III SA/Po 623/23

III SA/Po 623/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Mirella Ławniczak
Szymon Widłak
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2422
art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j.)
Dz.U. 2015 poz 415
par. 2, 6, 14 i 16, par. 33 ust. 3 i ust. 14,
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
Sentencja
Dnia 30 stycznia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Mirella Ławniczak Protokolant : sekretarz sądowy Ewa Chybowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 19 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 31 maja 2022 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z siedzibą w [...] wpłynął wniosek H. K. o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022.
Decyzją z 10 maja 2023 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] z siedzibą w [...], powołując się na art. 26 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2422 z późn. zm., zwanej dalej ustawą PROW 2014-2020), § 2, § 6, § 16, § 33 ust. 3, § 15 ust. 3, § 33 ust. 14, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne " objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 415 z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem rolno-środowiskowo-klimatycznym), art. 67, art. 68 ust. 1, art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm.), art. 18 ust. 6 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r. str. 48 z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego:
1. przyznał wnioskodawczyni płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2022 w łącznej wysokości 17 702,54 zł, w tym: a) wariant 2.1 międzyplony w wysokości 4 134,29 zł, b) wariant 5.1 zmiennowilgotne łąki trzęślicowe w wysokości 3 371,45 zł, c) wariant: 5.4 półnaturalne łąki wilgotne w wysokości 10 196,80 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 1 279,05 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;
2. odmówił przyznania wnioskodawczyni płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 5.2 zalewowe łąki selernicowe i słonorośla,
3. poinformował skarżącą, że obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowi powierzchnię zobowiązań podjętych w dniu 15 marca 2018 r.: a) zobowiązanie wariant: 2.1 międzyplony na powierzchnię 4,91 ha, b) zobowiązanie wariant: 5.1 zmiennowilgotne łąki trzęślicowe na powierzchnię 2,34 ha, c) zobowiązanie wariant 5.4 półnaturalne łąki wilgotne na powierzchnię 12,23 ha.
W odwołaniu H. K. wniosła o uchylenie decyzji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia – w całości. Napisała, że odnośnie działki C1 pierwszoroczny wniosek z wariantem płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej został złożony w 2021 roku. Wniosek z 2022 r. jest wnioskiem kontynuacyjnym, wymogi są nieprzerwanie realizowane. Skoro złożono wnioski to znaczy, że zobowiązanie skutecznie podjęto, a twierdzenia organu I instancji o niepodjęciu skutecznym zobowiązania są gołosłowne i błędne. Dla płatności za 2022 rok nie ma znaczenia, że pierwszoroczna płatność za 2021 rok została przez organ odmówiona, ponieważ decyzja za 2021 rok nie jest prawomocna, sprawa jest przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego.
Dalej napisała, że nie zgadza się z nałożeniem sankcji dla działki A2 w wariancie 5.4 półnaturalne łąki wilgotne o powierzchni 3,90 ha. Organ nie uwzględnił tolerancji dla powierzchni niewykoszonej od 15% do 20%. Odwołująca się wniosła o przeprowadzenie pomiarów na działce rolnej.
Nadto napisała, że nie zgadza się z pomniejszeniem powierzchni działki B1 z 3,46 ha do 3,41 ha, która na przykład w płatności OB na 2022 rok ma powierzchnię stwierdzoną przez organ 3,46 ha oraz powierzchnię MKO na 2022 r. dla działki ewidencyjnej nr [...] obręb W. 0,05 ha, a dla działki ewidencyjnej nr [...] obręb W. 3,41 ha, co daje łączną powierzchnię MKO: 3,46 ha.
Decyzją z 19 lipca 2023 r. nr [...] Dyrektor W. Oddziału Regionalnego ARiMR w P., powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako K.p.a.), w związku z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2157) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając napisał między innymi, że wnioskodawczyni w 2021 roku zadeklarowała po raz pierwszy realizację wariantu 5.2 - zalewowe łąki selernicowe i słonorośla, jako nowe zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne i wówczas odmówiono przyznania płatności, uznając, że wnioskodawczyni stwarza sztuczne warunki dla uzyskania płatności. I nie spełnia warunku przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej. Zobowiązanie w ramach wariantu 5.2 nie zostało skutecznie podjęte, więc organ I instancji zasadnie odmówił przyznania płatności kontynuacyjnej w ramach tego wariantu w roku 2022. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, iż przed sądem administracyjnym toczą się postępowania w sprawach dotyczących odmowy przyznania płatności w związku ze stworzeniem sztucznych warunków do ich przyznania, między innymi dla roku 2021, organ podał, że zgodnie z art. 27 ust. 3 pkt 2 ustawy PROW odwołanie od decyzji administracyjnej w sprawie o przyznanie pomocy nie wstrzymuje jej wykonania.
Dalej napisał, że organ I instancji ustalił w trakcie kontroli administracyjnej, iż wnioskodawczyni na działce rolnej A2 nie przestrzega wymogu pozostawienia 15-20% powierzchni nieskoszonej (użytkowanie kośne i kośno-pastwiskowe) - nieprawidłowość oznaczono jako R_5_4_9. Ustalenia wynikają z faktu, iż wnioskodawczyni składając wniosek za pomocą formularza geoprzestrzennego (aplikacja eWniosekPlus) zadeklarowała do płatności działkę A2 o powierzchni 3,90 ha (łąka użytkowana kośnie) leżącej na działce ewidencyjnej o numerze 312. Na załączniku graficznym natomiast zaznaczyła planowany obszar, który miał pozostać nieskoszony w 2022 r. Powierzchnia wyrysowanego obszaru wyniosła 0,80 ha, co stanowiło 20,51% udziału powierzchni niekoszonej w stosunku do całkowitej deklarowanej powierzchni działki rolnej A2.
Zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika lub zarządcę wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn: 1) iloczynu: a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i b) współczynnika trwałości danego uchybienia, określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia oraz 2) kwoty stanowiącej iloczyn: a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu lub wariantu, gdyby rolnik lub zarządca przestrzegał tych wymogów, oraz b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego pakietu lub jego wariantu.
W załączniku numer 8 zatytułowanym "Wysokość współczynników dotkliwości uchybienia oraz współczynników trwałości uchybienia stosowanych do dokonywania zmniejszeń płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych" do ww. rozporządzenia ustanowiono, iż: w przypadku stwierdzenia faktu pozostawienia większej niż 20%, lecz mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej nieskoszonej powierzchni działki rolnej iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynosi 13%.
Mając na uwadze powyższe płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach wariantu 5.4 - Półnaturalne łąki wilgotne została zmniejszona o kwotę w wysokości 475,74 zł.
Organ podał, że zgodnie z § 33 ust. 14 Rozporządzenia RŚK jeżeli w odniesieniu do uchybienia, o którym mowa w ust. 1-3, 5, 8, 9d , ust. 11 pkt 1 i ust. 13 wystąpi powtarzalność, o której mowa w art. 35 ust. 3 akapit piąty rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolno – środowiskowo – klimatyczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu, których dotyczy to uchybienie, jest zmniejszana, a w przypadku uchybienia, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i ust. 11 pkt 3 – podlega zwrotowi, dodatkowo o kwotę stanowiącą iloczyn 7 % kwoty, którą rolnik lub zarządca otrzymałby, gdyby to uchybienie nie wystąpiło, oraz liczby lat, w których wcześniej stwierdzono podobne niezgodności. Pierwotna kwota płatności do powierzchni stwierdzonej dla wariantu wynosiłaby 11475,91 zł. (działka rolna A2 powtarzalność stwierdzonego uchybienia – nieprzestrzeganie wymogu R_5_4_9 w 2018r. (11475,91 zł x 7%= 803,31 zł). Łączna kwota pomniejszenia za nieprzestrzeganie wymogu oraz stwierdzeniem powtarzalności tego samego uchybienia wyniosła 1279,05 zł.
Następnie organ napisał, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wielkość obszaru objętego zobowiązaniem oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. Wnioskodawczyni rozpoczęła realizację wariantu 5.4 - półnaturalne łąki wilgotne od roku 2018. Zobowiązanie dla tego wariantu zostało podjęte do powierzchni 12,23 ha. Natomiast we wniosku na rok 2022 zadeklarowano do wariantu 5.4 powierzchnię 12,28 ha. Zobowiązanie obejmuje obszar zadeklarowany we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu, spełniający warunki przyznania płatności, objęty obszarem zatwierdzonym, do którego została przyznana pierwsza płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna, a wielkość obszaru objętego zobowiązaniem oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. Natomiast skarżąca w 2022 zadeklarowała do wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne powierzchnię 12.28 ha, która jest większa od powierzchni podjętego zobowiązania. W przypadku działki rolnej B1 podstawą do ustalenia jej powierzchni była powierzchnia podjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego stwierdzona w pierwszym roku realizacji tego zobowiązania, a więc na działce nr [...] powierzchnia ta wynosiła 0,05 ha, natomiast na działce nr [...] powierzchnia ta wynosiła 3,36 ha.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. K. wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła odnośnie działki C1 o powierzchni 42,45 ha, że organy, wiedząc o zaskarżeniu decyzji o odmowie przyznania dopłat za 2021 rok, mogły zawiesić postępowanie administracyjne do czasu wydania wyroku. Wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 09 sierpnia 2023 r. III SA/Po 400/23 uchylił obie decyzje wydane w sprawie. Podkreśliła, że wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej został złożony w terminie, poniosła koszty wykonania ekspertyzy rolnośrodowiskowej, koszty sporządzenia planu działalności rolno-środowiskowo-klimatycznej i wniosła o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów. Zaznaczyła, że prowadzi pełen rejestr działań agrotechnicznych i spełnia warunki wynikające z rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Jeżeli wyrok uwzględniający skargę uprawomocni się - na skutek oddalenia skargi kasacyjnej organu, to stanie się tak za około dwa lata i pieniądze zostaną wypłacone skarżącej z opóźnieniem. Oceniła, że jest to działanie na szkodę obywatela, który w rolnictwie ponosi wydatki co miesiąc.
Odnośnie działki rolnej A2 organ nie uwzględnił tolerancji dla powierzchni niewykoszonej od 15% do 20%, czyli 3.90 ha x 15% = 0.585 ha, 3.90 ha x 0.20% = 0.780 ha. Natomiast w elektronicznej wersji wniosku jest zakreślone niewykoszenie na powierzchni 0,80 ha tj. 0,2051%, co przy uwzględnieniu tolerancji także dla powierzchni niewykoszonej w rzeczywistości, spełnia wymóg pozostawienia niewykoszenia od 15% do 20%, dlatego sankcja nie powinna zostać zastosowana. Nadto w elektronicznym wniosku powierzchnia niewykoszenia ma jedynie charakter deklaratywny, rolnik ma jedynie zaznaczać miejsce niewykoszenia, nie zaś odwzorowywać to miejsce, co do centymetra. Na s. 11 zaskarżonej decyzji jest napisane, że wnioskodawczyni "zaznaczyła planowany obszar, który miał pozostać nieskoszony w 2022 r.". Właśnie słowa "plan" i "miał" oznaczały na dzień złożenia wniosku tylko usterkę techniczną, spowodowaną brakiem wprawy w malowaniu i obsługi aplikacji komputerowej i brak dokładnego zaznaczenia w elektronicznym wniosku, a faktyczne niewykoszenie w terenie mieściło się w zakresie od 15% do 20% całej powierzchni działki rolnej. Przed przystąpieniem do koszenia działki A2 obszar niewykoszenia został zmierzony urządzeniem GPS, opalikowany i pozostawiono część niewykoszoną w przedziale od 15% do 20%, więc zgodnie z wymogami programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, dlatego płatność do tej działki powinna zostać przyznana w pełnej wysokości, a nie z sankcjami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 18 grudnia 2023r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z wyroku tut sądu z 9 sierpnia 2023r. w sprawie III SA/Po 400/23, którym uchylono decyzje organu odmawiającą przyznania płatności za 2021r. To, zdaniem skarżącej stanowi zagadnienie wstępne w sprawie, gdyż wynik tej sprawy ma wpływ na ustalenie, czy w 2022r. skarżąca podjęła skutecznie zobowiązanie. Skarżąca dołączyła również decyzje Prezesa ARMiR z 8 grudnia 2023r. dotycząca jej syna J. K. twierdząc, że sprawa ta jest bliźniaczo podobna do przedmiotowej. (k. 77 – 88)
W piśmie z 24 stycznia 2024 r. zawodowy pełnomocnik skarżącej, zgłaszając swój udział w sprawie, podkreślił brak dowodów wykazujących jednoznacznie, aby skarżąca z synami w sposób celowy prowadziła jedno gospodarstwo rolne i tworzyła "sztuczne warunki" w celu osiągnięcia korzyści. Ocenił, że decyzje organu I i II instancji - poza zmianą opisu stanu faktycznego sprawy - stanowią dosłowne powtórzenie argumentacji dotyczącej tworzenia sztucznych warunków - jaka była podnoszona w poprzednich sprawach ze skargi H. K., w tym w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt III SA/Po 472/22, w której WSA w Poznaniu nieprawomocnym wyrokiem z 07 grudnia 2022 r. uchylił obie decyzje wydane w sprawie.(k. 98 – 100).
Pismem z dnia 22 stycznia 2024r. organ odnosząc się do decyzji wydanej w sprawie J. K. dołączając decyzje podał, że nie jest ona związana z przedmiotem niniejszej sprawy. Nadto nie przesądza o prawidłowości decyzji wydanej w sprawie J. K. za 2022r. a przekazuje sprawe do ponownego rozpatrzenia. (k/ 102 – 109)
Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2023 r. pełnomocnik substytucyjny podkreślił, że organ pominął okoliczności związane z więzami rodzinnymi skarżącej i składanymi w tym zakresie oświadczeniami. Organy we wszystkich decyzjach stwierdziły że skarżąca stwarza sztuczne warunki w celu maksymalizowania opłat. Podał, że decyzje w niniejszej sprawie są identyczne jak w poprzednich sprawach, w których Sąd je uchylił kwestionując stwierdzone przez organ sztuczne warunki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest on związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej jako: P.p.s.a.). W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a.). Co do zasady bowiem sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo - uchyla ją.
W kontrolowanej sprawie organ przyznał płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej tylko w części zgodnie z wnioskiem. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej jej decyzji w całości, choć spór dotyczy trzech kwestii, w których organ rozstrzygnął inaczej niż domagała się skarżąca we wniosku:
(i) odmowy przyznania płatności kontynuacyjnej w roku 2022 z uwagi na brak skutecznie podjętego zobowiązania w roku 2021 – co do wariantu 5.2,
(ii) zmniejszenia płatności na skutek zaznaczenia powierzchni niekoszonej większej niż 20% powierzchni działki rolnej, na działce A2,
(iii) zadeklarowania we wniosku na rok 2022 powierzchni większej od powierzchni podjętego zobowiązania – do wariantu 5.4 – co do działki B1.
W myśl art. 28 ust. 2-3 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych udziela się rolnikom, grupom rolników lub grupom rolników i innych zarządców gruntów, którzy dobrowolnie podejmują się przeprowadzenia operacji obejmujących jedno lub większą liczbę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych dotyczących gruntów rolnych. Płatności te obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy, kryteria i minimalne działania, oraz minimalne wymogi wynikające z przepisów prawa.
Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego,(Dz.U. 2015.415) płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (pkt 1), realizującemu zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 przez ilość lat określoną dla danego pakietu (pkt 2), spełniającemu warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w tym rozporządzeniu (pkt 3).
Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RŚK zobowiązanie rolno – środowiskowo – klimatyczne obejmuje:
1) użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwane dalej "użytkami rolnymi", lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwanych dalej "obszarami przyrodniczymi":
a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6 lub 8,
b) spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej,
c) objęte obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 oraz Dz. Urz. UE L 225 z 19.08.2016, str. 41), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", również w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014,
Zgodnie z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno – środowiskowo – klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji. Skarżąca w 2021r. po raz pierwszy zadeklarowała realizację wariantu 5.2. Zalewowe Łąki selernicowe i słonorośla jako nowe zobowiązanie rolno – środowiskowo – klimatyczne i w tym roku uznano, iż nie podjęła skutecznie tego zobowiązania, gdyż nie spełniła warunków przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej albowiem uznana została za "jednostkę’, która samodzielnie nie prowadzi działalności rolniczej, nieposiadającą autonomii w zakresie zarządzana swoim gospodarstwem.
Sąd generalnie podziela argumentację organu dotyczącą odmowy przyznania płatności kontynuacyjnej w roku 2022 z uwagi na brak skutecznie podjętego zobowiązania w roku 2021. Jest poza sporem i wiadome Sądowi z urzędu, że organ I instancji odmówił skarżącej przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2021, między innymi dla działki C1 objętej niniejszą sprawą, bowiem stwierdził po stronie wnioskodawczyni sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania płatności (decyzją z 13 kwietnia 2022 r.), organ wyższego stopnia utrzymał w mocy tą decyzję (decyzją z 12 września 2022 r.) zaś WSA w Poznaniu wyrokiem z 09 sierpnia 2023 r. III SA/Po 400/23 uchylił obie decyzje wydane w sprawie, po czym organ wyższego stopnia wniósł skargę kasacyjną. Wyrok z 9 sierpnia 2023r. nie jest prawomocny. Nie można mówić o zobowiązaniu, skoro organ wydał decyzję odmowną. Przyjęcie odmiennej konstrukcji niweczyłoby prawny skutek wydania decyzji negatywnej dla strony. W konsekwencji organ postąpił zgodnie z prawem, odmawiając przyznania płatności kontynuacyjnej.
Odnosząc się do argumentów skargi Sąd zaznacza, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji (19 lipca 2023 r.) nie było jeszcze powagi rzeczy osądzonej w sprawie III SA/Po 400/23 ani nawet wydanego w sprawie wyroku. Na dzień wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organy dokonywały ustaleń faktycznych w zakresie kontynuacji zobowiązania w oparciu o stwierdzenia w ostatecznej decyzji dotyczącej roku 2021r. stanowisko takie było prawidłowe. Wniesienie odwołania (art. 27 ust. 3 pkt 2 ustawy PROW 2014 – 2020) czy skargi (art. 61 § 1 p.p.s.a.) nie wstrzymuje wykonania decyzji. Wniesienie tych środków nie miało więc wpływu na dokonanie przez organ ustaleń w zakresie skuteczności wniosku kontynuacyjnego w oparciu o ostateczne i znajdujące się w obrocie prawnych decyzje dotyczące roku 2021r. Twierdzenie skarżącej, że organ winien się wstrzymać z wydaniem decyzji za rok 2022, gdyż zaskarżona (a nie wyeliminowana z obrotu) została decyzja za rok 2021 nie było zasadne. Na dzień rozstrzygania przez organ, jak wyżej podano, dysponował on ostateczną decyzja dotyczącą roku 2021. Spór między stronami postępowania sądowoadministracyjnego kończy dopiero wyrok prawomocny (art. 171 P.p.s.a.), zaś w przywołanej sprawie III SA/Po 400/23 została wniesiona skarga kasacyjna i wyrok ten pozostaje nieprawomocny. Z kolei związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w danej sprawie (art. 153 P.p.s.a.) nie ma nic wspólnego z labilnością działania organów administracji. W myśl art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis tych przepisów polega na wymuszeniu działania szeroko rozumianych organów państwa zgodnie z prawem. W przedmiotowej sprawie ewentualne korzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania za 2021r., który będzie mogło mieć miejsce w sytuacji oddalenia skargi kasacyjnej organu od wyroku z 9 sierpnia 2023r. i ponownym, korzystnym rozpoznaniu wniosku za 2021 przez organ umożliwi skarżącej ponowne rozpatrzenie jej wniosku za 2022r. w wyniku wznowienia w tym zakresie postępowania. Na tym jednak etapie skuteczne podjęcie przez skarżącą zobowiązania za 2021r. nie zostało prawomocnie stwierdzone.
Decyzja Prezesa ArMiR z 8 grudnia 2023r. uchylająca decyzję Dyrektora W. Oddziału Regionalnego ARMiR z 10 października 2023r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w [...] z/s w [...] z 17 kwietnia 2023r. w sprawie płatności rolno- środowiskowo – klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2022 dla J. K. nie ma wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Jak zasadnie podał organ Prezes ARMiR zakwestionował zastosowanie trybu nieważnościowego w sytuacji gdy sporne były ustalenia faktyczne i przekazał sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia.
Następnie Sąd wskazuje, że podziela także argumentację organu dotyczącą zmniejszenia płatności na skutek zaznaczenia powierzchni niekoszonej większej niż 20% powierzchni działki rolnej. Organ słusznie wywiódł, że jednym z wymogów obowiązkowych dla wariantu 5.4, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego (rozdział IV pkt 5 ppkt 2 lit. c) jest pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej wynoszącego 15-20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w ciągu roku należy pozostawić te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone.
Skarżąca nie zaprzecza, że składając wniosek za pomocą formularza geoprzestrzennego (aplikacji eWniosekPlus) zadeklarowała do płatności działkę rolną A2 o powierzchni 3,90 ha (łąka użytkowana kośnie) leżącej na działce ewidencyjnej o numerze [...]. Na załączniku graficznym zaznaczyła planowany obszar, który miał pozostać nieskoszony w 2022 r. Powierzchnia wyrysowanego obszaru wyniosła 0,80 ha, co stanowiło 20,51 % udziału powierzchni niekoszonej w stosunku do całkowitej deklarowanej powierzchni działki rolnej A2.
Zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego jednym z obowiązków rolnika jest wskazanie we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej części obszarów, na których jest realizowane zobowiązanie w ramach pakietów wymienionych § 4 ust. 1 pkt 4, 5 lub 8, które mają pozostać nieskoszone w danym roku, przy czym wariant 5.4 jest wymieniony w § 4 ust. 1 pkt 5 lit. d) tego rozporządzenia. Literalna wykładnia przepisu § 22 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, którą posłużyły się organy obu instancji, nie budzi wątpliwości. Co oznacza, wbrew twierdzeniom skargi, że powierzchnia zaznaczona przez rolnika we wniosku musi mieścić się w przedziale wynikającym z przepisu.
W myśl § 33 ust. 3 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika lub zarządcę wymogów w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2-6 lub 8, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w części dotyczącej danego pakietu lub jego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn: 1) iloczynu: a) współczynnika dotkliwości danego uchybienia i b) współczynnika trwałości danego uchybienia - określonych w załączniku nr 8 do rozporządzenia oraz 2) kwoty stanowiącej iloczyn: a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego pakietu lub wariantu, gdyby rolnik lub zarządca przestrzegał tych wymogów, oraz b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego pakietu lub jego wariantu.
W załączniku nr 8 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego została określona wysokość współczynników dotkliwości uchybienia oraz współczynników trwałości uchybienia stosowanych do dokonywania zmniejszeń płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. Zgodnie z pkt. 63 tabeli, dotyczącym tak wariantu 4.4. półnaturalne łąki wilgotne jak i wariant 5.4. półnaturalne łąki wilgotne, pozostawienie większej niż 20%, lecz mniejszej niż 50% lub równej 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej oznacza iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynoszący 13%.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ miał powyższe na uwadze i zasadnie zmniejszył płatność uwzględniając stwierdzone uchybienie i jego powtarzalność (§ 33 ust. 14 rozporządzenia RSK).
Następnie Sąd wskazuje, że podziela także i to stanowisko organu, które dotyczy zadeklarowania we wniosku na rok 2022 powierzchni większej od powierzchni podjętego zobowiązania.
Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, wielkość obszaru objętego zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym oraz miejsce realizacji tego zobowiązania nie podlegają zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkami które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Skarżąca nie kwestionowała w skardze, że rozpoczęła realizację wariantu 5.4 - półnaturalne łąki wilgotne od roku 2018 i do powierzchni 12,23 ha, zgodnie z wówczas wydaną decyzją. Natomiast we wniosku na rok 2022 zadeklarowała do wariantu 5.4 powierzchnię 12,28 ha, a więc powierzchnię większą od powierzchni podjętego zobowiązania. Słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, że podstawą do ustalenia powierzchni działki jest powierzchnia podjętego zobowiązania, stwierdzona w pierwszym roku realizacji tego zobowiązania.
Następnie Sąd wskazuje, że argumenty zawodowego pełnomocnika zawarte w piśmie procesowym z 24 stycznia 2024 r. i powtórzone na rozprawie – nie znajdują zastosowania w sprawie. W kontrolowanej sprawie, dotyczącej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022, w ogóle bowiem nie było analizowane przez organy, czy skarżąca bądź jakiekolwiek inne osoby sztucznie stworzyła warunki do uzyskania tych płatności, o które skarżąca ubiegała się we wniosku. Organ I instancji przyznał płatności zgodnie z wnioskiem bądź pomniejszył płatności ze względu na stwierdzone przez siebie nieprawidłowości i niezgodności; wprawdzie odmówił płatności kontynuacyjnej do działek zadeklarowanych w ramach wariantu 5.2, ale z zupełnie innego powodu niż sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności (w 2021 roku nie nastąpiło podjęcie zobowiązania w ramach wariantu 5.2). Innymi słowy, wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2022 został rozstrzygnięty merytorycznie. Sąd podkreśla, że potwierdzają to zarzuty odwołania jak i skargi, sporządzonych przez skarżącą.
Sąd stwierdza, że obie decyzje wydane w sprawie są zgodne z prawem. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.