II rok działalności grupy, a które dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak również nieprzeprowadzenie pozostałych przyjętych przez organ z własnej inicjatywy dowodów w sposób przewidziany przepisami prawa, bez zakomunikowania stronie jakiego rodzaju dowody zostały dołączone do materiału dowodowego akt sprawy dotyczącej IV roku działalności Grupy,
6. art. 75 § 1 Kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Organ, że decydujące dla uznania braku stworzenia przez Grupę sztucznych warunków mogło by być wykazanie jednej okoliczności i udowodnienie, że K. R. ma znacznie większą produkcję niż wykazana we wniosku i w planie, co nie znajduje poparcia w przepisach krajowych i unijnych normujących wymogi dla funkcjonowania grupy,
7. art. 16 § 1 Kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w bezpodstawnym kwestionowaniu funkcjonującej Spółki jako grupy producentów rolnych zgodnie z celami, dla których została utworzona, w sytuacji gdy zastrzeżeń takich Organ nie zgłaszał wydając ostateczne decyzje o przyznaniu pomocy, a także o przyznaniu płatności za I i II rok funkcjonowania Grupy będąc już wcześniej w posiadaniu materiału dowodowego ocenianego w zaskarżonej decyzji,
8. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa przez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie w
mocy decyzji Dyrektora W. OR ARiMR w O. z dnia (...) stycznia 2018 r. nr (...) w sytuacji, gdy w/w decyzja powinna podlegać uchyleniu i orzeczeniu przez Prezesa ARiMR co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej środków finansowych tytułem wsparcia w ramach działania "Grupy producentów rolnych" (ewentualnie przyznanie płatności w zmniejszonej wysokości), które to naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadziły do poczynienia wadliwych ustaleń obydwu Organów, co do spełnienia wynikającej z art. 60 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 przesłanki istnienia obiektywnych i subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków nie może zostać osiągnięty cel wsparcia określonych w art. 35 ust 1 lit a i b rozporządzenia nr 1698/2005.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 60 rozporządzenia 1306/2013, w zw. z art 4 pkt 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez błędną subsumcję i w efekcie zastosowanie go w niniejszej sprawie, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby Spółka podjęła działania skierowane wyłącznie na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku, poprzez stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści nienależnej finansowej,
2. art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ustalenie, że w odniesieniu do Grupy dwa z trzech celów systemu wsparcia nie zostały osiągnięte,
3. art 65 § 1 i 2 K.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, (brak zastosowania) i dokonanie przez Organ interpretacji treści umowy quoad usum z dnia 30.12.2008 r. a także umowy z dnia 16.08.2011 r. zawartych między współwłaścicielami M. G.i K.R. w sposób nie tylko sprzeczny z ich dosłownym brzmieniem, ale pomijający intencję Stron w kontekście zamiaru i celu zawarcia przedmiotowej umowy, poprzez uznanie, że M.G.zrezygnował z prowadzenia działalności rolniczej na działce będącej we współwłasności podczas, gdy zaprzestanie działalności rolniczej na działce o nr (...) wynikało z natury stosunku prawnego i faktycznego między stronami umowy i obowiązku stron do rzetelnego wykonywania umowy.
4. § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 2 i 3 ustawy GPR przez:
bezpodstawną odmowę przyznania Grupie płatności za IV rok działalności Grupy przy jednoczesnym wcześniejszym przyznaniu pomocy Grupie na 5 lat;
bezpodstawną odmowę przyznania Grupie płatności z tego powodu, że Skarżąca jako grupa producentów rolnych nie spełnia wymagań stawianym grupom producentów rolnych określonych w w/w przepisach, w sytuacji gdy Skarżąca spełnia wszystkie warunki formalne wynikające z tego przepisu do przyznania płatności i została wpisana do rejestru grup producentów rolnych Województwa W. na podstawie decyzji Marszałka Województwa, którą to decyzją Prezes ARiMR jest związany w zakresie ustaleń co do spełnienia przez Skarżącej wymogów formalnych co do uzyskania płatności w ramach działania na wsparcie grup producentów rolnych;
bezzasadne przyjęcie, że dysproporcje pomiędzy wielkością produkcji sprzedanej do Grupy przez poszczególnych jej członków świadczą o stworzeniu przez Grupę tzw. sztucznych warunków do uzyskania płatności, w sytuacji, gdy występujące dysproporcje były znane Organowi I instancji z urzędu, a po drugie o ile występują, to nie mają wpływu na przyznanie pomocy w ramach w/w działania, lecz na jej wysokość;
pozbawioną podstaw ocenę, że skala prowadzonej działalności przez K. R. jest pozbawiona uzasadnienia w działalności Grupy ponieważ jest najmniejszym ogniwem, w sytuacji gdy skala działalności nie wpływa na ocenę spełnienia przez Grupę warunków formalnych do uzyskania płatności, gdyż Organ jest związany w tym zakresie decyzją Marszałka Województwa W. o wpisie Skarżącej do Rejestru Grup Producentów Rolnych Województwa W. i nie ma kompetencji do oceny czy Skarżąca spełnia wymogi stawiane grupom producentów rolnych w przepisach ustawy GPR ani do oceny ekonomicznego uzasadnienia działalności poszczególnych członków Grupy, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że Organ II instancji bezpodstawnie zakwestionował spełnienie celów, dla których Grupa powinna być powołana, przez co nie może ona spełnić celów wsparcia określonych w art. 35 ust 1 lit a) i b) rozporządzenia nr 1698/2005.
W uzasadnieniu wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi.
W odpowiedzi na skargę - żądając jej oddalenia - pominięto argumentację zbieżną z motywami wydanymi w sprawie decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie trzeba podkreślić, że Organ II instancji dostrzegł, iż "w przedmiotowej sprawie, w okresie za który został złożony wniosek o płatność, tj. w okresie od dnia (...) luty 2016 r. do dnia (...) luty 2017 r. utrzymuje się stan ustalony w sprawie wniosku Grupy za poprzednie okresy pomocy, tj. za okres od dnia (...) luty 2015 r. do dnia (...) luty 2016 r." W konsekwencji również uzasadnienie Sądu powielać będzie argumentację poczynioną w motywach wyroku z tej samej daty- co niniejsze rozstrzygnięcie- o sygn. V SA/Wa 1618/18.
Przede wszystkim – in principio, podobnie jak w motywach sprawy o sygn. V SA/Wa 1618/18 - zwrócić uwagę należy na jakość poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Nie mogą one abstrahować od ujawnionych w sprawie okoliczności, które wskazują na tezę przeciwną aniżeli prezentują obecnie Organy obu instancji, że również w tej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków celem uzyskania płatności za IV rok działalności Spółki. Pamiętać należy, a wynika to już z uzasadnienia decyzji Organu I instancji, że Skarżąca – stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy UGR – została w dniu (...).02. 2013 r. decyzją Marszałka Województwa W. wpisana do rejestru grup producentów rolnych, a kilka lat później Dyrektor Agencji Rynku Rolnego w O. potwierdził spełnienie warunków uznania zaświadczeniem z dnia (...).03 2017 r. nr (...). Fakty te - a zarazem ustalenia Organu I instancji - dowodzą, iż dwa różne Organy administracji publicznej – na przestrzeni kilku lat - nie dopatrzyły się stworzenia sztucznych warunków celem pozyskania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej PROW na lata 2007- 2013. Wówczas – patrz tabela nr 1 w niniejszym uzasadnieniu – ab initio wskazano między innymi nazwiska osób, które będą tworzyli Grupę i wielkość planowanej produkcji zbóż, w tym rzepaku, a więc skala produkcji K. R. już w chwili złożenia wniosku o wpis była Organom znana i bezproblemowo została zaakceptowana; Grupę zarejestrowano, a wielkość uprawianej przez K. R. nie przeszkadzała wypłacie Grupie środków za dwa pierwsze lata funkcjonowania.
Rzetelność wywodów (a zarazem argumentacji) wymaga, by podkreślić także fakt, iż wskazany wyżej rodzaj pomocy przyznano Grupie za dwa pierwsze lata działalności, a zatem poczynione w tych sprawach ustalenia (zwłaszcza załączone do spraw dowody, które dały asumpt Organom do wydania pozytywnych decyzji) winny stanowić podstawę do podjęcia weryfikacji zasadniczych tez prezentowanych przez Organy odmawiające przyznania Skarżącej pomocy finansowej za IV rok działalności. Zwrócić też uwagę należy na krytyczną argumentację Sądu poczynioną w sprawie V SA/Wa 1618/18; wynika z niej, że Sąd nie podzielił argumentacji Prezesa ARiMR i z tej racji zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR uchylił.
W kontekście treści pomieszczonych w uzasadnieniu skargi, zobowiązać należy Prezesa ARiMR – również w niniejszej sprawie - do przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, a mianowicie dopuszczenia dowodu z akt odnośnie wydania pozytywnych decyzji za dwa pierwsze okresy funkcjonowania Grupy i przyznanych płatności, a nie tylko z wydanych w sprawach pozytywnych rozstrzygnięć, celem ustalenia, jakie dokumenty wówczas tam przedłożono, że wydano decyzje satysfakcjonujące stronę i czy - jak twierdzi Skarżąca w motywach skargi - zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwala czynić ustalenia faktyczne wskazujące na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności. Innymi słowy idzie o ustalenie, czy trzy Organy – wydając pozytywne akty administracyjne ( trzy decyzje i jedno zaświadczenie ) - myliły się błędnie oceniając stan faktyczny a dopiero Dyrektor W. OR AR i MR i Prezes AR i MR "odkryli" rzeczywisty cel działania członków "A." sp. z o.o. przy okazji złożonego kolejnego wniosku o przyznanie pomocy finansowej za III i IV rok działalności.
W tym kontekście - analizując akta przedmiotowych spraw - konieczne będzie ustalenie, czy podjęto jakiekolwiek działania na rzecz wzruszenia wydanych pozytywnych aktów administracyjnych. W ocenie Sądu ma to istotne znaczenie w kontekście poszanowania zasady praworządności, albowiem – by być konsekwentnym – i wydając negatywne rozstrzygnięcia ( za III i IV rok działalności ) musiały przyjąć, że sztuczne warunki dla pozyskania pomocy finansowej stworzono od samego początku, tj. najpóźniej w chwili składania wniosku o dokonanie wpisu do rejestru grup producentów rolnych, który zaowocował wydaniem pozytywnej decyzji przez Marszałka Województwa W., o czym obszernie niżej.
In concreto konieczne będzie ( w niniejszej sprawie) wyjaśnienie – poprzez analizę dowodów zgromadzonych w sprawach pozytywnie rozstrzygających żądania Skarżącej w zestawieniu z dowodami zgromadzonymi w niniejszej sprawie, będących odpowiedzią na działania podejmowane przez Organy z urzędu i wynikające z aktywności Grupy – co legło u podstaw przyjęcia koncepcji aby wydać negatywną decyzję o odmowie przyznania pomocy za IV rok działalności Spółki. Oprócz analizy dokumentów wskazać należy na potrzebę dogłębnej oceny składanych wyjaśnień.
Tak więc analiza okoliczności, w sprawach w których wydano decyzję pozytywne, mają także znaczenie – z racji ich ostateczności – dla kształtowania sytuacji prawnej podmiotu , który nabył określone prawa (słusznie nabyte i przez nikogo nie zanegowane w trybie przewidzianym w Kpa). Nie można bowiem tolerować sytuacji, że bez wzruszenia ostatecznych decyzji te prawa – bez wątpinia słusznie nabyte – są negowane pod zarzutem błędnego ich przyznania i potrzeby rzekomej "weryfikacji" tamtych ustaleń. W ocenie Sądu można przyjąć, że beneficjentowi należy odmówić przyznania płatności za IV rok działalności Spółki, ale tylko, o ile na przestrzeni tego okresu stworzył taką sytuację, w której doszło do nieprawidłowości. W ocenie Sądu – bez wzruszenia wcześniej wydanych decyzji w sposób prawem przewidziany - nie można powoływać się na ich rzekomo "wadliwe podjęcie" gdyż jest to działanie całkowicie bezprawne i nie przystoi organom administracji publicznej (patrz na mogące zostać wykorzystane regulacje dot. wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji itp., które Organy mogą stosować w ramach poszanowania konstytucyjnej zasady praworządności; twierdzenie Organów o rzekomych nieprawidłowościach towarzyszących decyzjom pozytywnym – bez zamiaru ich wzruszenia w trybach w/w. – i wyciąganie z tego faktu negatywnych skutków jest rażącym bezprawiem ! Nie daje się bowiem stronie jakiejkolwiek szansy i sposobności do obrony swoich praw. We wskazanych trybach istnieje możliwość złożenia przez stronę np. odwołania, a nawet skargi i skargi kasacyjnej, zaś praktyka proponowana przez Organy – przyznająca sobie możliwość oceny, które decyzje ostateczne są nieprawidłowe i z tej racji wyciąganie daleko idących konsekwencji – jest całkowicie bezprawną praktyką, na pograniczu rażącego naruszenia prawa).
Z urzędu Sądowi wiadomo, że w sprawie Grupy wydano pozytywne decyzje w zakresie pomocy finansowej za I i II rok działalności i uczynił to ten sam Organ, który orzekał w niniejszej sprawie. Próżno jednak szukać w zaskarżonych decyzjach – choć dysponuje on aktami także tych spraw – wskazania konkretnych dowodów, które Organ ten błędnie ocenił przyznając świadczenia za I i II rok w zakresie dofinansowania. Trzeba sobie uzmysłowić, że okoliczności, które aktualnie ocenia się negatywnie – o czym obszernie niżej – były oceniane pozytywnie nie tylko przez Organy AR i MR ale także i te decydowały o wpisaniu Grupy do rejestru (Marszałek ) i pozytywnie zweryfikowały ten wpis w 2017 r .
(Dyrektor ARR w O. ).
Prawo do błędu – jak chce Organ I i II instancji – oczywiście istnieje ale weryfikacja decyzji wadliwej może nastąpić w sposób prawem przewidziany ; tryby nadzwyczajne wymagają jednak przeprowadzenia określonego postępowania. Przerasta wyobrażenie Sądu sytuacja w której nagle dokonuje się odmiennej oceny tych samych okoliczności, znanych już przez Marszałka Województwa, ze wskazaniem, iż dokonał on wadliwych ustaleń nie decydując się na wzruszenie wydanych aktów administracyjnych tak przez inne Organy, jak też własnych ( w zakresie pomocy finansowej za I i II rok płatności).
Kolejnym - a zarazem istotnym uchybieniem, które należy dostrzec z urzędu - jest kwestia ponownego rozpoznania przez Organ II instancji. Nie trzeba tutaj przekonywać nikogo do tego, że nawet gdyby Strona w odwołaniu tylko okazała niezadowolenie z rozstrzygnięcia, to na Organie ciąży obowiązek dokonania ustaleń faktycznych w najdrobniejszych szczegółach; niedopuszczalne jest pomijanie istotnych okoliczności, które mają znaczenie w sprawie, a także odsyłanie do motywacji, którą poczynił Organ I instancji.
Warto zwrócić uwagę – w ślad za poglądami doktryny i orzecznictwem – że Organ II instancji na nowo rozpoznaje sprawę, zwłaszcza krytycznie odnosząc się do ustaleń pierwszoinstancyjnych ( które może zaakceptować – kiedy się z nimi zgadza lub zanegować, kiedy są błędne ). Nie może ich jednak przemilczać, bo wtedy są one niezrozumiałe i – w ocenie Sądu - nieweryfikowalne.
Jeżeli zatem przyjrzymy się motywom decyzji Organu II instancji, to za przesłanki do wydania decyzji negatywnej w przedmiocie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej uznano:
a) powiązania osobowe (rodzinne) i kapitałowe członków grupy ( str. 7, 10 decyzji): " struktura organizacyjna grupy, jak również poszczególnych członków Grupy oraz ewidentne powiązania osobowo – kapitałowe ułatwiły porozumienie się w zakresie obejścia przepisów prawa."
b) potencjał produkcyjny i jego wykorzystanie ( str. 8 i nast. decyzji), w ramach którego Organ analizował wykorzystanie działki będącej przedmiotem współwłasności K. R. i M. G. o nrze ew. (...) i pow. 2,3414 ha dochodząc do wniosku : "utworzenie grupy producentów rolnych złożonych z 5 członków, z których 1 rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej bezpośrednio przed powstaniem Spółki i prowadzi działalność wyłącznie na gruntach, na których dotychczas inny członek Grupy prowadził działalność, będąc najmniejszym >> ogniwem<< w Grupie, z najmniejszą bazą produkcyjną i produkcją, co wskazuje, iż w sprawie doszło do podziału gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów ". W efekcie – na etapie odwoławczym ustalono, że "w przedmiotowej sprawie nastąpiła decentralizacja produkcji, która de facto doprowadziła do decentralizacji sprzedaży."
Jednak– przy tak poważnym "zarzucie" – Organ nie podjął żadnych działań na rzecz wzruszenia wcześniej wydanych decyzji (za I i II rok funkcjonowania Grupy), co świadczy o tym, iż sam tego zarzutu nie traktuje poważnie.
Dokonując zaś analizy motywów decyzji Organu II instancji w zestawieniu z uzasadnieniem decyzji Organu I instancji – co do modyfikacji stanowiska - wskazać należy, że w II instancji pominięto ( a szeroko wątki te eksponowano w motywach rozstrzygnięcia Organu I instancji )zagadnienie:
a) formy wprowadzenia towarów na rynek;
b) wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych;
c) naprzemiennego korzystania z puli działek;
Oceniając powyższe zestawienie zastanowić się należy, czy Prezes rezygnując z tych wątków przemawiających za wydaniem decyzji negatywnej (opisanych w pktach a-c) de facto uznał ich bezzasadność, czy jednak zaaprobował poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy. Sąd przyjmuje, że pominięcie tych wątków w zaskarżonej decyzji oznacza, że celowo zrezygnowano z ich uznania za przesłanki do wydania decyzji negatywnej. Natomiast tę podstawę stanowią wyżej pomieszczone przesłanki opisane w pktach a i b.
Sąd jednak – niekiedy - nawiąże swoje wywody także do tych przesłanek, które zostały wskazane w motywach decyzji Organu I instancji, a pominięte zostały w uzasadnieniu drugoinstancyjnym, o ile to będzie miało pośrednie znaczenie dla wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia. W tym kontekście Sąd zwraca uwagę, że grupa producentów rolnych "A." sp. z o.o. została uznana za grupę producentów rolnych przez Marszałka Województwa W. Uzyskała ponowne - kilka lat później - stwierdzenie spełnienia warunków uznania od Dyrektora OT Agencji Rynku Rolnego, zgodnie z przepisami ustawy GPR. Wśród warunków wpisania grupy do rejestru jest między innymi ustalenie, czy tworzą ją producenci rolni w celach określonych w art. 2 ( art.3 ust. 1 pkt 1 GPR), oraz czy przynależność do jednej grupy wyklucza przynależność do innej grupy producentów danego produktu ( art.4 ust.1 pkt 3). Nie należy więc do kompetencji Prezesa AR i MR ocenianie wsteczne (co mieściło się w kompetencjach Marszałka i Dyrektora OT ARR) tych przesłanek, jako mających wpływ na stwierdzenie tworzenia sztucznych warunków, gdyż spełnianie warunków do tworzenia grupy może być przesłanką skreślenia grupy z rejestru grup producentów na podstawie art.11 ustawy GPR. Dotyczy to również spełnienia przez grupę celów określonych w art. 2 ustawy GPR, tj. dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności gospodarowania, planowania produkcji, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych , a także ochrony środowiska.
Przypisanie M. G. i członkom Grupy zamierzonego rozdrobnienia produkcji, by obejść prawo nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym. Jak wyżej zostało wskazane obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 09 lutego 2017 r, sygn. akt II GSK 1572/15 wskazał, że "Zamiar stanowi przecież element, który towarzyszy czynności na etapie zawiązywania grupy. Wobec tego to na tę chwilę należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i okoliczności oceniać towarzyszące powstaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia. Wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną, elementu subiektywnego w postaci procesu sztucznego tworzenia warunków przejawiającego się w dekoncentracji produkcji nie sposób zatem utożsamiać, co stanowi istotę argumentacji zarzutu kasacyjnego błędnej wykładni art 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, z celami wsparcia wymienionymi w tym przepisie. Odwołanie w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 do celów wsparcia, w tym określonych w art 35 ust 1 rozporządzenia nr 1698/2005, co wymaga łącznego ich zastosowania w procesie oceny sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, nie uprawnia do dowolnego traktowania celów wsparcia i ich rozszerzania w drodze wykładni, a do tego w istocie zmierza skarga kasacyjna, skoro skarżąca kasacyjnie podnosi, że w ramach celów określonych w art 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 mieści się również koncentracja czy zapobieżenie dekoncentracji produkcji. Zamknięty katalog celów wsparcia, nie obejmujący dekoncentracji/koncentracji produkcji (lecz m.in. koncentrację sprzedaży), jest natomiast powiązany z elementem obiektywnym i w ramach tego elementu jest oceniany. Badanie w okolicznościach danej sprawy elementu obiektywnego zmierza do tego, czy na skutek sztucznego stworzenia warunków przyznania wsparcia nie będą mogły zostać osiągnięte cele związane z określoną działalnością".
W tym kontekście wymaga wyjaśnienia kolejna istotna kwestia: otóż M. G. i K. R. zawarli umowę quoad usum w 2008 r. i M. G.był zobowiązany umowę wykonać. Zgodnie z umową zakończył korzystanie z działki nr (...) z dniem (...) sierpnia 2011 r. dokonując zbioru zasiewów. Tak więc rezygnacja z produkcji podyktowana była koniecznością wykonania umowy zgodnie z jej treścią (zgodnie z art. 354 k.c.). Zgodnie z treścią zobowiązał się również wykonać umowę z dnia (...).08.2011 r. Nie można zatem uznać, że M. G. i K. R. swoim działaniem ułożyli stosunki prawne i faktyczne inaczej niż w typowych okolicznościach. To była typowa okoliczność ustalenia między współwłaścicielami sposobu z korzystania z nieruchomości.
W ocenie Sądu brak jest w niniejszej sprawie podstaw do stawiania zarzutu braku samodzielności K.R., jako członka Grupy, którą Organy widzą w najmniejszej produkcji jako członka grupy, w braku własnej bazy produkcyjnej, w rozpoczęciu działalności bezpośrednio przed powstaniem grupy na gruntach będących we współwłasności z innym członkiem grupy. Uchylając decyzję Dyrektora OR Prezes ARiMR w decyzji z dnia (...).11.2017r. dostrzegł, że "brak jest w niniejszej sprawie podstaw do stawiania zarzutu braku samodzielności K. R. (...) z uwagi na współwłasność z M. G. działki na której prowadzi działalność rolniczą."
W kontekście ustaleń poczynionych w sprawie V SA/Wa 1618/18 wskazać należy, iż w dniu (...).10.2017 r. Grupa wyjaśniła, że K. R. samodzielnie rozpoczęła uprawę w sierpniu 2011 r., po zbiorze plonów przez M. G., który zgodnie z umową quoad usum z dnia (...).12.2008 r. korzystał ze wspólnej nieruchomości do (...).08.2011 r. Grupa przedłożyła Organowi I instancji zaświadczenie KRUS z dnia (...).10.2017 r., z którego wynika, że K.R. podlegała ubezpieczeniu rolniczemu jako rolnik.
Organy obydwu instancji wskazały, że członek Grupy, K. R. działalność rolniczą w zakresie produkcji ziarna zbóż i nasion roślin oleistych podjęła bezpośrednio przed założeniem Grupy wiążąc rozpoczęcie ww. działalności z wpisem do ewidencji producentów rolnych prowadzonej przez ARiMR w dniu (...).02.2012 r. Niezmiernie trudno jest odnieść się do tak przyjętej daty w sytuacji, gdy Organ wysuwając taki wniosek nie uzasadnia go precyzyjnie. Nie ocenia również dowodów złożonych przez Grupę, co jest istotnym mankamentem przeprowadzonego postępowania.
Zauważyć również trzeba, że na gruncie przepisów regulujących uznawanie grup producentów rolnych (art. 2 i 3 GPR) ustawa definiuje kto może być członkiem grupy producentów rolnych.
Art 2.1. Osoby fizyczne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz osoby prawne, które w ramach działalności rolniczej prowadzą:
1) gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub
2) dział specjalny produkcji rolnej - mogą organizować się w grupy producentów rolnych w celu dostosowania produktów rolnych i procesu produkcyjnego do wymogów rynkowych, wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych, ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności produktów rolnych, rozwijania umiejętności biznesowych, marketingowych oraz organizowania i ułatwiania procesów wprowadzania innowacji, a także ochrony środowiska naturalnego.
2. Działalność rolnicza, o której mowa w ust. 1, oznacza działalność rolniczą w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Bady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.) [działalność rolnicza oznacza: produkcie. hodowlę lub uprawę produktów L rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich];
Art 3.1. Grupa producentów rolnych, zwana dalej "grupą", prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość prawną, pod warunkiem że:
1) została utworzona przez producentów jednego produktu rolnego, zwanego dalej "produktem", lub grupy produktów w celach określonych w art. 2 (...),
W powyższym kontekście wskazać trzeba, że K. R. jest osobą fizyczną, posiada od (...).08.2011 r. użytki rolne większe niż 1 ha. Uprawia, w tym dokonuje zbiorów produktu rolnego (zboża). Jest więc producentem produktu, dla którego grupa została utworzona. Nie rozpoczęła działalności rolniczej bezpośrednio przed założeniem grupy. Grupa została założona w kwietniu 2012 r., zarejestrowana przez Marszałka w lutym 2013 r. natomiast K. R. rozpoczęła samodzielną działalność rolniczą w zakresie produktu zbóż w dniu (...).08.2011 r.
Grupa złożyła – na te okoliczności -szczegółowe wyjaśnienia i dowody w tym zakresie, zwłaszcza w sprawie V SA/Wa 1618/18, do których organ zupełnie się nie odniósł ( ich nie podważył) uznając z góry brak możliwości samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej przy współwłasności działki. Przy czym wcześniej Prezes ARiMR w decyzji nr (...)z dnia (...).08.2017 r. uchylającej poprzednią decyzję Dyrektora OR uznał, że faktu stworzenia sztucznych warunków nie potwierdza posiadanie działki ewidencyjnej, na której jest prowadzona produkcja rolnicza we współwłasności (patrz wyżej przytoczony cytat). Dyrektor OR ARiMR – co znamienne - nie przypisywał również tej okoliczności charakteru sztucznych warunków w decyzjach wydawanych za I i II rok działalności grupy. Sąd pragnie zwrócić uwagę, że K. R. przedstawiła będące w jej posiadaniu dowody świadczące o rozpoczęciu działalności w sierpniu 2011 r.(kwestia zakupu piskląt), co wskazuje na działalność rolniczą lecz nie wpisuje się w profil działania Grupy. Nie musiała natomiast – w ocenie Sądu - przedstawić dowodów księgowych świadczących o ponoszeniu przez nią kosztów prowadzonej działalności rolniczej, tożsamej z działalnością Grupy, bowiem dokumenty księgowe zostały zniszczone; zresztą nie miała obowiązku ich przechowywania.
Podkreślić należy, że Grupa – w skardze – zwraca uwagę, iż wyjaśnieniach składanych w latach ubiegłych dotyczących spraw za I i II rok działalności oraz w toczącej się sprawach dotyczących III i IV roku działalności Grupy składała wielokrotnie wyjaśnienia, że K. R. rozpoczęła działalność na działce (...)już w sierpniu 2011 r. przygotowując ziemię do zasiewów, a następnie dostarczyła zaświadczenie KRUS, o którym była mowa wyżej.
Organy obydwu instancji – w tym kontekście - nie oceniły całego materiału dowodowego ( zgromadzonego w aktach spraw dotyczących wszystkich czterech okresów płatności). W sposób wybiórczy, według tylko organom znanej metodologii uznawania lub nieuznawania faktów wynikających z dowodów, bez uzewnętrznienia jej w uzasadnieniu obu decyzji oceniły materiał dowodowy, nie stosując się do obowiązku nałożonego na nich przepisem art. 107 § 3 k.p.a.
Reasumując, umowa Spółki (Grupy) została podpisana w dniu (...) kwietnia 2012 r., a Grupa została zarejestrowana przez M. w lutym 2013 r. natomiast K. R. uzyskała uprawnienie do korzystania z działki nr (...) na mocy zawartej w dniu (...).08.2011 r. z M. G.umowy określającej sposób korzystania z nieruchomości. Rozpoczęła składanie wniosków od roku 2012, ponieważ od sierpnia 2011 r. rozpoczęła działalność rolniczą. Wpisu do ewidencji producentów dokonała bezpośrednio przed terminem składania wniosków w roku 2012, tj. przed 15 marca 2012. Nie miała prawnego obowiązku wcześniejszego ubiegania się o wpis do ewidencji producentów, ponieważ nie posiadała zwierząt, które należy niezwłocznie rejestrować w bazie identyfikacji i rejestracji zwierząt w ARiMR.
Idąc dalej – w ocenie Sądu - współwłasność polega na tym, że dana rzecz należy niepodzielnie do wszystkich współwłaścicieli, zaś każdemu ze współwłaścicieli przysługują wszystkie atrybuty prawa własności. Niepodzielność oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części odpowiadającej udziałowi (art. 195 k.c.). Nie można jednakże zgodzić się z wnioskami Organu wyciągniętymi na podstawie art.195 k.c. w stosunku do K. R., które uznał Organ II instancji. Organy przyjęły, że K. R. nie może być uznana za samodzielnego członka grupy producentów, ponieważ posiada nieruchomość rolną jedynie we współwłasności z M. G., co oznaczać ma że Grupa nie składa się z minimalnej ilości członków. Zdaniem Sądu – zgodnie z prawem - współwłaściciele nieruchomości uregulowali korzystanie z działki, a zatem od momentu przejęcia w posiadanie gruntów położonych na działce (...) działalność rolnicza prowadzona jest przez K. R. i od 2012 roku to ona wnioskuje o płatności na te grunty. Przejęcie w posiadanie gruntów na działce ewidencyjnej nr (...) położonej w S. przez K. R. było następstwem wygaśnięcia umowy quoad usum i zawarciem między współwłaścicielami nowej umowy w dniu (...).08.2011 r. ustalającej nowy sposób korzystania z gruntów. Powyższe wyjaśnienia – o czym mowa w skardze -były składane już w roku 2014 w sprawie wniosku za I rok działalności grupy. Podział quoad usum pozwolił współwłaścicielom na odrębną działalność rolniczą i na pobieranie pożytków z tej działalności w czasie oznaczonym w umowie.
W ocenie Sądu dokonano niedozwolonej, rozszerzającej wykładni daty rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej, która nie ma żadnego oparcia w faktach i przepisach prawnych. Ustawodawca nie wskazał okresu, przez który osoba fizyczna ma prowadzić działalność rolniczą przed przystąpieniem do grupy producentów rolnych. Zamiar podjęcia działalności rolniczej był już ustalony – o czym była obszernie już mowa - znacznie wcześniej. Strony ustaliły ten zamiar w umowach quoad usum. Tym samym nieuprawnione jest wysnuwanie z tego samego faktu, tj. podjęcia działalności rolniczej przez K. R. w dniu (...).08.2011 r., wniosku o rozdrobnieniu produkcji i zamierzonym bezpośrednim działaniu nastawionym na uzyskanie wyłącznie pomocy finansowej. K. R. jako współwłaściciel miała prawo skorzystać z dobrodziejstwa umowy quoad usum w momencie, który już wcześniej został przez strony zaplanowany w umowach. Przy podziale quoad usum z nieruchomości korzysta każdy ze współwłaścicieli w umówionym czasie. Specyfika instytucji umownego (ustnego, pisemnego) ustalenia korzystania z nieruchomości (quoad usum) była i jest znana organom ARiMR z urzędu. Przyznając płatności bezpośrednie w przypadku konfliktu kontroli krzyżowej między dwoma beneficjentami, którzy posiadają daną działkę we współwłasności, organ ustala jak strony konfliktu umówiły się co do korzystania z nieruchomości. Po ustaleniu kto użytkuje działkę będącą we współwłasności i ustalając, że jeden ze współwłaścicieli wyraził zgodę na ubieganie się przez drugiego współwłaściciela, organ przyznaje temu drugiemu płatności bezpośrednie. Tym bardziej dziwi, że w przypadku grup producentów rolnych umowę korzystania z nieruchomości będącej we współwłasności organ ocenia jako dyskwalifikującą do bycia producentem i prowadzenia samodzielnej działalności rolniczej.
Wyjaśnić trzeba, że umowa quoad usum nie wymaga określonej formy i może dojść do skutku poprzez takie zachowanie współwłaścicieli, które w danych okolicznościach nie budzi wątpliwości co do ujawnionej w taki sposób ich woli (art. 65 k.c.). Umowa taka może być zawarta także w sposób dorozumiany. Nie muszą być w niej określone zasady podziału korzyści i dochodów oraz wydatków i ciężarów. Dokonując takiego podziału strony umawiają się również w sposób dorozumiany, że ciężary i wydatki dotyczące zajętej części rzeczy ponosi tylko ten, kto z niej korzysta z wyłączeniem innych (porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012r. V CSK 526/11, niepubl.).
Nie rozporządza się w ten sposób własnością, ani nie ingeruje w udziały we współwłasności, a tylko określa sposób korzystania, jest to jednak określenie wiążące kontrahentów , którzy umowę muszą wykonywać zgodnie z jej treścią ( art. 354 k.c.).
Wynika z powyższego, że współwłaściciele nie mieli obowiązku zawierania umowy quoad usum, ponieważ wystarczyłoby uzewnętrznione zachowanie K. R. poprzez dokonanie zasiewów i zbiorów i dorozumiana zgoda M. G. na te czynności by uznać, że strony dokonały podziału quoad usum. Jednakże dla celów dowodowych wymaganych w różnych sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa współwłaściciele zawarli przedmiotowe umowy quoad usum w określonej formie. Subiektywna ocena Organu I instancji co do pozorności umów quoad usum zawieranych pomiędzy M. G.a K. R. uznana przez Organ II instancji jest zbyt daleko idącą i nie poparta żadnymi kontrdowodami. Tym samym obydwa organy naruszają art. 75 § 1 k.p.a. uznając, że wyłącznie umowa co najmniej z datą pewną może być dowodem tego, że strony w ten sposób ustaliły korzystanie ze wspólnej nieruchomości. Wprowadzenie sztywnej teorii dowodowej narusza zasady kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez arbitralne ograniczenie zakresu art. 75 k.p.a. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 03 sierpnia 2000 r. sygn. akt V SA 2182/99).
W ocenie Organów pomoc jest przeznaczona dla podmiotów będących producentami, a nie podejmującymi dopiero – przed powołaniem do życia Grupy - produkcję. W tej kwestii Organ opiera się na uzasadnieniu orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 13.04.2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3538/14, którego stan faktyczny zupełnie odbiega od stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Orzeczenie zostało wydane w sprawie, w której utworzono grupy producentów rolnych z 5 członków, w sytuacji gdy 3 członków prowadziło działalność rolniczą wyłącznie na dzierżawionych gruntach - wcześniej będących w posiadaniu innego członka - i rozpoczęło działalność dopiero wraz z wydzierżawieniem gruntów, bezpośrednio przed założeniem grupy. Organy ARiMR uznały - co następnie stwierdził również Sąd - że doszło do podziału gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów prawa. W sprawie dotyczącej A. Sp. z o.o. nie mamy do czynienia z podziałem gospodarstwa poprzez wydzierżawienie gruntów przez jednego członka grupy innemu członkowi. M. G. i K. R. są współwłaścicielami gruntów położonych na działce ewidencyjnej o nr (...) położonej w S. Współwłasność jest prawem niepodzielnym. Niepodzielność oznacza, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części odpowiadającej udziałowi (art. 195 k.c.). Strony jedynie mogą umówić się co do korzystania z rzeczy.
Stanowisko przyjęte przez Organy wykluczałoby K. R. jako producenta z możliwości korzystania z pomocy unijnej w zakresie organizowania się producentów danego produktu. Nie można nie zauważyć, że warunki bycia członkiem grupy badał Marszałek Województwa W., a ostatnio także Dyrektor ARR OT w O., którzy nie dopatrzyli się - w przypadku K. R. - braku przymiotu producenta i członka grupy spełniającego warunki ustawowe. Ponadto Dyrektor OR ARiMR wydał pozytywne decyzje o przyznaniu Grupie pomocy, znając już w roku 2014 sytuację faktyczną i prawną w zakresie prowadzenia przez K. R. działalności rolniczej, o przyznaniu płatności za I i II rok działalności Grupy. Faktu stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści niezgodnych z celami wsparcia nie potwierdza również minimalna produkcja K. R. , a procentowy udział dostarczonego produktu do grupy jest zgodny z założeniami Planu Działania Grupy. Przepisy dotyczące funkcjonowania grup producentów rolnych nie wprowadzają limitu produkcji w odniesieniu do każdego z członków grupy, lecz określają minimalny roczny limit produkcji całej grupy.
Prezes ARiMR w swojej decyzji nr (...) z dnia (...).08.2017 r. ( sprawa V SA/Wa 1618/18 ) uchylającej decyzję Organu I instancji w odniesieniu do wykazanej przez ten Organ znikomej produkcji K. R. w stosunku do produkcji innych członków Grupy będącej poszlaką do uznania sztucznych warunków, wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że "przepisy dotyczące funkcjonowania grup producentów rolnych nie wprowadzają limitu produkcji w odniesieniu do każdego z członków Grupy, lecz określają minimalny roczny limit produkcji całej Grupy- vide sprawa IIGSK 382/11 z 17 kwietnia 2012 r. Jak wskazał w ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, w rozporządzeniu z dnia 9 kwietnia 2008 r., określono minimalne roczne wielkości produkcji towarowej, w tym także w zakresie nasion zbóż i nasion roślin oleistych, w odniesieniu do jednego podmiotu, a mianowicie grupy producenckiej. Gdyby rzeczywiście warunkiem uzyskania wsparcia było wytworzenie przez każdego z członków grupy, w każdym roku działalności, ziarna zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona, prawodawca z pewnością owe limity minimalnej produkcji odniósłby do poszczególnych członków grupy. Zdaniem Sądu, obowiązku wykonywania corocznie określonej produkcji przez każdego członka grupy nie można domniemywać. Wspólna realizacja celów wskazanych w art 35 rozporządzenia nr 1698/2005,przez poszczególnych członków grupy producenckiej nie oznacza, że każdy z nich musi dokonywać wszystkie te czynności odrębnie, w tym także w zakresie czynności w postaci produkcji ziarna zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona". W zaskarżanej decyzji Organ zmienia zdanie i dowodzi, że K. R. jako "najmniejszy" producent produktu ze względu na który Grupa została uznana funkcjonuje w grupie tylko po to, by spełnić warunek minimalnej liczby członków Grupy.
Jak wyżej zostało wskazane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – zdaniem Sądu - przyjmuje się, że przepisy dotyczące funkcjonowania grup producentów rolnych nie wprowadzają limitu produkcji w odniesieniu do każdego z członków Grupy. K. R. od początku wskazywała już w planie działalności grupy, że tą minimalną produkcję będzie prowadziła i nie ukrywała tego faktu od początku. Plan działalności grupy był znany Organowi z urzędu . Podnoszona okoliczność, że K. R. nie posiada niezależnej od osób trzecich bazy produkcyjnej, ponieważ jej produkcja pochodzi z gruntów będących we współwłasności, niebędących w ocenie organów gospodarstwem rolnym oraz okoliczność wykonywania przez "(...)" M.G.Sp. j. usług rolniczych na rzecz K. R. nie stanowią podstawy do tego, by zarzucić Grupie tworzenie sztucznych warunków. Bazą produkcyjną K. R. jest jej gospodarstwo rolne utworzone na działce ewidencyjnej nr (...). Jako mały podmiot miała mniejsze szanse na powodzenie ekonomiczne. Dzięki przystąpieniu do Grupy –zdaniem Sądu - mogła wspólnie oferować wyprodukowane ilości towaru na rynek po atrakcyjniejszych cenach (wyższa cena jednostkowa) oraz wymieniać się doświadczeniami z bardziej zaawansowanymi stażem członkami Grupy. Pozwalało to również na wspólne wykorzystywanie maszyn z innymi członkami, zaś wynajmowana specjalistyczna firma oferowała lepsze warunki wykonywania usług. Takie były przyczyny – jak wynika ze skargi – dla których K. R. zdecydowała się na przystąpienie do grupy. Organ nie nawiązuje do poczynionych – w tym zakresie – ustaleń Organu I instancji, a zatem nie wiadomo, czy uważa je za prawdziwe czy błędne, czy też zbyteczne dla rozstrzygnięcia sprawy co do pomocy finansowej za IV rok działalności.
Reasumując, ustalenia faktyczne Organu II instancji rażą pobieżnością i z tej racji wymagają aby poczynić je na nowo z uwzględnieniem wskazań Sądu, które wyżej poczyniono.
W ocenie Sądu, ciężar udowodnienia niespełnienia celów w niniejszej sprawie ciąży na Organach. W szczególności nie można pominąć i nie oceniać w ogóle wyjaśnień strony i dowodów składanych w trakcie postępowania, o czym była wyżej mowa.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się że "stwierdzenie przez organ, iż doszło do sztucznego stworzenia przez skarżącą warunków do uzyskania płatności, możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o tę płatność. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci pomocy. Punktem odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być cele ustanowione przez prawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie płatności, a obowiązkiem Sądu oceniającego zgodność z prawem decyzji w tym przedmiocie jest zbadanie czy organ wykazał w sposób staranny, wszechstronny, logiczny i przekonywujący, że miało miejsce sztuczne, pozorne w istocie, stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Konieczne jest zatem dokładne określenie nie tylko korzyści finansowej, którą miała zamiar osiągnąć skarżąca, ale również celu płatności, o którą ubiegało się skarżąca, a który zdefiniowany został w art 35 ust.1 rozporządzenia nr 1698/2005. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. W odniesieniu do treści art. 21 ust. 3 in fine ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie może jednak umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w cela uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia" ( vide: wyrok NSA z dnia 28.03.2017 r., II GSK 138/17). Równocześnie podkreśla się, że nie może umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia; to na Organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z dnia 28.03.2017 r. sygn. akt II GSK 1960/15). Jak już wyżej zostało wskazane analiza Organu w przedmiotowej sprawie powinna się ograniczać do stwierdzenia, czy zachodzą obiektywne i subiektywne okoliczności, pozwalające na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty któryś z celów określonych w art. 35 Rozporządzenia nr 1698/2005.
Analiza zaskarżonej decyzji oraz jej uzasadnienie wskazuje, że w postępowaniu przed Organem I i II instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania dotyczących obowiązku wyczerpującego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1, 80 Kpa, art. 21 ust. 2 pkt 2 ust. 3 ustawy PROW), co spowodowało wadliwość ustaleń w zakresie spełnienia wynikającej z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 przesłanki istnienia obiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków nie może zostać osiągnięty któryś z celów wsparcia określonych w art. 35 Rozporządzenia nr 1698/2005. Ponadto naruszając art 107 § 3 Kpa. Organ nie wziął pod uwagę i nie odniósł się do wyjaśnień Strony składanych w odpowiedzi na wezwania Organu, do dowodów i wyjaśnień składanych w postępowaniu; Organ wybiorczo daje wiarę tym dowodom, które pasują mu do własnej interpretacji faktów.
Istotną wadą przeprowadzonego w sprawie postępowania jest to, że Strona nie została poinformowana przed wydaniem decyzji o włączeniu do akt przedmiotowej sprawy dowodów znanych organowi z urzędu w związku z rozpatrywaniem spraw z lat ubiegłych,( i tak np. Strona podnosi, że do tej pory nie została poinformowana jakie działki ewidencyjne organ poddał analizie dochodząc do wniosku, że między członkami grupy od 2009 roku nastąpiła rotacja gruntów, a także że Strona wniosła w odwołaniu zarzuty w ww. zakresie, do których organ w żadnej mierze nie odniósł się). Narusza to nie tylko art. 77 § 4 Kpa, ale również art 107 § 3 Kpa.
Razi także usprawiedliwienie naruszenia art. 77 § 4 Kpa treścią art 10 Kpa i powiązanie z wykładnią tego ostatniego przepisu judykaturą (vide uzasadnienie decyzji Prezesa ARiMR) . Sąd pragnie zauważyć, że ten ostatni przepis nie ma żadnego związku z art. 77 § 4 Kpa; bynajmniej nie stwarza jakichkolwiek podstaw do tego by uznać powołane przez Prezesa orzecznictwo dot. art. 10 Kpa za możliwość usprawiedliwienia naruszenia prawa na pograniczu rażącego, bowiem pozbawia się w ten sposób stronę znajomości zebranego w sprawie materiału dowodowego i uniemożliwia prezentacji własnych kontrdowodów, a także utrudnia formułowanie środków zaskarżenia. Nieustosunkowanie się przez organ do niektórych dowodów budzi wątpliwości co do prawidłowości oceny innych dowodów (wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 16 lutego 2000 r., I SA/Wr 28/98, LexisNexis nr 347127). Zarówno doktryna jak i orzecznictwo sądów administracyjnych akcentuje konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji Organu II instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania (por. np. P. Przybysz - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX 2017, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 979/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1464/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05). W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97 (LEX nr 48234), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji". Żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przywołanie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Na zarzut strony dotyczący odmowy przyznania płatności za IV rok przy dalszym funkcjonowaniu w obrocie ostatecznej decyzji o przyznaniu pomocy na 5 lat (naruszenie art 16 k.p.a.) Prezes ARiMR odpowiedział w motywach decyzji, że decyzja o przyznaniu pomocy finansowej na 5 lat (czyli I etap, II etapem jest przyznawanie płatności) dokonywana jest po sprawdzeniu spełnienia przez grupę określonych w § 3 ust 1 rozporządzenia wykonawczego wymogów formalnych, a wniosek opłatność składany jest po upływie konkretnego okresu faktycznej działalności grupy i realizacji przyjętego przez nią celu działania - podlega on zatem odrębnej ocenie. Prezes ARIMR stwierdził, że nawet podjęcie podejrzeń wobec struktury podmiotowej Grupy, wobec treści przepisu § 3 rozporządzenia wykonawczego, daje możliwość odmowy przyznania pomocy.
Na szczególną uwagę zasługuje również naruszenie przez Organ art. 16 § 1k.p.a. poprzez bezpodstawne kwestionowanie funkcjonującej Spółki jako grupy producentów rolnych zgodnie z celami, dla których została utworzona w sytuacji gdy zastrzeżeń takich Organ nie zgłaszał wydając ostateczne decyzje o przyznaniu pomocy, a także o przyznaniu płatności za I i II rok funkcjonowania Grupy. Materiał dowodowy, na którym w większości Organ opiera swoją .decyzję znany był mu przy rozpatrywaniu wniosków za I i II rok działalności Grupy. Grupa informowała i składała wyjaśnienia, dowody dotyczące prawa własności dz. ewid. nr 28/3, o wspólnym adresie, o prawie współwłasności domu, o bazie produkcyjnej członków grupy. Znany był Organowi Plan Działania Grupy, w którym wykazywana była planowana wielkość produkcji K. R. Organ wiedział, że będzie ona stosunkowo mniejsza niż innych członków Grupy. Z Planu Działania powziął wiedzę o bazie produkcyjnej. Posiadał wiedzę o usługach świadczonych przez "(...)" M. G. Sp. j. na rzecz K. R. i R. G. Znając te fakty organ przyznał Grupie płatność za I i II rok działalności. W powyższym kontekście na uwagę zasługuje treść wyroku NSA z dnia 28.03.2017 r. sygn. akt II GSK 2528/15, który stwierdza, że "odmowa wypłaty pomocy skarżącej nastąpiła z naruszeniem art 16 § 1 k.p.a. Organy orzekające w sprawie odmawiając wypłaty pomocy nie uwzględniły bowiem, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja o przyznaniu pomocy, w której została rozstrzygnięta kwestia spełnienia przez skarżącą wymogów przyznania pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z unormowań prawnych dotyczących grup producentów rolnych wynika jednoznacznie, że prawodawca krajowy w sposób wyraźny odróżnia udzielenie pomocy, określone w § 3 ust 1 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r., od wypłaty tej pomocy, o czym stanowi § 6 ust 1 tego aktu. Przyznanie pomocy decyzją, o jakiej mowa w § 4 rozporządzenia wykonawczego nie daje grupie producentów gwarancji wypłaty przyznanej pomocy. Wnioski o przyznanie pomocy (§ 5 ust 1 i 2) oraz wnioski o wypłatę pomocy (§ 6 ust 3 i § 7 ust 1 i 2) rozpoznawane są w odrębnych postępowaniach kończących się wydaniem odrębnych decyzji (§ 4 i § 6 ust. 3). Podkreślenia wymaga, że obie przewidziane rozporządzeniem z dnia 20.4.207r. decyzje służą realizacji wsparcia grup producentów przewidzianego prawem unijnym i ustawą o wspieraniu obszarów wiejskich. Określony w akcie wykonawczym (rozporządzeniu z 20 kwietnia 2007 r.) sposób realizacji tego wsparcia poprzez wydanie decyzji o przyznaniu pomocy a następnie o wypłacie pomocy, stanowi uszczegółowienie trybu przyznawania pomocy finansowej, dokonane na mocy upoważnienia ustawowego zawartego w art 29 ust 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jeżeli decyzja o przyznaniu pomocy funkcjonuje w obrocie prawnym nie jest możliwa odmowa wypłaty pomocy z innych przyczyn, niż niespełnienie warunków określonych w§ 6 i § 7 rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. Wiążący charakter ostatecznej decyzji o przyznaniu pomocy sprawia, że przed jej wzruszeniem nie jest możliwe zakończenie postępowania w sprawie wypłaty pomocy za poszczególne lata, o ile organ prowadzący to postępowanie uzna, że istnieją wątpliwości co do spełnienia przez grupę przesłanek przyznania pomocy, w tym wymienione w art 4 ust 8 rozporządzenia nr 65/2011. W rozpoznawanej sprawie organy odmówiły skarżącej przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie '"Grupy producentów rolnych"' za pierwszy rok działalności. Przyczyną odmowy wypłaty pomocy było ustalenie, że Grupa Producencka sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania wsparcia. Ustalenia organów dotyczyły okoliczności związanych z powstaniem Grupy oraz stworzeniem bazy produkcyjnej. Dodać należy, że wszystkie zdarzenia, które zdaniem organów obu instancji świadczą o sztucznym stworzeniu warunków w celu uzyskania niezgodnego z celami działania "Grupy producentów rolnych'" miały miejsce przed wydaniem przez Dyrektora Oddziału decyzji z (...) listopada 2012 r o przyznaniu pomocy i powinny być zbadane przez organ w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji".
Sąd ma wrażenie, że materiał dowodowy nie został oceniony w myśl zasady wynikającej z art. 80 k.p.a., również uzasadnienie decyzji nie jest przekonywujące. Można odnieść wrażenie, że sprawa została rozpatrzona przez Organ II instancji pobieżnie. Dalej pozostaje wskazać, że Organ w całej analizie pominął znaczący aspekt jaki podkreśla zarówno TSUE, jak również judykatura, tj. wykazanie, że beneficjent dopuścił się stworzenia sztucznych warunków wymaga istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Ocena obydwu organów nie jest swobodna w myśl zasady wyrażonej w art 80 k.p.a., lecz dowolna. W judykaturze przyjmuje się, że istnienie elementu subiektywnego polega na zamiarze wyłącznego uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia. Takiego zamiaru Spółce przypisać nie można (wyrok z dnia 03.06.2016 r. sygn. akt V SA/Wa 151/16, wyrok z dnia 03.06.2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3799/15). Na powyższe zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 09.02.2017 r. sygn. akt II GSK 1096/16 stwierdzając, że ,,zamknięty katalog celów wsparcia, nie obejmujący dekoncentracji/koncentracji produkcji (lecz m.in. koncentrację sprzedaży), jest natomiast powiązany - co wyraźnie rozdziela TSUE - z elementem obiektywnym i w ramach tego elementu jest oceniany. Badanie w okolicznościach danej sprawy elementu obiektywnego zmierza do tego, czy na skutek sztucznego stworzenia warunków przyznania wsparcia nie będą mogły zostać osiągnięte cele związane z określoną działalnością. A zatem zasadnie podniósł Sąd / instancji, że w określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 celach nie sposób doszukiwać się konieczności koncentracji produkcji czy zapobiegania dekoncentracji produkcji. W tym kontekście należy rozumieć odwołujące się do art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 i zawarte po analizie tego przepisu stwierdzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że zarzuty co do tworzenia sztucznych warunków dotyczą kwestii koncentracji lub dekoncentracji produkcji, a więc celów istnienia grupy producentów określonych w art. 2 ustawy o grupach producentów, których badanie należy do kompetencji marszałka województwa. Zarzut naruszenia art. 35 ust. 1, rozporządzenia nr 1698/2005 pozostającego w zw. z art. 4 ust. 6 rozporządzenia należy zatem uznać za wynik mylnego odczytania przez Skarżącej kasacyjnie związku między tymi przepisami (w zakresie celów wsparcia), co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego określenia katalogu przesłanek odmowy wsparcia grupy producentów. Zważywszy na dokonaną przez TSUE wykładnię art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 katalog przesłanek sztucznego stworzenia przez grupę producentów warunków wymaganych do otrzymania wsparcia obejmuje zamiar uzyskania korzyści i sprzeczność korzyści ze ściśle określonymi w art 35 ust 1 rozporządzenia nr 1698/2005 celami systemu wsparcia. Wobec tego badanie tych przesłanek zmierza do ustalenia, w jakim zakresie działalność grupy producentów - choć formalnie poprawna - może świadczyć o sztucznym stworzeniu warunków uzyskania wsparcia. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji - wskazując organom kierunek prowadzenia postępowania wyjaśniającego - za konieczne uznał ustalenie okoliczności subiektywnych w postaci zamiaru uzyskania korzyści przez grupę producentów oraz obiektywnych świadczących o niemożności osiągnięcia określonych w art. 35 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005 celów wsparcia''.
W ocenie Sądu członkowie grupy prowadzili działalność rolniczą przed założeniem grupy. Nieprawdą jest jak twierdzi Organ, że K. R. rozpoczęła działalność rolniczą w 2012 r. bezpośrednio przed założeniem grupy. Organ wiąże prowadzenie działalności rolniczej w wpisem do ewidencji producentów. Na marginesie należy podkreślić, że nie ma obowiązku rejestracji w ewidencji producentów. Również obecnie są rolnicy, którzy prowadzą działalność rolniczą a nie są wpisami do ewidencji producentów rolnych i nie korzystają z dopłat. Jak wynika z treści skargi K. R. już od (...).08.2011 r. rozpoczęła działalność rolniczą planowała i dokonywała prac polnych oraz zasiewów. W 2012 roku złożyła pierwszy wniosek obszarowy. Bezpodstawne jest twierdzenie Organu, że produkcja K. R. pochodzi z gospodarstwa rolnego prowadzonego wspólnie z innym członkiem Grupy. K. R. sama prowadzi działalność na gruntach będących w jej posiadaniu na podstawie umownego podziału korzystania z nieruchomości. Niezależnie od prowadzonej działalności rolniczej K. R., M. G.podejmuje decyzje w rozwoju własnego gospodarstwa, m.in. poprzez zakup gruntów w m. P. w 2016 r. czy wydzierżawienie w 2015 r. gruntów we W. ( patrz uzasadnienie skargi w sprawie V SA/Wa 1618/18).
Ex officio warto – zdaniem Sądu – dostrzec, że "(...)" M. G. Sp. j. prowadziła działalność na rynku już wcześniej przed założeniem Grupy. Nie została utworzona ad hoc na potrzeby sprzedaży produktów utworzonych przez członków grupy. Utworzenie Grupy nie było podyktowane wyłącznie chęcią uzyskania korzyści. Grupa bowiem została zawiązana, by móc sprostać coraz trudniejszym warunkom panującym na rynku polskim w obszarze produkcji ziarna zbóż i roślin oleistych. Znikoma produkcja K. R. zaplanowana była już w Planie Działania Grupy. Produkcja K. R. – jak wynika ze skargi - przedstawia się w składanych wnioskach o płatność w sposób następujący: 1 rok- 7 ton rzepaku ozimego, 2 rok-12,2 tony pszenicy, 3 rok- 14,84 tony pszenicy. Tendencja produkcji jest wzrostowa, co zaowocowało ostatecznymi decyzjami przyznającymi Grupie płatności za dwa pierwsze lata funkcjonowania.
Należy też zauważyć, że "(...)" M. G. Sp. j., powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej, która powstała w dniu (...).04.2008 r. Z dniem (...).03.2012 r. została wpisana do rejestru jako spółka jawna. Od początku swej działalności Sp. j. zajmuje się hurtowym kupnem i sprzedażą m.in. zboża i nasion. Powyższa działalność wpisana jest w PKD Spółki (wypis z KRS w aktach sprawy). "(...)“ M. G. Sp. j. prowadzi odrębną od członków grupy działalność gospodarczą i w jej ramach kupowała m.in. produkty wytworzone w gospodarstwach członków grupy.
Odnosząc się do argumentu Organu I i II instancji dotyczącego wspólnego adresu spółki jawnej i jej wspólników M. G. i K. R. wskazać należy za A. Kidybą, że obecnie w zakresie siedziby spółki jawnej należy odpowiednio stosować art 41 k.c., odnoszący się do osób prawnych (art. 331 k.c.). Zgodnie z tym przepisem siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający (jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej). Siedzibą spółki jawnej będzie więc miejscowość, w której dokonywane są czynności prowadzenia spraw i reprezentacji spółki. Jeżeli wspólnicy zamieszkują w jednej miejscowości, problem nie istnieje. Natomiast jeżeli byłyby to różne miejscowości, należy podjąć decyzję, gdzie jest siedziba spółki, i określić to w umowie spółki. Nie ma więc przeszkód, aby siedzibą spółki była miejscowość, gdzie usytuowany jest zakład główny spółki, czy miejsce, w którym zamieszkuje większość osób prowadzących sprawy itp. (vide: A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, Lex/el.2016).
W przypadku "(...)" M. G. Sp. j. taka sytuacja ma właśnie miejsce. Wspólnicy spółki jawnej prowadzący sprawy spółki zamieszkują pod adresem Ś. i w związku z tym jako adres siedziby sp. j. przyjęto adres Ś.
Organ zarzuca Grupie zmowę rodzinną w celu wyłącznego uzyskania korzyści. Organowi znane są wyjaśnienia Grupy dotyczące prowadzenia działalności rolniczej przez członków Grupy. Gdyby organ odwoławczy zebrał i ocenił w sposób zgodny z przepisami k.p.a. materiał dowodowy doszedłby do wniosku, że nie można przypisać zmowy członkom grupy, nawet jeśli są w większości rodziną. Każdy z członków grupy producentów rolnych "A." Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. prowadził i prowadzi nadal działalność rolniczą:
- H. G.od1971 r.; wnioski o dopłaty bezpośrednie składa od 2004 r.
- R. G. od 1971 r.; wnioski o dopłaty bezpośrednie składa od 2009 r.
- M. G. od 1996 r.; wnioski o dopłaty bezpośrednie składa od 2004 r.
- A. G. – G.od 1997 r.; wnioski o dopłaty bezpośrednie składa od 2004 r.
- K. R. od 2011 r. wnioski o dopłaty bezpośrednie składa od 2012 r.
Jak wynika z uzasadnienia skargi Grupa działa sprawnie na rynku i od momentu utworzenia osiągnęła cele określone w przepisach krajowych i unijnych; konstatacji Sądu w tym zakresie nie podważają okoliczności stwierdzone w decyzji wydanej przez Prezesa.
W ocenie Sądu - bez pogłębionej analizy dowodów (z uwzględnieniem wskazań poczynionych przez Sąd) nie można – na obecnym etapie – stwierdzić, że doszło do koordynacji działań w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Tak więc Organ II instancji winien ponownie poczynić ustalenia faktyczne kierując się powyższymi wskazaniami Sądu i adekwatnie zastosować normy prawa materialnego. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego Prezes ARiMR winien też zrealizować zapis art.77 § 4 Kpa udzielając Grupie stosownych informacji przewidzianych tym przepisem.
Mając na względzie fakt, iż brak jest w sprawie precyzyjnych ustaleń faktycznych, przeto odnoszenie się do zarzutów obrazy prawa materialnego uznać należy za przedwczesne.
Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.