V SA/Wa 1371/14

V SA/Wa 1371/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Mleczko-Jabłońska
Dorota Mydłowska
Tomasz Zawiślak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art.  1  par.  1 i  par.  2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 3  par.  1,  art.  145  par.  1,  art.  134  par.  1,  art.  151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
art.  29  ust.  1  pkt 1,  ust.  1a,  art.  21,  art.  21  ust.  2  pkt  2 i  ust.  3
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
Dz.U. 2010 nr 39 poz 211
par.  1, 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm
Dz.U. 2013 poz 267
art.  7,77  par.  1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
par.  2   ust.  1,  par.  13  ust.  1,2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. S. (dalej: skarżąca, strona lub rolnik) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] kwietnia 2014r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: Kierownik ARiMR lub organ I instancji) z [...] stycznia 2014r., nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012.
Wnioskiem z [...] maja 2012 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. do pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, warianty: 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 2,33 ha; 2.3 – trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 3,54 ha; 2.5 – uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 0,34 ha.
W dniu [...] września 2012 r. w gospodarstwie rolnika została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą FOTO. Z raportu z czynności kontrolnych wynika, że stwierdzono nieprawidłowości dotyczące powierzchni działki rolnej E - powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,76 ha wobec deklarowanej 1,33 ha. Dodatkowo na działce rolnej A i F stwierdzono powierzchnię większą niż deklarowana - na działce rolnej A stwierdzono 0,43 ha wobec deklarowanej 0,34 ha, zaś na działce rolnej F 0,28 ha wobec deklarowanej 0,21 ha.
Decyzją z [...] kwietnia 2013r. Kierownik ARiMR przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 2.813,10 zł w tym w ramach wariantów: 2.1 - 1.840,70 zł do powierzchni 2,33 ha; 2.3 - 530,40 zł do powierzchni 3,04 ha; 2.5 - 442 zł do powierzchni 0,34 ha.
W toku postępowania wszczętego na skutek złożonego odwołania Dyrektor ARiMR zdecydował o przeprowadzeniu ponownej kontroli na miejscu w gospodarstwie strony. W dniu [...] sierpnia 2013 r. została przeprowadzona kontrola działki rolnej E. Podczas kontroli zmieniono powierzchnię działki rolnej E na powierzchnię 0,82 ha, na której stwierdzono wybieg dla koni oraz łąkę trwałą o powierzchni 0,70 ha, które kwalifikują się do przyznania płatności JPO. Z uwag inspektorów terenowych wynika, że na działce rolnej E z pomiaru wyłączono skupiska drzew, których liczba przekracza 50 szt./ha, zaś na wyłączonej z pomiaru części północnej działki stwierdzono zaniechanie prowadzenia produkcji rolniczej - siewki drzew oraz zasadzony las. W raporcie niniejszym pozostałe wyniki (dotyczące pozostałych działek rolnych) zostały przepisane z poprzedniego raportu.
W związku z nowymi dowodami w sprawie Dyrektor ARiMR decyzją z [...] września 2013 r. uchylił decyzje organu I instancji z [...] kwietnia 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z [...] października 2013 r. Kierownik ARiMR przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 2.859,90 zł w tym w ramach wariantów: 2.1 - 1840,70 zł do powierzchni 2,33 ha; 2.3 - 577,20 zł do powierzchni 3,10 ha; 2.5 - 442 zł do powierzchni 0,34 ha.
W wyniku złożonego odwołania decyzją z [...] listopada 2013 r. Dyrektor ARiMR uchylił zaskarżonej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Kierownik ARiMR nieprawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie.
Kierownik ARiMR, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] stycznia 2014 r., nr [...] przyznał płatności rolnośrodowiskowe na rok 2012 w łącznej wysokości 2.766,30 zł w tym w ramach wariantów: 2.1 - 1840,70 zł do powierzchni 2,33 ha; 2.3 - 483,60 zł do powierzchni 2,98 ha; 2.5 - 442 zł, do powierzchni 0,34 ha.
Pismem z [...] stycznia 2014r. skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji z [...] stycznia 2014r. Skarżąca ponownie nie zgodziła się z ustaleniami z kontroli na miejscu. Wskazała, że załączone do raportu z kontroli zdjęcia są tak zrobione, że widać na nich tylko drzewa, a nie widać powierzchni z trawą. Ponadto na zdjęciu satelitarnym widać jedynie duże skupisko drzew w jednym miejscu i parę sztuk w części środkowej działki. Strona wskazał, że nie zna przepisu, który regulowałby ilość drzew na 1ha, aby uzyskać płatności. Zauważyła, że w decyzji wskazano, iż działka rolna została zmniejszona z powierzchni 1,33 ha do powierzchni 0,70 ha, natomiast w raporcie kontrolujący wskazali powierzchnię 0,82 ha. Wyjaśniła, że jej działka została pomniejszona o 0,51 ha (ok 1000 zł płatności) i odwołuje się gdyż została posądzona o oszustwo. Nie zgadza się z twierdzeniami, że działka rolna w znacznej części jest zadrzewiona i na dowód czego wskazuje na swoje zdjęcia załączone do poprzedniego odwołania.
Dyrektor ARiMR zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2014r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2014r. Organ odwoławczy przytoczył podstawy prawne i wskazał, że z ustaleń kontrolnych z [...] września 2012 r. wynika, iż stwierdzono nieprawidłowości dotyczące powierzchni działki rolnej E - powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,76 ha wobec deklarowanej 1,33 ha. Oprócz tego na działce rolnej A i F stwierdzono powierzchnię większą niż deklarowana. Na działce rolnej A stwierdzono 0,43 ha wobec deklarowanej 0,34 ha, zaś na działce rolnej F 0,28 ha wobec deklarowanej 0,21 ha. Nieprawidłowości dotyczące działki rolnej E zostały również potwierdzone ponowną kontrolą z [...] sierpnia 2013 r. podczas której dokonano ponownego ustalenia powierzchni działki rolnej E, zobrazowano działkę rolną na zdjęciach oraz wykonano szkice terenowe. Zmieniono powierzchnię działki rolnej E kwalifikującą się do objęcia płatnością rolnośrodowiskową i stwierdzono łąkę trwałą o pow. 0,70 ha i wybieg dla koni, który nie kwalifikuje się do przyznania tej płatności. Z uwag inspektorów terenowych wynika, że na działce E z pomiaru wyłączono skupiska drzew, których liczbą przekracza 50 szt./ha. Na wyłączonej z pomiaru części północnej działki stwierdzono zaniechanie prowadzenia produkcji rolniczej - siewki drzew oraz zasadzony las. Podczas kontroli wykonano zdjęcia o nr: [...]. Powierzchnie nieużytkowane rolniczo w części północnej działki przedstawiają zdjęcia o nr: [...] a także [...]. Na tej części działki nie jest prowadzona żadna uprawa, działka jest niewykoszona, rosną drzewa, występują samosiewy drzew, co potwierdza np. fot. nr 4, na której widoczne są liczne siewki sosny. Szkice terenowe wskazują miejsca wykonywania poszczególnych zdjęć i potwierdzają tereny nieużytkowane.
Organ II instancji wskazał, że podobny stan działki rolnej E przedstawiają zdjęcia z kontroli z [...] września 2012 r. Na zdjęciu o nr [...] i [...] widoczna jest północna część działki E, która już podczas pierwszej kontroli nie została zakwalifikowana jako użytkowana rolniczo - widoczne drzewa i powierzchnie niekoszone poza ogrodzeniem. Zauważył, że do ogrodzenia powierzchnia działki była wykoszona lub wypasana przez zwierzęta, jednakże poza tym obszarem nie widać już śladów użytkowania.
Mając powyższe na względzie Dyrektor ARiMR, na podstawie powyższych raportów, zdjęć, wyjaśnień inspektorów zawartych w notatce służbowej z [...] marca 2014 r. oraz pisma [...] z [...] marca 2014 r. uznał powyższe ustalenia za prawidłowe. Ponadto powołał się na § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm, który stanowi, że grunty rolne mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar. Dlatego też inspektorzy wykluczyli z pomiaru działki skupiska drzew, których liczba przekraczała dopuszczalną ilość.
Zasadnie zdaniem organu odwoławczego inspektorzy wykluczyli obszar, który nie był użytkowany rolniczo i znajdujący się w północnej części działki. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że skarżąca na tym obszarze w dniu kontroli rozpoczęła zabiegi agrotechniczne zmierzające do usunięcia zadrzewień z tej części działki, co dokumentuje fotografia nr 4. Jednak na tej podstawie nie można uznać tego obszaru jako użytkowany rolniczo. Potwierdza to również fotografia nr 17, na której widoczne są nasadzenia rzędowe dębu. Na wszystkich pozostałych zdjęciach dotyczących tej części działki znajdują się liczne siewki drzew oraz kilkuletnie drzewa, m.in. sosna, brzoza, świerk. W związku z tym, przy naliczaniu płatności obszarowych, uwzględniono wyniki kontroli na miejscu. Łączna powierzchnia wykluczona z płatności wyniosła 0,56 ha.
Dyrektor ARiMR, po rozpatrzeniu całości materiału dowodowego stwierdził, że powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do przyznania wynosi mniej niż strona zadeklarowała we wniosku. Powierzchnia deklarowana wynosi 6,21 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu wynosi 5,86 ha. Organ wskazał, że w ramach wariantu 2.5 skarżąca zadeklarowała działkę rolną A o powierzchni deklarowanej 0,34 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wynosiła 0,43 ha. W ramach wariantu 2.1 skarżąca zgłosiła działkę rolna D o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 1,45 ha oraz B o powierzchni deklarowanej i stwierdzonej 0,88 ha. W ramach wariantu 2.3 skarżąca zgłosiła działkę C o powierzchnia deklarowana i stwierdzonej 2,00 ha, oraz działki E i F. Działka rolna E deklarowano - 1,33 ha, stwierdzono 0,70 ha, działka rolna F deklarowano - 0,21 ha, stwierdzono 0,28 ha
Zatem organ wskazał, że w ramach wariantu 2.1 i 2.5 płatność została przyznana zgodnie z żądaniem strony.
W przypadku wariantu 2.3 - trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) stwierdzono różnice w 18,7919%. Dlatego też, w związku ze stwierdzoną różnicą pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną a powierzchnią stwierdzoną, kwalifikującą się do objęcia płatnością, płatność została pomniejszona. Zdaniem Dyrektora ARiMR, organ I instancji pomniejszając płatności skarżącej na rok 2012, wydał decyzję zgodnie z przepisami prawa.
Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów, organ odwoławczy, nie uznał argumentów przedstawianych przez stronę. Stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, po uwzględnieniu całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organ swoje rozstrzygnięcie oparł na dowodzie, jakim były raporty z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnika w dniu [...] września 2013 r. oraz [...] sierpnia 2013 r. Podczas tych kontroli ustalono stan faktyczny istniejący na gruntach zadeklarowanych do przyznania płatności w roku 2012. W toku kontroli zgromadzono również materiał dowodowy w postaci zdjęć fotograficznych. W jasny i szczegółowy sposób zobrazowano obszary niekwalifikujące się do przyznania płatności. Dlatego też podnoszone zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego organ uznał za niezasadne. Strona niezasadnie kwestionuje liczbę drzew przypadających na 1 ha użytków rolnych, gdyż podczas kontroli, wobec istniejącego przepisu prawa, dokonano weryfikacji liczby występujących drzew na działce nr [...]. Na podstawie dokumentacji fotograficznej, m.in. z fot. 144-198, 144-199, 144-200, 144-201, 144-210, 144-211, 144-208, 144-562 organ II instancji stwierdził, że na działce występuje kilka skupisk drzew, których liczba przekracza zdecydowanie 50 szt./ha.
Odnośnie obrazu ortofotomapy występującej w systemie informacji geograficznej organ odwoławczy zauważył, iż najnowsza ortofotomapa została wykonana w dniu [...] października 2010 r., a zatem, jak słusznie stronie wskazano, może ona być nieaktualna i nie potwierdzać stanu faktycznego istniejącego w roku 2012. Istotne są zatem wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu przeprowadzonej w roku 2012, jak również zweryfikowane w 2013 r. - podczas tych kontroli stwierdzono tereny nieużytkowane rolniczo, w szczególności część północna działki nie stanowiła użytku zielonego. Podkreślił, że podczas kontroli stwierdzono nasadzenia drzew oraz liczne samosiewy, w 2010 r. mogły nie być widoczne na ortofotomapie.
Organ odwoławczy podniósł się również do podnoszonych przez skarżącą argumentów w poprzednich pismach procesowych. Wskazał, że część północna działki rolnej (nazwana przez stronę A), poddana została weryfikacji terenowej - obszar ten nie uwzględniono do płatności gdyż stanowił nieużytek. Wyjaśnił, że wskazane przez stronę modrzewie posadzone przez sąsiada nie miały wpływu na wynik pomiaru dotyczący jej działki. Podał, że m.in. na fot. [...] widoczne są modrzewie, które występują na granicy działki. Jednakże na tym samym zdjęciu zobrazowano występujące na działce inne wysokie drzewa (brzozy). Podobny stan działki przedstawiają fot. nr [...], [...] i [...]. Sporządzane przez skarżącą wyliczenia i wyrysy działek nie mogły stanowić dowodu na potwierdzenie użytkowania całości zgłoszonej powierzchni. Podkreślił bowiem, że podczas kontroli inspektorzy terenowi dysponowali odpowiednimi do tego celu urządzeniami pomiarowymi, które gwarantują dokładność pomiarową. Wykonano zdjęcia w terenie zaś pomiaru dokonano na ortofotomapie, gdyż była to kontrola FOTO - dotyczy kontroli z [...] września 2012 r. A zatem, zdaniem organu, kontrole odzwierciedlają stan rzeczywisty działki, gdyż raport z kontroli na miejscu jest dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone przez organ.
Odnośnie kwestii wypasu koni, Dyrektor ARiMR zauważyć, iż nie kwestionuje faktu, iż strona posiada konie, gdyż podczas kontroli stwierdzono wybieg dla koni, który jednak nie kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.3, gdyż nie stanowi trwałego użytku zielonego. Zakwalifikowano jedynie powierzchnię łąki wynoszącą 0,70 ha, która zdaniem wykonawcy kontroli oraz organu odwoławczego, była wykoszona lub wypasano na niej zwierzęta. Na powierzchni wykluczonej nie widać śladów ani wykaszania ani wypasania.
Pismem z [...] maja 2014r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora ARiMR z [...] kwietnia 2014r. Skarżąca stwierdziła, że nie kwestionuje faktu, że na części działki znajdują się skupiska drzew, których liczba przekraczała 50 szt./ha, jednakże ten fakt został przez nią uwzględniony. Kwestionuje ona natomiast wyłącznie całego obszaru, nazwanego przez kontrolera północną, a przez stronę jako A.
Wyjaśniła, że całą działkę E (działka ewidencyjna nr [...]) podzieliła na tak zwane kwatery do wypasu koni. Każda z nich a jest ich trzy była przedzielona żerdziami, natomiast ta ostatnia miała również furtkę. Dyrektor natomiast nazwał tę część jako powierzchnia poza ogrodzeniem. Ta działka należy do całości i nie jest poza ogrodzeniem, to są kwatery dla koni. Podała, że konie posiada od roku 2000, a więc każdego roku na tej działce pasą się konie i zajmują kolejną kwaterę, aby nie zdeptały całej trawy na raz. Ostatnią wyjadają na końcu sezonu pastwiskowego. Potem już pasą się na całości, wyskubując trawę spod drzew i zjadając liście z drzew oraz wszystkie samosiewki. Zauważył, że kontrola była raz we wrześniu a raz w sierpniu, a więc jeszcze w trakcie sezonu pastwiskowego. Sezon pastwiskowy trwa od I dekady maja do połowy października. Więc dlaczego kontroler w sierpniu lub we wrześniu stwierdził, że trawa nie była skoszona i że nie widać śladów koni.
Stwierdziła, że na tej części działki rosną drzewa, ale je odliczyła od powierzchni którą zgłosiła do płatności. Nie odliczała natomiast powierzchni, na której rosą pojedyncze drzewa, które znajdują się na środku tej "północnej" części działki. Podała także, że są tam siewki drzew, ale są to samosiewki, które nie mają racji bytu ze względu na to, że konie zjadają takie smakołyki. One nigdy nie urosną. Mają ok 20 - 30 cm. Więc chyba trudno je nazwać drzewami i stwierdzić, że jest to las.
Zdaniem strony niezasadnie organ zakwestionował jej zdjęcia, które przedstawiają faktyczny stan. Wskazała także, że przeprowadzone w jej gospodarstwie dwie kontrole w 2007 r. nie stwierdziły żadnych uchybień.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa, v. art.145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie, a zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Warunki i tryb udzielania producentom rolnym pomocy finansowej ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007- 2013 określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 ze zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe), wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U., Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju).
Stosownie do art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust.1).
W ust. 2 ustalono, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W ust. 3 ustalona została zasada, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej określone zostały w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym płatność tę przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Należy zaznaczyć, iż składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 wnioskodawczyni m.in. zadeklarowała działki rolne: C o pow. 2 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...], o pow. 1,33 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] oraz działkę rolną F o pow. 0,21 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...], wskazując na podjęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego w latach 2012 - 2017r. w zakresie Pakietu 2 "Rolnictwo ekologiczne", Wariant 2.3 "Trwałe użytki zielone" (§ 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).
Załącznik nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego "Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów" część II "Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne ustanawia wymogi dla tego pakietu, które w ust 1 pkt 3 i ust. 2 wskazują, na konieczność w ramach wszystkich wariantów - prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Ponadto nakładają dodatkowy obowiązek dla wariantu 2.3. Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) i wariantu 2.4. Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) - koszenie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze względu na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe.
W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na:
1) hektar gruntu i powierzchni działek rolnych lub
2) sztukę zwierzęcia i liczby krów, klaczy, loch i owiec matek, lub
3) metr bieżący strefy buforowej i długość tej strefy
- po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.
Wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego (§ 13 ust 2). Przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 13 ust. 2 ).
Obecnie mimo wniosku skarżącej wskazującej, że skarży decyzję w całości (strona 4 skargi), to w uzasadnieniu wyjaśnia, że składa skargę w zakresie wykluczenia części powierzchni działki rolnej E (działka ewidencyjna nr [...]) nazwanej przez organ północną, a przez skarżącą jako część A działki rolnej E. W skardze tylko, co do tej części podnosi zarzuty.
Działka rolna E została zgłoszona tylko do wariantu 2.3. Organ w stosunku do pozostałych wariantów (2.1, 2.5) w całości uwzględnił wniosek strony. Zatem do rozstrzygnięcia pozostała kwestia dotycząca prawidłowości przyznania płatności w ramach wariantu 2.3. W wariancie 2.3 strona zadeklarowała trzy działki rolne nr: C, E i F. Organ zakwestionował powierzchnię działki rolnej E i F. Skarżąca w skardze i pismach procesowych kwestionuje tylko ustalenia w zakresie północnej części działki rolnej E. Nie przedstawia bowiem ani dowodów, jak i nie podnosi jakichkolwiek twierdzeń, w zakresie ustaleń dotyczących pozostałych działek rolnych, w tym także w zakresie działki rolnej E w pozostałej części (innej niż północna część tej działki). Zatem w tym miejscu Sąd wskazuje, że ustalenia organu przyjęte w zaskarżonej decyzji co do działek rolnych C, F i E, za wyjątkiem północnej części tej działki rolnej należy uznać za prawidłowe do których to ustaleń Sąd odniesie się w dalszej części uzasadnienia. Organ odwoławczy w tym zakresie podał powody dla których przyjął wskazane w decyzji powierzchnie działek rolnych i do których przyznał płatności. Nie powtarzając twierdzeń organu Sąd uznaje te ustalenia za prawidłowe i zgodne z ustalonym - na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy - stanem faktycznym. Tylko na marginesie Sąd poda podstawę prawną wykluczenia tej części działki w wypadku, gdy na działce znajduje się więcej drzew niż 50 szt./ha (strona w jednym z pism procesowych wskazała, że nie zna tej podstawy prawnej). Podstawa prawna tego postępowania ma swoje źródło w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2014, poz. 1372.) grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem:
1) drzew i krzewów:
a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,
b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb,
c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną;
2) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 3, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar. Powyższe zostało również w sposób prawidłowy przedstawione w zaskarżonej decyzji. Słusznie także organ wyjaśnił, że ta część działki rolnej E, która jest wykorzystywana na wybieg dla koni nie kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.3, gdyż nie stanowi trwałego użytku zielonego.
Odrębnego natomiast omówienia wymagają ustalenia organu odnoszące się do część północnej działki E, określonej przez stronę jako część A działki rolnej E. Zdaniem Sądu ustalenia dokonane przez organy obydwu instancji są prawidłowe. Należy zaznaczyć, iż składając wniosek o przyznanie określonych płatności na rok 2012, wnioskodawczyni zadeklarowała działkę rolną E o pow. 1,33 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] (o powierzchni 1,8847 ha).
Podkreślić wymaga, że Dyrektor Oddziału ARiMR dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego wyjaśnił, że w sprawie zgromadzone zostały zarówno dowody, według których w gospodarstwie strony nie była prowadzona działalność rolnicza, a to protokoły z czynności kontrolnych z [...] września 2012r. i [...] sierpnia 2013 r. (wraz z wyjaśnieniami kontrolujących i dokumentacją fotograficzną) gdzie stwierdzono (protokół z [...] sierpnia 2013r.), że skarżąca w dniu kontroli rozpoczęła dopiero zabiegi agrotechniczne zmierzające do usunięcia zadrzewień. Kontrolujący zauważyli także nasadzenia rzędowe dębu i liczne siewki drzew oraz kilkuletnie drzewa. Podkreślono także, że poprzednia kontrola tej części działki także potwierdziła, że nie była użytkowana rolniczo, nie stwierdzono ani koszenia ani wypasu. Podkreślenia wymaga, że Dyrektor ARiMR oparł ustalenia będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności na materiale dowodowym, tj. raportach z kontroli z [...] września 2012r. i [...] sierpnia 2013r. oraz dołączonym do tych raportów szkiców i zdjęciach obrazujących stan faktyczny działek.
Co do zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej dokumentującej stan działek Sąd stwierdza, że zawiera ona zarówno zdjęcia przedstawiające tereny nieużytkowane rolniczo, jak i zdjęcia na podstawie, których można było stwierdzić powierzchnie użytkowane rolniczo. W aktach administracyjnych w ramach każdej z dwóch kontroli sporządzono jeden ogólny szkic dotyczący całej działki rolnej E z którego jasno można wyczytać miejsce i kierunek robienia konkretnego zdjęcia. Zatem zgromadzona dokumentacja była wystarczająca do stwierdzenia, że część zadeklarowanego obszaru niekwalifikuje się do przyznania pomocy, gdyż obejmuje obszar nieużytkowany rolniczo.
Wbrew twierdzeniom skarżącej wskazane przez organ zdjęcia nr 1-6 i 17 załączone do raportu z kontroli z [...] sierpnia 2013r. jasno pokazują obszar gruntu, określony przez organ jako część północna działki rolnej E, jako nieużytkowany od długiego czasu rolniczo. Na tym obszarze nie była prowadzona żadna uprawa, działka była niewykoszona, porośnięta drzewami, występowały samosiewki drzew. Co więcej raport ten był potwierdzeniem w tym zakresie poprzedniego raportu z [...] września 2012r. z którego także wynika, że obszar był nieużytkowany rolniczo, co przedstawiają szczegółowo zdjęcia nr [...] i [...].
Sąd wskazuje, że powyższe ustalenia zostały dokonane na podstawie zapisów protokołów kontroli, zdjęć, szkiców kontroli oraz wyjaśnień kontrolujących. Ustalenia te Sąd uznaje za prawidłowe.
Należy przypomnieć, że zgodnie z cyt. wyżej przepisem art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, a organ prowadzący postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju nie nakłada na organ obowiązku zebrania materiału dowodowego, ograniczając tym samym wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
Udział strony w postępowaniu dowodowym ograniczył się do kwestionowania powyższych ustaleń oraz załączeniu kilku zdjęć, które po pierwsze nie wiadomo kiedy zostały zrobione, zapewne po kontroli z [...] sierpnia 2013r. (zostały dołączone do odwołania z [...] października 2013r.), a więc nie dotyczyły stanu faktycznego ustalanego na 2012r. Nie wiadomo również gdzie były te zdjęcia sporządzane. Dlatego też nie mogły one wpłynąć na wydane rozstrzygnięcie. Ponadto i już tylko na marginesie także częściowo mogą potwierdzać ustalenia organu, np. zdjęcie nr [...].
Sąd stwierdza, że wobec treści art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju strona nie przedstawiając własnych dowodów, a jedynie zgłaszając zastrzeżenia do zgromadzonego materiału dowodowego w postaci raportu i co więcej nie kwestionując konkretnych jego ustaleń opartych na szkicach i zdjęciach nie podważyła skutecznie ustaleń organu co do powierzchni działek w konsekwencji wyłączonych z płatności.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że zdjęcia wykonane przez pracowników Agencji mogą stanowić dowód w sprawie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji za powierzchnie niekwalifikujące się do przyznania płatności uznano te powierzchnie, których według znajdujących się w aktach sprawy fotografii nie kwalifikowały się do płatności, a stwierdzenie to nie zostało skutecznie zakwestionowane przez skarżącego.
Wobec prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, dokonania wszechstronnego rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego oraz wydania decyzji w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy za nieuzasadnione należy uznać podniesione w skardze zarzuty.
Skarżąca wskazuje, że rokrocznie wypasa w północnej części działki rolnej E konie i wypas ten w tej części działki odbywa się dopiero na zakończenie sezonu. Odnosząc się do powyższego ponownie trzeba wskazać, że na tej spornej części działki organ stwierdził kilkuletnie zaniedbani, co spowodowało wykluczenie tego obszaru z płatności. Organ zarówno pod czas pierwszej ([...] września 2012r.), jak i drugiej kontroli ([...] sierpnia 2013r.) nie stwierdził wypasu zarówno przed [...] lipca 2012r., jak i po tej dacie do [...] sierpnia 2013r. Dlatego też zarzut ten jest bezzasadny i organ prawidłowo wykluczył tę część działki z przyznania pomocy.
Na marginesie należy zauważyć, że zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1, 2 oraz 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz.U. z 2014, poz. 1372) grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:
1) w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata;
2) w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania:
a) płatności dla obszarów [...] oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej,
b) program rolnośrodowiskowy
- okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach;
5) w przypadku trwałych użytków zielonych z wyjątkiem łąk i pastwisk wymienionych w pkt 2 i 4 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.
W powyższym kontekście oraz w kontekście załącznika nr 3 "Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów" rozporządzenia rolnośrodowiskowego dodatkowo zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym występowanie na gruntach zadeklarowanych do płatności licznych samosiejek drzew oznacza, że producent rolny nie przestrzega zasad dobrej kultury rolnej. W wyroku z 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty te muszą być zadbane, a więc nie mogą na nich występować wieloletnie chwasty oraz samosiejki drzew. Występowanie tego rodzaju roślinności na działce objętej deklaracją producenta rolnego – z wyjątkiem przypadków, o których mowa w § 4 rozporządzenia w sprawie minimalnych norm– dyskwalifikuje tę działkę z możliwości przyznania płatności. Podobne stanowisko zajął WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Go 298/12, w którym Sąd zasadnie wskazał, że występowanie samosiejek oznacza, że producent rolny nie przestrzega zasad dobrej kultury rolnej (LEX nr 1231899).
Zdaniem Sądu nie jest istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podnoszony przez skarżącą fakt, że w 2007 roku dwukrotnie przeprowadzano w jej gospodarstwie kontrolę, która nie wykazała nieprawidłowości. W niniejszej sprawie przedmiotem objętym rozstrzygnięciem były tylko płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012r. oraz w odrębnej sprawie płatność rolnośrodowiskowa za ten rok, a więc przedmiotem sprawy była odpowiedź na pytanie czy działki rolne zadeklarowane we wniosku o jej przyznanie określonych płatności spełniały w 2012 roku warunki do przyznania płatności za ten rok. W podobny sposób należy ocenić załączoną przez stronę decyzję z [...] listopada 2014r. Decyzja ta bowiem dotyczy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014r. Zatem kontrole z 2007r., jak również obraz z ortofotomapy aktualnej na 2010r. i decyzja z [...] listopada 2014r., co do zasady nie mogły wskazywać na stan faktyczny w 2012r. Dlatego organ odwoławczy prawidłowo, na podstawie ustalonego stanu faktycznego uznał, że złożony wniosek o przyznanie płatności na 2012r. nie odpowiadał stanowi faktycznemu w tym roku.
Na zakończenie, nie powtarzając argumentów i podstaw prawnych zawartych w zaskarżonej decyzji, Sąd wskazuje, że organ odwoławczy wskazał właściwą podstawę prawną i stosownie uzasadniły rozstrzygnięcie w zakresie kwoty przyznanej pomocy, sposobu ustalania powierzchni PEG oraz kwalifikacji jakimi muszą się wykazać kontrolerzy Agencji.
Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów administracyjnych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić