V SA/WA 1561/20

V SA/Wa 1561/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1199/21 - Wyrok NSA z 2024-11-29
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 23
art. 37;  art. 28
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2017 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Miasta [...] na decyzję Ministra Finansów znak: [...] z [...] lipca 2020 r.
w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2017 rok.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Izba Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: IAS) przeprowadziła w Mieście [...] audyt w zakresie prawidłowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w roku 2017, w szczególności prawidłowości realizacji obowiązków związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych stanowiących podstawę do naliczania części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017. Ustalenia audytu zawarto w sprawozdaniu z [...] czerwca 2019 r. nr [...],
w którym wskazano, że otrzymana przez Miasto [...] w 2017 r. w części powiatowej, część oświatowa subwencji ogólnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - została zawyżona o kwotę 209.172 zł.
Minister Finansów pismem z [...] lipca 2019 r. nr [...] zawiadomił Miasto [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017.
Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Minister Finansów (dalej: Minister, organ), działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1530 ze zm., dalej: u.d.j.s.t.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), zobowiązał Miasto [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 w wysokości 209.172 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy [...] w [...] (dalej: SOSW, Ośrodek)
w Systemie Informacji Oświatowej (dalej: SIO) wykazał 6 wychowanków, którzy na dzień sprawozdawczy nie korzystali z kwaterunku w tym Ośrodku, tj. z całodobowej opieki, co w konsekwencji spowodowało zawyżenie o 6 liczby wychowanków przeliczonych wagą P45. Tą wagą mogli być przeliczeni wyłącznie wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którzy korzystają z zakwaterowania w tym ośrodku, tj. faktycznie zamieszkują ośrodek na dzień sprawozdawczy.
W związku z tym zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 39,5202, a tym samym zawyżono o kwotę 209.172 zł w części powiatowej część oświatową subwencji ogólnej na rok 2017 dla Miasta [...]. Kwota ta jako nienależna podlega zwrotowi do budżetu państwa.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Miasto [...] (dalej: również jako strona, skarżący) zarzuciło organowi:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, tj.:
a) nieuwzględnienie faktu, że 3 wychowanków (o inicjałach: P.M., S.K. i O.K.) posiadało tymczasowe zameldowanie w SOSW,
b) nieuwzględnienie faktu, że 6 wychowanków (o inicjałach: P.M., S.K., P.S., W.W., K.A. i O.K.) wykazywało obecności w okresie od września 2016 r. do czerwca 2017 r.,
c) bezpodstawne przyjęcie braku zakwaterowania wychowanków w ośrodku na podstawie tego, że wychowankowie nie korzystali, np. z kolacji w SOSW,
d) nieuwzględnienie tego, że podstawą ujęcia wychowanków w SIO jest fakt pozostawania wychowankiem według stanu na dzień 30 września 2016 r., udokumentowany wpisem do księgi wychowanków i dzienników zajęć wychowawczych, a nie jak błędnie przyjął organ wyłącznie korzystanie z wyżywienia w Ośrodku przez wychowanka;
e) ustalenie stanu faktycznego sprawy przez Ministra wyłącznie na podstawie sprawozdań sporządzonych przez Dyrektora IAS, a nie dokumentacji źródłowej;
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej, a w konsekwencji żądania od strony zwrotu części subwencji.
Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i umorzenie postępowania administracyjnego.
Wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2020 r. znak: [...] Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę Minister na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że SOSW w SIO według stanu na dzień 30 września 2016 r. wykazał 58 wychowanków, którzy zostali wpisani do księgi wychowanków i dzienników zajęć wychowawczych w poszczególnych grupach, w tym
6 osób o inicjałach: P.M., S.K., P.S.,W.W., K.A. i O.K. nie korzystało z całodziennego wyżywienia w Ośrodku. W ocenie organu oznacza to, że nie korzystali oni również
z całodobowej opieki SOSW, a tym samym nie byli zakwaterowani w Ośrodku. Korzystanie z zakwaterowania oznacza bowiem faktyczne zamieszkiwanie
w wynajmowanym czy też zajętym lokalu.
Zdaniem Ministra nie można uznać za wychowanków korzystających
z zakwaterowania w Ośrodku, o jakich mowa w charakterystyce wagi P45, dzieci/młodzieży, którzy tylko byli wpisani do księgi wychowanków i dzienników zajęć wychowawczych oraz np. posiadali tymczasowe zameldowanie w ośrodku, a nie mieszkali w tym ośrodku. Chodzi bowiem o prawidłowe ustalenie na dzień 30 września 2016 r. liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania w ośrodku, bo tylko takich wychowanków można uwzględnić przy naliczaniu wysokości należnej za rok 2017 w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej dla Miasta [...].
Podniesione przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, że 6 wychowanków było wpisanych do księgi wychowanków i wykazywało obecność w okresie od września 2016 r. do czerwca 2017 r. oraz że 3 z nich posiadało tymczasowe zameldowanie w SOSW nie świadczy o tym, że korzystali oni
z zakwaterowania w Ośrodku. Dodatkowo organ zauważył, że księga wychowanków jest dokumentem potwierdzającym przyjęcie dziecka do placówki, a nie jego zakwaterowanie. O braku korzystania z zakwaterowania w Ośrodku świadczy również fakt niekorzystania przez wychowanków z całodziennego wyżywienia.
Jednocześnie organ uznał, że opinia Ministerstwa Edukacji Narodowej z 11 grudnia 2019 r., uzyskana przez organ na okoliczność oceny argumentacji strony, nie mogła być uwzględniona, gdyż nie jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, tj.: ustawą z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. z 2015 r. poz. 45 ze zm., dalej: u.s.i.o.), rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. poz. 957 ze zm., dalej: rozporządzenie MEN z 2012 r.), Instrukcją wprowadzania
i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.21 (30 września 2016 r.), rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej
z 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości
i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. z 2015 r. poz. 1872, dalej: rozporządzenie MEN z 2015 r.), rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017 (Dz.U. z 2016 r. poz. 2298, dalej rozporządzenie MEN z 2016 r.).
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia przepisów postępowania wyjaśniającego, Minister wskazał, że odmienna ocena stanu faktycznego przedmiotowej sprawy przez Miasto [...] nie oznacza, że organ naruszył wskazane przepisy. Tym samym zasadne było zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t.
Od powyższej decyzji strona, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do sądu administracyjnego w części dotyczącej kwoty 104.586 zł, zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący otrzymał część oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 w kwocie wyższej od należnej
o 104.586 zł, gdy tymczasem nienależną z tego tytułu kwotą jest kwota 104.586 zł;
2) pominięcie, że kwota w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej, definiowana w art. 7 ust. 1 pkt 4 u.d.j.s.t. stanowi zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 tej ustawy dochód skarżącej oraz że nie jest rozliczana na każdego ucznia indywidualnie, lecz o przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej, zgodnie z art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t., decyduje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego;
3) naruszenie przepisów rozporządzenia MEN z 2016 r., w szczególności ust. 2 pkt 5 załącznika do tego rozporządzenia przez przyjęcie, że 3 wychowanków SOSW zgłoszonych do SIO według wagi P45 nie było zakwaterowanych w tym Ośrodku, co skutkowało uzyskaniem przez skarżącego nienależnej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 w wysokości 104.586 zł, gdy tymczasem o zakwaterowaniu tych wychowanków w rozumieniu powołanego rozporządzenia świadczy ujawnienie woli przebywania w Ośrodku, potwierdzonej czasowym zameldowaniem, co skutkuje przydzieleniem im miejsca w Ośrodku;
4) bezpodstawne przyjęcie, że o "zakwaterowaniu" wychowanków w SOSW
i w konsekwencji uprawnieniu skarżącego do otrzymania kwoty w części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 według wagi P45 decyduje faktyczne korzystanie przez wychowanka z całodobowej opieki i całodobowego wyżywienia, gdy tymczasem już samo czasowe zameldowanie wychowanka w SOSW rodzi po stronie tego Ośrodka obowiązek przydzielenia wychowankowi miejsca w Ośrodku i zapewnienia całodobowej opieki, co jest równoznaczne z jego zakwaterowaniem w rozumieniu ust. 2 pkt 5 załącznika do rozporządzenia MEN z 2016 r.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej kwoty 104.586 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W piśmie z 25 listopada 2020 r. sprecyzował swój wniosek, wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w powyższej części oraz umorzenie postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że na dzień sprawozdawczy, tj. 30 września 2016 r., 3 z 6 podanych
w zaskarżonej decyzji wychowanków o inicjałach: P.M., S.K. i O.K. było czasowo zameldowanych w SOSW. Skarżący przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2017 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1309/15, w którym wyjaśniono pojęcie "zakwaterowania" w znaczeniu potocznym wobec braku jego definicji legalnej. W tym zaś znaczeniu "zakwaterowanie" oznacza umieszczenie na kwaterze, przydzielenie komuś kwatery, zamieszkiwanie gdzieś tymczasowo (Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka t. 3, s.919). Kwatera natomiast oznacza wynajmowane lub zajęte mieszkanie na pobyt czasowy (Słownik (...) t. 1, s. 1099). Tak więc korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie w wynajmowanym czy też zajętym lokalu.
Zgadzając się z powyższym strona wskazała, że SOSW w momencie zgłoszenia woli (rodzica, opiekuna) zakwaterowania wychowanka w Ośrodku, w szczególności woli potwierdzonej czasowym zameldowaniem, zabezpiecza dla takiego wychowanka opiekę i miejsce do całodobowego pobytu, przy czym wychowanek, nawet jeśli z jakiś przyczyn (np. z powodu trudności adaptacyjnych) nie spędza całej doby w Ośrodku, to "blokuje" w nim miejsce i generuje wysokie koszty jego utrzymania.
W konsekwencji warunek do zastosowania wagi P45, polegający na zakwaterowaniu w SOSW 3 wskazanych w skardze wychowanków, został przez skarżącego spełniony.
Potwierdzeniem powyższego jest treść pisma Ministra Edukacji Narodowej z 11 września 2019 r. (znak: DWST-WSST.0916.100.2019.JD), w którym wskazano, że czasowa nieobecność wychowanka na dzień 30 września oraz liczba posiłków,
z których korzysta w SOSW, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że nie jest on wychowankiem tego Ośrodka.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontrolowanej decyzji jest zobowiązanie Miasta [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2017 rok w wysokości 209.172 zł, z której strona zaskarżyła kwotę 104.586 zł.
Podstawę materialnoprawną rozpoznawanej sprawy stanowi art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t., z którego wynika, że w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej
w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;
2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
Minister orzekł na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o zwrocie nienależnie uzyskanej przez stronę kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2017 rok w związku z tym, że nastąpiło jej naliczenie na skutek nieprawidłowego zastosowania wagi P45 wobec 6 wskazanych w zaskarżonej decyzji wychowanków. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. stanowi samoistną podstawę do żądania zwrotu nienależnie otrzymanej części subwencji. Sąd w pełni podziela ustalenia dokonane
w tym zakresie przez Ministra, uznając je za własne.
Stosownie do art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t. w związku z § 1 rozporządzenia MEN z 2016 r. minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, określonych
w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r. poz. 1943, 1954, 1985 i 2169), dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do tego rozporządzenia.
Zakres zadań oświatowych realizowanych przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, stanowiący podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2017, został określony m.in. na podstawie danych o liczbie uczniów i wychowanków wykazanych przez szkoły i placówki oświatowe w SIO – według stanu na dzień 30 września 2016 r., zweryfikowanych i potwierdzonych przez organy prowadzące/dotujące szkoły i placówki oświatowe.
Zgodnie z art. 107 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 lit. c i h u.s.i.o. system informacji oświatowej obejmuje bazy danych oświatowych, w skład których wchodzą m.in. zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według typów lub rodzajów szkół i placówek oświatowych oraz specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających
z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b u.s.o., albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. W myśl art. 112 ust. 1 cyt. ustawy dane w bazach danych oświatowych były aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 31 marca i 30 września w latach 2013-2016, z zastrzeżeniem ust. 2-5, niemających znaczenia w przedmiotowej sprawie.
W świetle § 33 ust. 1 rozporządzenia MEN z 2015 r. specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze są prowadzone dla dzieci i młodzieży, które wymagają stosowania specjalnych oddziaływań wychowawczych, pomocy psychologiczno-pedagogicznej
i zajęć rewalidacyjnych, oraz posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność, o której mowa w § 32, oraz które z powodu tej niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania.
Ponadto stosownie do § 40 ust. 1 ww. rozporządzenia specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy i specjalny ośrodek wychowawczy zapewniają wychowankom całodobową opiekę. Aby w porze nocnej zapewnić wychowankom nadzór
i bezpieczeństwo, sprawują ją co najmniej 2 osoby, w tym co najmniej 1 wychowawca grupy wychowawczej (§ 40 ust. 3 i 4 ww. rozporządzenia). Natomiast opłatę za posiłki
w stołówce ośrodka ponoszą rodzice wychowanków (§ 76 ust. 1 rozporządzenia MEN
z 2015 r.).
Zgodnie z algorytmem określonym w załączniku do rozporządzenia MEN z 2016 r. wagą P45 = 6,500 mogli być przeliczeni wychowankowie m.in. specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach.
Audyt Dyrektora IAS przeprowadzony w Mieście [...] stwierdził nieprawidłowości w wykazaniu w SIO według stanu na dzień 30 września 2016 r. przez SOSW liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania. Spośród 58 wychowanków, 6 nie spełniało warunków do ich przeliczenia wagą P45. Trzech
z zakwestionowanych osób o inicjałach: P.S., W.W. i K.A. nie było zameldowanych pod adresem SOSW i odpłatność za wyżywienie nie dotyczyła wszystkich posiłków (śniadań, obiadów i kolacji). Natomiast wychowankowie o inicjałach: P.M., S.K i O.K. byli zameldowani pod adresem SOSW, jednak nie korzystali z pełnego wyżywienia. Odpłatność za wyżywienie P.M. dotyczyła tylko obiadów i sporadycznie kolacji, za wyżywienie S.K. – śniadań i obiadów, a O.K. nie korzystał z wyżywienia w Ośrodku.
Organ uznał więc, że zakwestionowani wychowankowie nie korzystali
z całodziennego wyżywienia i całodobowej opieki SOSW, tym samym nie byli zakwaterowani w tym Ośrodku. Natomiast strona uznała, że organ bezpodstawnie przyjął, że o "zakwaterowaniu" wychowanków w Ośrodku i jej uprawnieniu do otrzymania kwoty w części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017 według wagi P45 decyduje faktyczne korzystanie przez wychowanka z całodobowej opieki
i całodobowego wyżywienia, gdy tymczasem już samo zameldowanie wychowanka wiąże się z przydzieleniem mu miejsca w Ośrodku i zapewnieniem całodobowej opieki, co jest równoznaczne z jego zakwaterowaniem.
W ocenie Sądu istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy jest ustalenie, ilu wychowanków SOSW na 58 wykazanych w SIO według stanu na dzień 30 września 2016 r. korzystało z zakwaterowania.
Zarówno Minister, jak i skarżący powołali się w uzasadnieniu swoich stanowisk na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2017 r. wydany w sprawie II GSK 1309/15, w którym wskazano, że "zakwaterowanie" w znaczeniu potocznym (brak legalnej definicji tego pojęcia) oznacza umieszczenie na kwaterze, przydzielenie komuś kwatery, zamieszkiwanie gdzieś tymczasowo, a korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie w wynajmowanym czy też zajętym lokalu.
Jak wynika z treści skargi, Miasto [...] zgodziło się ostatecznie ze stanowiskiem organu, że wychowankowie zakwaterowani w Ośrodku muszą być w nim czasowo zameldowani. Stąd ograniczenie zaskarżenia ostatecznej decyzji Ministra do 3 wychowanków, którzy byli zameldowani w SOSW, ale nie korzystali w nim
z całodziennego wyżywienia.
Minister, rozpoznając sprawę na skutek odwołania, dokonał analizy materiału dowodowego w postaci nie tylko sprawozdania z audytu Dyrektora IAS, ale
i dokumentacji dołączonej przez stronę do pisma z 28 kwietnia 2020 r., nr [...] (raporty opieki nocnej za okres od 1 września 2016 r. do 22 czerwca 2017 r., dziennik zająć wychowawczych – opieka nocna za rok szkolny 2016/2017, listy obecności wychowanków za okres wrzesień 2016 r. – czerwiec 2017 r., dzienniki zajęć wychowawczych z grupą III, V i VI na rok szkolny 2016/2017). Na podstawie całokształtu dowodów zebranych w sprawie organ uznał, że zakwestionowani wychowankowie nie korzystali z całodziennego wyżywienia
i całodobowej opieki w SOSW, a więc - w ocenie organu - nie byli zakwaterowani.
Zdaniem Sądu, aby zakwalifikować wychowanków ośrodka szkolno - wychowawczego do przeliczenia ich wagą P45 muszą oni być zakwaterowani, a więc zamieszkiwać w tym ośrodku, co wiąże się z korzystaniem z całodziennego wyżywienia. Istotne jest, że ośrodki szkolno-wychowawcze sprawują całodobową opiekę nad swoimi wychowankami (w tym opiekę nocną), a ta z kolei nierozerwalnie jest związana
z pełnym wyżywieniem i zamieszkiwaniem w ośrodku. Opis wagi P45 jest jasny i nie budzi wątpliwości, że wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych wymagają specjalnej organizacji nauki i metod pracy.
Tym samym Sąd nie podziela stanowiska strony zawartego w skardze, że już samo czasowe zameldowanie wychowanka w SOSW (przydzielenie mu kwatery) jest równoznaczne z jego zakwaterowaniem w rozumieniu przepisu ust. 2 pkt 5 załącznika do rozporządzenia MEN z 2016 r. W tym zakresie Sąd uznał za prawidłową ocenę organu, że SOSW był uprawniony do przypisania wagi P45 wychowankowi, który korzystał z zakwaterowania w Ośrodku, przejawiającego się w korzystaniu
z całodziennego wyżywienia oraz z całodobowej opieki.
W związku z powyższym nie można uznać za wychowanków SOSW korzystających z zakwaterowania w tym Ośrodku, o których mowa w opisie wagi P45, dzieci lub młodzieży, którzy byli tylko wpisani do księgi wychowanków i dzienników zajęć wychowawczych oraz np. posiadali tymczasowe zameldowanie, ale faktycznie nie mieszkali całodobowo w tym ośrodku (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2480/14, publ. CBOSA). Tym samym takich wychowanków nie można było uwzględnić przy naliczaniu wysokości należnej za rok 2017 w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej dla Miasta [...]. Sama gotowość przyjęcia wychowanka poprzez jego zameldowanie, ale przy braku faktycznego zakwaterowania (rozumianego nie tylko jako przydzielenie kwatery
w Ośrodku, ale i korzystanie z pełnego wyżywienia oraz całodobowej opieki wychowawców), nie jest wystarczająca do jego przeliczenia wagą P45.
Sąd podziela również ocenę dokonaną przez Ministra, że stanowisko MEN zawarte w piśmie z 11 grudnia 2019 r., nr DWST-WSST.0916.100.2019.JD, nie jest wiążące w sprawie, ponieważ odnosi się ono do wychowanków SOSW, a nie do wychowanków tego Ośrodka korzystających z zakwaterowania w nim.
Wbrew zarzutom skarżącego, Minister właściwie zastosował przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. W sytuacji zawyżenia należnej ww. subwencji na skutek błędnego wykazania przez dyrektora SOSW danych o liczbie wychowanków korzystających
z zakwaterowania w SIO według stanu na dzień 30 września 2016 r., Minister zobligowany był do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej (decyzja związana). To na skarżącym i jego organie, a także osobach mu podległych (dyrektorach placówek oświatowych, ośrodków szkolno-wychowawczych) spoczywa określony obowiązek sprawozdawczy, wynikający
z prawa oświatowego, który powinien być wykonywany rzetelnie. Podmioty te zobowiązane są do przedstawiania informacji zgodnych z rzeczywistością, przy czym
w sprawie ustalenia kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej nie są istotne przyczyny, które spowodowały przyznanie tej subwencji w niewłaściwej wysokości (por. wyrok NSA z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, publ. CBOSA).
W odniesieniu do zarzutu skargi należy również zauważyć, że na kontrolowaną decyzję Ministra nie mogła mieć wpływu okoliczność wskazana przez skarżącego, że przyznana subwencja oświatowa nie jest rozliczana na każdego ucznia indywidualnie, lecz o przeznaczeniu otrzymanych środków decyduje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem zwrot nienależnej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2017, a nie kwestia jej przeznaczenia. Należy przy tym pamiętać, że część oświatowa subwencji ogólnej jest tylko jednym ze źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Stąd niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t.
Zdaniem Sądu Minister, wydając zaskarżoną decyzję, podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym, który poddał wnikliwej analizie i ocenie oraz dokonał prawidłowej wykładni obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przekonujące, jasne i logiczne, zawierające odniesienie się do zarzutów odwołania, a więc zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasadą przekonywania z art. 11 k.p.a.
Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia adresatowi decyzji, że rozstrzygnięcie w niej zawarte wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparte o przepisy obowiązującego prawa. Przy czym nie wymaga się od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania skarżącego do prawidłowości podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 631/13, publ. Lex nr 1387627).
W świetle powyższego Sąd uznał, że zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę
z prawidłowymi ustaleniami organu, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak
w sentencji wyroku.