V SA/Wa 162/07

V SA/Wa 162/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Dopierała /sprawozdawca/
Krystyna Madalińska-Urbaniak
Małgorzata Rysz
Piotr Piszczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Danuta Dopierała (spr.), Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z 18 sierpnia 2006 r., wniesionej przez M. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] lipca 2006 r., znak sprawy [...] utrzymująca w mocy decyzję nr [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w L. z [...] maja 2006 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę figurujących na koncie Skarżącej w ZUS - Oddział w L.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Pismem z 24 kwietnia 2006 r. (wpływ do organu - 26 kwietnia 2006 r.), M. Ł. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w L. o umorzenie naliczonych odsetek za nieterminowe wpłacanie składek za:
- 2003 r. w wysokości 401,90 zł oraz
- 2004 r. w wysokości 874,80 zł.
We wniosku wskazała, iż z powodu trudnej sytuacji finansowej zmuszona była zlikwidować sklep [...] mieszczący się przy ul. [...] w L., zajmujący się sprzedażą [...] . Pogarszająca się sytuacja finansowa na rynku w okresie poprzedzającym zamknięcie sklepu spowodowała brak płynności finansowej, co w konsekwencji było bezpośrednią przyczyną zaległości w płatnościach.
Podkreśliła, że z pomocą rodziny spłaciła zaległe składki za rok 2003, a w chwili obecnej realizuje spłatę składek za rok 2004 (do spłaty pozostało jeszcze 6 wpłat).
Wnioskodawczyni zaznaczyła nadto, że obecnie pozostaje bez pracy, nie pobiera żadnego zasiłku i nie ma żadnych możliwości finansowych. Od roku 2005 jej stan zdrowia uległ pogorszeniu w stopniu wymagającym stałej opieki lekarskiej.
W oświadczeniu dotyczącym osób fizycznych, złożonym do ZUS - Oddział w L. - 15 maja 2006 r., M. Ł. wskazała, iż od końca października 2004 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, obecnie nie osiąga również dochodów i nie posiada żadnego majątku nieruchomego ani środków transportu. Mieszka wraz z matką w mieszkaniu stanowiącym własność matki. Majątek ruchomy - biżuterię, sprzęt RTV - była zmuszona sprzedać w celu spłaty zadłużenia wobec fabryk obuwniczych.
Jak wynika z notatki służbowej dotyczącej wniosku o umorzenie należności, zadłużenie figurujące na koncie Zobowiązanej dochodzone było przez ZUS w drodze egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Pierwszy Urząd Skarbowy w L.. Egzekucja okazała się nieskuteczna - tytuły wykonawcze zwrócone zostały z protokołem nieściągalności 12 października 2005 r.
Decyzją z [...] maja 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę figurujących na koncie Wnioskodawczyni.
W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w świetle postanowień art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a cyt. ustawy, z uwagi na brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia oraz ze względu na brak okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, wykluczono pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Organ zaznaczył, iż trudna sytuacja finansowa związana z niskimi dochodami z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie jest przesłanką zasługującą na uwzględnienie i pozytywne rozpatrzenie wniosku. Ryzyko związane z działalnością gospodarczą prowadzoną na własny rachunek ponosi zawsze płatnik, dlatego powinien podejmować takie działania i poszukiwać takich rozwiązań swojej sytuacji finansowej oraz tak gospodarować posiadanymi środkami, aby spełniać w całości ciążące na nim zobowiązania.
W ocenie organu trudności związane z niemożnością zapłaty zaległych należności z tytułu składek nie są równoznaczne z niemożnością ich zapłaty i nie mogą stanowić automatycznie podstawy ich umorzenia.
Organ zauważył nadto, iż w świetle obowiązujących przepisów prawnych ZUS jest obowiązany umarzać odsetki tylko w przypadku, gdy umorzeniu podlega należność główna.
Zważywszy na okoliczności faktyczne i prawne rozpatrywanej sprawy, w ocenie organu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku i umorzenia zadłużenia z tytułu odsetek za zwłokę, co czyni podjęte rozstrzygnięcie w pełni uzasadnionym.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. Ł. podniosła, iż wbrew twierdzeniom organu rentowego, sytuacja która zmusiła ją do zakończenia działalności gospodarczej, prowadzonej przez 14 lat, nie wynikała z braku gospodarności, lecz z ogólnego i zarazem drastycznego obniżenia dochodów w całej branży na rzecz sklepów wielkopowierzchniowych. Krytyczna sytuacja finansowa sklepu wynikała z nagłego obniżenia się popytu, niezawinionego przez sklep, co - w jej ocenie - stanowi okoliczność uzasadniającą umorzenie odsetek.
Zdaniem Wnioskodawczyni nie sposób podważyć stanowiska organu, iż ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej ponosi płatnik, jednak jest ono zasadne tylko w warunkach stabilizacji gospodarczej i umiarkowanego bezrobocia. Sytuacja minionych lat była krańcowo niekorzystna i w tym kontekście organ winien dokonać analizy i oceny zachowań osoby zobowiązanej.
Strona ponownie podniosła, iż sukcesywnie spłaca składki za rok 2004, w chwili obecnej pozostaje bez pracy, nie pobiera żadnego zasiłku, mieszka z matką w 2-pokojowym mieszkaniu, nie posiada żadnych dóbr materialnych, nigdy nie korzystała z pomocy publicznej. Nie ma żadnych możliwości finansowych na uregulowanie odsetek.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] lipca 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2006 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż decyzje w sprawach umorzenia należności z tytułu składek, wydane na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) oparte są na uznaniu administracyjnym, tj. na konstrukcji prawnej pozwalającej organowi uprawnionemu do podjęcia decyzji, na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się dyspozycja normy prawnej. Oznacza to, że nawet zaistnienie przesłanki "całkowitej nieściągalności", jak również "ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek", do których odwołują się przepisy zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Prezesa ZUS wniosek Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wnosi żadnych nowych okoliczności, nie ma zatem wpływu na zmianę decyzji wydanej w I instancji. Sytuacja finansowa Wnioskodawczyni jest znana organowi i była przedmiotem analizy pod kątem zaistnienia przesłanek do umorzenia należności.
Organ zauważył, iż przyczyną trudnej sytuacji Wnioskodawczyni jest brak możliwości podjęcia zatrudnienia. Jednak w świetle trudnej sytuacji gospodarczej oraz przeciętnego poziomu zamożności obywateli problemy finansowe Strony nie stanowią dostatecznej argumentacji za skierowaniem należności do umorzenia.
Podzielając stanowisko organu I instancji Prezes ZUS podkreślił, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa, ZUS jest obowiązany umarzać odsetki tylko w przypadku, gdy umorzeniu podlega należność główna.
W konkluzji Prezes ZUS zauważył, iż mając na względzie materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie, brak jest przesłanek przemawiających za umorzeniem wnioskowanych zaległości i zmianą decyzji wydanej w I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa ZUS z [...] lipca 2006 r. utrzymującą w mocy decyzję ZUS z [...] maja 2006 r., odmawiającą umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę, M. Ł. wniosła o umorzenie przedmiotowych należności motywując swój wniosek trudną sytuacją materialną.
Skarżąca wskazała, iż stanowisko ZUS w przedmiocie możliwości umorzenia odsetek wyłącznie w przypadku, gdy umorzeniu podlega należność główna, którą sukcesywnie spłaca, jest niezrozumiałe i nielogiczne.
Powtarzając argumentację zaprezentowaną w toku postępowania administracyjnego podniosła, iż mieszka z [...] -letnią matką, nie pracuje, nie pobiera żadnego zasiłku. Prowadziła sklep przez 14 lat, jej sytuacja związana z koniecznością zakończenia działalności gospodarczej nie stanowi odosobnionego przypadku, lecz jest elementem rzeczywistości gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazał, iż Skarżąca nie wskazała na czym polega naruszenie prawa przez organ rentowy. Wbrew twierdzeniom skargi Prezes ZUS dokonał wszechstronnej oceny sytuacji Skarżącej i w sposób obiektywny ustalił brak podstaw do umorzenia należności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie bowiem trafny okazał się zarzut dotyczący błędnej interpretacji przez organy orzekające przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm) - dalej powoływanej jako u.s.u.s., w zakresie dotyczącym możliwości umarzania odsetek. Sąd nie podziela poglądu prezentowanego w decyzji ZUS z [...] maja 2006 r., a także w decyzji Prezesa ZUS z [...] lipca 2006 r. oraz w odpowiedzi na skargę, iż jakoby w świetle art. 28 ust. 4 u.s.u.s., ZUS jest zobowiązany umarzać odsetki tylko w przypadku, gdy umorzeniu podlega należność główna.
Powyższy przepis stanowi, że umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Pod pojęciem "składek" należy rozumieć - zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 4 pkt 3 u.s.u.s. - składki na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych podlegających chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ustawy, tj. ubezpieczeniu emerytalnemu, ubezpieczeniu rentowemu, ubezpieczeniu w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczeniu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W przypadku zatem umorzenia powyższych składek z mocy prawa następuje również umorzenie należnych od nich odsetek za zwłokę. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości, choć wprost ustawodawca w tym przedmiocie się nie wypowiada, że we wskazanej sytuacji odsetki ulegają umorzeniu w całości lub w takiej części, w jakiej zostały umorzone składki, czyli według zasady proporcjonalności. Analizowany przepis reguluje zatem i to w sposób automatyczny wyłącznie byt wtórnych - w stosunku do zaległych składek - należności pieniężnych, w tym odsetek, w przypadku, gdy te składki przestają istnieć, tj. gdy zostają umorzone. W żadnym razie przepis ten nie pozwala na sformułowanie tezy, iż jest on przeszkodą w umarzaniu samych odsetek. W istocie art. 28 ust. 4 u.s.u.s. nie reguluje bowiem zakresu przedmiotowego instytucji umorzenia, przewidzianej na gruncie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, lecz określa skutki, jakie wywołuje umorzenie składek, rozumianych jak wyżej (art. 4 pkt 3 ww. ustawy). Z kolei to, jakie należności mogą być umarzane i na jakich warunkach wynika z art. 28 ust. 1 - ust. 3b, art. 30 i art. 32 u.s.u.s.
W kontekście rozpoznanej sprawy należy zatem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Natomiast w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata.
W takim stanie rzeczy stanowisko organów orzekających odnośnie braku podstaw prawnych do umarzania samych odsetek za zwłokę jest wprost sprzeczne z normatywnym znaczeniem pojęcia "należności z tytułu składek", które zostało użyte w powołanych wyżej przepisach. Podstawa prawna do umarzania w całości lub w części samych odsetek za zwłokę od składek, w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.s.u.s., znajduje się więc w art. 28 ust. 1 i ust. 2 oraz - w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia - w art. 28 ust. 3a tej ustawy. Oczywiście przy stosowaniu wskazanych przepisów należy mieć na uwadze także treść art. 30 u.s.u.s., który wyłącza stosowanie art. 28 w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, jak również art. 32, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.
Reasumując, art. 28 u.s.u.s. pozwala na umarzanie samych odsetek za zwłokę od wskazanych w nim składek, jak i od składek wskazanych w art. 32 tej ustawy. Wnioskodawca ma przy tym, we wskazanym wyżej zakresie, pełną swobodę w wyborze należności, których umorzenia się domaga; może zatem domagać się umorzenia w całości lub w części niektórych tylko składek, samych odsetek, dodatkowej opłaty, kosztów upomnienia lub kosztów egzekucyjnych, może łączyć swoje żądania w ramach tych należności, przy czym jeśli umorzone zostaną składki, to z mocy prawa umorzeniu ulegają również te należności z nimi związane, o których mowa w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. (por. też wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] października 2004 r., sygn. akt [...] , LEX nr 147189).
Odmowa umorzenia odsetek nie mogła więc nastąpić z powodu niedopuszczalności umarzania samych odsetek, jak mylnie przyjęły organy orzekające stwierdzając, iż "w świetle obowiązujących przepisów Zakład jest obowiązany umarzać odsetki tylko w przypadku, gdy umorzeniu podlega należność główna", przy jednoczesnym braku wykazania, iż w rozpatrywanej sprawie ma zastosowanie art. 30 u.s.u.s., który wyłącza stosowanie art. 28 w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.
Przeprowadzając ponownie postępowanie administracyjne Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej oceny prawnej Sądu, zobowiązany będzie do dokonania ustaleń faktycznych właściwych i niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy umorzenia samych odsetek i oceny zasadności ich umorzenia w ramach przepisów art. 28 u.s.u.s., opartych na tzw. uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne to przyznana organom administracji możliwość wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi (Z. Janowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270-271). Podkreślić należy, iż rozstrzyganie w ramach uznania administracyjnego wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści, ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1993 r. (sygn. akt III ARN 49/93 OSNC 1994/9/181), w którym przyjęto, iż "W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli."
Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Obowiązkiem organu jest bowiem prawidłowe umotywowanie podjętego rozstrzygnięcia zgodne z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji, jako jeden z jej elementów, winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Uzasadnienie decyzji musi jasno wskazywać motywy nieuwzględnienia wniosku Strony. Winno więc zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisu prawa materialnego mającego w sprawie zastosowanie, tak aby Strona nie miała wątpliwości co do zasadności wydanego rozstrzygnięcia. Warto pamiętać, iż brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji powoduje, że nie tylko Strona, ale również weryfikujący sprawę Sąd nie jest w stanie ustalić, czym kierował się organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie.
W szczególności zaś decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Uzasadnienie realizować winno również wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadę przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Mając na względzie powyższe, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stosując zasady rzetelnej procedury administracyjnej, winien dokonać kompleksowej oceny sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej Skarżącej, uwzględniając przy tym zakres żądania wniosku w kontekście zrealizowanej spłaty należności z tytułu nieopłaconych składek za lata 2003 i 2004. Ocena ta, oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego oraz na przekonywujących podstawach, winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Ponadto, orzekając ponownie w sprawie niniejszej, Prezes ZUS winien rozważyć kwestię prawidłowości sformułowania osnowy decyzji wydanej przez organ I instancji (decyzja ZUS z [...] maja 2006 r.) w kontekście art. 107 § 1 k.p.a., mając przy tym na względzie rodzaje rozstrzygnięć, jakie władny jest podjąć organ odwoławczy, unormowane w art. 138 k.p.a. Osnowa decyzji musi być bowiem sformułowana w taki sposób, aby nie było wątpliwości, czego ona dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone. Rozstrzygnięcie powinno być zatem sformułowane precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (v. np. teza pierwsza wyroku NSA z 15 października 1999, IV SA 1654/97 - LEX nr 47915, teza pierwsza wyroku NSA z 2 września 1999 r., IV SA 1418/97 - LEX nr 47875). W świetle powyższego, w ocenie Sądu, osnowa decyzji ZUS w brzmieniu: "(...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę figurujących na Pani koncie", utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, nie czyni zadość wskazanym wyżej wymogom odnośnie sformułowania rozstrzygnięcia, zważywszy na brak określenia kwoty przedmiotowych odsetek wobec zakresu żądania wniosku, która - jak wynika z akt sprawy - nie została sprecyzowana również w toku postępowania administracyjnego.
Na marginesie już tylko Sąd zaznacza, iż niedopuszczalne jest wzywanie strony do dołączenia dokumentów wykazujących okoliczności uzasadniające wniosek o umorzenie należności pod rygorem pozostawienia pisma zawierającego wniosek bez rozpoznania - na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Wymieniony przepis służy jedynie usuwaniu braków formalnych podania - wniosku, do których - stosownie do treści art. 63 § 2 i 3 k.p.a. - należą: określenie żądania, podpis strony, jeżeli działa przez pełnomocnika - dołączenie pełnomocnictwa, oraz wymagania wskazane w przepisach szczególnych. Nie dotyczy natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nieusunięcie braków formalnych skutkuje tym, iż podanie nie jest rozpatrywane, nieprzedłożenie dowodów przez stronę prowadzi zaś do podjęcia rozstrzygnięcia przez organ w oparciu o materiał dowodowy dotychczas zebrany. Dlatego też w piśmie ZUS z 4 maja 2006 r. skierowanym do strony, wzywającym do uzupełnienia wniosku o stosowne, aktualne informacje, które pozwolą określić, że dłużnik spełnia określone w ustawie wymogi do kwalifikacji jego należności do umorzenia, organ błędnie wskazał rygor wynikający z ww. art. 64 § 2 k.p.a. Jakkolwiek uchybienie to - ze względu na niezastosowanie przedmiotowego rygoru - nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, to jednak w ocenie Sądu wymagało zaznaczenia wobec jego błędnego zastosowania.
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd - uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), a także jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c).
Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.