V SA/Wa 1271/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2010-02-09
NSAinneWysokawsa
pomoc finansowaUEdostosowanie gospodarstwastandardy UEARiMRnienależnie pobrane płatnościrozporządzenie KEprawo administracyjnerolnictwo

WSA w Warszawie uchylił decyzję Prezesa ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, uznając, że przepis o wykluczeniu z przyszłych środków nie pozwala na żądanie zwrotu już wypłaconej pomocy, mimo złożenia nieprawdziwego oświadczenia.

Rolnik otrzymał pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa do standardów UE, ale złożył oświadczenie o zakończeniu inwestycji, mimo że nie przygotował wszystkich deklarowanych stanowisk udojowych. Po kontroli organ uchylił decyzję o przyznaniu pomocy, a następnie stwierdził wygaśnięcie decyzji. Kolejne postępowanie dotyczyło ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Rolnik argumentował, że mimo początkowych nieprawidłowości, ostatecznie zrealizował przedsięwzięcie w terminie. Sąd uchylił decyzję Prezesa ARiMR, stwierdzając, że przepis o wykluczeniu z przyszłych środków nie pozwala na żądanie zwrotu już wypłaconej pomocy, zwłaszcza gdy przedsięwzięcie zostało ostatecznie wykonane.

Sprawa dotyczyła skargi P.W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE. Rolnik otrzymał pomoc finansową, ale złożył oświadczenie o zakończeniu inwestycji, mimo że nie przygotował wszystkich deklarowanych 14 stanowisk udojowych (przygotował 10) i ściany w pomieszczeniach nie spełniały wymogów. Po kontroli organ uchylił decyzję o przyznaniu pomocy, a następnie stwierdził jej wygaśnięcie. Po kolejnych postępowaniach Prezes ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności na podstawie art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, uznając złożone oświadczenie za fałszywe i złożone w wyniku poważnego zaniedbania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że wskazany przepis nie może stanowić podstawy do żądania zwrotu już wypłaconej pierwszej raty pomocy. Sąd podkreślił, że przepis mówi o wykluczeniu z przyszłych środków, a nie o zwrocie już otrzymanych, zwłaszcza gdy przedsięwzięcie zostało ostatecznie zrealizowane w terminie. Sąd uznał, że działanie organu stanowiło naruszenie prawa materialnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten nie może stanowić podstawy do żądania zwrotu już wypłaconej pomocy, ponieważ odnosi się do wykluczenia z przyszłych środków, a nie do zwrotu środków już otrzymanych, zwłaszcza gdy przedsięwzięcie zostało ostatecznie wykonane w terminie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sformułowanie 'zostaje/zostanie wykluczony' w art. 72 ust. 1 rozporządzenia odnosi się do przyszłych działań, a nie do zwrotu środków już przekazanych. Podkreślono, że kary muszą być proporcjonalne, a żądanie zwrotu całej wypłaconej kwoty, gdy przedsięwzięcie zostało ostatecznie wykonane w terminie, nie jest proporcjonalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 art. 72 § ust. 1

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR)

Sąd uznał, że przepis ten nie może stanowić podstawy do żądania zwrotu już wypłaconej pomocy, a jedynie do wykluczenia beneficjenta z przyszłych środków.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 art. 73

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR)

Kary nakładane w przypadku naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia muszą być proporcjonalne.

ustawa o ARiMR art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

k.c. art. 417

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 162 § § 2 i § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 nie pozwala na żądanie zwrotu już wypłaconej pomocy finansowej, a jedynie na wykluczenie z przyszłych środków. Kara w postaci żądania zwrotu całej wypłaconej kwoty nie jest proporcjonalna, gdy beneficjent ostatecznie zrealizował przedsięwzięcie w terminie.

Odrzucone argumenty

Złożenie przez beneficjenta fałszywej deklaracji, powstałej w wyniku poważnego zaniedbania, stanowi podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i żądania zwrotu środków.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, iż wskazany przez organ art. 72 ust. 1 cyt. rozporządzenia nie mógł stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie. Nie ulega wątpliwości, iż złożone przez skarżącego oświadczenie z dn. 20.09.2006r. było niezgodne z istniejącym stanem faktycznym (fałszywe). Sformułowanie 'zostaje/zostanie wykluczony' odnosi się do czynności, która nie została jeszcze dokonana, a będzie odbywała się w przyszłości. Nie może być mowy o proporcjonalności kary w sytuacji, gdy organ żąda zwrotu całości już wypłaconej kwoty, a skarżący pomimo, że uprzednio złożył nieprawdziwe oświadczenie, to jednak ostatecznie wywiązał się w terminie z ciążącego na nim obowiązku.

Skład orzekający

Małgorzata Rysz

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Kraczowski

przewodniczący

Małgorzata Rysz

sprawozdawca

Mirosława Pindelska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu pomocy finansowej UE w przypadku złożenia nieprawdziwego oświadczenia, gdy przedsięwzięcie zostało ostatecznie wykonane w terminie. Podkreślenie zasady proporcjonalności kary."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pomocą finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE i interpretacji konkretnego przepisu rozporządzenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa UE i jak sąd może stanąć w obronie beneficjenta, gdy organ nadużywa swoich uprawnień lub stosuje niewłaściwe sankcje. Pokazuje też złożoność procedur administracyjnych.

Czy można żądać zwrotu unijnej dotacji, gdy pomoc została już wypłacona, a rolnik ostatecznie wywiązał się z zobowiązań?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1271/09 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2010-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
II GSK 582/10 - Wyrok NSA z 2011-05-31
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art. 72 ust. 1
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P.W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 18 lutego 2005 r. P.W. zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Do wniosku dołączył plan dostosowania gospodarstwa, w którym zobowiązał się m.in. do wykonania łatwo zmywalnych ścian i podłóg na 14 stanowiskach udojowych i w pomieszczeniu do przechowywania mleka.
Decyzją z [...] marca 2006 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. przyznał wnioskowaną przez P.W. pomoc finansową w wysokości [...] zł. , która zostanie wypłacona w dwóch ratach. Pierwsza wypłacona zostanie w teminie 60 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna, druga zaś w terminie 60 dni od złożenia stosownego oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia.
W dniu 20 września 2006 r. P.W. złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na minimalnym poziomie 4 EJU (ESU).
W dniu 4 października 2006 r. w gospodarstwie zainteresowanego przeprowadzono wizytację, podczas której stwierdzono, że P.W. nie zrealizował przedsięwzięcia deklarowanego w planie dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej. Wnioskowana przez skarżącego kwota pomocy finansowej została bowiem przyznana na m.in. na dostosowanie 14 stanowisk udojowych, a wnioskodawca przygotował ich tylko 10. Ponadto w pomieszczeniach, w których prowadzony był udój, na ścianach zamiast farby olejnej stwierdzono tynki wybiałkowane wapnem. Podobne warunki panowały w pomieszczeniu, w którym przechowywane było mleko.
W dniu 15 listopada 2006 r. P.W. złożył oświadczenie, w którym odnosząc się do wyników przeprowadzonej kontroli wyjaśnił, iż przygotował mniejszą niż deklarowana ilość stanowisk, gdyż musiał uwzględnić normy dobrostanu zwierząt. W przeciwnym razie nie uzyskałby certyfikatu weterynaryjnego. Wskazał, iż najlepszym dla niego rozwiązaniem byłaby możliwość zwrotu tej części udzielonej pomocy, jaka przypadła na 4 stanowiska, których nie mógł wykonać. Jednocześnie wyjaśnił, iż wyeliminował już pozostałe, stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości, tj. przygotował ściany i podłogi w pomieszczeniach do udoju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka.
Mając na uwadze wyniki przeprowadzonej kontroli z 4 października 2006 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, pismem z 27 października 2006 r., zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej wnioskodawcy pomoc finansową.
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C., na podstawie art. 162 § 2 i § 3 k.p.a. w związku z § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, uchylił w całości decyzję z dnia [...] marca 2006 r., o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.
W uzasadnieniu wskazano, że przedsięwzięcie określone w planie dostosowania nie zostało ukończone w całości, gdyż nie zrealizowano wszystkich wskazanych w planie inwestycji. Producent rolny złożył natomiast niezgodne z prawdą oświadczenie o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia, co stanowiło podstawę uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej.
W odwołaniu od decyzji z [...] listopada 2006 r. zainteresowany wyjaśnił, iż podczas sporządzania planu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w oborze było 14 stanowisk udojowych. W czasie realizacji planu okazało się, iż w budynku tym, z uwagi na jego wilekość, może znajdować się jedynie 10 stanowisk, jeżeli mają one spełniać normy dobrostanu zwierząt. Następnie wskazał, iż koszty realizacji inwestycji znaczenie przekroczyły kwotę przyznaną z tytułu udzielonej pomocy, co zmusiło go do finansowania przedsięwzięcia z zaciągniętego kredytu. Wyjaśnił, iż cofnięcie przyznanej sumy uniemożliwi mu spłatę kredytu i doprowadzi do bankructwa. Podkreślił, iż pomimo że początkowo dostosował jedynie 10 stanowisk, to w wyznaczonym przez organ terminie zdołał zrealizować całe przedsięwzięcie. Wskazał, iż pracownicy organu udzielili mu błędnych informacji i dlatego – przekonany o prawidłowości swojego działania – złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia, pomimo że dostosował mniejszą liczbę stanowisk udojowych. Gdyby był śwadomy, że jego działanie było nieprawidłowe, najpierw usunąłby wykryte w trakcie kontroli w gospodarstwie braki, a dopiero później złożyłby stosowne oświadczenie.
Następnie pismem z dnia 4 stycznia 2007 r. skarżący poinformował, że przygotował już cztery brakujące stanowiska udojowe.
Decyzją z [...] czerwca 2007 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C.. Podzielając stanowisko organu I instancji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż dobudowanie brakujących stanowisk nastąpiło po złożeniu oświadczenia o zakończeniu realizacji inwestycji, a zatem nie można uznać, iż zostały one wykonane w terminie.
Wyrokiem z 22 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 1794/07), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd, wskazał, że decyzja z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] nie zawierała w swej treści zapisów stanowiących warunek, którego niespełnienie uzasadniałoby jej uchylenie w trybie art. 162 § 2 k.p.a., a wobec tego nie mogła być uchylona w oparciu o tę podstawę prawną.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej.
Następnie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. w dniu [...] lipca 2008 r. wydał decyzję nr [...], w której stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] marca 2006 r., nr [...]. W uzasadnieniu podkreślił, że dobudowanie brakujących stanowisk nastąpiło dopiero po złożeniu oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia, nie można zatem uznać, iż zostało ono zrealizowane w terminie.
W wyniku odwołania strony, decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego AriMR uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji, wskazując iż bezprzedmiotowym jest stwierdzanie wygaśnięcia decyzji administracyjnej, nie zawierającej w swej treści warunku.
Następnie pismem z dnia 26 listopada 2008 r. Prezes Agencji poinformował skarżącego o wszczęciu postepowania administracyjnego w sprawie ustalena kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE.
P.W. w piśmie z dnia 6 grudnia 2008r. podniósł, iż wszczęcie wobec niego postępowania w przedmiocie nienależnie pobranych płatności jest bezzasadne. Wyjaśnił, że zarówno zakończenie realizacji przedsięwzięcia, jak i złożenie oświadczenia o zakończeniu inwestycji, miały miejsce w wyznaczonym do tego terminie. Przyznał, iż złożone przez niego oświadczenie z 20 września 2006 r. było błędne, jednakże przepis nie przewiduje sankcji za przedwczesne złożenie oświadczenia, lecz za przekroczenie terminu do jego złożenia.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] Prezes ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w wysokości [...] zł wskazując, iż treść protokołu kontroli z dnia 4 października 2006 r. jednoznacznie potwierdza fakt niewykonania przedsięwzięcia zgodnie z planem dostosowania gospodarstwa.
P.W. zwrócił się do Prezesa ARiMR o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaznaczył, że termin w czasie, którego obowiązany był zakończyć inwestycję upływał z dniem 28 lutego 2007 r., zaś on już w dniu 4 stycznia 2007 r. poinformował organ o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Wyjaśnił, że składając w dniu 20 września 2006 r. (przedwczesne) oświadczenie o zakończeniu inwestycji, był przekonany o prawidłowości swojego działania, gdyż wykonał już wówczas większość objętych planem robót. Zarzucił, że pracownicy organu przeprowadzający kontrolę gospodarstwa choć stwierdzili brak 4 stanowisk deklarowanych w planie, nie powiadomili go, iż oświadczenie z 20 września 2006 r. złożone zostało przedwcześnie, zaś wnioskodawca ma jeszcze czas na dostosowanie gospodarstwa.
Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. Dalej podniesiono, że P.W. złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na minimalnym poziomie 4 EJW, jednakże z przeprowadzonej w dniu 4 października 2006 r. kontroli w gospodarstwie wynikło, iż nie zrealizował on przedsięwzięcia zgodnie z planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Wobec powyższego należało uznać, że złożone przez P.W. w dniu 20 września 2006 r. oświadczenie, było niezgodne ze stanem faktycznym, zaś złożenie przez zainteresowanego fałszywej deklaracji stanowi podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zaznaczono też, że wnioskodawca podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W związku z powyższym musiał zdawać sobie sprawę ze skutków złożenia takiego oświadczenia i mając świadomość, że nie dostosował gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej wiedział, że składa nieprawdziwe oświadczenie.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P.W. zwrócił się o uchylenie ww. decyzji Prezesa ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 2009 r., nr [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie norm prawa procesowego oraz prawa materialnego, w szczególności art. 29 ust 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, oraz naruszenie art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EW) nr 817/2004, z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999, w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), poprzez uznanie, iż złożone w dniu 20 września 2006 r. oświadczenie zostało złożone w wyniku poważnego zaniedbania i jest oświadczeniem fałszywym.
Uzasadniając skargę wyjaśnił, iż jeszcze przed złożeniem oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia informował pracowników Biura Powiatowego ARiMR o niezgodności planu z metrażowymi możliwościami budynku. Jednakże pracownicy Biura wyjaśnili, iż fakt ten nie będzie miał wpływu na ostateczne wykonanie planu i nakazali złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Podkreślił, że sam poinformował organ o braku możliwości przygotowania 14 stanowisk i nie miał zamiaru ukrywania tego faktu, a swojego oświadczenia nie uważa za fałszywe.
Dalej, wskazując na treść opinii prawnej Departamentu Prawnego i Zamówień Publicznych podkreślił, iż organ nie mógł wydać decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków na podstawie art. 72 ust 1 rozporządzenia Komisji (EW) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR). Ponadto zaznaczył, iż beneficjent nie może ponosić negatywnych skutków pierwotnego niepełnego wykonania przedsięwzięcia jeżeli w okresie późniejszym, ale z zachowaniem wyznaczonego terminu, zostało ono zrealizowane całkowicie.
Skarżący zarzucił również, że organ kreuje stan faktyczny sprawy, celowo pomijając niektóre ze zgromadzonych dokumentów, tj. m.in. plan dostosowania gospodarstwa, zaświadczenie weterynaryjne oraz pismo Departamentu Prawnego i Zamówień Publicznych z dnia 23 stycznia 2009 r., a także pismo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 4 maja 2009 r. Ponadto zaznaczył, iż organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie uzyskał zeznań świadków, dotyczących wadliwego sporządzenia planu dostosowania. Podniósł, iż w jego ocenie odpowiedzialność w niniejszej sprawie – na postawie art. 417 k.c. – winni ponosić urzędnicy, którzy nie sprawdzili, czy powierzchnia budynku jest odpowiednia do przygotowania wskazanej w planie dostosowania liczby stanowisk udojowych. Zainteresowany zwrócił również uwagę na zwłokę organu, gdyż od dnia złożenia wniosku o pomoc finansową do chwili wyznaczenia obowiązkowej wizytacji minęło 8 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę organ, potrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wskazał na bezzasadność zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2009 r., ponawiając argumentację skargi, w sposób szczegółowy odniósł się do treści zawartej w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwany dalej p.p.s.a.]). Ponadto zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r., Sąd uznał, iż została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego aczkolwiek z powodów innych niż podniesione w skardze.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz, 634 oraz Nr 227, poz. 1505) zwanej dalej "ustawą", Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b)finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
W niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. przyznał P.W. pomoc finansową w wysokości [...] zł. Pierwsza rata wnioskowanej płatności została skarżącemu wypłacona, natomiast przekazanie drugiej raty uzależnione zostało od złożenia przez wnioskodawcę stosownego oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia.
W dniu 20 września 2006 r. skarżący złożył wymagane oświadczenie. Przeprowadzona w gospodarstwie wnioskodawcy kontrola wykazała jednakże, iż nie zrealizował przedsięwzięcia deklarowanego w planie dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej, bowiem przygotował jedynie 10 zamiast 14 stanowisk udojowych.
Wobec powyższego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] Prezes ARiMR, na podstawie art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EW) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz.U.UE L 153 z dnia 30.04.2004 r. z późn. zm.), ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, w wysokości [...] zł. Ww. rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...].
Stosownie do treści art. 72 ust. 1 cytowanego rozporządzenia każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. Gdy fałszywa deklaracja została złożona celowo, beneficjent zostanie wykluczony również na rok następny.
Nie ulega wątpliwości, iż złożone przez skarżącego oświadczenie z dn. 20.09.2006r. było niezgodne z istniejącym stanem faktycznym (fałszywe). Jak bowiem wynika z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy w planie dostosowania gospodarstwa do wymogów Unii Europejskiej skarżący zadeklarował przygotowanie 14 stanowisk udojowych, zaś przeprowadzona w gospodarstwie skarżącego w dniu 4 października 2006 r. kontrola potwierdziła przygotowanie jedynie 10 takich stanowisk, a ponadto stwierdzono, że w pomieszczeniach, w których prowadzony był udój oraz w pomieszczeniu, w którym przechowywano mleko, na ścianach zamiast farby olejnej położone były tynki wybiałkowane wapnem. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż w dniu złożenia oświadczenia, wbrew jego treści, realizacja przedsięwzięcia nie była zakończona. Działania skarżącego nie tłumaczy fakt, iż – jak twierdzi – złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia polecili mu pracownicy organu zapewniając, iż realizacja 10 spośród 14 deklarowanych stanowisk, nie będzie mieć wpływu na ocenę realizacji projektu. Nawet jeśli skarżący w istocie uzyskał w organie nieprawidłowe informacje, to mając świadomość, iż realizacja projektu nie została zakończona wiedział, że jego deklaracja jest niezgodna z prawdą. Musiał również zdawać sobie sprawę ze skutków swoich działań, bowiem jak wynika z akt administracyjnych sprawy, podpisał oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Ponadto jak sam wyjaśnił, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia złożył, aby jak najszybcjiej otrzymać druga ratę przyznanej pomocy i móc uregulować należności związane z pracami wykonanymi w jego gospodarstwie. Wobec powyższego fakt uprzedniego informowania organu o przygotowaniu jedynie 10 sanowisk i ewentualnego uzyskania nieprawidłowych informacji, w żadnym razie nie usprawiedliwia działań skarżącego.
Zaznaczyć jednak należ, iż ostatecznie skarżący, w wyznaczonym terminie zrealizował przedsięwzięcie zgodnie z planem dostosowania gospodarstwa do standardów UE, o czym poinformował organ w piśmie z dnia 4 stycznia 2007 r.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu wskazany przez organ art. 72 ust. 1 cyt. rozporządzenia nie mógł stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie. Zawarte w treści ww. artykułu sformułowanie "beneficjent zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich" nie może odnosić się do sytuacji, w które przyznano już środki finansowe i zostały one przekazane beneficjentowi. W niniejszej sprawie w dniu [...] marca 2006 roku, nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. wydał decyzję, w której przyznał P.W. pomoc finansową w wysokości [...] zł, a pierwsza rata tej kwoty została już skarżącemu wypłacona. Wobec powyższego, z uwagi na brzmienie omawianego przepisu, nie można na jego podstawie żądać od skarżącego zwrotu środków, które już otrzymał. Przepis wskazuje bowiem, że beneficjent dopiero "zostaje/zostanie wykluczony". Sformułowanie "zostaje/zostanie wykluczony" odnosi się do czynności, która nie została jeszcze dokonana, a będzie odbywała się w przyszłości. Wobec powyższego podkreślić należy, iż niezasadnym było żądanie zwrotu kwoty wypłaconych już środków ([...] zł). Tym bardziej, że nie jest kwestionowane, iż realizowane przez skarżącego przedsięwzięcie zostało zakończone w całości w terminie, zaś zgodnie z treścią art. 73 cyt. rozporządzenia kary nakładane w przypadku naruszenia przepisów niniejszego rozporządzenia muszą być proporcjonalne. Nie może być mowy o proporcjonalności kary w sytuacji, gdy organ żąda zwrotu całości już wypłaconej kwoty, a skarżący pomimo, że uprzednio złożył nieprawdziwe oświadczenie, to jednak ostatecznie wywiązał się w terminie z ciążącego na nim obowiązku dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Powyższą okoliczność potwierdza protokół kontroli przeprowadzonej w czerwcu 2008 r.
Reasumując: w ocenie Sądu treść art. 72 ust. 1 cyt. rozporządzenia stanowiącego, iż beneficjent "zostaje/zostanie wykluczony" dotyczy wykluczenia jedynie z tych środków rozwoju obszarów wiejskich, które dopiero mogą mu być przyznane, nie przewiduje natomiast kary w postaci konieczności zwrotu udzielonej już pomocy.
Organ wskazując w podstawie prawnej art. 72 ust. 1 cyt. rozporządzenia, nie mógł zastosować wskazanej w decyzji sankcji (zwrot I raty), bo sankcja taka nie została w przepisie przewidziana. Działanie organu zakwalifikować zatem należy jako naruszenie prawa materialnego, które bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI