V SA/Wa 1291/16

V SA/Wa 1291/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Zwolenik
Michał Sowiński /sprawozdawca/
Mirosława Pindelska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 3903/17 - Postanowienie NSA z 2017-12-05
I GSK 457/18 - Wyrok NSA z 2021-02-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art.153, art.170, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez P. (dalej także "P.", "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. (dalej także "SKO") nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. uchylająca decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (dalej także "PCPR") nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w części dotyczącej wysokości kwoty dotacji żądanej do zwrotu i orzekająca o żądaniu zwrotu kwoty [...] zł dotacji pochodzącej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Na podstawie umowy z dnia [...] grudnia 2003 r. (później wielokrotnie aneksowanej) zawartej między Zarządem Powiatu O. a skarżącym utworzono i prowadzono Warsztaty Terapii Zajęciowej "[...]", które miały działać prawidłowo do końca 2013 r. Dnia 13 grudnia 2013 r. wpłynęło pismo informujące, że w dniach [...] grudnia 2013 r. warsztat będzie funkcjonował w ograniczonym zakresie, tj. zajęcia będą prowadzone przez pracownię gospodarstwa domowego. W ramach jej działalności uczestnicy będą porządkować pomieszczenia i stołówkę. W dniu 23 grudnia 2013 r. pracownicy Warsztatu powiadomili PCPR, że w powyższym dniu zostało wywiezione wyposażenie warsztatu, a na zajęcia zgłosił się jeden uczestnik, który zaraz opuścił placówkę, ponieważ nie było możliwości prowadzenia zajęć. Dnia 27 grudnia 2013 r. pracownicy PCPR dokonali sprawdzenia realizacji umowy obowiązującej do dnia [...] grudnia 2013 r. i ustalili, że w placówce nie było ani wyposażenia ani żadnych uczestników, przez co stwierdzić należało, że P. nie realizował umowy obowiązującej do [...] grudnia 2013 r. - nie prowadził Warsztatu Terapii Zajęciowej "[...]" i wydatki za okres od 23 grudnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r., wykazane w sprawozdaniu rocznym P. zaliczone zostały do wydatków niekwalifikowalnych, a co za tym idzie na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, podlegają zwrotowi.
Mając to na uwadze PCPR decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] organ zażądał zwrotu kwoty [...] zł dotacji pochodzącej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości jak w zaległościach podatkowych.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem P. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że funkcjonowanie Warsztatu w okresie od [...] grudnia 2013 r. odbywało się w ograniczonym zakresie nie tylko z powodu rozpoczęcia przygotowań do likwidacji działalności z dniem [...] grudnia 2013 r., ale również z powodu świąt Bożego Narodzenia, które wpływały na mniejszą frekwencję. Brak uczestników nie oznacza jednak, że warsztat nie funkcjonował i nie mógł prowadzić działalności, a brak jest dowodów na to, że placówka w tym czasie odmówiła przyjęcia uczestników do Warsztatu i nie wywiązała się z zawartych umów. Do [...] grudnia 2013 r. pozostawał w pełnej dyspozycji.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym.
P. zaskarżył decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. Zarząd Rejonowy P. w O. w uzgodnieniu z P. powiadomił Starostę Powiatu, że w dniach od [...] grudnia 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. (w tym sześć dni wolnych od pracy) Warsztat Terapii Zajęciowej będzie funkcjonował w ograniczonym zakresie - zajęcia będą prowadzone przez pracownie gospodarstwa domowego i w ramach zajęć uczestnicy WTZ będą porządkować pomieszczenia placówki, co jest podyktowane względami techniczno-organizacyjnymi wynikającymi z faktu zakończenia prowadzenia WTZ przez P. z dniem [...] grudnia 2013 r. i obowiązkiem zdania lokalu. Skarżący podkreślił, iż wyposażenie WTZ stanowiło własność materialną P. i nie mogło zostać bezumownie pozostawione nowemu podmiotowi prowadzącemu (nikt z taką propozycją nie wystąpił).
Starosta Powiatowy O. dwoma pismami z dnia [...] grudnia 2013 r. wyznaczył dzień [...] grudnia 2013 r. (poniedziałek) godzinę 8.00 rano, jako termin przekazania kluczy do lokalu WTZ, tym samym naruszył termin zakończenia wiążącej strony umowy na dzień [...] grudnia 2013 r., jednostronnie skracając go o pełne dwa dni robocze ([...] grudnia 2013 r. i [...] grudnia 2013 r.). W ocenie skarżącego SKO nie uwzględniło faktu naruszenia prawa przez starostę i naruszenie to usankcjonowało.
W wyniku rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 września 2015 r. sygn.akt V SA/Wa 996/15 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że okoliczności sprawy nie wskazują w sposób jednoznaczny na to, aby skarżący dopuścił się zarzucanych mu nieprawidłowości i to w całym wskazanym przez organ okresie.
Sąd wskazał, że zastrzeżenia organu dotyczące funkcjonowania prowadzonego przez skarżącego Warsztatu Terapii Zajęciowej "[...]" odnosiły się do końca 2013 r., a więc do okresu specyficznego, gdy chodzi o faktyczną możliwość realizacji zadania. Teza powyższa jest tym bardziej uprawniona, że zdaniem organu skarżący nie prowadził WTZ jedynie w okresie od [...] grudnia do [...] grudnia tegoż roku. Jeśli więc zastrzeżenia dotyczą jedynie w/w okresu to trzeba przypomnieć, iż na dzień 24 grudnia 2013 r. (wtorek) przypadała Wigilia, zaś na dwa kolejne dni, tj. 25 i 26 grudnia (środa i czwartek) Święta Bożego Narodzenia. Kolejnym dniem świątecznym była niedziela 29 grudnia 2013 r. Jeśli do tego dodamy, iż począwszy od "nowego" 2014 r. WTZ miał prowadzić inny podmiot (już nie skarżący), a starosta pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. powiadomił skarżącego o konieczności przekazania kluczy do lokalu, w którym odbywały się zajęcia w dniu [...] grudnia 2013 r. o godz. 8:00 (w poniedziałek), to jawi się pytanie, czy i w jaki sposób skarżący mógł realizować umowę w dni świąteczne oraz w dniu [...] grudnia 2013 r. i czy przynajmniej po części realizacji umowy nie uniemożliwił tenże starosta.
Zdaniem Sądu, skarżący powinien mieć czas i faktyczne możliwości oddania lokalu w związku z zakończeniem prowadzenia przez niego działalności (WTZ) w należytym stanie, tzn. chociażby uprzątniętego z przedmiotów stanowiących jego własność. Organ nie wskazał, czy i kiedy skarżący mógł to zrobić, a nadto dlaczego zarzucił mu brak prowadzenia zajęć także w dni ustawowo wolne od pracy. Sąd nakazał organowi uczynić to ponownie rozpoznając sprawę.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, nawiązując do wytycznych Sądu, wskazał, iż organ I instancji nie wyjaśnił w sposób zrozumiały i przekonywujący sposobu wyliczenia wysokości kwoty dotacji żądanej do zwrotu. Wskazał jedynie, że wydatki za okres od [...] do [...] grudnia 2013 r. zaliczane są do wydatków niekwalifikowanych i podlegają zwrotowi. Organ nie wypowiedział się, czy wyliczenia wydatków obejmują również dni świąteczne i inne dni ustawowo wolne od pracy, kiedy WTZ nie funkcjonował, czy też nie. Pominięty został również fakt, że w dniu [...] grudnia 2015 r. skarżący zobowiązany był zdać klucze i w związku z tym winno być wyjaśnione, czy w dniu [...] grudnia 2013 r. mógł prowadzić WTZ i jak się mają poniesione w tym czasie wydatki.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] zażądało zwrotu kwoty [...] zł pochodzącej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 marca 2004r. w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 63, poz. 587) brak uczestników w WTZ jest jednoznaczne z brakiem działalności Warsztatu, zatem powoływanie się przez pełnomocnika P., że brak jest dowodów na to, że placówka odmówiła przyjęcia uczestników i pozostawała do [...] grudnia 2013r. w pełnej dyspozycji jest niezgodne z prawdą. Zgodnie z zawartymi umowami (aneksami) P. doskonale wiedział, do czego był zobowiązany, jako prowadzący WTZ, ponieważ to zadanie realizował ponad 9 lat. Natomiast "pełna dyspozycja kadry" polegała w tym przypadku na braku zapewnienia dowozu uczestnikom Warsztatu i zajęcia w pustych, zimnych pomieszczeniach, brak narzędzi/sprzętu do pracy. Organ zaznaczył, że to WTZ zabiega o pozyskanie uczestników do placówki. "O" frekwencja w tym okresie świadczy o niewywiązaniu się z powierzonego zadania. W związku z powyższym dzień [...] grudnia 2013r. uznany jest za dzień, w którym nie realizowano już zleconego zadania.
Dalej organ wyjaśnił, że procedura przekazywania środków finansowych samorządom terytorialnym wynika z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003r w sprawie algorytmu przekazywania środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom wojewódzkim i powiatowym (Dz. U. nr 88 poz. 808 z późn. zm.) Kwota dofinansowania ze środków Funduszu kosztów uczestnictwa w warsztacie terapii zajęciowej na 1 uczestnika określona jest w kwocie rocznej, co stanowi- [...],- zł, co miesięcznie na uczestnika stanowi kwotę – [...],-zł. Dotację na działalność WTZ w danym roku stanowi wartość środków rocznych na 1 uczestnika x liczba uczestników warsztatu oraz 10 % środków własnych powiatu. Kwota dotacji dla 22 uczestników warsztatu stanowiła [...],-zł. za 31 dni grudnia 2013 r. Uczestnikom zapewniono terapię zajęciową w okresie od [...] do [...] grudniu 2013 r. w związku z powyższym dotacja za okres [...] grudnia 2013 r. podlega zwrotowi, jako środki nienależnie wydatkowane w kwocie [...],-zł (9 dni x [...] zł) ze środków PFRON wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak od zaległości podatkowej.
Organ podkreślił, że żadne przepisy nie mówią, że przy rozliczeniu dotacji na działalność WTZ mamy uwzględniać wydatki za dni wolne od pracy, święta itp., ponieważ przyznana dotacja na uczestnika WTZ zgodnie z wyżej cytowanym rozporządzeniem jest stałą kwotą roczną/miesięczną, zatem rok to 365 dni, a miesiąc to 30-31 dni. W przypadku grudnia było to 31 dni, dlatego też żądanie nienależnie pobranej dotacji dotyczy wszystkich dni od [...] do [...] grudnia 2013r.
Organ wskazał ponadto, że umowa dotyczyła realizacji zadania do dnia [...] grudnia 2013 r. Czas i możliwość oddania lokalu w związku z zakończeniem działalności miał być omówiony na spotkaniu wyznaczonym przez Starostę O. w dniu [...] grudnia 2013 r. Jednak Strona nie skorzystała z tego terminu i sama zakończyła wcześniej działalność wywożąc w całości wyposażenie w godzinach przedpołudniowych [...] grudnia 2013 r., tym samym uniemożliwiając prowadzenie zajęć. W ciągu kilku godzin uprzątnięto przedmioty stanowiące wyposażenie warsztatu. Zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami Warsztat Terapii Zajęciowej prowadzi swą działalność przez 5 dni w tygodniu, a uczestnictwo w WTZ każdego uczestnika codziennie winno być, co najmniej 7 godzin czas trwania zajęć w WTZ określony był też w regulaminie organizacyjnym WTZ zaakceptowanym przez Starostę. Zatem nigdy nie wymagano od WTZ prowadzenia zajęć w dni wolne ustawowo od pracy.
Żądanie zwrotu nienależnie pobranej dotacji za okres [...] grudnia 2013r. (w tym dni świąteczne) wynika z faktu, że WTZ był zobowiązany rozliczać dotacje za dany miesiąc, a nie za dni robocze w danym miesiącu.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej wysokości kwoty dotacji żądanej do zwrotu i orzekło o żądaniu od P. zwrotu kwoty [...] zł dotacji pochodzącej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Organ odwoławczy nie zgodził się z organem I instancji, iż celem wyznaczonego spotkania w dniu [...] grudnia 2013 r. było omówienie sposobu i miejsca przejęcia lokalu w dniu [...] grudnia 2013 r. Zdaniem SKO z pisma należy wywieść jednoznaczny wniosek, że w dniu tym o godzinie 8 rano miały zostać zwrócone klucze do siedziby Warsztatu. Z takiego założenia wyszła też sekretarz ZR P., która zwróciła w tym dniu klucze i zdała lokal. Podobnie odczytał to Sąd. Toteż w opinii SKO nieuprawnione jest żądanie zwrotu dotacji jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, za dzień [...] grudnia 2013 r., gdyż w tej dacie to Starosta uniemożliwił prowadzenie P. Warsztatu. Nieistotne przy tym jest, że Warsztat ten już nie funkcjonował od dnia [...] grudnia 2013 r., gdyż z żądaniem zwrotu kluczy i zdania lokalu Starosta wystąpił już wcześniej, bo dnia [...] grudnia 2013 r. Od kwoty [...] zł (9 dni x [...] zł), której domaga się organ I instancji winna zostać zatem odjęta, po stosownym zaokrągleniu, kwota [...] zł. W związku z tym organ odwoławczy zreformował decyzję organu I instancji w tym zakresie i orzekł co do istoty.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego SKO uznało je za niezasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji PCPR jako wydanych bez podstawy prawnej. Zarzucono naruszenie:
Obrazę przepisów prawa administracyjnego - materialnego, tj.:
- art. 49e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych
- przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, (Dz. U. 2013 r., poz. 29) ze względu na to, że przywołany jako podstawa prawna decyzji przepis, na którego naruszenie wskazano w pkt. 1) powyżej, nie znajdował zastosowania w sprawie, tym bardziej, że została przeprowadzona kontrola, o jakiej mowa w przepisach rozporządzenia wymienionego w pkt. 2) powyżej, wobec czego przyjąć należy, że doszło do wydania decyzji administracyjnych obu instancji bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa.
Obrazę przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jest art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), poprzez niezastosowanie się przez organy obu instancji do wiążącej oceny, wniosków oraz wytycznych wynikających z treści niezaskarżonego przez żadną ze stron i wobec tego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 996/15, zgodnie z którym w okolicznościach sprawy nie zaistniały przesłanki zwrotu dotacji wymienione w przywołanym wyżej w ust. 1 zarzutów, art. 49e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, podczas gdy zarówno organ I instancji, jak również SKO w O. w zaskarżonej decyzji uznały powyższy przepis za wyłączną materialno-prawną podstawę swoich rozstrzygnięć.
3. Mające bezpośredni wpływ na treść decyzji naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym, omówione w treści uzasadnienia niniejszego odwołania, w tym:
art. 9 i 11 k.p.a. wobec nienależytego pouczenia strony skarżącej występującej w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika i nie wyjaśnienia w sposób prawidłowy zasadności przesłanek, jakimi organy obu instancji kierowały się przy załatwianiu sprawy;
art. 10 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. art. 38 k.p.a. oraz 61 § 1 i 4 k.p.a., poprzez niepowiadomienie strony o ponownym wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie, a w szczególności poprzez niezapewnienie stronie skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniu, w tym możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie przyczyn odstąpienia do realizacji powyższego obowiązków, wbrew jednoznacznemu uregulowaniu zawartemu w art. 10 § 2 k.p.a., zważywszy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w tym przepisie i następnie nieuwzględnienie w postępowaniu odwoławczym przedmiotowego zarzutu naruszenia kilku kolejnych przepisów;
art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz 78 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej jak również obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ze względu na niedokonanie w ponownym rozpoznaniu sprawy w I instancji, a następnie w postępowaniu odwoławczym żadnych czynności, przy jednoczesnym niezapewnieniu stronie skarżącej możliwości składania wniosków dowodowych w trakcie ponownego rozpoznania sprawy, w tym także w trakcie postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w O.;
art. 81 k.p.a., w związku z art. 10 § 1 k.p.a. ze względu na to że w postępowaniu odwoławczym, analogicznie jak miało to miejsce w trakcie postępowania w I instancji, za udowodnione uznane zostały takie okoliczności faktyczne, w odniesieniu do których strona nie miała możności wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, podczas gdy w sprawie zachodziły okoliczności, o jakich mowa w art. 10 § 2 k.p.a.
art. 107 § 1 i 3 k.p.a., z uwagi na to, że skarżona decyzja organu II instancji, podobnie jak decyzja z dnia [...] stycznia 2016 r., została wydana bez podstawy prawnej, co wykazano także wyżej, a nadto nie zawiera także uzasadnienia faktycznego oraz prawnego spełniającego kryteria wynikające ze wskazanych w niniejszym punkcie przepisów, bowiem za takowe nie można uznać tej części decyzji, która została opatrzona mianem uzasadnienia.
Powyższe zarzuty skarżący rozwinął w obszernym uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że działania organów administracji podejmowane w tej sprawie były już przedmiotem oceny sądowej, a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie zostały wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 września 2015 r., w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 996/15. Dlatego też zauważyć należy, że zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną, o której mowa w ww. przepisie rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko, będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 p.p.s.a., lecz również wskazanych w art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Wyrażenie przez sąd w prawomocnym wyroku uchylającym kwestionowaną decyzję oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania determinuje zatem zakres sądowej kontroli legalności decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy. Jeżeli więc ani organ, ani strona skarżąca nie skorzysta z prawa wniesienia skargi kasacyjnej, to będzie związany poglądem prawnym zawartym w prawomocnym wyroku WSA. Ponadto, jeżeli sąd administracyjny rozpatrując ponownie sprawę (czyli rozpatrując skargę na drugą decyzję) nie uwzględni oceny prawnej z pierwszego wyroku, byłoby to naruszenie prawa stanowiące podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi nawet główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10), zaś nieprzestrzeganie zasady przewidzianej w art. 153 p.p.s.a. "podważa obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadzi do niespójności działania systemu władzy publicznej" (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 lutego 2011 r., II SA/Bk 608/10).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazania na wstępie wymaga, iż zgodnie z art. 49e ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Ustalenia organów administracji publicznej w niniejszej sprawie wykazały, że od [...] grudnia 2013 r. do końca okresu wypowiedzenia, czyli do [...] grudnia 2013 r. Warsztat Terapii Zajęciowej "[...]", na który było udzielone dofinansowanie, nie funkcjonował w sposób przewidziany w umowie z [...] grudnia 2003 r., a więc w tym okresie nie była prowadzona działalność rehabilitacyjna i nie odbywała się terapia zajęciowa. Wbrew twierdzeniom skarżącego, z akt sprawy wynika (m.in. notatka urzędowa z rozmowy z pracownikami WTZ "[...]" w dniu [...] grudnia 2013 r. i wizyty pracowników PCPRu w WTZ "[...]" [...] grudnia 2013 r.), iż sprzęt został wywieziony w dniu [...] grudnia 2013 r. przez Zarząd Rejonowy P. w O., a opróżnienie pomieszczeń nastąpiło wcześniej z tego powodu, że prowadzący musiał mieć czas na likwidację. W konsekwencji tego prowadzący, jak sam wskazał w złożonej skardze (na stronie 6), odstąpił od zorganizowania dowozu, gdyż spowodowałoby to bezpodstawne zwiększenie wydatków. Z tego wynika że zlikwidowanie działalności warsztatu z dniem [...] grudnia 2013 r. było przez skarżącego zamierzone i celowe. Zasadnie zatem organ uznał, iż dotacja udzielona na działalność do końca 2013 r. winna zostać częściowo zwrócona. W uzasadnieniu decyzji organ odniósł się do specyfiki okresu świątecznego i czasu potrzebnego na opróżnienie i uporządkowanie lokalu, a także zawarte zostały stosowne wyliczenia tyczące się wysokości kwoty do zwrotu. SKO uwzględniło także okoliczności związane z żądaniem zwrotu przez Starostę O. kluczy w dniu [...] grudnia 2013 r. i dlatego uznało za nieuprawnione zadanie zwrotu dotacji jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, za dzień [...] grudnia 2013 r., co w konsekwencji doprowadziło do -zmniejszenia żądanej do zwrotu kwoty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 2 września 2015 r. sygn. V SA/Wa 996/15 wskazał, że okoliczności sprawy nie wykazują w sposób jednoznaczny na to, aby skarżący dopuścił się zarzucanych mu nieprawidłowości i to w całym wskazanym przez organ okresie. Sąd wskazał na specyficzny okres, jakiego postępowanie dotyczy. Podkreślił, że organ nie wypowiedział się, czy wyliczenia wydatków obejmują również dni świąteczne i inne dni ustawowo wolne od pracy, kiedy WTZ nie funkcjonował i czy realizacji części umowy nie uniemożliwił Starosta. Organ nie wskazał, czy i kiedy skarżący mógł uprzątnąć lokal z przedmiotów stanowiących jego własność. Z wytycznych Sądu nie sposób jednak wyczytać, jak to uczynił skarżący, że art. 49e ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie znajdował zastosowania w sprawie, a jedynie że uzasadnienia rozstrzygnięć organów administracji publicznej zawierały braki.
Zdaniem Sądu wytyczne zawarte w wyroku z dnia 2 września 2015 r. sygn.akt V SA/Wa 996/15 zostały w całości uwzględnione i prawidłowo omówione. Brak było wskazówek odnośnie przeprowadzenia nowych dowodów w sprawie, dlatego oparcie się na tym samym, kompletnym materiale dowodowym przez organ nie było błędem. Zwrócić również należy uwagę, że organ nie miał również obowiązku zawiadamiać skarżącego o wszczęciu postępowania na nowo, gdyż, te jako niezakończone ostateczną i prawomocną decyzją cały czas się toczyło, a skarżący otrzymał informacje o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Staroście O. wraz z otrzymaniem egzemplarza decyzji SKO z dnia [...] grudnia 2015 r., [...] uchylającej decyzję Starosty w całości i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, to wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, czego strona w niniejszej sprawie nie uczyniła.
Reasumując, skoro we wskazanym terminie Warsztat Terapii Zajęciowej "[...]" nie funkcjonował w przewidziany umową sposób, to część dotacji udzielonej przez PFRON na 2013 r. (z ogólnej kwoty [...] zł), która została przyznawana na realizacje konkretnych, a niezrealizowanych celów, winna zostać zwrócona. Zatem zasadnie organ uznał, że w niniejszej sprawie zaszły podstawy do wydania decyzji żądającej zwrotu dotacji za okres od [...] grudnia 2013 r. jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu. Organ zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Z przedstawionych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji jest właściwe, nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego wskazanych w skardze i dlatego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.