V SA/Wa 1192/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-01-29
NSAinneWysokawsa
PFRONdofinansowanie do wynagrodzeniapracownik niepełnosprawnyefekt zachętyzwrot środkówprzedawnieniepostępowanie administracyjneustawa o rehabilitacji

WSA w Warszawie uchylił decyzję nakazującą zwrot dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, wskazując na błędy proceduralne i przedawnienie roszczenia.

Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej zwrot środków z PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Organy administracji uznały dofinansowanie za nienależnie pobrane, powołując się na brak 'efektu zachęty' przy zatrudnieniu pracownika przed 2009 r. i niekorzystanie z dofinansowania przed tą datą. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na brak uzasadnienia prawnego, nieprawidłowe określenie terminu zwrotu oraz przedawnienie roszczenia za część okresów.

Skarżący E.R. i H.R. zaskarżyli decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON nakazującą zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego L.K. za okresy od października 2012 r. do lutego 2016 r. Organy uznały dofinansowanie za nienależnie pobrane, argumentując, że pracownik został zatrudniony przed 1 stycznia 2009 r., a pracodawca nie korzystał z dofinansowania przed tą datą, co uniemożliwiało wykazanie 'efektu zachęty' wymaganego przez przepisy obowiązujące po tej dacie. Skarżący zarzucili błędy proceduralne, błędną wykładnię przepisów dotyczących 'efektu zachęty' oraz niezastosowanie ogólnej zasady przyznawania dofinansowania. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając istotne wady postępowania. Sąd wskazał, że decyzja nie zawierała uzasadnienia prawnego wymaganego przez art. 107 § 1 k.p.a., nie wyjaśniono precyzyjnie podstawy prawnej zwrotu środków ani konkretnej przesłanki z art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Ponadto, sąd uznał, że roszczenie o zwrot środków za okresy od października do grudnia 2012 r. i od maja do grudnia 2013 r. uległo przedawnieniu na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, stosowanego odpowiednio do należności publicznoprawnych. Sąd podkreślił, że choć zatrudnienie pracownika nastąpiło przed 2009 r., kluczowe jest faktyczne korzystanie z dofinansowania przed tą datą, a nie tylko możliwość jego uzyskania. Wobec stwierdzonych wad, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, warunkiem zachowania prawa do dofinansowania jest faktyczne korzystanie z niego przed 1 stycznia 2009 r., a nie tylko potencjalna możliwość jego uzyskania.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni art. 2 ustawy nowelizującej oraz motywu 36 rozporządzenia Nr 800/2008, wskazując, że 'korzystanie' oznacza uprzednie składanie wniosków i otrzymywanie środków, a nie tylko zatrudnienie pracownika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.r.z.s.z.o.n. art. 49e § 1

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu.

Pomocnicze

u.r.z.s.z.o.n. art. 26b § 4

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Jeżeli zatrudnienie nowych pracowników niepełnosprawnych w danym miesiącu, u pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, nie powoduje u tego pracodawcy wzrostu netto zatrudnienia ogółem i wzrostu netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych, miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje, jeżeli jego zatrudnienie nastąpiło w wyniku rozwiązania umowy o pracę z innym pracownikiem, z wyjątkiem sytuacji określonych w ustawie.

Dz.U. 2008 Nr 237, poz. 1652 art. 2

Ustawa o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Pracodawcy korzystający z miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych na podstawie przepisów art. 25a, 26a i 26b ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2008 r. mogą nadal korzystać z miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń tych pracowników na zasadach określonych w ustawie o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r., z wyłączeniem art. 26b ust. 4 i 5.

k.p.a. art. 107 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie prawne.

u.f.p. art. 67 § 1

Ustawa o finansach publicznych

Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa.

o.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uzasadnienia prawnego decyzji nakazującej zwrot środków. Nieprawidłowe określenie terminu zwrotu środków. Przedawnienie roszczenia o zwrot środków za część okresów. Błędna wykładnia 'efektu zachęty' w kontekście przepisów przejściowych i rozporządzenia UE.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów o braku 'efektu zachęty' przy zatrudnieniu pracownika przed 2009 r. i niekorzystaniu z dofinansowania przed tą datą.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja nie zawiera uzasadnienia prawnego. Organ powinien przyporządkować ustalony stan faktyczny do zastosowanej w sprawie normy prawnej, czego nie uczynił. Odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do miesięcznego dofinansowania. Warunkiem zachowania prawa do dofinansowania jest korzystanie z niego przed 1 stycznia 2009 r. Korzystanie nie jest więc potencjalną możliwością otrzymania dofinansowania, np. z uwagi na zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego, lecz wymaga uprzedniego składania wniosków o dofinansowanie i otrzymywania środków PFRON.

Skład orzekający

Beata Blankiewicz-Wóltańska

przewodniczący

Aleksandra Młyńska

sprawozdawca

Jadwiga Smołucha

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, zasady przedawnienia należności publicznoprawnych oraz wymogi formalne decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze zmianą przepisów o dofinansowaniach PFRON w 2009 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia 'efektu zachęty' w kontekście pomocy publicznej oraz kwestii proceduralnych i przedawnienia, co jest istotne dla przedsiębiorców korzystających z funduszy publicznych.

Zwrot dofinansowania PFRON: Sąd wskazuje na przedawnienie i błędy urzędników.

Zdanie odrębne

Jadwiga Smołucha

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1192/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska /przewodniczący/
Aleksandra Młyńska /sprawozdawca/
Jadwiga Smołucha /zdanie odrebne/
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 1517/20 - Wyrok NSA z 2024-06-14
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 511
art. 49e ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Asesor WSA - Aleksandra Młyńska (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi E. R. i H.R. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia .... kwietnia 2019 r. nr .... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 2. uchyla decyzję Prezesa Zarządu PFRON z dnia .... kwietnia 2017 r. nr .... w części dotyczącej nakazania zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze od października 2012 roku do grudnia 2012 roku oraz od maja 2013 roku do grudnia 2013 roku; 3. umarza postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze od października 2012 roku do grudnia 2012 roku oraz od maja 2013 roku do grudnia 2013 roku; 4. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżących E. R. i H.R. solidarnie kwotę 4782 zł (cztery tysiące siedemset osiemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania E.R. i H.R. , utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] nakazującą zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego .
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał E.R.i H.R., wspólnikom spółki cywilnej "[...]", zwrot w terminie 14 od dnia otrzymania decyzji środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego L.K. za okresy sprawozdawcze: październik – grudzień 2012 r., maj – grudzień 2013 r., styczeń – grudzień 2014 r., styczeń – grudzień 2015 r. oraz styczeń i luty 2016 r. w łącznej wysokości 38.813,19 zł (słownie: trzydzieści osiem tysięcy osiemset trzynaście złotych dziewiętnaście groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 45 ust. 3a i art. 49e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona pobrała dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego L.K., który został zatrudniony przed 1 stycznia 2009 r. Zgodnie z oświadczeniem strony z dnia 1 lutego 2016 r., pracodawca nie otrzymywał na tego pracownika pomocy publicznej określonej w ustawie o rehabilitacji w brzmieniu przed 1 stycznia 2009 r. oraz pomocy udzielanej na podstawie odrębnych przepisów.
Pismem z 11 kwietnia 2016 r. wezwano pracodawcę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za wskazane okresy sprawozdawcze. Następnie pismem z 23 sierpnia 2016 r. zawiadomiono pracodawcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za wskazane okresy sprawozdawcze.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 26b ust. 4 ustawy o rehabilitacji obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r., jeżeli zatrudnienie nowych pracowników niepełnosprawnych w danym miesiącu, u pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, nie powoduje u tego pracodawcy wzrostu netto zatrudnienia ogółem i wzrostu netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych, miesięczne dofinansowanie na nowo zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego nie przysługuje, jeżeli jego zatrudnienie nastąpiło w wyniku rozwiązania umowy o pracę z innym pracownikiem, z wyjątkiem sytuacji określonych w ustawie.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1652) pracodawcy korzystający z miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych na podstawie przepisów art. 25a, 26a i 26b ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2008 r. mogą nadal korzystać z miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń tych pracowników na zasadach określonych w ustawie o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r., z wyłączeniem art. 26b ust. 4 i 5.
Dodatkowo organ powołał treść motywu 28 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz.Urz. UE L z 2008 r. Nr 214), zgodnie z którym aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do działalności, którą beneficjent mógłby prowadzić w istniejących warunkach rynkowych. Ponadto, zgodnie z treścią motywu nr 30 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008, w przypadku gdy beneficjent pomocy w formie subsydiów płacowych na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych skorzystał z pomocy na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych, spełniającej warunki rozporządzenia (WE) nr 2204/2002 lub indywidualnie zatwierdzonej przez Komisję, przyjmuje się, że warunek wzrostu netto w liczbie pracowników niepełnosprawnych, który został spełniony dla istniejących uprzednio środków pomocy, nadal jest spełniony do celów tego rozporządzenia.
Organ stwierdził, że w związku z zatrudnieniem L.K. przed 1 stycznia 2009 r. nie jest możliwe wykazanie efektu zachęty związanego z jego zatrudnieniem. Ponadto, ponieważ przed 1 stycznia 2009 r. strona nie otrzymywała na tego pracownika pomocy publicznej, nie można uznać efektu zachęty za istniejący. Zdaniem organu, strona nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za wskazane okresy sprawozdawcze. Organ wskazał również, że strona nie dostarczyła dokumentów potwierdzających datę wpływu na rachunek bankowy pracodawcy kwot wypłaconego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, dlatego ustalił, że dniami, od których należy naliczać odsetki są dni obciążenia rachunku bankowego Funduszu.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania E.R. i H.R. , utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego jest instrumentem zachęty do zatrudniania osób niepełnosprawnych. Decydujące znaczenie ma wykazanie zgodnie z art. 26b ust. 4 ustawy o rehabilitacji, wzrostu netto zatrudnienia ogółem i wzrostu netto zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych (tzw. efekt zachęty). Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym na osoby niepełnosprawne zatrudnione przed 1 stycznia 2009 r., tj. przed datą wejścia w życie przepisów dotyczących obowiązku wystąpienia tzw. "efektu zachęty", nie można ubiegać się o dofinansowanie do wynagrodzenia, jeśli o takie dofinansowanie pracodawca nie występował do końca 2008 r.
Organ zauważył, że biorąc pod uwagę brzmienie motywów 28 i 30 preambuły do powołanego przez organ I instancji rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu, należy dojść do wniosku, iż celem prawodawcy wspólnotowego było przyznanie pomocy na rekrutację nowych pracowników niepełnosprawnych, na aktywizację osób niepełnosprawnych dotychczas biernych zawodowo i zachowanie ciągłości pomocy uprzednio przyznanej na zatrudnienie. Podkreślił, że zasadnicze znaczenie mają przepisy przejściowe, w szczególności art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym jedynie pracodawcy korzystający z refundacji składek na ubezpieczenia społeczne lub miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (na podstawie art. 25a, 26a i 26b ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008 r.), mogą nadal korzystać z miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń tych pracowników na zasadach określonych w ustawie, o której mowa w art. 1, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2009 r., z wyłączeniem art. 26b ust. 4 i 5.
Zdaniem organu, jeżeli pracodawca do 31 grudnia 2008 r. nie korzystał z pomocy na pracownika, nie może korzystać z miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń tego pracownika na zasadach określonych w ustawie w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2009 r. Organ stwierdził, że chodzi o kontynuację wsparcia udzielonego przed zmianą przepisów dotyczących dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, która w tej sprawie nie występuje. Powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym warunkiem zachowania prawa do dofinansowania jest korzystanie z niego przed 1 stycznia 2009 r.
Organ podkreślił, że L.K. był zatrudniony od 12 października 1991 r., natomiast przed 1 stycznia 2009 r. pracodawca nie pobierał świadczeń z budżetu państwa określonych w ustawie o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2009 r. na zatrudnienie tego pracownika niepełnosprawnego. W związku z tym, że pracownik pozostawał w zatrudnieniu, nie można wykazać w jego przypadku efektu zachęty, co jest warunkiem uzyskania pomocy publicznej w formie dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E.R i H.R. , reprezentowani przez radcę prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzucili:
- naruszenie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych mogących stanowić podstawę do wydania decyzji, o której mowa w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, w szczególności przez brak ustalenia przez organ okoliczności wyłączających możliwość uzyskania dofinansowania w sytuacji, gdy pracownicy Funduszu pozytywnie ocenili wniosek skarżących o przyznanie pomocy i wypłacili dofinansowanie,
- błędną wykładnię i zastosowanie art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji, w związku z art. 26b ust. 4, 5 i 6 ustawy o rehabilitacji oraz motywem 28 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. oraz art. 68 Konstytucji RP - polegającą na uznaniu, że efekt zachęty w zatrudnieniu pracownika niepełnosprawnego nie może być uznany za istniejący wówczas, gdy przed 1 stycznia 2009 r. z tytułu zatrudnienia tego pracownika pracodawca nie pobierał świadczeń z budżetu państwa określonych w ustawie o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2009 r.,
- art. 26b ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej przez jego niezastosowanie, tj. przepisu, który ustanawia po dniu 1 stycznia 2009 r. ogólną zasadę, iż przedsiębiorcy dofinansowanie do wynagrodzenia przysługuje z tytułu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ujętych w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, którą prowadzi Fundusz, wykorzystując numer PESEL,
- art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji przez jego błędne zastosowanie w sprawie, gdy nie zaszła żadna z trzech sytuacji objętych przepisem, tj. wykorzystanie dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, pobranie dofinansowania w nadmiernej wysokości i ustalenie w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Skarżący zarzucili, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie określił, która z tych sytuacji miała miejsce. Ponadto zdaniem skarżących organ błędnie ustalił wysokość odsetek, w sytuacji gdy rozpoznanie odwołania trwało dwa lata, dlatego obciążanie skarżących odsetkami za ten okres należy uznać za niezasadne.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących zauważył, że o błędnej wykładni w zaskarżonej decyzji "efektu zachęty" z motywu 28 rozporządzenia Nr 800/2008 świadczy, poza wykładnią logiczną i celowościową, treść motywu 30 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku pomocy dla pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych należy uznać efekt zachęty za obecny poprzez fakt, że środek danej pomocy prowadzi do zwiększenia netto liczny pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji lub niepełnosprawnych zatrudnionych przez dane przedsiębiorstwo bądź też pociąga za sobą dodatkowe wydatki związane z koniecznością nabywania urządzeń lub sprzętu przeznaczonego dla niepełnosprawnych pracowników. Pełnomocnik podniósł, że te elementy stanu faktycznego nie zostały przez organy sprawdzone. Wyjaśnił również, że gdyby pracodawca nie otrzymał dofinansowania do wynagrodzenia pracownika L.K., stanowisko pracownika niepełnosprawnego zostałoby zlikwidowane.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego zostało wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, ponieważ mogło być wypłacone do wynagrodzenia osoby niepełnosprawnej zatrudnionej przed 1 stycznia 2009 r. tylko w przypadku, gdy przed tym dniem pracodawca pobierał pomoc publiczną. Tym samym, zdaniem organu została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ww. ustawy.
W rozpoznawanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia.
Kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nakazującą zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego.
Na wstępie wskazać należy, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej orzekał w przedmiotowej sprawie jako organ właściwy, na mocy przepisu przejściowego art. 18 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1076). Zgodnie z tym przepisem do decyzji, o których mowa w art. 25d ust. 2, art. 26a ust. 12, art. 26c ust. 4b, art. 30 ust. 3a, art. 49e i art. 49f ustawy zmienianej w art. 1, wydanych odpowiednio przez wojewodę albo Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy (tj. przed dniem 6 czerwca 2018 r.) stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Przede wszystkim zauważyć należy, że zaskarżona decyzja nie zawiera niezbędnych elementów, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a., tj. nie zawiera uzasadnienia prawnego. Organ nie wyjaśnił bowiem materialnoprawnej przesłanki zastosowania art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz nie wskazał wprost przyczyny nakazania zwrotu środków Funduszu, przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Tymczasem uzasadnienie decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji musi zawierać wyraźne określenie jednej z trzech przyczyn wydania decyzji, tj.: wydatkowania przyznanych środków niezgodnie z przeznaczeniem, ustalenia w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości lub pobrania środków w nadmiernej wysokości. Żadna z podanych przyczyn nie została wprost wskazana i określona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organ powinien przyporządkować ustalony stan faktyczny do zastosowanej w sprawie normy prawnej, czego nie uczynił. Dodatkowe rozważania w tym zakresie zostały sformułowane dopiero w odpowiedzi na skargę, która nie może zastąpić uzasadnienia decyzji. Udzielając odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego zostało wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, ponieważ mogło być wypłacone do wynagrodzenia osoby niepełnosprawnej zatrudnionej przed 1 stycznia 2009 r. tylko w przypadku, gdy przed tym dniem pracodawca pobierał na nią pomoc publiczną. Nie może być natomiast uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w danej sprawie i bez rozważenia tych przepisów w świetle ustalonego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 14 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1889/15).
Dodatkowo dostrzeżenia wymaga wada kontrolowanej decyzji, polegająca na zakreśleniu stronie terminu na dokonanie zwrotu środków PFRON. Organ bez podstawy prawnej zażądał od strony zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Z przepisów ustawy o rehabilitacji nie wynika bowiem, aby elementem koniecznym decyzji było wskazanie określonego terminu zwrotu środków.
Dostrzeżenia wymaga również, że środki przekazane tytułem dofinansowana do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego dotyczyły m.in. okresów sprawozdawczych od października do grudnia 2012 r. oraz od maja do grudnia 2013 r. Środki przekazane tytułem dofinansowana do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, których zwrotu zażądał Prezes Zarządu PFRON na mocy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, stanowią środki publiczne jako niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 60 pkt 1-8 ustawy o finansach publicznych. W konsekwencji, w sprawie znajduje zastosowanie art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa.
W sprawie należy zatem odpowiednio zastosować, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Należy uznać, że odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym w niniejszej sprawie strona nabyła prawo do miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Termin dochodzenia roszczenia w zakresie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy od października do grudnia 2012 r. upłynął 31 grudnia 2017 r., natomiast za okresy od maja do grudnia 2013 r. upłynął 31 grudnia 2018 r., tj. 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym strona nabyła prawo do miesięcznego dofinansowania. W dacie orzekania przez organ odwoławczy, tj. [...] kwietnia 2019 r. upłynął zatem wskazany w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej 5-letni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń. Postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze od października do grudnia 2012 r. oraz od maja do grudnia 2013 r. powinno podlegać umorzeniu.
Odnosząc się do stanowiska strony dotyczącego wykładni przepisu art. 26b ust. 4 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1652) w świetle motywów 28 i 30 preambuły do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu, należy stwierdzić, że wykładnia ww. przepisów sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego przed 1 stycznia 2009 r., ale niekorzystanie z dofinansowania przed tą datą umożliwia otrzymanie dofinansowania w stanie prawnym, który obowiązywał po tej dacie, tj. gdy uzależniał prawo otrzymania dofinansowania od wystąpienia "efektu zachęty". W ocenie Sądu, wobec brzmienia art. 2 ustawy nowelizującej, warunkiem zachowania prawa do dofinansowania jest korzystanie z niego przed 1 stycznia 2009 r. Korzystanie nie jest więc potencjalną możliwością otrzymania dofinansowania, np. z uwagi na zatrudnienie pracownika niepełnosprawnego, lecz wymaga uprzedniego składania wniosków o dofinansowanie i otrzymywania środków PFRON. Skarżący takich czynności nie podjęli przed 1 stycznia 2009 r., zatem nie korzystali z miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. Na wymóg realnego korzystania z dofinansowania wskazuje także motyw 36 rozporządzenia Nr 800/2008, zgodnie z którym za datę przyznania pomocy należy uznać dzień, w którym beneficjent nabył prawo przyjęcia pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie miała na uwadze powyższe wskazania oraz sformułowaną ocenę prawną wyjaśniając, czy w sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji. W szczególności organ odniesie się do okoliczności, iż wnioski o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego zostały ocenione przez organ pozytywnie i na tej podstawie świadczenie zostało stronie wypłacone.
Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy od skargi, koszty zastępstwa procesowego przez radcę prawnego oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono w pkt 4 wyroku na podstawie art. 200, art. 210 oraz art. 205 § 2 cytowanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI