V SA/Wa 130/18

V SA/Wa 130/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-01-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska
Irena Jakubiec-Kudiura /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Zawiślak
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 3238/18 - Wyrok NSA z 2022-10-11
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2013 poz 885
art. 64 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec –Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, , po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U.Ł. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności ze środków unijnych; oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] Minister Rozwoju i Finansów, utrzymał w mocy decyzję Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z [...] marca 2016r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności w postaci odsetek.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Uniwersytet [...] złożył wniosek o umorzenie w całości odsetek określonych decyzją NCBiR z [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2016 r. w sprawie zwrotu środków w wysokości 64.689 zł.
NCBiR decyzją z [...] marca 2016r., umorzył powyższą należność w wysokości 24 689,00 zł oraz odmówił umorzenia jej w pozostałym zakresie.
Organ wskazał, że [...] września 2011 r. zawarta została umowa pomiędzy NCBiR, a Ośrodkiem Przetwarzania Informacji (obecnie Ośrodek Przetwarzania Informacji - Państwowy Instytut Badawczy, dalej: "OPI"), na podstawie której zadania związane z wdrażaniem XIII Priorytetu POIiŚ 2007 - 2013 przekazane zostały OPI jako Instytucji Wdrażającej (dalej: "IW").
W dniu [...] grudnia 2012 r. pomiędzy Uniwersytetem [...], a OPI została zawarta Umowa o dofinansowanie projektu nr [...] pt. "[...]".
Na podstawie Umowy, zmienionej aneksami, IW udzieliła Beneficjentowi dofinansowania w ramach realizowanego projektu.
Na podstawie § 8 ust. 1 Umowy wypłata dofinansowania Beneficjentowi miała następować w formie zaliczki, płatności pośrednich w łącznej wysokości nie większej niż 24 672 374,67 zł oraz płatności końcowej. Podstawę wypłaty dofinansowania w jednej z powyżej wskazanych form stanowił zaś zatwierdzony przez IW wniosek Beneficjenta o płatność (§8 ust. 3 i 4 Umowy).
W związku z powyższym, w dniu [...] marca 2014 r. Beneficjent złożył wniosek o płatność zaliczkową nr [...] na kwotę 11 990 358,44 zł, którą otrzymał [...] czerwca 2014 r. i, którą zobowiązany był na podstawie Umowy rozliczyć w terminie 135 dni od dnia jej przekazania na rachunek bankowy, tj. do dnia [...] października 2014 r.
Organ wskazał, że wniosek o płatność [...] rozliczający otrzymaną zaliczkę na kwotę 10 350 647,51 zł wpłynął do IW w dniu [...] września 2014 r., natomiast korekta ww. wniosku o płatność wpłynęła [...] października 2014 r. Wniosek o płatność nr [...] rozliczający kolejną część przyznanej zaliczki tj. kwotę 1 101 904,26 zł ,Beneficjent złożył do IW dopiero [...] października 2014 r. oraz w tym samym dniu, dokonał zwrotu niewykorzystanej części zaliczki w wysokości 537 806,67 zł.
Tym samym organ stwierdził, że Beneficjent przedłożył wniosek o płatność oraz zwrócił niewykorzystaną zaliczkę 12 dni po upływie 135-dniowego terminu przypadającego na jej rozliczenie, co zgodnie z § 8 ust. 3a Umowy, rodzi obowiązek zwrotu odsetek na zasadach określonych art. 189 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.
Ponieważ mimo wezwania Beneficjent nie zwrócił kwoty 64.689 zł stanowiących równowartość odsetek obliczonych jak dla zaległości podatkowych od kwoty 1 639 710,93 zł NCBR, organ wydał [...] marca 2015 r. decyzję nr [...] w sprawie zwrotu powyższej kwoty, która została utrzymana w mocy decyzją z [...] stycznia 2016 r. przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju pełniącego funkcję IZ (obecnie Minister Rozwoju).
Pismem z [...] maja 2015 r. Beneficjent zwrócił się do Instytucji Pośredniczącej z wnioskiem o umorzenie w całości odsetek określonych w decyzji NCBR Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. podnosząc, że zastosowanie ulgi jest zasadne w świetle art. 64 u.o.f.p. W uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawca wskazał na pogorszenie jego sytuacji finansowej, która wystąpi w związku z obowiązkiem zapłaty naliczonych odsetek, a także na brak możliwości spłaty ww. kwoty z uwagi na fakt, że środki w tej wysokości nie zostały zaplanowane w jego budżecie. Jednocześnie podniósł, że zobowiązanie go do uiszczenia określonej w decyzji kwoty spowoduje konieczność pozyskania niezbędnych do spłaty środków z budżetu państwa.
Organ wobec treści art. 67 u.o.f.p. w związku z art. 67 a § 1 u.o.p., dokonał analizy materialno- prawnych przesłanek uzasadniających udzielenie ulg w spłacie należności w postaci "ważnego interesu podatnika''' oraz "interesu publicznego".
Celem zbadania sytuacji finansowej wnioskodawcy pod kątem spełnienie ważnego interesu wnioskodawcy, organ skorzystał z opinii biegłych w osobach biegłych rewidentów M. S., który w związku z zarzutami strony sporządził opinię uzupełniającą oraz odniósł się pisemnie do zgłaszanych zarzutów, jak również G. R. Nadto organ przeprowadził dowód z opinii prof. zw. dr hab. M. K. z [...] lipca 2015 r. w sprawie wystąpienia interesu publicznego w umorzeniu kwoty określonej do zwrotu.
Rozpatrując przesłankę "interesu publicznego" organ wziął pod uwagę twierdzenia zawarte w opinii biegłego prof. M. K., stanowisko prezentowane przez orzecznictwo sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny w tej materii – przytaczając je.
Po rozważeniu przytoczonego stanowiska sądów administracyjnych w kwestii interpretacji pojęcia "interes publiczny" organ stwierdził, że w pełni podziela wnioski wskazane w opinii biegłego prof. M. K. i wskazał, że sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego. Organ za zasadne uznał twierdzenie biegłego, że każda szkoła wyższa w Polsce jest w trudnej sytuacji finansowej. Jest to związane ze zmniejszającą się liczbą studentów, w tym w szczególności studentów studiów niestacjonarnych, co powoduje znaczne uszczuplenie wpływów z opłat za studia prowadzone w tym trybie. Ma ona jednak autonomię w zakresie budżetu, którym musi właściwie zarządzać. Organ uznał w ślad za biegłym, że nie ma wątpliwości co do tego, że konieczność uiszczenia odsetek zmniejszy zasoby finansowe Uczelni, jednak sam ten fakt nie stanowi podstawy dla uznania zasadności przyznania ulgi z tego tylko względu, że zmuszona ona będzie sięgnąć do środków budżetu państwa.
W odniesieniu do tej kwestii organ wskazał, że nie uznaje za przekonującą argumentacji strony, w tym przedstawionej piśmie z [...] sierpnia 2015 r.
Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę zasady prowadzenia gospodarki finansowej Uczelni, a w szczególności regulacje zawarte w art. 100 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zgodnie z którym "uczelnia publiczna pokrywa koszty swojej działalności, zobowiązania oraz wydatki na rozwój i inne potrzeby z przychodów określonych w art. 98 ust. 7", należy podkreślić, że spłata części należnych odsetek, choć bez wątpienia pogorszy sytuację finansową Uczelni, zwiększając kwotę koniecznych do uiszczenia zobowiązań, nie stanowi jednakże zagrożenia dla realizacji powierzonych jej zadań publicznych.
Rozważając wystąpienie przesłanki "ważny interes podatnika", organ wziął pod uwagę opinie sporządzone przez biegłych rewidentów tj. M. S. i G. R. i dokonał ich szczegółowej analizy wskazując czy i w jakim zakresie daje im wiarę.
Organ stwierdził, że jeśli chodzi o przedmiotowe opinie to opinia biegłego S., którą zaaprobował w części, nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący zajętego przez niego stanowiska jak również wszystkich źródeł, na których się oparł.
Organ wskazał także, że opinia biegłej G. R., została jego zdaniem przygotowana w sposób rzetelny, a dane zawarte zarówno w niej, jak i dołączonych do niej załącznikach, są zgodne z danymi i informacjami otrzymanymi od Uczelni, co powoduje, że biegła w sposób wyczerpujący uzasadniła swoją ocenę jej kondycji finansowej. Tak więc dokonując badania zaistnienia przesłanki "ważnego interesu Beneficjenta", przyjął za kluczowe dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia i wnioski wskazane przez ww. biegłą, która uwzględnia specyfikę prowadzenia gospodarki finansowej przez Uczelnię, tj. w szczególności zasady rządzące finansowaniem przez nie zaciągniętych zobowiązań. W opinii uwzględnione zostały także ograniczenia, dotyczące przeznaczania przez Uczelnie określonych przychodów na pokrywanie określonych kategorii kosztów. Opierając się na treści tejże opinii, organ dał wiarę twierdzeniu, że w momencie występowania przez stronę z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie należności jej sytuację finansową określić można jako "umiarkowanie dobrą". Ponadto organ zwrócił uwagę na podniesioną przez biegłą okoliczność, że strona w Planie finansowym na 2015 rok, zaplanowała dodatni wynik na działalności operacyjnej, co może implikować twierdzenie o jej dobrej kondycji finansowej. Organ uznał za zasadne twierdzenia biegłej, że pomimo posiadania przez Uczelnię, w momencie występowania z wnioskiem o umorzenie naliczonych odsetek nadwyżki środków pieniężnych nad zobowiązaniami należy mieć na względzie, że płynność finansowa, jest zjawiskiem bardzo dynamicznym. Organ dał wiarę wnioskom zawartym w opinii biegłej, że analiza wskaźników płynności finansowej wskazuje na występowanie braku środków pieniężnych na pokrycie całości zobowiązań krótkoterminowych.
Tym samym organ ostatecznie nie wykluczył, że obciążenie strony pełną kwotą odsetek w wysokości 64 689 zł, może wpłynąć na jej sytuację i płynność finansową, pogłębiając niedobór aktywów obrotowych (środków pieniężnych) w porównaniu do zobowiązań i rezerw na zobowiązania do zapłaty na dzień bilansowy 2015 roku.
Organ podkreślił, że niezależnie od oceny twierdzeń podniesionych w opiniach biegłych, dokonał również analizy stanowiska prezentowanego przez orzecznictwo i doktrynę w przedmiocie wykładni pojęcia jakim posługuje się ustawodawca mówiąc o "ważnym interesie podatnika", jako przesłanki uzasadniającej przyznanie ulgi w spłacie należności publicznoprawnych budżetu państwa przytaczając poglądy wyrażone w zacytowanych wyrokach NSA.
Organ wskazał w związku z tym, że mając na uwadze przytoczone tezy z orzeczeń sądów odnoszące się do interpretacji przesłanki "ważnego interesu podatnika", jako uzasadniającej przyznanie ulgi w spłacie należności publicznoprawnych budżetu państwa, zwrócił uwagę na wskazywaną przez sądy "wyjątkowość przyznawania ulg w spłacie zobowiązań" oraz podkreślane "nadzwyczajne względy", które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu, co w przypadku podmiotu takiego jak uczelnia publiczna należałoby utożsamiać z takimi konsekwencjami spłaty należności jak m.in. redukcja zatrudnienia, rezygnacja z zaplanowanych przedsięwzięć inwestycyjnych, remontowych, zaprzestanie prowadzenia określonej działalności z uwagi na trudną sytuację finansową etc.
Dlatego też w oparciu o analizę wszystkich okoliczności sprawy oraz wniosków zawartych w opinii sporządzonej przez biegłego rewidenta – G. R. organ przyjął, że w sprawie wystąpiła przesłanka "ważnego interesu Beneficjenta", która uzasadnia zastosowanie ulgi w spłacie należności.
Organ podkreślił, że umorzenie spłaty należności powinno być stosowane wobec dłużnika jedynie w uzasadnionych przypadkach i nie może stanowić reguły.
Organ stwierdził, że w omawianej sprawie, nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby całkowite ich umorzenie, dlatego, uznaje za zasadne udzielenie ulgi w spłacie należności jedynie w części tj. w kwocie 24 689 zł, mając na względzie zakres zaplanowanych inwestycji i prac remontowych w obiektach dydaktycznych oraz studenckich Uczelni, i to, że będzie ona najprawdopodobniej zmuszona skorzystać z kredytu w rachunku bieżącym.
Co do pozostałej kwoty odsetek NCBiR, nie przychyliła się do wniosku strony, wskazując jednak, że na podstawie obowiązujących i wskazanych powyżej przepisów u.o.f.p., IP może udzielić innych niż umorzenie ulg w spłacie należności publicznoprawnych budżetu państwa, takich jak rozłożenie na raty zaległości, czy też odroczenie ich spłaty, co musiałoby się wiązać ze złożeniem przez stronę stosownego wniosku o ulgę w tej postaci.
Instytucja Pośrednicząca rozstrzygnęła o żądaniu strony m.in. na podstawie art. 64 ust. 1 w zw. z art. 55, art. 60 pkt 6, art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (j.t.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885, ze zm., dalej: "u.o.f.p. ") w związku z art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Od decyzji strona wniosła odwołanie w części odmawiającej udzielenia ulgi ponad 24.689 zł, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału, poprzez dokonanie oceny opinii biegłego w sposób dowolny, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w kwestii wpływu obowiązku żądanego zwrotu odsetek na sytuację finansową skarżącego, obrazę przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię pojęcia ważny interes zobowiązanego.
Decyzją z [...] listopada 2017 r. Minister Rozwoju i Finansów utrzymał w mocy decyzję w zaskarżonej części czyli co do zasadności odmowy umorzenia należności w kwocie 40.000 zł.
W odniesieniu do powyższej kwestii organ przedstawił stan sprawy, dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy, omówił i wskazał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz wskazał na rozumienie w orzecznictwie i doktrynie rozumienie pojęć "ważny interes podatnika" i "interes publiczny".
Dokonując oceny sprawy pod kątem ważnego interesu strony, organ na podstawie zgromadzonych dokumentów finansowych za lata 2013-2016 i mając na uwadze sprawozdanie finansowe strony za 2015 r., dokonał analizy finansowej przeprowadzając analizę porównawczą oraz badając wskaźniki finansowe, które to dane przedstawił w tabeli, i które następnie omówił wskazując, że jeśli chodzi o:
Wskaźnik ogólnego zadłużenia - to analiza wskaźników finansowych pozwala stwierdzić, że strona jest jednostką o niskim poziomie zadłużenia, który w 2015 r. i 2016 r. zmniejszył się w stosunku do lat 2013- 2014 i wynosi 0,25 przy powszechnie uznanym za bezpieczny na poziomie 1, co wskazuje, że jego poziom zadłużenia należy uznać za bezpieczny;
Wskaźnik relacji zobowiązań długoterminowych do ogółu zobowiązań w każdym z badanych okresów wykazuje 0, zatem poziom zadłużenia strony kształtuje się na bezpiecznym poziomie;
Wskaźnik płynności bieżącej i wskaźnik płynności szybkiej jest zadowalający o czym świadczy fakt, że wyliczone wskaźniki płynności (płynności bieżącej i płynności szybkiej) w każdym z badanych okresów - z wyjątkiem 2013 r. - osiągają wartości mieszczące się w przedziale uznanym przez organ II instancji za bezpieczny;
Wskaźnik wypłacalności gotówkowej w każdym z badanych okresów mieści się w przedziale uznanym przez organ II instancji za bezpieczny. Jednocześnie organ podkreślił, że wskaźnik wypłacalności gotówkowej w każdym z badanych okresów przekracza w znacznym stopniu przedział uznany za organ II instancji za bezpieczny. Powyższe oznacza, że strona posiada środki pieniężne umożliwiające mu spłatę zobowiązań krótkoterminowych.
Biorąc pod uwagę wartości ww. wskaźników organ stwierdził, że sytuacja finansowa strony, nie może być uznana za złą a w związku z tym ma ona możliwość spłaty należności o umorzenie, której wystąpiła.
Organ nadmienił, iż zastosowane formuły do obliczenia wskaźników finansowych nie wynikają z aktów prawa powszechnie obowiązującego, ale są powszechnie znane i wykorzystywane w celach analizy finansowej. Jednocześnie organ II instancji uznaje je za przydatne, ze względu na ich wartość merytoryczną w kontekście prawidłowej oceny sytuacji finansowej strony.
Nadto organ dokonał szczegółowej analizy bilansów za lata 2013-2016 i wskazał, że najwyższą wartość należności krótkoterminowych Beneficjent wykazał w 2014 r., zaś najniższą w 2016 r. w porównaniu do badanych lat. Należności krótkoterminowe za 2016 r. zmniejszyły się w stosunku do 2014 r. o kwotę w wysokości około 4.600.000 zł a wartość należności krótkoterminowych w 2016 r. w stosunku do 2015 r. zmniejszyła się o kwotę około 2.700.000 zł.
Jednocześnie w 2016 r. Beneficjent wykazał najwyższą wartość zobowiązań krótkoterminowych w porównaniu do badanych okresów. Wartość zobowiązań krótkoterminowych w 2016 r. w porównaniu do 2015 r. zwiększyła się o kwotę w wysokości około 8.500.000 zł.
Organ wskazał, że strona wykazuje również środki pieniężne w znacznej wysokości, które w każdym z badanych okresów zwiększały się. Organ stwierdził w związku z tym, że suma wartości środków pieniężnych oraz należności krótkoterminowych w każdym z badanych okresów - z wyjątkiem 2013 r. - pokrywa wartość zobowiązań krótkoterminowych wykazanych w tych okresach, zatem analiza bilansu za lata 2013-2016 prowadzi do wniosku, że sytuacja strony, nie może zostać uznana za złą.
Organ dokonał również analizy zysków i strat za lata 2013-2016 i wskazał, że strona w latach 2013-2016 osiągnęła zysk netto, którego wartości podał w odniesieniu do analizowanego okresu.
Największą pozycję w kosztach działalności operacyjnej w latach 2013-2016 stanowiły koszty wynagrodzeń, które na przykład w 2016 r. stanowiły ponad połowę ogółu kosztów działalności operacyjnej. Koszty wynagrodzeń rosły w latach 2013-2015 i miały wpływ na ogólny wynik finansowy, co w ocenie organu II instancji, powinno prowadzić do ograniczania kosztów funkcjonowania jednostki poprzez racjonalne kształtowanie struktury wydatków.
W konsekwencji organ stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy, nie może zostać wykazane spełnienie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", umożliwiające zastosowanie ulgi w zakresie umorzenia części należności w kwocie 40.000 zł.
Odnosząc się do przesłanki, "interesu publicznego" organ wskazał, że jest to dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego itp. Zatem przesłankę "interesu publicznego" należy rozpatrywać w kontekście wykonywanej przez stronę działalności polegającej na wykonywaniu przez nią świadczeń związanych z edukacją. Analizując powyższą kwestię, przesłankę "interesu publicznego" należy rozważyć z przesłanką "ważnego interesu podatnika", w świetle których zwrot przez stronę części należności, nie przyczyni się do pogorszenia jej sytuacji finansowej, co z kolei nie będzie miało negatywnego wpływu na świadczenie przez nią usług. Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że w takiej sytuacji nie zachodzi przesłanka "interesu publicznego" rozumianego również jako dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych, co powoduje, że oceny istnienia omawianej przesłanki należy dokonywać przez pryzmat skutków wydanej decyzji.
Organ stwierdził w związku z tym, że skutkiem wydania decyzji odmawiającej umorzenia części należności w wysokości 40.000 zł, nie będzie istotne pogorszenie sytuacji finansowej strony oraz nie zagrozi jej dalszemu funkcjonowaniu. W związku z powyższym wydanie przedmiotowej decyzji, nie prowadzi do naruszenia respektowania wartości wspólnych dla społeczeństwa, jakim jest prawo dostępu do świadczeń związanych z edukacją.
Odnosząc się do zarzutów strony przedstawionych w odwołaniu organ ich nie podzielił uznając prawidłowość decyzji organu I instancji.
Organ wskazał, że ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 659) określone zostały przesłanki, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, w związku z czym podstawą prawną do wydania decyzji przez organ II instancji są przepisy u.o.f.p., które mają takie samo brzmienie jak odpowiednie w tym zakresie przepisy Ordynacji podatkowej, które były podstawą prawną decyzji organu I instancji.
Od decyzji tej strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz zarzucając:
sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału, wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 80 k.p.a.. przez dokonanie oceny dowodu z opinii biegłego w sposób dowolny, a nie swobodny, nadto nasuwający zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania;
obrazę przepisów postępowania w postaci art. 7. 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. przez brak wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, mianowicie brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w kwestii wpływu obowiązku wykonania żądanego zwrotu kwoty odsetek na sytuację finansową skarżącego:
obrazę przepisów prawa materialnego, w postaci art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych przez błędną wykładnię pojęcia ważny interes zobowiązanego, przez co doszło do rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie dochodzonej należności jedynie w części.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że rozstrzygnięcie organów obu instancji w niniejszej sprawie determinowane jest przesłankami "interesu zobowiązanego" lub "interesu publicznego". Mając na uwadze powyższe stwierdziła, że postępowanie dowodowe powinno obejmować czynności zmierzające do ustalenia, czy w niniejszej sprawie występuje interes zobowiązanego lub interes społeczny, zaś ewentualne wątpliwości w tej mierze organ powinien usunąć dopuszczając konieczne dowody z urzędu, jako że nie mogą być pozostawione wątpliwymi okoliczności, które nierozpoznane przez organ, mają wpływ na wynik sprawy. Strona wskazała, że organ II instancji, dokonał analizy dokumentów finansowych skarżącego i uznał, że sytuacja finansowa skarżącego nie może być uznana za złą, co bezpośrednio prowadzi do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie może zostać wykazane spełnienie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", umożliwiające zastosowanie ulgi w zakresie umorzenia części należności w kwocie 40.000.zł. Tymczasem stwierdzić należy, iż przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", nie można utożsamiać wyłącznie z wynikiem ekonomicznym. Zdaniem strony ocena czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego zebranego w sposób wyczerpujący i po przedstawieniu szczegółowo określonych motywów takiego rozstrzygnięcia. Skoncentrowanie się przez organy obu instancji wyłącznie na zbadaniu dokumentów finansowych skarżącego, z zaniechaniem przeprowadzenia innych dowodów wskazujących na całokształt sytuacji skarżącego, będącego jednostką sektora finansów publicznych, u której ważną rolę odgrywa planowanie wydatków i ich wydatkowanie zgodnie z przyjętym preliminarzem, co zostało całkowicie pominięte przez organy obu instancji, stanowi o naruszeniu przepisów postępowania wskazywanych w petitum skargi.
Nadto strona wskazując na naruszenie art 64 ust. 1 pkt 2 u.o.f.p. podkreśliła, że w rozpoznawanej sprawie jako jej ważny interes należy ująć możliwość realizacji statutowych zadań Uniwersytetu, zagrożoną wobec ewentualnej konieczności wypłaty żądanej kwoty odsetek. Zważywszy na to, że podnoszony tak ujęty - ważny - interes w omawianej sprawie zaistniał, powinien on być podstawą dla uwzględnienia wniosku strony o umorzenie zaległych odsetek w całości. Skoro sam organ stwierdził, że ważny interes strony występuje i umorzył część odsetek, to niezasadna jest argumentacja zawarta w uzasadnieniu, dotycząca waloru wyjątkowości sytuacji strony a organ dokonał błędnej wykładni analizowanego pojęcia, co skutkowało negatywnym dla strony rozstrzygnięciem w przedmiocie umorzenia zaległych odsetek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skarga nie jest zasadna. Na wstępie Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy, w tym w zaskarżonej decyzji uznaje za prawidłowy i przyjmuje je za swój. Prawidłowo została również w obydwu decyzjach na datę ich wydawania wskazana podstawa prawna mająca zastosowanie w sprawie.
Sąd nie podziela żadnego z zarzutów skargi. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów z pkt 2 a i b petitum skargi należy wskazać, że są one bezzasadne.
W odniesieniu do zarzutu z pkt 2 a skargi, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do przyjęcia, że organ I instancji, dokonał ustaleń w sprawie w sposób sprzeczny z zebranym materiałem dowodowym, w szczególności opinią biegłego ( jak należy rozumieć – G. R.), co doprowadziło do naruszenia art. 80 k.p.a. i zaaprobowania nieprawidłowego tym samym stanowiska organu przez organ drugiej instancji. Sąd zauważa w związku z tym zarzutem, że jest on całkowicie gołosłowny ponieważ organ w sposób szczegółowy przeanalizował opinie biegłych, w tym w szczególności opinię G. R., czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, organ szczegółowo omówił tę decyzję , przytoczył najistotniejsze dla kwestii oceny sytuacji finansowej strony wnioski i w sposób jednoznaczny wskazał, że tę opinię uznaje za wiarygodną, i że to właśnie ta opinia, jest przez niego w całości uznana za przydatną dla podjęcia rozstrzygnięcia. Formułując powyższy zarzut skarżący w żaden sposób nie wskazał, w odniesieniu do jakich kwestii wynikających z opinii biegłej ustalenia organu, są sprzeczne z jej opinią. Trzeba wskazać przy tym, że opinia biegłej, nie jest jedynym i wyłącznym dowodem w sprawie, na którym oparł swoje rozstrzygnięcie organ I instancji a nadto, że organ wskazał również, które wnioski tej opinii, mające znaczenie dla sprawy, są zbieżne z wnioskami opinii biegłego Stępnia, która została w tej części również uwzględniona. Organ w sposób krytyczny dokonał oceny opinii biegłych, co dowodzi jego obiektywizmu w ocenie tych dowodów. Poza tym odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać ponadto, że przedmiotem zaskarżenia, jest decyzja organu II instancji, w której to decyzji, nie poprzestając na ustaleniach organu I instancji, organ II instancji dokonał własnych ustaleń i mając na uwadze obydwie przesłanki umorzenia wynikające z treści art. 64 ust. 1 pkt 2 u.o.f.p., - których rozumienie w orzecznictwie i doktrynie ponownie przedstawił, i które to rozumienie Sąd podziela – dokonał oceny zebranego materiału dowodowego w postaci dokumentów finansowych i dodatkowo Sprawozdania finansowego skarżącego za 2015 r., ogłoszonego w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Skarżący w żadnej mierze nie zakwestionował prawidłowości wniosków wypływających z przeprowadzonej przez organ analizy finansowej, przy czym z treści decyzji organów bezsprzecznie wynika, że miały one wiedzę dotyczącą tego, że skarżący jest Uczelnią publiczną, która ma określone środki finansowe, że ma preliminarz wydatków, i że musi przeznaczać je na cele związane z prowadzoną działalnością dydaktyczną, z czym oczywiście wiąże się konieczność stworzenia warunków do jej prowadzenia, w tym możliwość dokonywania inwestycji, czy też remontów.
Jeśli chodzi o zarzut opisany w pkt 2 b skargi, to również brak jest podstaw ażeby uznać go za trafny. Z zaskarżonej decyzji jasno wynika, że organ II instancji (ale dotyczy to i organu I instancji), wziął pod rozwagę sytuację finansową skarżącego. Analiza tej sytuacji, była nie tylko przedmiotem opinii biegłych rewidentów, które następnie podlegały ocenie w kontekście posiadanych dokumentów finansowych przez organ I instancji, ale o czym była już mowa, analizy takiej dokonał również organ II instancji we własnym zakresie. Należy stwierdzić w związku z tym, że analiza ta była prowadzona w świetle rozważenia, czy w sprawie występuje ważny interes strony, w tym wypadku rozumiany jako sytuacja finansowa, która może wpłynąć wprost na prawidłowość funkcjonowania skarżącego, w tym możliwość pokrywania wydatków na inwestycje. Organ II instancji skupiając się na tej kwestii, w kontekście przyjęcia przez organ I instancji, że w odniesieniu do skarżącego taki interes został wykazany, ale uzasadnia on umorzenie jedynie części należności, właśnie w tym celu badał tę sytuację. Zauważenia też wymaga, że przytaczając liczne wyroki sądów administracyjnych, głównie NSA jak również stanowisko doktryny, organy przyjęły za zasadne, że ważny interes podatnika (strony), występuje nie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych, na które nie ma on wpływu, uniemożliwiających spłatę należności, ale również w takiej sytuacji, która w przypadku takiego podmiotu jak skarżący, może ograniczyć możliwości jego prawidłowego działania lub je uniemożliwić. Organ II instancji wprost odniósł się do tego na str. 3 decyzji, jak również na str. 8, rozważając przesłankę interesu publicznego w zestawieniu z przesłanką ważnego interesu strony i dochodząc do wniosku, że żaden z nich nie uzasadnia dalszego umorzenia należności czyli kwoty 40.000 zł. Tym samym Sąd uznaje, że zarzut dotyczący braku wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, jest bezpodstawny. W odniesieniu do tego zarzutu w uzasadnieniu skargi skarżący wskazywał również, że skoro istnieją wątpliwości, organ powinien z urzędu podjąć kroki celem przeprowadzenia dowodów je wyjaśniających. Odnosząc się do tego argumentu skargi Sąd stwierdza, że o ile ma on rację bytu co do zasady, oraz że organ w świetle treści art. 7 i 77 k.p.a., powinien podejmować w sprawie wszelkie kroki celem właściwego zgromadzenia dowodów, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, to w przedmiotowej sprawie, jest to postulat bezzasadny. Skarżący nie wskazał bowiem nawet w przybliżeniu, jakie okoliczności stanu faktycznego jako niewłaściwie wyjaśnione, budzą wątpliwości i mogły rzutować na rozstrzygnięcie. Podniesienie bowiem w odniesieniu do tej kwestii, że skarżący jest jednostką sektora finansów publicznych, do czego zdaniem skarżącego organy się nie odniosły, nie odpowiada rzeczywistości, bowiem jak już to wskazywano powyżej, kwestia ta była przedmiotem oceny organów, w tym w zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że organy obydwu instancji uznały, że ważny interes skarżącej, nie przemawia za umorzeniem należności z tytułu odsetek w całości, nie oznacza, że stan faktyczny sprawy został nieprawidłowo ustalony.
Sąd uznaje również, że zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego w postaci przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 u.o.f.p. w związku z błędną wykładnią "ważnego interesu podatnika", również nie jest zasadny. W ocenie Sądu wskazanie przez organ w zaskarżonej decyzji w ślad za orzecznictwem, że rozumienie tego pojęcia dotyczy zarówno zdarzeń nadzwyczajnych, które uniemożliwiają umorzenie należności jak również normalnej sytuacji podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych wydatków, dochodów, możliwości spłaty innych zobowiązań a następnie ocena tej "normalnej sytuacji podatnika", w tym wypadku strony, dowodzi właściwego rozumienia tego pojęcia, któremu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. To, że skarżący uznaje, że jako Uczelnia, z racji obowiązujących ją zasad gospodarowania środkami i zadaniami jakie ma do wykonania, nie jest w stanie spłacić części należności, nie oznacza, że obiektywnie tak jest.
Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez organ I instancji, że gdyby przyjąć, że w każdym przypadku naruszenia procedur związanych z realizacją przez podmioty publiczne takie jak np. uczelnie, projektów finansowanych ze środków publicznych, instytucja przyznająca dotacje i odpowiedzialna za ich prawidłowe wydatkowanie, miałaby odstępować od ich egzekwowania z uwagi na "interes publiczny" (bo ewentualnie będzie on musiał ubiegać się o dodatkowe środki ze Skarbu Państwa), to wszelkie procedury mające na celu zdyscyplinowanie podmiotów wydatkujących środki publiczne, byłyby zbędne i nieskuteczne, niezależnie od tego, że obowiązujące przepisy, nie przewidują wyjątków w stosunku do uczelni publicznych czy podmiotów o publicznym charakterze.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została podjęta w sposób prawidłowy oraz w sposób właściwy, i zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., została uzasadniona. Jest jasna i wynika z niej dlaczego organ podjął kwestionowane rozstrzygnięcie uznając prawidłowość decyzji organu I instancji. Należy podkreślić, że w przedmiotowej sprawie, organ miał obowiązek zgromadzić materiał dowodowy konieczny do oceny, czy w sprawie mogą występować przesłanki umorzenia, ustalić prawidłowo stan faktyczny i dokonać jego oceny, pod kątem tego, czy przesłanki te faktycznie występują. W przedmiotowej sprawie organy, w tym organ II instancji, prawidłowo zrealizowały wskazane obowiązki.
Mając powyższe okoliczności na względzie i uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.