V SA/Wa 1227/22

V SA/Wa 1227/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Sowiński
Piotr Kraczowski
Symbol z opisem
602  ceny
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2028
art. 24c ust. 1 pkt 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - st. sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 16 marca 2022 r. nr KZT.70.372.2021 w przedmiocie odmowy zatwierdzenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie gminy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku z dnia 19 listopada 2021 r. nr BI.RZT.70.257.2021, 2) zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] sp. z o.o. (zwana dalej skarżącą) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 16.03.2022 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 19 listopada 2021 r., znak: [...] odmawiającą zatwierdzenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie gminy Miasto K. oraz nakładającą obowiązek przedłożenia poprawionego wniosku taryfowego w zakresie: poprawionego projektu taryfy, o którym mowa w art. 24b ust. 4 pkt 1 uzzwoś, oraz poprawionego uzasadnienia, o którym mowa w art. 24b ust. 4 pkt 2 uzzwoś; poprzez w projekcie taryfy: zmiany cen i stawek opłat zgodnie z nową kalkulacją uwzględniającą zmiany warunków ekonomicznych w czasie obowiązywania taryf.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
W dniu 5 października 2021 r. [...] w K. sp. z o.o. przedłożyło Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (zwanego dalej "organem regulacyjnym", "organem I instancji"), jako organowi regulacyjnemu, wniosek o zatwierdzenie taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie gminy Miasto K.. Wniosek został przedłożony w wyniku wykonania obowiązku nałożonego w decyzji znak [...], z dnia [...] sierpnia 2021 r.
Ostatecznie organ regulacyjny po przeprowadzeniu postepowania administracyjnego decyzją z [...] listopada 2021 r., znak [...], orzekł o odmowie zatwierdzenia taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków na terenie gminy Miasto K. oraz nałożył obowiązek przedłożenia poprawionego wniosku taryfowego w zakresie: poprawionego projektu taryfy, o którym mowa wart. 24b ust. 4 pkt 1 uzzwoś, oraz poprawionego uzasadnienia, o którym mowa wart. 24b ust. 4 pkt 2 uzzwoś; poprzez
W projekcie taryfy:
a. zmiany cen i stawek opłat zgodnie z nową kalkulacją uwzględniającą zmiany warunków ekonomicznych w czasie obowiązywania taryf.
W uzasadnieniu:
1. opracowanie projektu taryfy w sposób zapewniający ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat, poprzez weryfikację kosztów wynikających z inwestycji modernizacyjno-rozwojowych, ochrony środowiska i korzystania z usług wodnych, ustalonych na podstawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy, w szczególności kosztów amortyzacji;
2. prawidłowego zaplanowania kosztów wynagrodzeń w pierwszym okresie obowiązywania nowej taryfy;
3. prawidłowego zaplanowania kosztów usług obcych, z uwzględnieniem obowiązujących stawek na lata obowiązywania nowej taryfy.
Od powyższej decyzji odwołała się skarżącą spółka.
Zaskarżoną do Sądu decyzją Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2021 r.
Prezes PGW WP stwierdził, że przekazany przez wnioskodawcę całokształt dokumentów i wyjaśnień nie potwierdził skali proponowanych wzrostów cen i stawek opłat. Ponadto z przedstawionego planu amortyzacji środków trwałych wynika, iż wnioskodawca zaplanował dla eksploatowanych sieci i przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych stawki amortyzacyjne 4,5% co oznacza, iż okres eksploatacyjny wynosi około 22 lata. Wnioskodawca, mimo wezwania nie przedstawił wystarczających dowodów potwierdzających przyjęty faktyczny okres ekonomicznej użyteczności danych środków trwałych i nie uzasadnił, że uwzględniając poniesione koszty amortyzacji w taryfie miał na względzie celowość ich ponoszenia w celu zapewnienia ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen. Dodatkowo spółka nie udokumentowała, że koszty usług obcych podwyższone o wskaźnik cen produkcji sprzedanej zostały zaplanowane z zapewnieniem ochrony interesów odbiorców usług, zgodnie z § 3 ust 1 pkt a i b rozporządzenia taryfowego.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu regulacyjnego, iż wyjaśnienia Przedsiębiorstwa okazały się niewystarczające do wydania decyzji zgodnie z żądaniem. Słusznie również organ I instancji zwrócił uwagę na fakt, iż projektowana taryfa powinna uwzględniać zarówno racje ekonomiczne, dążąc do optymalizacji kosztów osiągnięcia niezbędnych przychodów, jak też racje odwołujące się do wartości społecznych, nakierowanych na ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat, eliminowania subsydiowania skrośnego, motywowania odbiorców usług do racjonalnego używania wody i ograniczenia zanieczyszczania ścieków. Ustawodawca skonstruował katalog zawarty w § 3 ust. 1 rozporządzenia taryfowego w taki sposób, aby aspekty ekonomiczne równoważyły się z aspektami społecznymi. Przy czym nie można zapomnieć, iż prowadzona działalność ma charakter zadań użyteczności publicznej.
Organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przeanalizował w toku prowadzonego postępowania projekt taryfy w sposób prawidłowy. Z posiadanych przez organ odwoławczy dokumentów wynika również, że organ I instancji poprawnie dokonał oceny projektu taryfy pod względem zgodności z przepisami uzzwoś i rozporządzenia taryfowego. Bez zarzutu w stosunku do organu regulacyjnego pozostawił również dokonaną analizę zmiany warunków ekonomicznych wykonywania przez Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne działalności o gospodarczej, oraz zakresu świadczonych usług i ich lokalnych uwarunkowań. Pokreślił, iż uzasadnienie wniosku taryfowego szczególnie w części dotyczącej zmian warunków ekonomicznych w czasie obowiązywania taryfy jest kluczowym elementem wniosku taryfowego, ponieważ umożliwia wnioskodawcy przekonanie organu regulacyjnego co do swoich racji w przedmiocie zaproponowanej taryfy.
Organ wskazał, że jak wynika zgodnie z § 7 ust. 6 rozporządzenia taryfowego Przedsiębiorstwo powinno tak planować koszty na 3-letni okres obowiązywania taryf, aby nie powodować nagłych, drastycznych wzrostów cen i stawek opłat. Zgodnie z zezwoleniem z dnia 18 listopada 2013 r. wydanym przez Starostę K., Spółka wypełnia należące do zadań własnych gminy obowiązki określone w artykule 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2022 r. poz. 559), które są zaliczane do zadań użyteczności publicznej. Stąd też należy uznać, że wnioskodawca planując nową taryfę w kształcie przedstawionym, naruszył zasadę ważnego interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a co za tym idzie § 7 ust. 6 rozporządzenia taryfowego, gdyż wzrosty cen i stawek opłat zaplanował w sposób nagły i drastyczny dla odbiorców usług. Tym bardziej, że zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzenie ścieków realizuje jedno z podstawowych praw człowieka, tj. dostęp do wody. Oceniając złożony wniosek względem tej przesłanki, proponowane w treści wniosku ceny i stawki opłat, ze względu na swój nagły i drastyczny, a jednocześnie nieuzasadniony wzrost, mogą prowadzić do wykluczenia społecznego.
Organ wskazał, że przepis § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia taryfowego nakazujący, aby ceny i stawki opłat były różnicowane w taki sposób, żeby zapewnić, m.in. uzyskanie z wpłat odbiorców usług przychodów na poziomie zapewniającym samofinansowanie się działalności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz zysku z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, nie stanowi uprawnienia Przedsiębiorstwa względem ustawodawcy, organu regulacyjnego, czy tym bardziej odbiorców usług, ale obowiązek leżący po stronie Przedsiębiorstwa. Wyjaśnił, że organ nie może być więc odpowiedzialny za jego niedopełnienie przez wnioskodawcę.
Stwierdził, iż tak ukształtowany projekt taryfy uderzał przede wszystkim w prawo odbiorców usług do ich ochrony przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat, organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji słusznie skupił się na przesłance z § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia taryfowego, gdyż to ona była narażona na największy uszczerbek.
Zdaniem organu nie doszło do naruszenia art. 24c ust. 1 pkt. 2 uzzwoś oraz § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia taryfowego poprzez uznanie, że projekt taryfy został sporządzony z naruszeniem ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat w związku z niewłaściwym ustaleniem poziomu kosztów wynagrodzeń.
Organ odwoławczy wskazał, że organ regulacyjny przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, a w jego trakcie wezwał wnioskodawcę do wyjaśnienia i udokumentowania planowanych kosztów zaprezentowanych w uzasadnieniu złożonego projektu taryfy. Organ odwoławczy nie zaakceptował stwierdzenia Spółki jakoby organ regulacyjny nakazywał stronie zmianę wysokości stosowanych stawek amortyzacyjnych czy wymagał by Spółka jednostronnie wpłynęła na zmianę w zakresie kosztów podatku od nieruchomości. Wyjaśnił, iż organ regulacyjny wskazywał na możliwości podjęcia działań, które skutkować będą obniżeniem kosztów cen i stawek opłat.
Organ odwoławczy stwierdził, ze prawidłowo organ I instancji zastosował art. 24c ust. 3 uzzwoś tj. odmówił zatwierdzenia taryfy oraz nałożył obowiązek, na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przedłożenia poprawionego projektu taryfy, lub poprawionego uzasadnienia, wskazując elementy projektu taryfy lub uzasadnienia wymagające poprawienia.
Nie stwierdził również naruszenia art. 24c ust. 1 uzzwoś i art. 16 i ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, polegającego na wykroczeniu przez organ regulacyjny poza kompetencje zakreślone przepisem art. 24c ust. 1 uzzwoś, poprzez sugerowanie wnioskodawcy zmiany stosowanych zasad amortyzacji środków trwałych, które to zgodnie z art. 16 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych leżą w wyłącznej kompetencji podatnika. Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania o zatwierdzenie taryfy organ regulacyjny ma prawo analizować zmiany warunków wykonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne działalności gospodarczej, w tym marżę zysku, oraz weryfikować koszty, pod względem celowości ich ponoszenia w celu zapewnienia ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen. Wyjaśnił, że podatnik w zakresie zmiany stosowanych zasad amortyzacji środków trwałych nie jest pozbawiony możliwości podejmowania decyzji. Organ w tym przypadku jedynie wskazał możliwość podjęcia takich działań.
Organ nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca spółka wniosła o
1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;
2. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz spółki.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) (dalej: "k.p.a. ') poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu regulacyjnego pomimo, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 24c ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j Dz.U. z 2020 r. poz. 2028) zwanej (dalej: "u.z.z.w.o.ś.");
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu regulacyjnego i przyjęcie, że organ ten szczegółowo zbadał zgromadzony materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił w wydanej decyzji przyczyny odmowy zatwierdzenia taryfy, zaś skarżąca przekazała nieszczegółowe informacje;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 24c ust. 1 pkt 2) i ust. 3 u.z.z.w.o.ś., polegające dopuszczeniu przez organ odwoławczy na wykroczenie przez organ regulacyjny poza kompetencje wynikające z powołanego przepisu, zgodnie z którym weryfikacja kosztów pod względem celowości ich ponoszenia w celu zapewnienia ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen dotyczy kosztów, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1 ustawy tj. kosztów związanych ze świadczeniem usług, poniesionych w latach obrachunkowych obowiązywania poprzedniej taryfy, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej, z uwzględnieniem planowanych zmian tych kosztów w okresie obowiązywania taryfy. Na podstawie powołanych przepisów organ nie posiada uprawnienia do nakazywania stronie zmiany wysokości stosowanych przez stronę stawek amortyzacyjnych, czy podejmowania przez stronę działań w zakresie podatku od nieruchomości pomimo, że strona nie posiada w tym zakresie legitymacji formalnej, a zgłasza w sytuacji, gdy skarżąca w ogóle nie ujęła do taryfy kosztów amortyzacji od realizowanego projektu przez Przedsiębiorstwo — "Poprawa gospodarki wodno-ściekowej Miasta K.", o czym informowała organ regulacyjny;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.24c ust. 1 pkt 2) u.z.z.w.o.ś. w zw. [pic] 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2018 r., poz. 472 ze zm.) poprzez uznanie, iż organ regulacyjny postąpił prawidłowo przyjmując, że projekt taryfy został sporządzony z naruszeniem ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zwarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalanie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 3 § 1 ppsa, w którym wskazano, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Sąd podkreśla również to, że wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy, jednak – na mocy art. 134 ppsa – nie są związane zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 24c ust. 1 i 2 ustawy, organ regulacyjny, w terminie 45 dni od dnia otrzymania wniosku, o którym mowa w art. 24b ust. 2:
1) ocenia projekt taryfy, o którym mowa w art. 24b ust. 4 pkt 1, oraz uzasadnienie, o którym mowa w art. 24b ust. 4 pkt 2, pod względem zgodności z:
a) przepisami ustawy,
b) przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne;
2) analizuje zmiany warunków ekonomicznych wykonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne działalności gospodarczej, w tym marżę zysku, oraz weryfikuje koszty, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1, pod względem celowości ich ponoszenia w celu zapewnienia ochrony interesów odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen.
2. Jeżeli wynik oceny, weryfikacji lub analizy, o których mowa w ust. 1, jest pozytywny, organ regulacyjny zatwierdza taryfę w drodze decyzji.
Sąd podkreśla, że ocena projektu taryfy oraz uzasadnienia może więc być prowadzona tylko z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa. Co z kolei oznacza, że jeśli organ odmawia zatwierdzenia projektu taryfy, powinien wykazać sprzeczność tej taryfy z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Taki był też cel nowelizacji ustawy. W uzasadnieniu rządowego projektu z 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Druk nr VIII.1905) czytamy, że "Rolą organu regulacyjnego będzie zapewnienie weryfikacji i zatwierdzanie taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków pod kątem ich zgodności z przepisami prawa, mając na względzie w szczególności ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat.".
Tymczasem organ regulacyjny w swojej decyzji wskazał, że "zaprezentowane przez wnioskodawcę ceny i stawki w złożonym wniosku taryfowym, wraz z późniejszymi jego uzasadnieniami, ustalone zostały z naruszeniem § 7 ust. 6 rozporządzenia taryfowego", zgodnie z którym uwzględnienie w niezbędnych przychodach oraz cenach i stawkach opłat kosztów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, powinno być dokonywane stopniowo i rozłożone w czasie. Z kolei ust. 1 pkt 2 wskazuje na koszty, które planuje się z uwzględnieniem kosztów wynikających z inwestycji modernizacyjno-rozwojowych, ochrony środowiska i korzystania z usług wodnych, ustalonych na podstawie wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy, z uwzględnieniem zmian wynikających z planu w latach obowiązywania nowej taryfy.
Mając na uwadze powyższe Sąd zauważa, że organ regulacyjny nie wykazał, w jaki sposób zaprezentowane przez spółkę ceny i stawki są sprzeczne z przywołaną normą, skoro wniosek o zatwierdzenie taryfy zawierał powyższe elementy. Zadaniem wnioskodawcy jest taka konstrukcja wniosku, w którym zaproponowane stawki będą należycie uzasadnione. Nie oznacza to jednak, że organ ma uprawnienie do narzucania przedsiębiorstwu określonego sposobu prowadzenia działalności.
Pamiętać bowiem należy, że w myśl § 3 rozporządzenia – przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne:
1. opracowuje taryfę w sposób zapewniający:
a) uzyskanie niezbędnych przychodów,
b) ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat,
c) eliminowanie subsydiowania skrośnego,
d) motywowanie odbiorców usług do racjonalnego korzystania z wody i ograniczania zanieczyszczenia ścieków,
e) łatwość obliczania i sprawdzania cen i stawek opłat;
2. określa taryfę odpowiednią do zakresu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.
Sąd wskazuje, że użyta w rozporządzeniu kolejność powyższego wyliczenia nie jest przypadkowa, ponieważ – co w pełni zrozumiałe – na pierwszym miejscu umiejscawia się uzyskanie niezbędnych przychodów, co w połączeniu z treścią § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia – ceny i stawki opłat powinny być różnicowane w taki sposób, żeby zapewnić: uzyskanie z wpłat odbiorców usług przychodów na poziomie zapewniającym samofinansowanie się działalności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz zysku z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków – powoduje, że wysokość taryfy nie może prowadzić do straty w przedsiębiorstwie.
Odnosząc powyższe do zarzutów postawionych przez organ regulacyjny przedstawionej do zatwierdzenia taryfie w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu zastosowania zbyt wysokiej stawki amortyzacji.
Sąd uznaje za trafny postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 24c ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy w zw. z § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia, poprzez nakazanie Spółce zmiany wysokości stosowanych stawek amortyzacyjnych, Przede wszystkim Sąd za prawidłową uznaje argumentację skarżącej, że nałożony na spółkę w tym zakresie obowiązek nie ma podstaw prawnych. Sam organ przyznaje, że przepisy ustawy o rachunkowości nie określają wysokości stawek amortyzacyjnych, a jedynie wskazują jak należy określić ich wysokość. Ponadto zauważa, że w zakresie ekonomicznej użyteczności środka trwałego ustawa o rachunkowości nie precyzuje dokładnie jak ma być ona określana. Tak więc niezrozumiała jest prowadzona polemika ze spółką, skoro organ sam wskazuje na brak podstaw prawnych dla wyrażanego przez siebie stanowiska. Przy czym organ winien pamiętać, o mającej zastosowanie w sprawie zasadzie z art. 7a kpa, zgodnie z którą – jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Na pewno można wykazać wątpliwości co do podstaw prawnych nakładanych przez organ na spółkę obowiązków, skoro istnieją wątpliwości, co do interpretacji norm prawnych stanowiących podstawę żądań organu, to powinny być one traktowane na korzyść spółki.
Sąd wskazuje także, że w kwestii stawek amortyzacyjnych wypowiadał się już tutejszy Sąd m.in. w wyroku z 26 września 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 278/ 22 (wyrok prawomocny). W motywach wyroku wskazał, że przedsiębiorca zgodnie z wymogami ustawy o rachunkowości rozlicza wydatki poniesione na środki trwałe w czasie za pomocą odpisów amortyzacyjnych (art. 32 ustawy o rachunkowości). Wysokości stawek amortyzacyjnych są określane na podstawie ekonomicznej użyteczności środka trwałego tzn. jak długo będzie mógł być przez przedsiębiorcę używany w swojej działalności i aby prawidłowo pokazać swój stan aktywów jak i wynik finansowy przedsiębiorca nie może stosować zbyt niskich jak i zbyt wysokich stawek amortyzacyjnych. Ustawa o rachunkowości nie przewiduje możliwości zmniejszania stawek amortyzacyjnych, takie przepisy są w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych lub fizycznych. Żadne natomiast przepisy nie dają organom administracji państwowej uprawnień do nakazywania przedsiębiorcom stosowania obniżonych stawek amortyzacyjnych. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadząc swoje księgi rachunkowe kalkuluje, na ich podstawie, przyszłe wyniki finansowe stosując przepisy ustawy o rachunkowości to nie można mu zarzucić, że zawyża cenę sprzedaży swoich usług i próbuje przerzucić je na odbiorców tych usług.
Mając na uwadze powyższe Sąd wskazuje, że przyjmowana przez spółkę metoda amortyzacji środków trwałych jest liniowa. W doktrynie przyjmuje się, że jest to metoda ekonomicznie uzasadniona w sytuacji, gdy zużycie środków następuje w miarę równomiernie, co ma miejsce w przypadku środków trwałych spółki. Ponadto w przypadku stosowania tej metody bieżąca wartość zużycia w dowolnym okresie jest wartością stałą, co oznacza, że koszty działalności jednostki są obciążane równomiernie przez cały okres użytkowania. W związku z tym spółka, mając na celu realizowane zasady ochrony interesów odbiorców przed nieuzasadnionym wzrostem cen oraz ukształtowania taryfy w sposób realizujący założenie stopniowego rozłożenia wzrostu cen, nie stosuje metod amortyzacji degresywnej lub naturalnej, które są metodami nierównomiernymi.
Organ regulacyjny wskazuje, że z § 7 ust. 6 rozporządzenia wynika, że do określenia stawek amortyzacyjnych należy stosować art. 16i ust. 5 updop, w myśl którego – podatnicy mogą obniżać podane w Wykazie stawek amortyzacyjnych stawki dla poszczególnych środków trwałych. Zmiany stawki dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.
Jednakże przepis ten stoi w sprzeczności z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, w myśl którego – koszty, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1-6, planuje się na podstawie kosztów: poniesionych w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy, ustalonych na podstawie ewidencji księgowej kosztów sporządzonej zgodnie z przepisami o rachunkowości, z uwzględnieniem planowanych zmian warunków ekonomicznych wpływających na poziom kosztów w latach obowiązywania taryfy. Sąd podkreśla, że amortyzacja, jak wszystkie inne koszty rodzajowe, powinna być ustalana w oparciu o ewidencję księgową sporządzoną zgodnie z przepisami o rachunkowości.
Należy zauważyć, że tzw. amortyzacja bilansowa jest czym innym niż tzw. amortyzacja podatkowa. Amortyzacja bilansowa, na podstawie, której należy kalkulować niezbędne przychody musi być oparta na przepisach ustawy o rachunkowości, a amortyzacja podatkowa, o której nie ma ani słowa w rozporządzeniu taryfowym służy do ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych posiada Załącznik nr 1 pn. "Wykaz rocznych stawek amortyzacyjnych". Jest to wykaz maksymalnych stawek, powyżej których nie można uznać kosztów amortyzacji za koszty uzyskania przychodu i dlatego właśnie organy podatkowe nie widzą problemu w przyjmowaniu niższej stawki amortyzacyjnej niż te określane w Załączniku nr 1 z tego powodu, że wartość podatku dochodowego, który wpłynie na konto urzędu skarbowego będzie w takim przypadku wyższa. Zupełnie inne podejście do kwestii amortyzacji wynika z ustawy o rachunkowości, której to przepisy muszą być brane pod uwagę przy kalkulowaniu niezbędnych przychodów w taryfach za wodę i ścieki.
Ustawa o rachunkowości wymaga, aby przy ustaleniu okresu amortyzacji wziąć pod uwagę okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego. Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma prawo samodzielnie ustalać ekonomiczne okresy użyteczności środka trwałego. Organ regulacyjny nie może zaś kreować polityki rachunkowości przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego dopasowując ją do swoich oczekiwań.
Za równie bezpodstawne należy uznać zarzuty dot. wliczenia do niezbędnych kosztów podatku od nieruchomości. Spółka wyjaśniała, że nie ma możliwości ubiegania się o stawkę preferencyjną lub zwolnienie od podatku, gdyż takich możliwości nie przewiduje obowiązująca uchwała Rady Miasta K. Argumentacja organu dot. możliwości obniżenia stawek przez Miasto K., aby uchronić mieszkańców przed nieuzasadnionym wzrostem cen wody i ścieków, tak jak w przypadku odpisów amortyzacyjnych, nie jest oparta na obowiązujących przepisach prawa , a wobec powyższego nie może stanowić podstawy do odmowy zatwierdzenia taryfy, a dodatkowo do nałożenia obowiązku jej poprawienia w tym zakresie.
Co do wyliczenia kosztów wynagrodzeń i zakupu usług obcych to należy wskazać, że sposób ich wyliczenia precyzuje
§ 8 ust. 1 rozporządzenia taryfowego, zgodnie z którym na podstawie kosztów, o których mowa w § 7 ust. 1, zaplanowanych zgodnie z § 7 ust. 2, ustala się niezbędne przychody jako sumę składników:
1) iloczynu sumy kosztów wynagrodzeń oraz świadczeń na rzecz pracowników i średniorocznego wskaźnika przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ustalonego przez strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy, a w przypadku braku zawarcia takiego układu - średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ustalonego w ustawie budżetowej lub Wieloletnim Planie Finansowym Państwa;
2) iloczynu sumy kosztów materiałów, usług transportowych i średniorocznego wskaźnika cen produkcji sprzedanej przemysłu.
Nie jest więc dopuszczalne zastosowanie innych wskaźników do ustalenia wzrostu tych kosztów. Jednak należy w tym miejscu zauważyć, że jedynie organ regulacyjny wyjaśnił dlaczego zakwestionował pozycje koszty wynagrodzeń i koszty usług obcych. Zrobił to jednak na tyle ogólnie, że nie sposób ustosunkować się do decyzji w tym zakresie. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę w ogóle nie odnosi się do tych pozycji. Również strona skarżąca ani w odwołaniu ani też w skardze nie wyjaśnia w czym upatruje błędu organu.
Jednak nie może umknąć przy ponownym rozpoznaniu sprawy fakt, iż już 29 kwietnia 2022 r. Ministerstwo Finansów opublikowało aktualizację "Wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych projektowanych ustaw" datowaną na kwiecień 2022 r. Następne dwie aktualizacje miały miejsce w październiku 2022 r. i maju 2023 r. Zmiany w wytycznych są istotne dla spółki, gdyż- o czym byłą mowa wyżej - rzepisy rozporządzenia taryfowego, umożliwiają przy planowaniu niezbędnych przychodów stosować wskaźniki makroekonomiczne. Są nimi średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych oraz wskaźnik cen produkcji sprzedanej przemysłu. Biorąc pod uwagę aktualne warunki ekonomiczne i sytuację gospodarczą, niewątpliwie dotychczasowe wartości wskaźników (ostatnia aktualizacja miała miejsce w sierpniu 2021 r.) odbiegały dalece od rzeczywistych uwarunkowań prowadzenia działalności (wzrostu kosztów), w tym w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Zatem aktualne wskaźniki makroekonomiczne powinny zostać uwzględnione przy kalkulacji taryfy i konstrukcji aktualnego wniosku. Zwłaszcza w sytuacji, gdy wniosek spółki pochodzący z października 2021 r. sporządzony został w oparciu o koszty w okresie obrachunkowym poprzedzającym wprowadzenie nowej taryfy. Jak już zauważono wyżej, w międzyczasie zmianie uległo wiele czynników makroekonomicznych w porównaniu do 2020 r.
Oznacza to, że uwzględnienie skargi wymagało uchylenia decyzji organu I instancji. Organ regulacyjny powinien ponownie rozpoznać wniosek o zatwierdzenie taryfy skarżącej, przy czym umożliwić zaktualizowanie danych w jej wniosku i mieć na uwadze zaprezentowaną argumentacją Sądu w zakresie uwzględnionych zarzutów skargi.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) w zw. z art. 135 ppsa, Sąd uchylił decyzje obu instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekał na podstawie w art. 200 ppsa . Na zasądzone koszty sądowe składał się wpis od skargi (200 zł).