V SA/Wa 1570/06

V SA/Wa 1570/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Krajewska
Małgorzata Rysz /przewodniczący/
Michał Sowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6340 Potwierdzenie represji
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Asesor sądowy WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia represjonowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Pismem z [...] czerwca 2004 r. B. N. wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w P. z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371 ze zm.). Skarżący podniósł, iż wyrokiem b. Wojskowego Sądu Rejonowego w P. z 9 listopada 1950 r. w sprawie o sygn. akt Sr 552/50 został uniewinniony od zarzutu popełnienia występku polegającego na tym, że "w okresie od stycznia do lutego 1949 r. na strychu swojego domu w Dz., powiat Ch. bez prawnego zezwolenia władz przechowywał rewolwer bębenkowy" tj. od występku z art. 4 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa (Dz. U. Nr 30, poz. 192 ze zm.). W toku postępowania w powyższej sprawie wnioskodawca był tymczasowo aresztowany w okresie od [...] kwietnia do [...] listopada 1950 r. Skarżący wskazał na dolegliwości związane z jego pobytem w areszcie, tj. utratę zdrowia, ciągły stres, nocne przesłuchania.
Decyzją z [...] października 2004 r. Sygn. akt III Ko 241/04 Prezes Sądu Okręgowego w P. odmówił wydania potwierdzenia faktu pobytu wnioskodawcy w więzieniu polskim za działalność polityczną lub religijną, uznając, iż pozbawienie wolności B. N. nie miało żadnego związku z działalnością niepodległościową.
Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] kwietnia 2005 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę Prezesowi Sądu Okręgowego w P. do ponownego rozpatrzenia, uznając, iż stanowisko zajęte przez organ I instancji było przedwczesne z uwagi na brak należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezes Sądu Okręgowego w P. decyzją z [...] marca 2006 r. Sygn. akt III Ko 336/05 odmówił wydania potwierdzenia faktu pobytu wnioskodawcy w więzieniu polskim za działalność polityczną lub religijną. W uzasadnieniu Prezes Sądu wyjaśnił, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, potwierdzenie poddania represjom okresu powojennego następuje wyłącznie w sytuacji, gdy pobyt w więzieniu związany był z polityczną bądź religijną działalnością wnioskodawcy, dodatkowo połączoną z walką tej osoby o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego. W ocenie organu, w rozpatrywanej sprawie brak jest jakiegokolwiek związku pomiędzy pobytem wnioskodawcy w więzieniu, a prowadzoną przez niego działalnością niepodległościową. Analiza akt sprawy wskazuje bowiem, iż Wojskowy Sąd Rejonowy w P. nie dysponował żadnym materiałem dowodowym, który nawet w świetle ówczesnych przepisów karnych wskazywałby na prowadzenie działalności politycznej bądź religijnej przez B. N. Prezes Sądu podkreślił, iż doświadczenie życiowe wskazuje, że wyroki uniewinniające w tego typu postępowaniach prowadzonych w latach 50. były niezwykle rzadkie i zapadały jedynie wówczas, gdy komunistyczne organy ścigania i sądowej represji nie dysponowały nawet cieniem dowodów przeciwko oskarżonemu. Odnosząc się do zeznań wskazanych przez skarżącego świadków: Cz. Ch. i I. P., którzy potwierdzili, iż B. N. udzielał pomocy partyzantom, pisał antykomunistyczne hasła na tablicy w szkole oraz podejmował akcje dywersyjne przeciwko zebraniom partyjnym, Prezes Sądu zaznaczył, iż żaden tego rodzaju zarzut nie został wnioskodawcy przedstawiony przez komunistyczne organy ścigania. Ponadto, pomimo skierowania wystąpienia do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie ujawniono, aby w związku z okolicznościami podniesionymi przez świadków, toczyło się jakiekolwiek postępowanie przeciwko B.N. Z faktu zaś, iż w tej samej sprawie zarzut wypisywania haseł antykomunistycznych postawiono innej osobie, która została skazana, wynika że ówczesne organy ścigania nie posiadały żadnej wiedzy na temat tego rodzaju działalności prowadzonej przez wnioskodawcę, gdyż w innym wypadku również on miałby postawiony tego rodzaju zarzut.
Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] czerwca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, iż Prezes Sądu Okręgowego w P. trafnie ocenił, że pobyt wnioskodawcy w więzieniu nie miał związku z działalnością polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. W uzupełnieniu rozważań zawartych w zaskarżonej decyzji wskazano, iż brak związku pomiędzy uwięzieniem wnioskodawcy, a prowadzoną przez niego działalnością, wynika wprost z treści złożonego przez niego zeznania. Wnioskodawca w toku postępowania stwierdził bowiem, iż nie miał świadomości, że w budynku, w którym mieszkał, była jakaś broń i że on jej nie posiadał, a bezpośrednio po znalezieniu rewolweru oddał go H.G. Skoro zatem jedynym zarzutem postawionym B. N. w sprawie sygn. akt Sr 552/50 był zarzut nielegalnego posiadania broni palnej, zaś wnioskodawca broni tej faktycznie nie posiadał i - co za tym idzie - nie wykorzystywał jej w prowadzonej działalności, nie sposób uznać, aby istniał związek przyczynowy pomiędzy prowadzoną działalnością, a faktem uwięzienia wnioskodawcy. Minister Sprawiedliwości uznał ponadto, iż Prezes Sądu zasadnie nie uwzględnił wniosku o przesłuchanie A. G. Świadek ta miała zeznać na okoliczność informacji, które uzyskała w trakcie przesłuchania I. P. Przeprowadzenie tego dowodu było więc zbędne, skoro świadek I. P. został bezpośrednio przesłuchany w niniejszym postępowaniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej pismem procesowym z [...] września 2006 r., B. N. powtórzył argumenty podnoszone w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. Podkreślił, iż odnalezioną przypadkowo na strychu broń, świadomie przekazał osobom walczącym w organizacji niepodległościowej. Zaznaczył, iż celowo nie przyznawał się do zarzucanych mu czynów. Skarżący wskazał na powierzchowność przeprowadzonych przez organ I instancji czynności dowodowych.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, to znaczy zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd nie stwierdził, aby wydana została ona z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 2 powołanej ustawy na wniosek osoby zainteresowanej prezes sądu okręgowego, z zastrzeżeniem pkt 2 lit. a, potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4.
Należy podzielić pogląd wyrażony w decyzji Ministra Sprawiedliwości, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do uznania, iż pobyt skarżącego w więzieniu w okresie od [...] kwietnia do [...] listopada 1950 r. stanowił represję w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach. Wyrokiem b. Wojskowego Sądu Rejonowego w P. z 9 listopada 1950 r. sygn. akt Sr 552/50 skarżący został uniewinniony od zarzutu, że od stycznia do lutego 1949 r. na strychu swego domu w Dz. bez prawnego zezwolenia władz przechowywał rewolwer bębenkowy tj. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 4 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa. W związku z tym, iż przedmiotowy rewolwer, jako niezdatny do jakiegokolwiek użytku, nie mógł być traktowany jako broń palna w rozumieniu dekretu, Sąd w czynie oskarżonego nie dopatrzył się znamion przestępstwa z art. 4 § 1 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa. Powyższe uprawnia pogląd organów obu instancji, iż b. Wojskowy Sąd Rejonowy w P. nie dysponował materiałem dowodowym, który wskazywałby na prowadzenie przez B. N. działalności politycznej bądź religijnej, związanej z walką o suwerenność i niepodległość. Wnioskodawca w trakcie przesłuchania w toku postępowania przed organem I instancji przyznał, że miał postawiony zarzut posiadania broni, ale jej nie posiadał, gdyż broń ta była tylko w budynku, w którym mieszkał. Broń tę wydał H. G. następnego dnia po tym, jak dowiedział się, że ta broń jest u niego w domu. To zeznanie pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem skarżącego, iż został aresztowany za pomaganie partyzantom. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, iż pobyt w więzieniu miał jakikolwiek związek z jego działalnością polityczną bądź religijną.
Podkreślenia wymaga, iż skarżącemu postawiony został zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu publicznemu, które nie miało jakiegokolwiek związku z działalnością opozycyjną, polityczną czy inną mającą na celu odzyskanie niepodległości przez Państwo Polskie. Mając na względzie, iż podstawą uznania pobytu w więzieniu za represję w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach jest skazanie za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość, za zasadne uznać należy stanowisko orzekających w sprawie organów, iż pomiędzy postępowaniem prowadzonym przeciwko B. N. w sprawie karnej o sygn. akt Sr 552/50, a prowadzeniem działalności politycznej bądź religijnej przez wnioskodawcę, nie zachodzi żaden związek przyczynowo-skutkowy. Stanowisko to doznaje dodatkowego wzmocnienia w świetle ustaleń dokonanych przez IPN na podstawie kwerendy archiwalnej w zasobach Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w P., iż przeciwko wnioskodawcy nie prowadzono żadnego innego postępowania, poza postępowaniem w sprawie o sygn. akt Sr 552/50, które mogłoby dotyczyć okoliczności związanych z prowadzeniem działalności politycznej bądź religijnej, związanej z walką o suwerenność i niepodległość.
Za niezasadne uznać należy zarzuty skarżącego o charakterze procesowym. Brak jest podstaw do podważania ustaleń dokonanych w trakcie postępowania dowodowego prowadzonego przez Prezesa Sądu Okręgowego w P. W świetle zeznań świadków Cz. Ch. i I. P. skarżący prowadził działalność polegającą na udzielaniu pomocy partyzantom, pisaniu antykomunistycznych haseł na tablicy w szkole oraz podejmowaniu akcji dywersyjnych przeciwko zebraniom partyjnym, jednakże z akt sprawy karnej o sygn. akt Sr 552/50 nie wynika aby B. N. zostały postawione zarzuty tej treści.
Nie jest uzasadniony również zarzut naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego z uwagi na odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka pracownicy IPN - A. G., na okoliczność tego, że skarżący współpracował z I. P. Organy obu instancji prawidłowo uznały, iż przeprowadzenie wskazanego dowodu nie miałoby znaczenia dla sprawy, skoro zeznania A. G. mogły dotyczyć jedynie okoliczności związanych z oceną zeznań świadka I. P., który został już przesłuchany w toku postępowania pierwszoinstancyjnego.
W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie postępowanie dowodowe przeprowadzone wnikliwie i w sposób wyczerpujący uzasadniono rozstrzygnięcia organów obu instancji. Brak jest podstaw do twierdzenia, że dokonana przez nie ocena materiału dowodowego nie jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nosi cechy dowolności. Tym samym nietrafne są zarzuty skargi naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.