V SA/Wa 1541/18

V SA/Wa 1541/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jarosław Stopczyński /sprawozdawca/
Piotr Piszczek
Tomasz Zawiślak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 1207/19 - Wyrok NSA z 2023-05-17
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 7, art. 8, art. 77, art. 79a § 1, art. 107 § 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 2137
art. 29 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 627
art. 44 ust. 3,
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami oddala skargę.
Uzasadnienie
Na podstawie wniosku [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. przyznał beneficjentowi płatności w kwocie 1 549,86 zł, w tym z tytułu: ONW - strefa nizinna 1 w wysokości 955,86 i ONW - strefa nizinna II w wysokości 594,00 zł. Płatność wskazana w ww. decyzji została zrealizowana w dniu 2 czerwca 2016 r. na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta.
Zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. [...] został poinformowany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2016 r
Następnie w dniu [...] kwietnia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydal decyzję Nr [...] o ustaleniu [...] kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) w wysokości 1 549,86 zł. [...] złożył odwołanie od ww. decyzji.
W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jej uzasadnieniu podniósł m. in. że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 2137) Kierownik biura powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Z akt sprawy wynika, że powierzchnia uprawniająca do płatności została ustalona
w oparciu o § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U.2015.364 ze zm.), zgodnie z którym przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W wyniku ponownej weryfikacji powierzchni kwalifikowanej w ramach działki referencyjnej (PEG) organ I instancji stwierdził zawyżenia działek zgłoszonych do płatności o łącznej powierzchni 3,27 ha, co oznacza, że wypłata płatności za powierzchnię niekwalifikującą się do jej przyznania (tj. 3,27 ha), została dokonana z naruszeniem ww. § 3 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. oraz art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.
Organ odwoławczy podnosi jednocześnie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone jest stanowisko, że brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków, jest uprzednie wzruszenie, w trybie przepisów o wznowieniu postępowania ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 518/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1884/11; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 96/12).
W przypadku płatności ONW strefa nizinna I różnica procentowa miedzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności - 6,21 ha i stwierdzona w wyniku aktualizacji ortofotomapy – 4,43 ha, wynosi: (6,21 ha – 4,43 ha)/4,43 ha = 1,78 ha/4,43 ha = 40,18%
Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20% obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.
Zatem kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW – Nizinne strefa I stanowi kwotę wypłaconą stronie na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. i wynosi 955,86 zł.
W przypadku płatności ONW strefa nizinna II różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną do płatności – 2,25 ha i stwierdzoną w wyniku aktualizacji ortofotomapy – 0,76 ha, wynosi: (2,25 ha – 0,76 ha = 1,49 ha/0,76 = 196,05%.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru zatwierdzonego. Jeżeli różnica ta przekracza 20% obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.
Zatem kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW – Nizinne strefa II stanowi kwotę wypłaconą stronie na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. i wynosi 594,00 zł.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ zauważa, iż zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2018.627 j.t.) w przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 3 lit. a pkt I rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1512 ze zm.), odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy.
Art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:
a) W przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony
I) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub
II) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;
b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.
W niniejszej sprawie w odniesieniu do kampanii 2015 kurs euro ustalony zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r., tj. na dzień 2 czerwca 2016 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2016/C 192/02 wynosi 4,3940 zł. Równowartość 100 euro przeliczone na złote na podstawie ww. kursu wynosi 439,40 zł.
A zatem nienależnie pobrane płatności wypłacone stronie za rok 2015 w wysokości 1 549,86 zł przekraczają kwotę stanowiące równowartości 100 euro.
Z uwagi na treść odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wystąpił do Wydziału GIS Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z prośbą o weryfikację prawidłowości wyznaczonego na podstawie zaktualizowanej ortofotomapy na działkach ewidencyjnych Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obszaru kwalifikującego się do uzyskania płatności.
Jak wynika z pisma znak [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., w wyniku weryfikacji prawidłowości wyznaczenia na ww. działkach ewidencyjnych powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG, potwierdzono ustaloną przez organ I instancji powierzchnię kwalifikującą się do uzyskania przez [...] płatności w roku 2015.
Zdaniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] przedstawione przez stronę argumenty w odwołaniu nie znajdują uzasadnienia. Zdjęcia lotnicze wykonane w okresie maj – lipiec 2015 r. nie potwierdzają, by strona użytkowała działki ewidencyjne zgodnie z deklaracją wskazaną we wniosku. Ponadto przedstawione przez [...] kopie zdjęć wykonanych w dniu 8 maja 2018 r. nie mogą stanowić kontrdowodu dla ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego wskazującego, iż powierzchnia użytkowana rolniczo na działkach ewidencyjnych była mniejsza niż zadeklarowana we wniosku. Przedmiotowe zdjęcia obrazują bowiem stan użytkowania gruntu na dzień ich wykonania, tj. 8 maja 2018 r. Również oświadczenia [...] i [...] pozostają bez znaczenia dla kwestii ustalenia, iż na działkach ewidencyjnych Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...] [...] prowadził działalność rolniczą na powierzchni mniejszej niż zadeklarowana we wniosku o płatność na rok 2015. Ww. oświadczenia nie wskazują bowiem powierzchni użytkowanej rolniczo ww. działek ewidencyjnych wskazując jedynie ogólnikowo, iż na ww. działkach ewidencyjnych były wykonywane zabiegi agrotechniczne.
W przedmiotowym postępowaniu organy ARiMR były zobowiązane do ustalenia czy [...] pobrał nienależnie lub nadmiernie płatności za rok 2015, a także do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.
W niniejszej sprawie płatności przyznane na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] maja 2016 r., przekazane na rachunek bankowy [...]o w dniu 2 czerwca 2016 r., bezsprzecznie nie wynikały z pomyłki ARiMR. W dniu wydania ww. decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] nie był bowiem w posiadaniu informacji, iż [...] zadeklarował do uzyskania płatności grunty rolne nie użytkowane rolniczo. Powyższe zostało ujawnione w dniu 12 lutego 2018 r. w wyniku ponownej kontroli administracyjnej wniosku strony o płatność na rok 2015.
Ponadto nawet gdyby uznać, iż ww. płatność została wypłacona [...] na skutek pomyki organu, to w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona druga z przesłanek wskazanych w ww. przepisie, tj. błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Tym samym obowiązek zwrotu ww. kwoty istnieje nawet w sytuacji uznania, że kwota ta została wypłacona na skutek pomyłki organów ARiMR bowiem dla zwolnienia z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności niezbędne jest spełnienie łącznie obydwu przesłanek wskazanych w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., tj. dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.
Organ odwoławczy podnosi nadto, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w wysokości 1 549,86 zł., finansowanej ze środków unijnych należy oceniać w oparciu o przepis art. 3 ust. 1, w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.
W niniejszej sprawie za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez beneficjenta należy uznać datę złożenia przez [...] wniosku o płatność zawierającego nieprawidłową deklarację, tj. 29 kwietnia 2015 r. A zatem do dnia doręczenia decyzji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. (tj. [...] kwietnia 2018 r.) nie upłynął termin przedawnienia możliwości ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2015.
Decyzję organu odwoławczego zaskarżył [...] zarzucając jej:
1. naruszenie prawa procesowego –
a) art. 77 § 1 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a), poprzez brak wszechstronnego ustosunkowania się do
dowodów przedstawionych przez Stronę przy odwołaniu, a m.in. zdjęć oraz oświadczeń świadków przy jednoczesnym zbyt silnym akcentowaniu znaczenia i waloru dowodowego ortofotomap, które wykonywane były w terminie późniejszym niż składany wniosek i stan przed jego złożeniem, co nie odzwierciedla w pełni stanu na dzień składania wniosku a jednocześnie ortofotomapy z kolejnych lat wykazują znaczne odmienności w zakresie zagospodarowania działek i to pomimo aktualizacji ich w cyklu czteroletnim, a co mogło mieć istotny wpływ na treść skarżonej decyzji,
b) art. 77 § 1 i art. 7 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego w tym w postaci wyjaśnień Skarżącego nie ustosunkowując się do
wskazanych przez niego rozbieżności w zakresie powierzchni działek ujawnianych w poszczególnych dokumentach np. ortofotomapach, protokołach kontroli i zdjęciach, co uniemożliwiło Organowi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,
c) art. 3 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1312) poprzez brak
wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w tym w szczególności pisma [...] z dnia 5 czerwca 2018r.
d) art. 79a § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie (niewskazanie
stronie okoliczności zdaniem Organu nieudowodnionych, co doprowadziło Organ
do decyzji negatywnej dla Skarżącego i niezgodnej z jego żądaniem) przez Organ pomimo spełnienia przesłanek ku temu, co mogło mieć istotny wpływ na treść wydanej decyzji,
e) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania do władzy publicznej poprzez m.in. przedkładanie interesu publicznego
ponad uzasadniony interes prywatny Skarżącego oraz dopuszczenie się uchybień procesowych w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz braku całościowego merytorycznego badania sprawy celem utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji,
f) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie pomimo dopuszczenia się przez Organ I instancji naruszenia prawa procesowego, które
winno skutkować uchyleniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego poprzez
m.in. naruszenie przepisu art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. niewskazanie podstawy
materialnoprawnej wydanej decyzji przy ograniczeniu się do wskazania podstaw
procesowych, co czyniło i czyni niemożliwym całościowe poznanie i
skontrolowanie motywów którymi kierował się Kierownik wydając decyzję z dnia
[...] kwietnia 2018 r.,
2. naruszenie prawa materialnego:
a) art. 54 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z
dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG)
nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/200 polegające na jego nie zastosowaniu w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki do jego zastosowania, a tym samym organ był zobowiązany do odstąpienia zwrotu kwoty wsparcia z upływem 18 miesięcy od dnia wydania decyzji z dnia [...] maja 2015 r., gdy wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło w dniu 14 lutego 2018 r.;
b) art. 19 ust 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) NR 640/2014 z dnia
11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia
rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 181 z 20.6.2014, s. 48) poprzez jego zastosowanie w sprawie, gdy tymczasem do przedmiotowej sprawy zastosowanie winien znaleźć przepis art. 19a ust 1 ww.
Rozporządzenia.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej Decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego
Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...],
2. zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna albowiem kwestionowana nią decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2017.2137) Kierownik Biura Powiatowego Agencji w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej
2) krajowych przeznaczonych na:
- współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej
- finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej
Zdaniem sądu z akt sprawy niespornie wynika iż powierzchnie działek zgłoszonych przez skarżącego do płatności ONW okazały się być de facto inne niż w rzeczywistości. Przy czym ustalenia w powyższym zakresie zostały dokonane w oparciu o dowody przeprowadzone także na wniosek skarżącego. Jednak kluczowa w omawianej kwestii okazała się być ponowna weryfikacja powierzchni działek dokonana w oparciu o zdjęcia satelitarne wykonane w dniach 23 kwietnia, 2 i 3 maja oraz 7 lipca 2015 r. Ponieważ skarżący kwestionował ten dowód przeprowadzono dowody dodatkowe w tym i te o przeprowadzenie których wnioskował skarżący. Podkreślenia wymaga iż zostały one poddane należytej analizie i ocenie, a wnioskom wyprowadzonym na ich podstawie przez organ nie można zarzucić dowolności czy braku logiki.
Z materiałów aktowych wynika, ze organ II instancji wystąpił do Wydziału GIS Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o weryfikację (dodatkową kontrolę) prawidłowości wyznaczonego na podstawie zaktualizowanej ortofotomapy obszaru kwalifikującego się do uzyskania płatności na działkach zgłoszonych przez skarżącego. Wyniki tejże weryfikacji znalazły wyraz w treści pisma z dnia 5 czerwca 2018 r. nadesłanego organowi przez w/w. podmiot. Otóż wynikało z niego, że w wyniku weryfikacji prawidłowości wyznaczenia na działkach ewidencyjnych skarżącego powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG potwierdzono ustaloną przez organ I instancji powierzchnię kwalifikującą się do uzyskania płatności w 2015 r. Treść powyższego pisma w żadnym razie nie była sprzeczna z ustaleniami organów które dokonano na podstawie materiału fotograficznego wykonanego w dniu 5 kwietnia 2017 r. w trakcie weryfikacji terenowej powierzchni PEG. Wówczas stwierdzono przecież liczne zaniedbania oraz brak użytkowania na części deklarowanych przez skarżącego gruntów. Ujawniono wtedy także tereny częściowo zadrzewione o zagęszczeniu uniemożliwiającym prowadzenie działalności rolniczej, jak i zakrzaczone w tym wieloletnią suchą roślinność wskazującą na brak podejmowania jakichkolwiek czynności agrotechnicznych bądź wypasu zwierząt także w roku 2015. Zdaniem sądu taki wniosek co do stanu nieruchomości (zgłoszonych do płatności) także w roku 2015 był w pełni usprawiedliwiony nie tylko ze względu na stan ujawniony na gruncie w roku 2017, ale i obraz zdjęć satelitarnych wykonanych w 2015 roku. Poza tym logicznym jest że skoro na części działek rosły drzewa i krzaki to musiały pojawić się tamże wcześniej. W przeciągu jednego roku czasu nie doszłoby bowiem do takiego stanu zakrzaczenia i zadrzewienia na gruncie jaki stwierdzony został w sprawie.
W związku z powyższym dowody przedstawione przez stronę w postaci kopii zdjęć wykonanych w dniu 8 maja 2018 r. nie mogą stanowić istotnej przeciwwagi dla dowodów o których mowa wcześniej. Podobnie jest w przypadku oświadczeń [...] i [...]. Nie wynika z nich bowiem jaki był zakres użytkowania rolniczego na działkach skarżącego, a w szczególności czy działki te były użytkowane rolniczo w całości.
Niezależnie od tego sąd stwierdza iż w realiach przedmiotowej sprawy dowód z dokumentu potwierdzający stan na gruncie ma większą moc dowodową niż oświadczenie świadka złożone w tym przedmiocie
W związku z powyższym, nie sposób uznać iż organ odwoławczy dokonał błędnych ustaleń faktycznych i że na ich podstawie zaprezentował bezpodstawne wywody prawne. Zdaniem sądu w toku postępowania organ II instancji nie naruszył żadnego z przepisów k.p.a. wskazanych w skardze w tym w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 8, art. 79a, art. 140 i art. 138 § 1 k.p.a.
Za nietrafny sąd uznaje zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2018.1312 – tekst jedn.). Przepis ten nie był przez organ stosowany. Podstawą zaskarżonej decyzji był natomiast m.in. cytowany wcześniej art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji o Modernizacji Rolnictwa (Dz. U.2017.2137) którego naruszenia skarga nie zarzuca.
Bezpodstawny jest również zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji UE nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. (dz.U.UE.L. 2014.181.48). Tenże przepis ma bowiem zastosowanie co do wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o wsparcie lub wniosków o płatność dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2016 r. podczas gdy w sprawie niniejszej obowiązek zwrotu odnosi się do płatności która została wypłacona skarżącemu w oparciu o wniosek o płatność z dnia 29 kwietnia 2015r.
Sąd nie uznaje za zasadny zarzut naruszenia art. 54 rozporządzenia parlamentu europejskiego i rady (UE) nr 1306/2013 (dz.U.UE.L.2013.347.549). Przepis ten stanowi że:
1. W przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot.
2. Jeżeli odzyskanie nie nastąpi w ciągu czterech lat od daty wystąpienia o zwrot należności lub w ciągu 8 lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe wynikające z nieodzyskania kwot ponosi w 50% dane państwo członkowskie, a w 50% budżet Unii, bez uszczerbku dla wymogu, zgodnie z którym dane państwo członkowskie musi kontynuować procedury odzyskiwania należności zgodnie z art. 58.
W przypadku gdy w procedurze odzyskiwania należności instrumentem administracyjnym lub prawnym o charakterze ostatecznym stwierdzony zostanie brak jakiejkolwiek nieprawidłowości, obciążenia finansowe poniesione przez dane państwo członkowskie zgodnie z akapitem pierwszym deklarowane są wobec funduszy jako wydatki.
Jednakże w przypadku gdy z przyczyn niezależnych od danego państwa członkowskiego odzyskanie nie jest możliwe w terminie określonym w akapicie pierwszym, a kwota, która ma zostać odzyskana, przekracza 1 milion EUR, Komisja może, na wniosek państwa członkowskiego, przedłużyć ten termin o okres nie dłuższy niż połowa pierwotnego okresu.
3. W należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:
a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania, warunek ten uznaje się za spełniony
I) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub
II) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 250 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy kwocie, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych, lub wyższy od tej kwoty;
b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.
Zdaniem sądu analiza treści powyższego przepisu wskazuje iż jest on adresowany do państw członkowskich UE i nakłada na nie określone prawa i obowiązki. Z ust. 1 cytowanej regulacji absolutnie nie wynika aby organ był zobowiązany do odstąpienia od żądania zwrotu kwoty wsparcia po upływie 18 miesięcy od dnia wydania decyzji mocą której wsparcie to przyznano. Także zawiadomienie skarżącego z dnia 14 lutego 2018 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków przyznanych na mocy decyzji z dnia [...] maja 2016 r. nie wskazuje na istnienie jakiejkolwiek przeszkody uniemożliwiającej dochodzenie zwrotu tychże środków. Jeśli chodzi o okres przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych przez skarżącego płatności to wynika on z art. 3 ust. 1 i art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. (Dz. Urz. UE Nr L 312 ze zm.). Przepisy te stanowią, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.
Przechodząc na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącego uznać trzeba datę złożenia wniosku o płatność tj. 29 kwiecień 2015 roku.
To oznacza, że do dnia doręczenia decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. tj. do dnia 26 kwietnia 2018 r. nie upłynął termin przedawnienia możliwości ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności za 2015 rok.
Mając powyższe na względzie sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.