V SA/Wa 1328/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2013-11-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacje celowefinanse publicznejednostki samorządu terytorialnegobudżet państwawkład własnyzwrot dotacjiustawa o finansach publicznychpomoc materialna dla uczniów

WSA w Warszawie oddalił skargę gminy na decyzję Ministra Finansów nakazującą zwrot części dotacji celowej z budżetu państwa z powodu braku wkładu własnego gminy w realizację zadania.

Gmina otrzymała dotację celową na pomoc materialną dla uczniów, ale nie przeznaczyła własnych środków na to zadanie, co stanowiło naruszenie art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Organa administracji publicznej nakazały zwrot części dotacji, argumentując, że dotacja celowa może stanowić maksymalnie 80% kosztów realizacji zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego. Gmina kwestionowała tę interpretację, twierdząc, że pomoc materialna dla uczniów jest zadaniem zleconym i że termin "dofinansowanie" nie oznacza obowiązku wkładu własnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając stanowisko organów i podkreślając, że ustawa o finansach publicznych jasno określa limit dotacji celowej, a ustawa o systemie oświaty nie zawiera wyłączenia od tej zasady.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy G. na decyzję Ministra Finansów, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody nakazującą zwrot części dotacji celowej z budżetu państwa w kwocie 108.507,97 zł. Gmina otrzymała dotację na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym, jednak rozliczenie wykazało, że całe zadanie zostało sfinansowane z dotacji, bez udziału środków własnych gminy. Organy administracji uznały to za naruszenie art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, który stanowi, że dotacja celowa na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego nie może przekroczyć 80% kosztów realizacji zadania, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej. Gmina argumentowała, że pomoc materialna dla uczniów jest zadaniem zleconym, a nie własnym, oraz że termin "dofinansowanie" nie nakłada obowiązku partycypowania własnymi środkami. Kwestionowała również zastosowanie art. 128 ust. 2 u.f.p. do dotacji przyznanej w 2010 r. oraz podnosiła zarzuty naruszenia Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając argumentację organów za prawidłową. Sąd podkreślił, że art. 128 ust. 2 u.f.p. jednoznacznie określa limit dotacji celowej, a ustawa o systemie oświaty nie zawiera przepisów wyłączających stosowanie tej zasady. Sąd wyjaśnił, że "dofinansowanie" oznacza wsparcie realizacji zadania, a nie jego całkowite pokrycie, i że wkład własny gminy powinien polegać na bezpośrednim partycypowaniu w kosztach, a nie w kosztach administracyjnych. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji, wskazując, że przepisy ustawy o finansach publicznych z 2009 r. miały zastosowanie do dotacji udzielonej w 2010 r. i że nie nastąpiły zmiany w podziale dochodów publicznych, które uzasadniałyby inne rozstrzygnięcie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Dotacja celowa na dofinansowanie zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej. Brak wkładu własnego gminy skutkuje obowiązkiem zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni językowej art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, który jednoznacznie określa limit dotacji celowej na 80% kosztów. Podkreślono, że ustawa o systemie oświaty nie zawiera przepisów wyłączających stosowanie tej zasady, a termin "dofinansowanie" oznacza wsparcie, a nie całkowite finansowanie zadania. Wkład własny gminy powinien polegać na bezpośrednim partycypowaniu w kosztach realizacji zadania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.f.p. art. 128 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Dotacja celowa na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej. "Dofinansowanie" oznacza wsparcie, a nie całkowite finansowanie.

Pomocnicze

u.f.p. art. 169 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Definicja dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

u.f.p. art. 126

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 127 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 127 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 128 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Określa górny limit procentowy dotacji celowej na dofinansowanie zadań własnych.

u.f.p. art. 108

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Częściowy odpowiednik art. 128 u.f.p. z 2009 r., obowiązywał pod rządami ustawy z 2005 r.

u.f.p. art. przepisy wprowadzające

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.

p.b. art. 108

Ustawa z dnia 26 listopada 1982 r. Prawo bankowe

u.f.p. art. 108

Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 128 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Dotyczy limitu procentowego dotacji celowej na dofinansowanie zadań własnych.

p.o. art. 90b § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

p.o. art. 90p § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. Prawo oświatowe

Świadczenie pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym jest zadaniem własnym gminy.

p.o. art. 90r § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. Prawo oświatowe

Gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym.

p.o. art. 90r § ust. 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. Prawo oświatowe

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 167 § ust. 1 i 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dotacja celowa na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego nie może przekroczyć 80% kosztów realizacji zadania zgodnie z art. 128 ust. 2 u.f.p. Pomoc materialna dla uczniów o charakterze socjalnym jest zadaniem własnym gminy. Termin "dofinansowanie" oznacza wsparcie, a nie całkowite finansowanie, i wymaga wkładu własnego gminy. Przepisy ustawy o finansach publicznych z 2009 r. miały zastosowanie do dotacji udzielonej w 2010 r.

Odrzucone argumenty

Pomoc materialna dla uczniów o charakterze socjalnym jest zadaniem zleconym, a nie własnym gminy. Termin "dofinansowanie" oznacza możliwość, a nie obowiązek partycypowania przez gminę w kosztach realizacji zadania. Przepis art. 128 ust. 2 u.f.p. nie ma zastosowania do dotacji przyznanej w 2010 r. Naruszenie art. 2 i art. 167 ust. 1 i 4 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Koszty realizacji zadania obejmują również koszty administracyjne, które zostały pokryte przez gminę.

Godne uwagi sformułowania

"dofinansowanie" oznacza, że środki z budżetu państwa w postaci dotacji celowej mają na celu jedynie wsparcie realizacji określonego zadania własnego gminy. Jednostki samorządu terytorialnego nie mogą być zwolnione z obowiązku ponoszenia chociażby części kosztów realizacji zadań własnych. Wkład własny gminy może zaś polegać wyłącznie na bezpośrednim partycypowaniu w kosztach realizacji zadania (w niniejszej sprawie w wypłacaniu świadczeń socjalnych), a nie na ponoszeniu wskazanych w skardze: kosztów wynagrodzeń pracowników, eksploatacji budynku, czy też kosztów biurowych.

Skład orzekający

Ewa Wrzesińska-Jóźków

przewodniczący

Dorota Mydłowska

sprawozdawca

Piotr Piszczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w kontekście dotacji celowych na zadania własne jednostek samorządu terytorialnego, zwłaszcza w zakresie pomocy materialnej dla uczniów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku wkładu własnego gminy i interpretacji przepisów obowiązujących od 2010 r. Może być mniej istotne w przypadkach, gdy odrębne ustawy wyraźnie regulują inaczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansów publicznych i relacji między budżetem państwa a samorządami, co jest istotne dla prawników i urzędników samorządowych. Pokazuje, jak interpretacja przepisów może prowadzić do sporów o zwrot środków.

Gmina musi zwrócić miliony z dotacji. Sąd wyjaśnia, dlaczego brak własnych środków to błąd.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1328/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Mydłowska /sprawozdawca/
Ewa Wrzesińska-Jóźków /przewodniczący/
Piotr Piszczek
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Budżetowe prawo
Sygn. powiązane
II GSK 1221/14 - Wyrok NSA z 2015-06-30
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
art. 128 ust. 1 i 2, art. 169 ust. 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Gminy G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa części dotacji celowej; oddala skargę.
Uzasadnienie
Na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 nr [...] Gmina [...] (zwana dalej: skarżącą) otrzymała w 2010 r. dotację celową z budżetu państwa przeznaczoną na dofinansowanie zadań własnych realizowanych w zakresie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym w kwocie 465.414 zł. Następnie skarżąca została poinformowana o zwiększeniu dotacji o kwotę 340.906 zł na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...]. W zawiadomieniach o przyznaniu i zwiększeniu dotacji wskazano, że dotacja winna zostać wykorzystana z uwzględnieniem art. 128 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1240 ze zm.; zwana dalej: u.f.p.).
Z przedstawionego przez skarżącą rozliczenia otrzymanej dotacji wynikało, że na realizację zadania (dofinansowania świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym) Gmina [...] nie przeznaczyła żadnych środków własnych. Całkowity koszt realizacji ww. zadania wynoszący 542.539,86 zł został sfinansowany z dotacji celowej.
W związku z powyższym Wojewoda [...] poinformował Gminę [...], pismem z [...] maja 2012 r., iż z uwagi na brak udziału środków własnych w finansowaniu zadania dotyczącego wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym w wysokości co najmniej 20% kosztów jego realizacji Gmina zobowiązana jest do zwrotu dotacji w kwocie 108.507.97 zł.
W odpowiedzi na powyższe pismo Gmina stwierdziła, iż żądanie zwrotu dotacji we wskazanej kwocie jest bezpodstawne.
Wobec braku wpływu zwrotu części dotacji, Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w tej sprawie.
Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] określił Gminie kwotę części dotacji celowej podlegającej zwrotowi do budżetu państwa w wysokości 108.507.97 zł jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło naruszenie art. 128 ust. 2 u.f.p. z uwagi na brak wkładu własnego skarżącej w realizowane zadanie.
Gmina [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 128 ust. 2 u.f.p. poprzez błędne zastosowanie. Przepis ten – jak wskazała strona – ma zastosowanie wyłącznie w stosunku do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego. W ocenie strony natomiast, zadanie z zakresu pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym przejawia cechy zadania zleconego i za takie należałoby je uznać. Skoro więc zadania z zakresu pomocy materialnej dla uczniów są w istocie zadaniami zleconymi, to przemawia to za twierdzeniem, że art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych nie ma do nich zastosowania.
Strona podniosła również, że "dofinansowanie", to jedynie możliwość, a nie obowiązek, partycypowania przez jednostką samorządu terytorialnego w kosztach realizacji tego zadania. Taki sposób interpretacji tego wyrażenia wynika z treści pisma Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2005 r.
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz w pełni podzielił stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż sporny w sprawie przepis art. 128 ust. 2 u.f.p. jednoznacznie określa górny limit procentowy na dofinansowanie kosztów realizacji zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego, dotacją celową udzieloną z budżetu państwa na poziomie 80% kosztów realizacji zadania.
Minister Finansów wskazał następnie, że zgodnie z art. 90p ust. 1 ustawy o systemie oświaty udzielanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest zadaniem własnym gminy. Art. 90r tej ustawy stanowi natomiast podstawę prawną do przekazywania z budżetu państwa środków na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym w formie dotacji celowej. W ocenie Ministra Finansów powołane przepisy jednoznacznie wskazują więc charakter ww. zadania. Wbrew stanowisku strony, zadania realizowane w zakresie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów były i są zadaniami własnymi jednostek samorządu terytorialnego.
W odniesieniu do znaczenia terminu "dofinansowanie" Minister Finansów wskazał, że nie do zaakceptowania jest pogląd strony jakoby w świetle art. 42 ust. 2 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, dofinansowanie stanowiło jedynie możliwość, a nie obowiązek partycypowania przez jednostkę samorządu terytorialnego w kosztach realizacji zadania. Obowiązek zapewnienia udziału środków w realizacji zadania wynika wprost z charakteru przedmiotowego zadania oraz właściwych, powołanych w sprawie, przepisów.
Następnie organ II instancji wskazał, że na obowiązek zapewnienia udziału środków własnych w wysokości nie niższej niż wynika to z art. 128 ust. 2 u.f.p. nie ma wpływu treść pisma Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2005 r. nr [...].
W ocenie Ministra Finansów istotne jest to, że żaden z przepisów zawartych w ustawie o systemie oświaty nie stanowi by dotacje celowe na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym mogły być przyznane w wyższej wysokości niż wynika to z art. 128 ust. 2 u.f.p. Artykuł 90r ust. 1 ustawy o systemie oświaty stanowi bowiem jedynie, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa. Poza tym ustawodawca wyraźnie rozgranicza pojęcia "dofinansowania" i "finansowania" realizacji zadań publicznych (art. 126, art. 127 ust. 1 pkt 1 oraz art. 127 ust. 2 pkt 3 u.f.p. zawierający definicję dotacji celowych). Rozróżnienie takie zawierają również: art. 90r ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz art. 128 ust. 2 i art. 169 ust. 2 u.f.p.
Powyższe oznacza, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają zasady ogólne wynikające z art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, w którym ustawodawca odwołuje się wprost do dotacji celowych, do proporcji, i w którym dodatkowo jest mowa o dofinansowaniu określonych zadań (analogicznie jak w art. 90r ust. 1 ustawy o systemie oświaty).
Użycie w art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych oraz w art. 90r ust. 1 ustawy o systemie oświaty wyrazu "dofinansowanie" oznacza, że środki z budżetu państwa w postaci dotacji celowej mają na celu jedynie wsparcie realizacji określonego zadania własnego gminy. W związku z tym, jednostki samorządu terytorialnego nie mogą być zwolnione z obowiązku ponoszenia chociażby części kosztów realizacji zadań własnych, w tym przypadku zadań dotyczących udzielania pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Finansów podnosząc w stosunku do niej zarzuty naruszenia:
- art. 128 ust. 2 u.f.p. przez jego błędne zastosowanie,
- art. 90r ust. 1 w związku z art. 90b ust. 1 ustawy o systemie oświaty - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że z przepisów tych nie wynika inny sposób finansowania zadań własnych z dotacji celowej, niż przewidziany w art. 128 ust. 2 u.f.p.,
- art. 2 oraz art. 167 ust. 1 i 4 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji – poprzez ich niezastosowanie.
Uzasadniając tak postawione zarzuty skarżąca zaznaczyła, iż znane jej są orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazała jednak, że w niniejszej sprawie występują dodatkowe elementy, które nie zaistniały w podobnych sprawach rozpoznawanych wcześniej. Poza tym skarżąca podkreśliła, że wszystkie sprawy dotyczące tego samego zagadnienia nie muszą być rozpoznawane jednolicie.
Jako pierwszą dodatkową okoliczność, która wystąpiła w rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazała dopuszczenie jako dowód pisma Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] marca 2010 r., stanowiącego wniosek złożony w trybie art. 90r ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Z pisma tego wynika, że środki na dotację były uruchamiane w ramach "Narodowego Programu stypendialnego". Zasady tego Programu przedstawione zostały natomiast w piśmie MEN z dnia [...] września 2005 r., w którym wyrażenie "dofinansowanie" użyte w art. 90r ust. 1 ustawy o systemie oświaty oznaczało możliwość, a nie obowiązek przeznaczenia na cel udzielenia uczniom świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym, środków własnych gminy. W ocenie skarżącej nie ma żadnych podstaw, aby taki sposób wykładni ww. pojęcia zmieniać po wejściu w życie art. 128 ust. 2 u.f.p.
Następnie skarżąca wskazała, że wbrew pierwszemu intuicyjnemu wrażeniu, w słowie "dofinansowanie" nie mieści się obligatoryjny udział własny środków pieniężnych gminy. Przez "dofinansowanie" kosztów realizacji jakiegoś zadania ze środków budżetu państwa należy bowiem rozumieć możliwość dołożenia przez gminę środków własnych, a nie taki obowiązek, chyba że wynika on wprost z przepisu. Skarżąca zaznaczyła jednocześnie, iż przepisy u.f.p. nie zawierają definicji ww. pojęcia.
W przypadku nieuznania przez WSA w Warszawie ww. argumentacji za zasadną, skarżąca zwróciła uwagę, iż z treści art. 90b ustawy o systemie oświaty wynika, że przepis ten "stanowi inaczej" w rozumieniu art. 128 ust. 2 u.f.p. Finansowanie pomocy materialnej ze środków gminy zostało w nim bowiem przewidziane fakultatywnie, podczas gdy jako obowiązkową określono tam jedynie dotację z budżetu państwa.
Przedstawione rozumienie "dofinansowania" użytego w art. 90r ustawy o systemie oświaty potwierdza również okoliczność, iż zadania w zakresie pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów powinno być oceniane jako zadanie zlecone.
Dalej skarżąca podniosła, iż przeciwko stosowaniu art. 128 ust. 2 u.f.p. do dotacji udzielonej w 2010 r. przemawiają zasady wynikające z art. 2 i art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji.
Na koniec skarżąca podniosła, że art. 128 ust. 2 u.f.p. posługuje się pojęciem "kosztów realizacji zadania". Kosztem takim w odniesieniu do zadania ocenianego w niniejszym postępowaniu jest natomiast nie tylko kwota wypłacona beneficjentom, lecz również koszty związane z orzekaniem o uprawnieniach do poszczególnych świadczeń, koszty związane z kontrolą składanych oświadczeń, itp. – a więc koszty wynagrodzeń pracowników, koszty eksploatacji budynku, koszty biurowe. Wszystkie te przywołane koszty zostały pokryte przez skarżącą, jednakże orzekające w przedmiotowej sprawie organy nie dokonały w tym zakresie żadnych ustaleń.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga nie jest zasadna.
Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego czy postępowania, które to naruszenie mogłoby skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Od dnia 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r o finansach publicznych, która w przepisie art. 128 ust. 1 stanowi, że udzielanie dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego określają odrębne ustawy, natomiast przepis ust. 2 brzmi, iż kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba, że odrębne ustawy stanowią inaczej.
Powyższy przepis jednoznacznie określa górny limit procentowy na dofinansowanie kosztów realizacji zadań własnych bieżących i inwestycyjnych jednostek samorządu terytorialnego, dotacją celową udzieloną z budżetu państwa na poziomie 80% kosztów realizacji zadania. Wyjątki od tej generalnej zasady mogą określić jedynie "odrębne ustawy". Jak trafnie zauważył Minister w zaskarżonej decyzji wykładnia językowa tego przepisu jest jednoznaczna i niepozostawiająca żadnych wątpliwości, co do jego rozumienia.
W tym miejscu należy również wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wielokrotnie orzekał w sprawach dotyczących interpretacji art. 128 ust. 2 u.f.p. z 2009r. (vide m.in. wyroki z dnia 3 stycznia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2105/11; z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2119/11 ; niepubl., zawarte w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznawana sprawa wbrew twierdzeniom zawartym w skardze nie zawiera natomiast odmiennych elementów, które mogłyby uzasadniać uznanie skargi za zasadną. Wskazać zatem należy, że użycie w powołanym powyżej przepisie wyrazu "dofinansowanie" oznacza, że środki z budżetu państwa w postaci dotacji celowej mają na celu wsparcie realizacji określonego zadania własnego gminy w części, a nie w całości. Wkład własny gminy może zaś polegać wyłącznie na bezpośrednim partycypowaniu w kosztach realizacji zadania (w niniejszej sprawie w wypłacaniu świadczeń socjalnych), a nie na ponoszeniu wskazanych w skardze: kosztów wynagrodzeń pracowników, eksploatacji budynku, czy też kosztów biurowych.
Przy zastosowaniu wykładni językowej konieczne jest kierowanie się znaczeniem słów, a także poczynienie założenia, iż ustawodawca racjonalnie takich, a nie innych słów używał. Należy wskazać, że w obrębie tego samego aktu prawnego ustawodawca wyraźnie rozgranicza pojęcia "dofinansowania" i "finansowania" realizacji zadań publicznych np. w art. 126, art. 127 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 3 u.f.p. zawierający definicję dotacji celowych. Rozróżnienie takie zawiera także art. 169 ust. 2 definiujący "dotację pobraną w nadmiernej wysokości". Takie rozumienie powyższej normy prawnej prowadzi do logicznej konkluzji, że pozostała część finansowania realizacji zadania spoczywa na jednostce samorządu terytorialnego. Gdyby tak nie było, ustawodawca użyłby w miejsce terminu "dofinansowanie" innego określenia, np. "sfinansowanie" czy, "sfinansowanie w całości’". Dodatkowo wskazać też należy, iż z protokołu z posiedzenia sejmowej Komisji Finansów Publicznych z [...] lipca 2009 r., nr [...], Biuletyn z posiedzenia [...] wynika, że art. 128 u.f.p. przeszedł bez poprawek i nie było na posiedzeniu w ogóle żadnej dyskusji odnośnie zawartych w nim unormowań.
Sąd nie kwestionuje, iż "ustawą odrębną", o której mówi zarówno ust. 1 jak i ust. 2 art. 128 u.f.p, jest ustawa o systemie oświaty. Jednocześnie należy jednak zauważyć, że żaden z przepisów tej ustawy nie określa, że udział procentowy dofinansowania przedmiotowego zadania środkami dotacji celowej z budżetu państwa powinien być wyższy niż 80% kosztów realizacji zadania. Art. 90b tej ustawy jedynie ogólnie określa źródła finansowania pomocy materialnej dla uczniów, a art. 90r stanowi tylko, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa. Ustawa ta nie reguluje więc w odmienny sposób pomocy materialnej dla uczniów i brak w niej wyłączenia stosowania art. 128 ust. 2 u.f.p. Taką regulację zawiera, na przykład, ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. nr 267 poz. 2259).
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma także okoliczność, że zadania realizowane w zakresie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów były i są zadaniami własnymi jednostek samorządu terytorialnego (zgodnie z art. 90p ustawy o systemie oświaty). Z istoty takiego zadania i obowiązujących przepisów, które powołano w zaskarżonej decyzji należy wnioskować, że przedmiotowe świadczenia na rzecz uczniów nie mogą być finansowanie w całości z budżetu państwa, lecz powinny być jedynie w określonym zakresie dofinansowywane. To właśnie ze względu na charakter zadań (zadania własne j.s.t.) ustawodawca przewidział możliwość ich dofinansowania. Żaden z obowiązujących przepisów nie stanowi jednocześnie o zwolnieniu jednostek samorządu terytorialnego z obowiązku ponoszenia chociażby części kosztów realizacji zadań własnych w zakresie świadczeń pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym. Obowiązujący art. 128 ust. 2 u.f.p. określa jedynie poziom przyznanej dotacji celowej, który nie może być przekroczony, chyba że przepisy ustaw odrębnych stanowią inaczej, co jak wskazano powyżej nie ma w niniejszej sprawie miejsca.
Wobec powyższego za bezzasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 128 ust. 2 u.f.p. oraz art. 90r w zw. z art. 90b ust. 1ustawy o systemie oświaty.
Za chybiony należało też uznać zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa. Zasady tej nie można bowiem rozumieć jako nakazu niezmienności prawa i zakazu ingerencji ustawodawcy w stosunki prawne rozciągnięte w czasie, bowiem jednostka zawsze musi liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać nie tylko zmiany obowiązującego prawa, ale nawet niezwłocznego wprowadzenia regulacji prawnych. Poza tym w rozpoznawanej sprawie dotacja dla Gminy [...] udzielana była pod rządami u.f.p. z 2009 r. na warunkach oraz zasadach w niej wyrażonych, a więc nie była to kontynuacja "interesów w toku" zapoczątkowanych pod rządami poprzednio obowiązującej u.f.p. z 2005 r. Należy też odnotować, że u.f.p. z 2009 r. weszła w życie 1 stycznia 2010 r. na podstawie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające - ustawę o finansach publicznych (Dz. U. nr 157,.poz. 1241 ze zm.). Ustawodawca uwzględniając konsekwencje wprowadzenia nowej regulacji przewidział przepisy przejściowe w odniesieniu do niektórych instytucji z zakresu finansów publicznych dotyczące. Tego rodzaju przepisy odnosiły się np. do likwidacji gospodarstw pomocniczych oraz rachunków dochodów własnych. Ustawodawca skorzystał również z instytucji przedłużenia obowiązywania dawnego prawa np. w odniesieniu do art. 169 - 171 u.f.p. z 2005 r. Analogicznych przepisów przejściowych nie wprowadzono natomiast w odniesieniu do stosowania art. 108 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, który był częściowym odpowiednikiem obecnie obowiązującego art. 128 u.f.p. Zatem w przedmiotowej sprawie brak było podstaw niestosowania przepisów nowej ustawy do dotacji udzielonej w roku 2010.
Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2119/11, iż w związku z wejściem w życie art. 128 ust. 2 u.f.p. nie nastąpiły zmiany w zakresie zadań i kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, które powinny powodować odpowiednie zmiany w podziale dochodów publicznych (art. 167 ust. 4 Konstytucji RP). Pod rządami obowiązującej przed 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych na podstawie art. 108 - który jak wskazano, był częściowym odpowiednikiem obecnie obowiązującego art. 128 u.f.p. - dotacje celowe mogły być bowiem przyznawane na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych, jakkolwiek bez określenia wysokości tego dofinansowania. Potwierdza to również niezasadność zarzutu dotyczącego naruszenia art. 2 Konstytucji RP.
Wobec powyższego za zgodne z prawem należało uznać stanowisko Wojewody Śląskiego i Ministra Finansów, iż w przedmiotowej sprawie doszło do pobrania dotacji celowej z budżetu państwa w nadmiernej wysokości. W myśl art. 169 ust. 2 u.f.p. – dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu w wysokości wyższej, niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Nieprawidłowość w przedmiotowej sprawie polegała na pobraniu z budżetu państwa środków finansowych w wysokości wyższej, niż niezbędna na dofinansowanie dotowanego zadania, ponieważ środki z dotacji celowej przeznaczonej na wskazany cel zostały pobrane w kwocie wyższej niż wynikało to z limitu procentowego określonego wprost w artykule 128 ust. 2 u.f.p. Wysokość kwoty dotacji celowej pobranej w nadmiernej wysokości została przy tym wyliczona prawidłowo.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI