I GSK 1558/19

I GSK 1558/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogdan Fischer /sprawozdawca/
Michał Kowalski /przewodniczący/
Piotr Pietrasz
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 1843/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-26
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1856
art. 21 ust 1-3
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1843/18 w sprawie ze skargi W. H. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. H. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1843/18 oddalił skargę W. H. (dalej "skarżący") na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono, że skarżący złożył w dniu 31 maja 2017 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (dalej "PROW 2007-2013"). Skarżący zadeklarował powierzchnię działek rolnych do następujących wariantów:
- wariant 1.1 – rolnictwo zrównoważone o powierzchni 14,04 ha,
- wariant 8.3.1 – międzyplon ścierniskowy o powierzchni 2,83 ha.
W trakcie rozpatrywania wniosku stwierdzono, iż wnioskodawcy odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2016 ze względu na nieskuteczne przejęcie zobowiązania. Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją o nr [...] odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017. Jak wskazano w treści decyzji wnioskodawca nie spełnia warunków do wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania kolejnej płatności rolnośrodowiskowej. Z uwagi na fakt, że we wniosku o płatność na rok 2016 podmiotem ubiegającym się o płatność rolnośrodowiskową, wskazując działkę ewidencyjną nr [...] i powierzchnię gruntów rolnych na tej działce jest W. H. .
W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że brak jest możliwości skutecznego wstąpienia wnioskodawcy do niniejszego postępowania, a tym samym brak jest możliwości przyznania tej płatności W. H. w roku 2017. Jak wyjaśnił organ, w dniu 23 maja 2016 r. zawarta została umowa dzierżawy gruntów rolnych pomiędzy A. O. , będącym właścicielem działki ew. nr [...] o pow. 17,94 ha, a skarżącym, dzierżawcą. Skarżący w tym dniu przejął w posiadanie grunty rolne, w odniesieniu do których było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe przez D. S. i zobowiązał się do kontynuowania realizacji tego zobowiązania, podjętego przez tego rolnika, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem, czyli do 2018 r.
Dyrektor ARiMR zauważył, że z umowy dzierżawy oraz oświadczenia wynika więc jednoznacznie, że wnioskodawca nie nabył posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego od tego samego podmiotu, tylko od dwóch różnych osób. D. S. nie był jednocześnie uprawniony do przekazania wnioskodawcy, W. H., posiadania działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz jedynie do przekazania mu praw i obowiązków dotyczących realizacji planu rolnośrodowiskowego. A. O. zaś nie był uprawniony do przekazania wnioskodawcy posiadania działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz jedynie do przekazania posiadania działki nr [...] , której jest właścicielem. Nie mógł jednocześnie przekazać praw i obowiązków dotyczących realizacji planu rolnośrodowiskowego, ponieważ nie podjął zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wobec powyższego, organ odwoławczy wskazał, że w związku z brakiem przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego wnioskodawca nie realizuje zobowiązania i nie spełnia warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017.
Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie, który wyrokiem z 26 lutego 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1843/18 ją oddalił. Sąd I instancji wskazał na treść § 32 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie" oraz na okoliczności faktyczne sprawy, w szczególności na treść zawartej w dniu z 23 maja 2016 r. umowy dzierżawy gruntów rolnych pomiędzy A, O. , będącym właścicielem działki ew. nr [...] o pow. 17,94 ha, a skarżącym, dzierżawcą. W zawartej umowie brak jest jakiejkolwiek wzmianki o przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego, które rozpoczął D. S., który w dacie zawarcia umowy nie był posiadaczem działki rolnej nr [...] ani też stroną umowy dzierżawy zawartej w dniu 23.05.2016 r. Dlatego też Sąd uznał, że skarżący w dniu 23.05.2016 r. nabył w posiadanie celem dzierżawy od A. O. działkę rolną nr [...] o pow. 17,94 ha, a także – według złożonego oświadczenia – przejął od D. S. zobowiązanie rolnośrodowiskowe (patrz wniosek z dnia 15.06.2016 r. o płatność rolnośrodowiskową). Przyjąć zatem należy, że z tych okoliczności jednoznacznie wynika, iż Skarżący nie nabył posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania środowiskowego, od tego samego podmiotu tylko od dwóch różnych osób, a tym samym nie doszło, niezgodnie z § 32 rozporządzenia do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Następnie skarżący, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając:
1) naruszenie przepisu postępowania art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie wadliwej kontroli decyzji nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2018 r., utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z dnia [...],06.2018 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w sprawie odmowy przyznania i płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, polegającej na błędnej ocenie dowodu w postaci umowy dzierżawy gruntów rolnych z dnia 23.05.2016 r. i przyjęcie, że postanowienia przedmiotowej umowy wskazują osobę, która przeniosła posiadanie gruntów na skarżącego, podczas gdy właściwa ocena dowodu winna prowadzić do wniosku, że przedmiotowa umowa nie wskazuje wprost takiej osoby, a jedynie sam fakt przeniesienia posiadania gruntów rolnych przez rolnika;
2) naruszenie przepisu postępowania art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie wadliwej kontroli decyzji nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] .09.2018 r. znak sprawy OR: [...], utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z dnia [...].06.2018 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PR0W 2007-2013, polegającej na oddaleniu skargi pomimo faktu, że organy w toku postępowania administracyjnego nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym w szczególności brak zebrania dowodów potwierdzających fakt posiadania gruntów rolnych przez A. O. oraz dowodów potwierdzających przerwanie i brak ciągłości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego;
3) naruszenie przepisu postępowania art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie wadliwej kontroli decyzji nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] .09.2018 r. znak sprawy OR: [...], utrzymującej w mocy decyzję [...] z dnia [...] .06.2018 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PR0W 2007-2013, polegającej na oddaleniu skargi pomimo faktu, że uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji nie zawiera odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji, co w konsekwencji uniemożliwia przeprowadzenie rzetelnej kontroli instancyjnej;
4) naruszenie przepisu postępowania art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonani; wadliwej kontroli decyzji nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...].09.2018 r. znak sprawy [...] utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] .06.2018 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, polegającej na oddaleniu skargi pomimo zarzutów podniesionych w skardze;
5) naruszenie przepisu postępowania art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze;
6) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpoznania sprawy i w konsekwencji pominięcie dowodu w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 23.05.2016 r. z którego wynika, że przejęcie posiadania gruntów nastąpiło pomiędzy dotychczasowym rolnikiem wykonującym zobowiązanie rolnośrodowiskowe na tych gruntach a skarżącym;
7) naruszenie prawa materialnego § 32 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-2013 poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że wymieniony przepis wymaga, aby umowa dzierżawy gruntów rolnych z dnia 23.05.2016 r. zawierała w swej treści wskazanie osoby przekazującej posiadanie gruntów rolnych., podczas gdy właściwa interpretacja przepisu winna prowadzić do wniosku, że brak jest zwrotu determinującego konieczność wskazania w umowie osoby, która przeniosła posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
Wskazując na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów.
Odpowiadając na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).
Przedmiotem sporu jest decyzja z [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Warszawie, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] , nr [...] z [...] czerwca 2018 r., którą odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się na odpowiedzi na pytanie, czy umowa dzierżawy gruntów rolnych zawarta w dniu 23 maja 2016 r. pomiędzy A. O. , będącym właścicielem działki ew. nr [...] o pow. 17,94 ha, a W. H., dzierżawcą, przenosiła zgodnie z § 32 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe.
Ze względu na podobieństwo stanu faktycznego oraz zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie orzekającym w pełni podziela argumentację przedstawioną w wyroku z dnia 15 listopada 202 2r. o sygn. akt I GSK 3073/18.
W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej skonstruowane zostały w oparciu o obydwie podstawy przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że co do zasady, w razie powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają ostatnie z wymienionych, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumcji stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można co do zasady przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyroki NSA: z 27 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz z 26 marca 2010r., sygn. akt II FSK 1842/08).
W rozpoznawanej sprawie sformułowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w kontekście zakresu ustaleń faktycznych potrzebnych do rozpatrzenia sprawy wymaga, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pierwszej kolejności odniesienia się do podniesionego przez skarżącego kasacyjnie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, z uwagi na to, że zakres ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy wyznaczają przepisy prawa materialnego oraz z uwagi na to, że podniesiony w sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania pozostaje w ścisłym związku z zarzucanym naruszeniem przepisów materialnoprawnych.
W niniejszej sprawie w ramach tej podstawy sformułowano zarzut naruszenia § 32 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-2013 poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że wymieniony przepis wymaga, aby umowa dzierżawy gruntów rolnych z 23 maja 2016r. zawierała w swej treści wskazanie osoby przekazującej posiadanie gruntów rolnych, podczas gdy zdaniem kasatora właściwa interpretacja przepisu winna prowadzić do wniosku, że brak jest zwrotu determinującego konieczność wskazania w umowie osoby, która przeniosła posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.
Analiza postawionych zarzutów przy uwzględnieniu ich treści i uzasadnienia wskazuje, że zdaniem autora skargi kasacyjnej literalne brzmienie § 32 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia nie wskazuje, że umowa przenosząca posiadanie musi być zawarta pomiędzy nowym a dotychczasowym, beneficjentem płatności rolnośrodowiskowych, wymagane jest jedynie, aby przedłożona umowa przenosiła posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym na ich nowego posiadacza tj. podmiot przejmujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Z poglądem tym nie można się zgodzić.
Organy administracji, jak również kontrolujący ich decyzje Sąd I instancji, prawidłowo odczytały treść powołanych przepisów i w sposób prawidłowy dokonały ich wykładni. W § 32 rozporządzenia wyrażono expressis verbis, że warunkiem przyznania płatności nowemu posiadaczowi gruntu jest przedstawienie oświadczenia obejmującego zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów (§ 32 ust. 5 pkt 1 lit. a) co potwierdza prawidłowość dokonanej wykładni prawa materialnego. Nikt też nie może przekazać drugiemu więcej praw niż sam posiada.
Bezsporne w sprawie jest, że na mocy umowy dzierżawy gruntów rolnych z 23 maja 2016r. (znajdującej się w aktach sprawy) A. O. - właściciel działki rolnej nr [...] o pow. 17,94 ha oddaje dzierżawcy wymienione w § 1 nieruchomości do używania i pobierania pożytków z przeznaczeniem ma prowadzenie działalności rolniczej (§ 2). Zgodnie natomiast z treścią § 5 umowy wydanie nieruchomości dzierżawy nastąpiło w dniu dzisiejszym w stanie przydatnym do umówionego użytku, co dzierżawca niniejszym potwierdza.
W ocenie składu orzekającego, Sąd I instancji prawidłowo i poprawnie wskazał, że w dniu zawarcia przedmiotowej umowy A. O. był nie tylko właścicielem, ale także i posiadaczem nieruchomości. W treści umowy brak jest natomiast zapisów dotyczących przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, a podkreślić należy, że realizację tego zobowiązania rozpoczął D. S., który w dacie zawarcia umowy nie był posiadaczem działki rolnej nr [...] ani też stroną umowy dzierżawy zawartej 23 maja 2016r.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego był wielokrotnie prezentowany pogląd, zgodnie z którym przepis § 32 ust. 1 rozporządzenia należy odczytywać i wykładać łącznie z art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368, z 23 grudnia 2006, s.15); (zob. wyroki: z 5 czerwca 2018r., sygn. I GSK 552/18 oraz z 29 listopada 2018r., sygn. I GSK 2226/18). Ten ostatni przepis stanowi, że przejęcie posiadania musi nastąpić od osoby realizującej dotychczasowe zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Wskazuje, że osoba przejmująca całość lub część gospodarstwa od beneficjenta wsparcia, które uzależnione zostało od podjęcia zobowiązania, może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Z przepisu tego wynika bezpośredni związek pomiędzy osobą, która podjęła zobowiązanie (beneficjent wsparcia) a osobą, przejmującą gospodarstwo lub jego część od beneficjenta, a nie od osoby trzeciej (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2019r., sygn. I GSK 1092/18).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się chybione. Organy ARiMR zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy, zgodnie z obowiązującymi regułami prawa (określonymi art. 21 ust 1-3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz. U. z 2017, poz; 1856, z późn. zm.), dalej ustawa PROW 2007-2013, które mają zastosowanie w sprawie niniejszej) i na jego podstawie dokonały właściwej, niewadliwej interpretacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zarzut skargi, iż w celu ustalenia stanu faktycznego zebrane w sprawie dowody były niewystarczające nie jest trafny. W tym miejscu wskazać należy, iż w.w. przepisy ustawy PROW 2007-2013 nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w k.p.a. statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednakże w myśl pkt 3 powyższego przepisu organ administracyjny udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jak również (pkt 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Przytoczone przepisy jasno wskazują na wprowadzenie przez ustawodawcę odstępstw, w zakresie prowadzenia postępowania o przyznanie płatności, w stosunku do regulacji wynikających z k.p.a. Ograniczył on bowiem obowiązywanie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przyjmując, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jak i przerzucił ciężar udowodnienia okoliczności warunkujących przyznanie płatności na wnioskodawcę. Wskazane odstępstwa wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może wręcz sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń. Natomiast w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na tle tego przepisu prezentowany jest w judykaturze pogląd, że "prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z przepisów krajowych i unijnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy Państwa. Rolnik - potencjalny beneficjent, składając wniosek o płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Rodzi to konsekwencje w postaci uznania, także przez organy, że autor wniosku zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak ARiMR mają służyć pewną pomocą rolnikom, ale tylko o tyle, o ile (...) jednoznacznie o taką pomoc się zwracają" (tak np. wyrok NSA z 1 sierpnia 2019 r., I GSK 436/19, wyrok NSA z 9 lipca 2019 r., I GSK 434/19), a co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Według art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dokonana przez organy ocena tego materiału nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Organy nie wywiodły nieuprawnionych wniosków z tej oceny, co trafnie zaakceptował Sąd I instancji. Natomiast stanowisko strony sprowadza się w istocie do polemiki z poczynionymi ustaleniami. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że doszło do naruszenia tegoż przepisu prawa w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.
Wreszcie w realiach niniejszej sprawy nie mógł być skuteczny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji powołanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2018r., sygn. akt I OSK 1351/16 podkreślił, że do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie albo gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. W analizowanej sprawie wskazane uchybienia nie zaistniały.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony w sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera któregokolwiek z wymienionych w nim elementów bądź w sytuacji, gdy wywód Sądu I instancji nie poddaje się kontroli instancyjnej. W rozpoznawanej sprawie nie sposób dopatrzeć się wspomnianych wad. Uzasadnienie zawiera niezbędne elementy, a wywód zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest spójny, logiczny i zawiera ocenę ustaleń organów pod kątem ich zgodności z obowiązującymi przepisami. W tym miejscu należy podnieść, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zarzuty i argumenty skarżącego mogą zostać zatem ocenione całościowo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020r., sygn. akt I GSK 1489/20 i z 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 818/20). Tym samym brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje w całości na uwzględnienie, to nie można Sądowi oddalającemu skargę zarzucić naruszenia art. 151 p.p.s.a. Należy bowiem podkreślić - na podstawie analizy sformułowanych zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej - że skarżący kasacyjne nie kwestionuje wykładni powyższych przepisów, lecz ocenę stanu faktycznego sprawy, która doprowadziła Sąd I instancji do oddalenia skargi.
Z przedstawionych wyżej przyczyn, wobec stwierdzenia, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie są uzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a, skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust 1 pkt 1 lit c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.265).