V SA/Wa 1396/24
Podsumowanie
WSA w Warszawie oddalił skargę spółki z o.o. sp. k. na decyzję Ministra Zdrowia, potwierdzając, że pojemność zbiorniczków w papierosach elektronicznych wielokrotnego napełniania nie może przekraczać 2 ml, zgodnie z implementacją dyrektywy UE.
Spółka z o.o. sp. k. zaskarżyła decyzję Ministra Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych stwierdzającą niezgodność dokumentacji produktów tytoniowych z ustawą. Spór dotyczył interpretacji art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, a konkretnie dopuszczalnej pojemności zbiorniczków w papierosach elektronicznych wielokrotnego napełniania. Skarżąca argumentowała, że przepis ten dotyczy wyłącznie papierosów jednorazowych, podczas gdy Minister Zdrowia i WSA uznali, że limit 2 ml dotyczy również papierosów wielokrotnego napełniania, zgodnie z prounijną wykładnią dyrektywy 2014/40/UE.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki [...] sp. z o.o. sp. k. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia 29 lutego 2024 r. Decyzja ta utrzymywała w mocy rozstrzygnięcie Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych, które stwierdzało niezgodność dokumentacji zgłoszonej przez skarżącą dotyczącej papierosów elektronicznych z ustawą o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Głównym zarzutem skarżącej była błędna wykładnia art. 11c ust. 1 pkt 1 tej ustawy, który ogranicza pojemność zbiorniczków do 2 ml. Skarżąca twierdziła, że przepis ten dotyczy jedynie papierosów elektronicznych jednorazowego użytku lub kartridżów jednorazowych, a nie papierosów wielokrotnego napełniania za pomocą zbiornika. Sąd, podzielając stanowisko Ministra Zdrowia, uznał, że wykładnia przepisów krajowych musi być zgodna z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40/UE. Wskazano, że zarówno ustawa krajowa, jak i dyrektywa UE mają na celu ochronę zdrowia publicznego poprzez ograniczenie zagrożeń związanych z nikotyną, w tym poprzez limitowanie pojemności zbiorniczków do 2 ml dla papierosów elektronicznych wielokrotnego napełniania. Sąd podkreślił, że użycie przez polskiego ustawodawcę terminu „zbiornik” zamiast „zbiorniczek” w definicji papierosa elektronicznego było jedynie zabiegiem stylistycznym, a intencją było ścisłe wdrożenie dyrektywy UE. Oddalono również zarzut naruszenia zasady in dubio pro libertate z Prawa przedsiębiorców, wskazując, że wykładnia przepisów nie pozostawiała wątpliwości. W konsekwencji, sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i oddalił skargę.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten ma zastosowanie do papierosów elektronicznych wielokrotnego napełniania, a limit 2 ml dotyczy pojemności zbiorniczków w tych wyrobach.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prounijna wykładnia dyrektywy 2014/40/UE oraz analiza definicji "papierosa elektronicznego" w krajowej ustawie wskazują, że limit 2 ml dotyczy zbiorniczków w papierosach wielokrotnego napełniania, a użycie terminu "zbiornik" zamiast "zbiorniczek" było zabiegiem stylistycznym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.o.z.p.u.t.i.w.t. art. 11b § ust. 1, ust. 4, ust. 10, ust. 11 pkt 2
Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych
Reguluje proces zgłaszania i analizy dokumentacji papierosów elektronicznych oraz stwierdzania niezgodności z ustawą.
u.o.z.p.u.t.i.w.t. art. 11c § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych
Określa wymagania dotyczące papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych, w tym limit pojemności zbiorniczków do 2 ml.
u.o.z.p.u.t.i.w.t. art. 2 § pkt 20
Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych
Definicja "papierosa elektronicznego", obejmująca wyroby jednorazowe i wielokrotnego napełniania za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi.
Pomocnicze
Dyrektywa 2014/40/UE art. 2 § pkt 16
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz uchylająca dyrektywę 2001/37/WE
Definicja papierosa elektronicznego, która stanowi podstawę dla krajowej definicji.
Dyrektywa 2014/40/UE art. 20 § ust. 3 lit. a
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz uchylająca dyrektywę 2001/37/WE
Określa limity pojemności dla papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych (max 10 ml dla pojemników zapasowych, max 2 ml dla kartridży i zbiorniczków w papierosach jednorazowych).
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
p.przed. art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prounijna wykładnia przepisów krajowych jest obowiązkowa. Limit pojemności zbiorniczków do 2 ml dotyczy również papierosów elektronicznych wielokrotnego napełniania. Użycie terminu "zbiornik" zamiast "zbiorniczek" w krajowej ustawie jest zabiegiem stylistycznym, a nie normatywnym. Celem dyrektywy i ustawy jest ochrona zdrowia publicznego.
Odrzucone argumenty
Art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczy wyłącznie papierosów jednorazowych lub kartridżów jednorazowych. Należy stosować zasadę in dubio pro libertate na korzyść przedsiębiorcy.
Godne uwagi sformułowania
obowiązkiem organu stosującego prawo jest stosowanie prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego w świetle treści i celu dyrektywy nr 2014/40/UE nie powinno się poprzestawać na dokonaniu wykładni językowej, lecz uwzględnić również wykładnię celowościową i systemową interpretowanego przepisu aby ograniczyć zagrożenia związane z nikotyną, należy określić maksymalne rozmiary pojemników zapasowych, zbiorniczków i kartridży zasada in dubio pro libertate [...] ma być stosowana dopiero na ostatnim etapie wykładni, pełniąc funkcję uzupełniającą wobec innych zasad wykładni nie ma istotnego znaczenia użycie przez ustawodawcę krajowego w definicji "papierosa elektronicznego" wyrazu "zbiornik", a nie "zbiorniczek", jak to ma miejsce w przypadku definicji "papierosa elektronicznego" zawartej w dyrektywie nr 2014/40/UE. Trafnie organy administracji przyjęły, że był to jedynie zabieg stylistyczny ustawodawcy
Skład orzekający
Beata Blankiewicz-Wóltańska
przewodniczący
Paweł Gorajewski
sprawozdawca
Piotr Kraczowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących limitu pojemności zbiorniczków w papierosach elektronicznych wielokrotnego napełniania oraz zasady prounijnej wykładni przepisów krajowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z implementacją dyrektywy 2014/40/UE. Może być mniej istotne w kontekście przyszłych zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy regulacji produktów związanych z paleniem, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Wykładnia przepisów unijnych i krajowych w kontekście ochrony zdrowia publicznego jest istotna.
“Papierosy elektroniczne: czy 2 ml to za dużo? Sąd rozstrzyga spór o pojemność zbiorniczków.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
V SA/Wa 1396/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska /przewodniczący/
Paweł Gorajewski /sprawozdawca/
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 2014 nr 127 poz 1 art. 2 pkt 16, art. 20 ust. 3 lit. a
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz uchylająca dyrektywę 2001/37/WE.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA Piotr Kraczowski, Asesor WSA Paweł Gorajewski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2024 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia 29 lutego 2024 r. nr 53/1/2024 w przedmiocie stwierdzenia niezgodności dokumentacji z ustawą oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z 29 lutego 2024 r. (nr 53/1/2024) Minister Zdrowia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej zwanej "kpa") w zw. z art. 11b ust. 11 pkt 2 ustawy z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytuniu i wyrobów tytoniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 700) utrzymał w mocy decyzję Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych z 29 listopada 2023 r. (nr 20/2023/NZUT) stwierdzającą, że dokumentacja przekazana przez system EU-CEG przez P. T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. (dalej zwanej "Skarżącą"), dotycząca zgłoszeń papierosów elektronicznych lub pojemników zapasowych E(...) (product(...)), A. (...) (product ID (...)), V. (...) (product (...)) i V. (...) (product ID (...)) zawiera dane wskazujące na niezgodność tych wyrobów z ustawą o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytuniu i wyrobów tytoniowych lub aktami delegowanymi z uwagi na to, że pojemność zbiorniczków w tych wyrobach przekracza 2 ml.
W uzasadnieniu decyzji Minister Zdrowia stwierdził w szczególności, że podczas wykładni art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytuniu i wyrobów tytoniowych ("Papierosy elektroniczne lub pojemniki zapasowe powinny spełniać następujące wymagania: płyn zawierający nikotynę powinien być umieszczony wyłącznie w specjalnie przeznaczonych do tego pojemnikach zapasowych, których pojemność nie może przekraczać 10 ml, a w przypadku papierosów elektronicznych jednorazowego użytku lub kartridżów jednorazowych pojemność kartridżów jednorazowych lub zbiorniczków nie może przekraczać 2 ml [...]") trzeba wziąć pod uwagę, że przepis ten stanowi implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/40/UE z 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich w sprawie produkcji, prezentowania i sprzedaży wyrobów tytoniowych i powiązanych wyrobów oraz uchylającej dyrektywę 2001/37/WE (Dz. Urz. UE L Nr 127 z 19 kwietnia 2014 r., str. 1, ze zm.; dalej zwanej "dyrektywą nr 2014/40/UE"). W związku z tym, obowiązkiem organu stosującego prawo jest stosowanie prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego w świetle treści i celu dyrektywy nr 2014/40/UE, aby osiągnąć rezultat w niej określony. Podczas prounijnej wykładni przepisów krajowych organ stosujący prawo nie powinien poprzestawać na dokonaniu wykładni językowej, lecz uwzględnić również wykładnię celowościową i systemową interpretowanego przepisu.
Art. 11c ust 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytuniu i wyrobów tytoniowych stanowi transpozycję art. 20 ust. 3 lit. a) dyrektywy nr 2014/40/UE, który z kolei realizuje dwa cele: 1) określa rodzaje wyrobów, w których może być wprowadzany do obrotu płyn z nikotyną: pojemniki zapasowe, papierosy elektroniczne jednorazowego użytku oraz kartridże jednorazowe; 2) wprowadza limity pojemności dla papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych: pojemniki zapasowe mogą mieć maksymalną pojemność 10 ml, a kartridże i zbiorniczki mogą mieć maksymalną pojemność 2 ml. Ograniczenie pojemności zbiorniczków jest jednym z celów dyrektywy nr 2014/40/UE, na co wskazuje trzecie zdanie motywu 38 tej dyrektywy: "Aby ograniczyć zagrożenia związane z nikotyną, należy określić maksymalne rozmiary pojemników zapasowych, zbiorniczków i kartridży.". Minister Zdrowia podzielił przy tym stanowisko Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych, że zrozumienie terminu "zbiorniczek" użytego w motywie 38 oraz w art 20 ust. 3 lit. a) dyrektywy nr 2014/40/UE wymaga odwołania się do definicji papierosa elektronicznego zawartej w art. 2 pkt 16 tej dyrektywy. Natomiast zgodnie z drugim zdaniem tej definicji: "papierosy elektroniczne mogą być jednorazowego użytku albo wielokrotnego napełniania, za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiorniczka lub wielokrotnego ładowania za pomocą kartridży jednorazowych". W ocenie Ministra Zdrowia, przytoczone zdanie wyraźnie wskazuje, że zbiorniczek jest używany przy napełnianiu papierosów elektronicznych wielokrotnego napełniania, w których się znajduje. Niewątpliwie w tym znaczeniu termin "zbiorniczek" został użyty w motywie 38 dyrektywy nr 2014/40/UE, w którym nie zostało wskazane, że motyw ten odnosi się tylko do papierosów elektronicznych jednorazowego użytku. Należy więc założyć, że art 20 ust. 3 lit. a) dyrektywy nr 2014/40/UE wprowadza ograniczenie pojemności zbiorniczków w papierosach elektronicznych wielokrotnego napełniania, ponieważ wprowadzenie takiego ograniczenia jest jednym z celów tej dyrektywy.
Minister Zdrowia uznał, że prawidłowa wykładnia art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytuniu i wyrobów tytoniowych powinna prowadzić do wyniku zgodnego z prawem Unii Europejskiej. Natomiast brak zastosowania zdrobniałej formy słowa "zbiornik" w definicji papierosa elektronicznego zawartej w art. 2 pkt 20 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytuniu i wyrobów tytoniowych należy więc interpretować wyłącznie jako wybór stylistyczny ustawodawcy, który nie ma znaczenia normatywnego. Oznacza to, że zgodnie z art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytuniu i wyrobów tytoniowych pojemność zbiorniczków w papierosach elektronicznych wielokrotnego napełniania została ograniczona do 2 ml.
Minister Zdrowia powołał się przy tym również na motyw 36 dyrektywy nr 2014/40/UE, z którego wynika, że ustanawiając przepisy dotyczące papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych państwa członkowskie powinny mieć na uwadze wysoki poziom ochrony zdrowia publicznego. Wobec tego Minister Zdrowia przyjął, że ze względu na fakt, że nikotyna jest substancją toksyczną i stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, niezbędne jest ograniczenie maksymalnego rozmiaru zbiorniczków w papierosach elektronicznych wielokrotnego napełniania. Przemawia to za przyjęciem takiego rozumienia art 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytuniu i wyrobów tytoniowych, który zapewni właściwy poziom ochrony zdrowia, co stanowi ratio legis tego przepisu.
Minister Zdrowia nadmienił, że zasada in dubio pro libertate wyrażona w art. 11 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 236) ma być stosowana dopiero na ostatnim etapie wykładni, pełniąc funkcję uzupełniającą wobec innych zasad wykładni. Z uwagi na to Minister Zdrowia ocenił, że Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych prawidłowo przeprowadził wykładnię zakwestionowanego przepisu i w związku z tym nie zaistniały wątpliwości co do treści normy prawnej, które uzasadniałyby w jego przekonaniu zastosowanie powyższej zasady.
Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Zdrowia, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych przez dokonanie nieprawidłowej wykładni oraz przez bezpodstawne przyjęcie przez Ministra Zdrowia, że dyspozycja rzeczonego przepisu znajduje zastosowanie do papierosów elektronicznych zgłoszonych przez Skarżącą, które są papierosami elektronicznymi wielokrotnego napełnienia za pomocną zbiornika lub atomizera, podczas gdy w przypadku dokonania prawidłowej wykładni przepisu Minister Zdrowia powinien uznać, że przepis ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do papierosów elektronicznych jednorazowego użytku lub papierosów wielokrotnego ładowania za pomocą kartridżów jednorazowych, a tym samym Minister Zdrowia nie powinien wydać zaskarżonej decyzji;
2. art. 11 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców polegające na niezastosowaniu wynikającej z niniejszego przepisu zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść przedsiębiorcy.
Mając na uwadze te zarzuty, Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca stwierdziła w szczególności, że przy implementowaniu dyrektywy 2014/40/UE ustawodawca krajowy powinien m.in. zachować pewną swobodę państwa członkowskiego co do regulacji zawartych w takich ustawie. W szczególności państwo członkowskie może samodzielnie stworzyć definicję legalną danego pojęcia, która nie musi być tożsama z definicją użytą przez organy unijne. W ocenie Skarżącej, art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych ma zastosowanie wyłącznie do papierosów elektronicznych jednorazowego użytku lub papierosów elektronicznych wielokrotnego ładowania kartridżami jednorazowymi, a ograniczenia zawarte w dyspozycji tego przepisu dotyczą jedynie maksymalnej dopuszczalnej pojemności pojemnika zapasowego oraz maksymalnej dopuszczalnej pojemności kartridżów jednorazowych i zbiorniczków papierosów elektronicznych jednorazowego użytku. Jako że art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych posługuje się zwrotem "zbiorniczek", a definicja papierosów elektronicznych zawarta w art. 2 pkt 20 tej ustawy zwrotem "zbiornik", to nie sposób przyznać Ministrowi Zdrowia racji, że intencją ustawodawcy było objęcie dyspozycją pierwszego z tych przepisów również papierosów wielokrotnego napełniania za pomocą pojemników zapasowych lub zbiorników, gdyż z pewnością pojęcia "zbiornik" i "zbiorniczek" nie są pojęciami tożsamymi, a ich znaczenie jest odmienne. Zdaniem Skarżącej, jeśli "zbiornik" może być częścią składową papierosa elektronicznego wielokrotnego napełniania (co wynika z definicji "papierosa elektronicznego"), to "zbiorniczek" może być tylko częścią jednorazowego papierosa elektronicznego. W konsekwencji Skarżąca stwierdziła, że w odniesieniu do jej produktów nie znajduje zastosowania dyspozycja art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, a zatem zgłoszona przez Skarżącą dokumentacja produktów jest zgodna z przepisami prawa, a tym samym postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Ponadto Skarżąca stwierdziła, że w przypadku pojawienia się wątpliwości Ministra Zdrowia co do zgodności produktów Skarżącej z ustawą o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, powinny one być rozstrzygane na korzyść Skarżącej, stosownie do art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców.
W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o oddalenie skargi w całości. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 28 maja 2024 r. Minister Zdrowia oświadczył, że wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej zwanej "ppsa") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W tej sprawie Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Minister Zdrowia zawiadomiony o tym wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Skarga złożona w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienia, ponieważ zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 11b ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych papierosy elektroniczne i pojemniki zapasowe mogą być udostępniane po raz pierwszy w celu dalszej sprzedaży albo udostępniane po raz pierwszy w celu wprowadzenia do obrotu po dokonaniu przez producenta lub importera zgłoszenia oraz wyznaczeniu osoby prawnej lub fizycznej do kontaktu na terytorium Unii Europejskiej. Z art. 11b ust. 4 tej ustawy wynika, że zgłoszenia do Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych dokonuje się, w postaci elektronicznej, w terminie co najmniej 6 miesięcy przed dniem planowanego udostępnienia, o którym mowa w ust. 1. Prezes Biura do Spraw Substancji Chemicznych dokonuje analizy dokumentacji przekazanej przez producenta lub importera w zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11b ust. 10 wskazanej ustawy). Z art. 11b ust. 11 pkt 2 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych wynika z kolei, że w przypadku gdy dokumentacja, o której mowa w ust. 10, w zakresie danego rodzaju lub marki papierosa elektronicznego lub pojemnika zapasowego zawiera dane wskazujące na niezgodność papierosa elektronicznego lub pojemnika zapasowego z ustawą lub aktami delegowanymi, to Prezes Biura do Spraw Substancji Chemicznych stwierdza to naruszenie, w drodze decyzji.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach tej sprawy Prezes Biura do Spraw Substancji Chemicznych miał podstawy do uznania, że dokumentacja dotycząca przedmiotowych produktów zgłoszonych przez Skarżącą zawiera dane wskazujące na niezgodność tych produktów z ustawą lub aktami delegowanymi, a Minister Zdrowia bez naruszenia prawa orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych.
Wbrew zarzutowi skargi, organy administracji dokonały w tej sprawie prawidłowej wykładni art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Przepis ten stanowi, że papierosy elektroniczne lub pojemniki zapasowe powinny spełniać następujące wymagania: płyn zawierający nikotynę powinien być umieszczony wyłącznie w specjalnie przeznaczonych do tego pojemnikach zapasowych, których pojemność nie może przekraczać 10 ml, a w przypadku papierosów elektronicznych jednorazowego użytku lub kartridżów jednorazowych pojemność kartridżów jednorazowych lub zbiorniczków nie może przekraczać 2 ml. Natomiast w art. 2 pkt 20 wskazanej ustawy została określona definicja "papierosa elektronicznego", zgodnie z którą papieros elektroniczny to "wyrób, który może być wykorzystywany do spożycia pary zawierającej nikotynę za pomocą ustnika, lub wszystkie elementy tego wyrobu, w tym kartridże, zbiorniki i urządzenia bez kartridża lub zbiornika; papierosy elektroniczne mogą być jednorazowego użytku albo wielokrotnego napełniania za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika lub do wielokrotnego ładowania za pomocą kartridżów jednorazowych".
Brzmienie wskazanych przepisów zostało nadane ustawa z 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1331; dalej zwanej "ustawą nowelizującą"). Nie ulega przy tym wątpliwości, że wprowadzenie tych przepisów stanowiło implementację dyrektywy nr 2014/40/UE. Wspomniany art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych implementuje art. 20 ust. 3 lit. a) dyrektywy nr 2014/40/UE, który stanowi, że państwa członkowskie zapewniają, aby płyn zawierający nikotynę był wprowadzany do obrotu wyłącznie w specjalnie przeznaczonych do tego pojemnikach zapasowych, których pojemność nie przekracza 10 ml, a w przypadku papierosów elektronicznych jednorazowego użytku lub kartridżach jednorazowych pojemność kartridży jednorazowych lub zbiorniczków nie przekracza 2 ml. Z kolei art. 2 pkt 20 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych stanowi – co trafnie przyjęły organy administracji w tej sprawie – implementację art. 2 pkt 16 dyrektywy nr 2014/40/UE, który stanowi, że "<
> oznacza wyrób, który może być wykorzystywany do spożycia pary zawierającej nikotynę za pomocą ustnika lub wszelkie elementy tego wyrobu, w tym kartridże, zbiorniczki i urządzenia bez kartridża lub zbiorniczka. Papierosy elektroniczne mogą być jednorazowego użytku albo wielokrotnego napełniania, za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiorniczka lub wielokrotnego ładowania za pomocą kartridży jednorazowych". Wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie ma istotnego znaczenia użycie przez ustawodawcę krajowego w definicji "papierosa elektronicznego" wyrazu "zbiornik", a nie "zbiorniczek", jak to ma miejsce w przypadku definicji "papierosa elektronicznego" zawartej w dyrektywie nr 2014/40/UE. Trafnie organy administracji przyjęły, że był to jedynie zabieg stylistyczny ustawodawcy, który nie zmierzał do zróżnicowania wspomnianych pojęć na gruncie ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Na taką intencję ustawodawcy przy dodawaniu wspomnianych przepisów do ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych wskazuje uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 432, Sejm VIII kadencji), gdzie wprost wskazano w szczególności, że:
– zakres przedmiotowy nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych jest związany z koniecznością wdrożenia dyrektywy nr 2014/40/UE;
– projektowana regulacja ustawowa wdrażająca postanowienia dyrektywy 2014/40/UE bierze pod uwagę ochronę zdrowia ludzi (przesłanka wskazana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP);
– zmiany wprowadzane do nowelizowanej ustawy są konsekwencją bardzo szczegółowych i obszernych postanowień dyrektywy nr 2014/40/UE oraz przyjętego rozwiązania, zgodnie z którym większość elementów związanych z prawami i obowiązkami podmiotów objętych przedmiotową regulacją znalazła swoje odzwierciedlenie bezpośrednio w projektowanej ustawie;
– odnosząc się do poszczególnych zmian ustawy dotyczących implementowanej dyrektywy, na wstępie należy zasygnalizować kwestię dotyczącą języka dyrektywy i konsekwencji z tego wynikających dla nowelizowanej ustawy; mianowicie dyrektywa posługuje się nierzadko językiem, który nie występuje w istniejącym ustawodawstwie (np. kartridż) i który bardziej może wiązać się z językiem potocznym, a nie prawnym. Mimo to należy uznać za właściwe z punktu widzenia prawidłowej implementacji dyrektywy (zbliżenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich czy też stosowanie aktów delegowanych) ścisłe trzymanie się jej języka w proponowanych rozwiązaniach ustawowych;
– projektowana ustawa zezwala na wprowadzanie do obrotu płynu zawierającego nikotynę jedynie w przypadkach, gdy stężenie nikotyny nie przekracza 20 mg/ml; takie stężenie pozwala na dostarczenie nikotyny, która jest porównywalna z dozwoloną dawką nikotyny uzyskanej ze zwykłego papierosa, w czasie potrzebnym do jego wypalenia; aby ograniczyć zagrożenia związane z nikotyną, zostaną określone maksymalne rozmiary pojemników zapasowych (zbiorniczków i kartridży itp.).
W konsekwencji za prawidłową należy uznać wykładnię art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych dokonaną przez Ministra Zdrowia w zaskarżonej decyzji. Przepis ten należy odczytywać w zestawieniu z definicją "papierosa elektronicznego" z art. 2 pkt 20 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, który wskazuje, że papierosy elektroniczne mogą być jednorazowego użytku albo wielokrotnego napełniania za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika (rozumianego jako "zbiorniczek", o którym mowa w dyrektywie nr 2014/40/UE i m.in. w art. 11c ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy) lub do wielokrotnego ładowania za pomocą kartridżów jednorazowych. Skoro w świetle tej definicji papieros wielokrotnego napełniania może być napełniany za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika/zbiorniczka, to nie sposób przyjąć, że wyraz "zbiorniczków" użyty w art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych może być odnoszony do papierosów elektronicznych jednorazowego użytku lub kartridżów jednorazowych, skoro w świetle definicji "papierosa elektronicznego" zbiornik/zbiorniczek służy do napełniania papierosów elektronicznych wielokrotnego napełniania, a nie jest wykorzystywany w stosunku do papierosów elektronicznych jednorazowego użytku, ani kartridżów jednorazowych. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko Ministra Zdrowia, zgodnie z którym art. 11c ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych dopuszcza umieszczenie płynu zawierającego nikotynę w zbiorniczkach, które nie przekraczają 2 ml, a w konsekwencji nie jest zgodne z tym przepisem umieszczenie takiego płynu w zbiorniczku o pojemności większej niż 2 ml. Takie rozumienie omawianego przepisu jest także wyrazem prounijnej i celowościowej wykładni dyrektywy nr 2014/40/UE, której implementację stanowią m.in. omawiane przepisy ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Prawodawca unijny w motywie 36 tej dyrektywy wskazał bowiem, że ustanawiając przepisy dotyczące papierosów elektronicznych i pojemników zapasowych należy mieć na uwadze wysoki poziom ochrony zdrowia publicznego, zaś w motywie 38 dyrektywy określił, że należy zezwolić na wprowadzanie do obrotu płynu zawierającego nikotynę na mocy niniejszej dyrektywy jedynie w przypadkach, gdy stężenie nikotyny nie przekracza 20 mg/ml, przy czym takie stężenie pozwala na dostarczenie nikotyny, która jest porównywalna z dozwoloną dawką nikotyny uzyskanej ze zwykłego papierosa, w czasie potrzebnym do jego wypalenia, zaś aby ograniczyć zagrożenia związane z nikotyną, należy określić maksymalne rozmiary pojemników zapasowych, zbiorniczków i kartridży. Te założenia prawodawcy unijnego znalazły wyraz w przywołanych przepisach dyrektywy nr 2014/40/UE, która z kolei została implementowana m.in. omawianymi przepisami ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, przy czym polski ustawodawca kierował się w tym zakresie ochroną zdrowia ludzi, gdyż – co wskazano w uzasadnieniu projektu wskazanej wyżej ustawy nowelizującej – wyroby tytoniowe nie są zwykłymi towarami, a wobec szczególnie szkodliwego wpływu tytoniu na zdrowie ludzkie należy nadać priorytet ochronie zdrowia w stosunku do innych wartości przejawiających się w zasadzie wolności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP), zaś środkiem do tego celu jest m.in. określenie maksymalnych rozmiarów pojemników zapasowych (zbiorniczków i kartridży itp.).
Nie jest zasadny również postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść przedsiębiorcy, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja opisana w zacytowanym przepisie. Minister Zdrowia w zaskarżonej decyzji dokonał bowiem wykładni właściwych przepisów ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, przy czym wynik tej wykładni – obiektywnie rzecz biorąc – nie pozostawiał wątpliwości co do treści normy prawnej.
Z akt administracyjnych (w tym z wyjaśnień Skarżącej) wynika, że pojemność zgłoszonych przez nią kartridżów/zbiorniczków była wyższa niż 2 ml. W takiej sytuacji Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych miał podstawy do wydania na podstawie art. 11b ust. 11 pkt 2 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych decyzji stwierdzającej niezgodność z tą ustawą dokumentacji przekazanej przez Skarżącą i dotyczącej zgłoszeń wskazanych produktów. W konsekwencji również Minister Zdrowia zasadnie podzielił stanowisko Prezesa Biura do Spraw Substancji Chemicznych, utrzymując w mocy jego decyzję.
Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa zarzucanym w skardze, ani z innym naruszeniem prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie tejże decyzji z obrotu prawnego, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę