V SA/WA 1187/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-04-18
NSAinneWysokawsa
pomoc finansowagrupa producentówowoce i warzywaśrodki unijneARiMRoszustwopostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniazawieszenie płatności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę grupy producentów owoców i warzyw na decyzję Prezesa ARiMR o uchyleniu wcześniejszych decyzji i zawieszeniu płatności pomocy finansowej, uznając zasadność zawieszenia postępowania z powodu podejrzenia popełnienia oszustwa.

Grupa producentów owoców i warzyw zaskarżyła decyzję Prezesa ARiMR, która uchyliła wcześniejsze decyzje przyznające pomoc finansową i zawiesiła płatności. Prezes ARiMR uzasadnił swoje działanie wszczęciem śledztwa prokuratorskiego w sprawie podejrzenia oszustwa przy ubieganiu się o środki unijne. WSA w Warszawie, mimo wskazania na błąd proceduralny organu odwoławczego w zakresie uchylenia ostatecznej decyzji po upływie terminu, oddalił skargę, uznając zasadność zawieszenia płatności w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, co miało na celu ochronę interesów finansowych UE.

Sprawa dotyczyła skargi Grupy Producentów Owoców i Warzyw sp. z o.o. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), która uchyliła decyzje przyznające pomoc finansową i zawiesiła płatności. Decyzja Prezesa ARiMR była konsekwencją wszczęcia przez Prokuraturę Regionalną śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia oszustwa przy ubieganiu się o środki unijne, co według organu odwoławczego stanowiło podstawę do zawieszenia płatności na mocy art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując sprawę, stwierdził, że organ odwoławczy popełnił błąd proceduralny, uchylając ostateczną decyzję z 2011 roku po upływie pięcioletniego terminu określonego w art. 146 § 1 Kpa. Mimo tego uchybienia, Sąd oddalił skargę, uznając, że zawieszenie płatności było uzasadnione ze względu na podejrzenie popełnienia przestępstwa, co miało na celu ochronę interesów finansowych Unii Europejskiej. Sąd podkreślił, że przepisy unijne (zarówno uchylony art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, jak i jego następca art. 60 rozporządzenia nr 2017/891) pozwalają na zawieszenie płatności już na etapie podejrzenia popełnienia oszustwa, nie wymagając aktu oskarżenia czy skazania. Sąd uznał, że istnieje bezpośredni związek między śledztwem a postępowaniem administracyjnym, a celem zawieszenia płatności jest ochrona interesów finansowych UE.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia oszustwa stanowi podstawę do zawieszenia płatności pomocy finansowej, nawet na etapie postępowania odwoławczego, w celu ochrony interesów finansowych UE.

Uzasadnienie

Przepisy unijne (art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 i art. 60 rozporządzenia nr 2017/891) pozwalają na zawieszenie płatności już na etapie podejrzenia popełnienia oszustwa, bez konieczności wniesienia aktu oskarżenia czy skazania, co ma na celu ochronę interesów finansowych UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie nr 543/2011 art. 115 § ust. 2

Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r.

rozporządzenie nr 2017/891 art. 60 § ust. 1

Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 151 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 146 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013

rozporządzenie nr 2988/95

Rozporządzenie Rady (WE, Euroatom ) nr.2988/95

rozporządzenie nr 1848/2006

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006

rozporządzenie nr 2015/1971 art. 2

Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1971

Konwencja w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich art. 1 ust. 1 lit. a)

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 294 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 297 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 11 § § 2

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wszczęcie śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia oszustwa stanowi podstawę do zawieszenia płatności pomocy finansowej.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy naruszył przepisy Kpa, uchylając ostateczną decyzję po upływie terminu 5 lat.

Godne uwagi sformułowania

Podejrzenie popełnienia przestępstwa stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz do cofnięcia pomocy już przyznanej. Celem zawieszenia płatności jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.

Skład orzekający

Mirosława Pindelska

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Madalińska - Urbaniak

członek

Tomasz Zawiślak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów unijnych dotyczących zawieszania płatności pomocy finansowej w przypadku podejrzenia popełnienia oszustwa oraz zasady postępowania wznowieniowego w administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pomocy finansowej dla grup producentów owoców i warzyw oraz przepisów unijnych, które mogły ulec zmianie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony środków unijnych i potencjalnych oszustw, a także pokazuje złożoność postępowania administracyjnego i jego związek z postępowaniem karnym.

Oszustwo na funduszach unijnych? Sąd rozstrzyga o zawieszeniu płatności i błędach proceduralnych.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1187/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Mirosława Pindelska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 36/20 - Wyrok NSA z 2023-07-05
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 151 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej dla grupy producentów owoców i warzyw po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Grupy Producentów Owoców [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "grupa") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z [...] maja 2018 r. nr [...] o uchyleniu decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. (dalej jako: "Dyrektor OR" lub "organ I instancji") z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] oraz decyzji ostatecznej Dyrektora OR z [...] grudnia 2011 r. nr [...] oraz o zawieszeniu płatności w zakresie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z tworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 grudnia 2011 r. oraz pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w łącznej wysokości [...] zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] dokonał wstępnego uznania skarżącej za grupę producentów owoców i warzyw dla grupy produktów "owoce".
Następnie decyzją z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] dokonał zatwierdzenia zmian w planie dochodzenia do uznania na lata 2009-2013. Grupa realizuje zatwierdzony plan dochodzenia do uznania od [...] kwietnia 2009 r.
[...] sierpnia 2011 r. skarżąca wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia od uznania za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. wraz z załącznikami.
Grupa wykazała we wniosku wartość produktów sprzedanych, pochodzących od członków grupy w okresie wnioskowanym w kwocie [...] zł, od której została naliczona pomoc finansowa na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej.
Decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...] Dyrektor OR przyznał stronie pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w kwocie [...] zł oraz pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie [...] zł. Kwota ta została wypłacona grupie [...] grudnia 2011 r.
[...] grudnia 2015 r. do Biura Działań Społecznych i Środowiskowych oraz Płatności Bezpośrednich wpłynął protokół nr [...] z przeprowadzonej w siedzibie grupy kontroli na miejscu. Podczas kontroli ustalono, że skarżąca w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. ponosiła koszty transportu, których nie wyłączyła z wartości produktów sprzedanych. Na potwierdzenie powyższego grupa przedstawiła kalkulację kosztów transportu. Ponadto [...] grudnia 2015 r. strona przekazała do Dyrektora OR plany kont.
Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. nr [...] Dyrektor OR wznowił postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r.
W tym celu organ I instancji postanowieniem z [...] lipca 2016 r. nr [...] dopuścił dowód z operatu szacunkowego nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej we W., gm. S., działka nr [...], obręb W., pow. [...] ha, wyjaśnień grupy z [...] grudnia 2015 r. dotyczących zakupionej nieruchomości zabudowanej budynkiem przechowalni oraz stanowiska rzeczoznawcy majątkowego z [...] grudnia 2015 r. Grupa zakupiła przedmiotową przechowalnię za kwotę [...] zł netto, natomiast powołany przez Dyrektora OR niezależny rzeczoznawca dokonał wyceny ww. inwestycji na kwotę [...] zł netto.
Decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] organ I instancji uchylił decyzję z [...] grudnia 2011 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw oraz przyznał pomoc finansową w wysokości [...] zł, za 1 półrocze 3 roku realizacji planu dochodzenia do uznania, w tym: przyznał pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł, odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł oraz wymierzył karę w wysokości [...] zł należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej, ponadto przyznał pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł, odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł oraz wymierzył karę w wysokości [...] zł należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej.
Organ I instancji wskazał, że łączna wartość kosztów transportu wynikająca z przedłożonych przez grupę dokumentów wyniosła [...] zł, jednakże skarżąca przyjęła jako koszt transportu, który nie mógł stanowić podstawy do wyliczenia pomocy finansowej 50 % ww. kwoty, tj. [...] zł. Podkreślił, iż w toku postępowania administracyjnego strona przedstawiła wyliczenia określające udział kosztu transportu zewnętrznego do kosztu całkowitego, wyodrębniając przy tym udział dla kosztów samochodów wynoszący 53 % oraz kosztów pracowników wynoszący 49 %. Po dokonaniu analizy przedłożonych przez grupę dokumentów i wyjaśnień uwzględniono wyliczony przez stronę koszt transportu zewnętrznego. W związku z czym jako koszt transportu będący kosztem niekwalifikowanym przyjęto kwotę [...] zł.
Dyrektor OR wskazał, iż związku z powyższym należało wydać decyzję, w której pomoc finansowa na pokrycie kosztów utworzenia i prowadzenia działalności administracyjnej została naliczona od nowo ustalonej wartości produktów sprzedanych.
Organ I instancji przyjął, iż do naliczenia pomocy finansowej wartość produkcji stanowiącej przedmiot obrotu wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw pochodzących od jej członków, w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r., wynosi [...] zł, co stanowi równowartość [...] euro za pierwsze półrocze trzeciego roku realizacji planu dochodzenia do uznania (wg kursu EBC na dzień 31 grudnia 2010 r. 3,9750 PLN/EUR). Wyliczona w konsekwencji kwota pomocy finansowej za pierwsze półrocze trzeciego roku realizacji planu dochodzenia do uznania (przeliczona po kursie wymiany euro opublikowanego przez EBC na dzień 31 grudnia 2010 r. 3,9750 PLN/EURO) wyniosła [...] zł.
Odnosząc się zaś do pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania organ I instancji odrzucił kwotę [...] zł dot. faktury VAT z [...] czerwca 2011 r. Nr [...] (wypisy z aktów notarialnych) w zakresie której strona nie złożyła żadnych wyjaśnień oraz kwotę [...] zł dot. kosztów wykonania operatu szacunkowego, wskazując, że poniesione przez grupę ww. koszty, nie mogą być objęte pomocą finansową, gdyż nie stanowią kosztów związanych z przygotowaniem i realizacją inwestycji budowlanej (nie zostały wymienione w Wykazie kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania - Dz. U. z 2013 r., poz. 872).
Jako koszt niekwalifikowany uznał następnie kwotę [...] zł. Wyjaśnił, że strona wnioskuje o pomoc finansową do części niezabudowanej działki gruntu nr [...], na zakup której poniosła koszt w wysokości [...] zł netto. W okresie referencyjnym zrealizowała również inwestycję polegającą na zakupie generatora azotu. Koszty ww. urządzenia zostały zaliczone przez grupę do wysokości kosztów całej inwestycji, stanowiącej podstawę naliczenia limitu kosztów zakupu gruntu przeznaczonego pod budowę lub rozbudowę budynków i budowli oraz zagospodarowanie terenu, poniesionych w okresie od [...] kwietnia 2009 r. do [...] czerwca 2011 r. W ocenie organu I instancji powyższego urządzenia nie należy wliczać do limitu kosztów zakupu gruntu w wysokości 10% kwalifikowanych kosztów całej inwestycji oraz limitu kosztów związanych z przygotowaniem i realizacją inwestycji w wysokości 12% kwalifikowanych kosztów całej inwestycji, poniesionych w okresie wnioskowanym. Zatem koszty zakupu gruntu przeznaczonego pod budowę lub rozbudowę budynków i budowli oraz zagospodarowanie terenu, związanego z realizacją całej inwestycji, poniesione w okresie od [...] kwietnia 2009 r. do [...] czerwca 2011 r. ogółem, z uwzględnieniem limitu, stanowiące podstawę naliczenia kwoty pomocy finansowej wynoszą [...] zł.
W zakresie realizacji inwestycji polegającej na zakupie przechowalni III, w ramach II etapu działań naprawczych Dyrektor OR przypomniał, iż zlecił niezależnemu rzeczoznawcy, dokonanie wyceny inwestycji zakupionej od członka grupy. Rzeczoznawca po dokonaniu oględzin nieruchomości dokonał wyceny przedmiotowej nieruchomości według stanu i cen z czerwca 2011 roku, określając jej wartość na kwotę [...] zł netto (grupa zakupiła przedmiotową przechowalnię za kwotę [...] zł netto). W związku z powyższym powstała różnica w wartości ww. inwestycji zadeklarowanej na etapie wniosku o płatność i przyjętej do wyliczenia pomocy finansowej a wyceną sporządzoną przez uprawnionego rzeczoznawcę, która wyniosła [...] zł. Organ I instancji uznał zatem, iż koszt niekwalifikowany związany z zakupem przechowalni, który nie może stanowić podstawy do wyliczenia pomocy finansowej wynosi [...] zł.
Dyrektor OR wskazał następnie, że różnica pomiędzy łączną kwotą wnioskowaną w wysokości [...] zł a łączną należną kwotą pomocy finansowej w wysokości [...] zł wyniosła [...] zł, co stanowi 17,07 % i w konsekwencji zgodnie z art. 117 ust. 3 rozporządzenia należało zastosować wobec strony sankcję. Kwota kary jest równa różnicy pomiędzy wnioskowaną kwotą pomocy finansowej, a kwotą faktycznie należną grupie producentów. Analizując powyższe zastosowano sankcję w wysokości [...] zł. W związku z powyższym grupie przyznano pomoc finansową w łącznej wysokości [...] zł.
Dodał, iż w przedmiotowej sprawie, po wydaniu decyzji z [...] grudnia 2011 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, wyszły na jaw nowe okoliczności nie znane organowi w dniu wydania przedmiotowej decyzji, pozwalające na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. na wznowienie postępowania w sprawie i uchylenie dotychczasowej decyzji Dyrektora OR oraz rozstrzygnięcie o istocie sprawy.
Pismem z [...] października 2016 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji.
Decyzją z [...] maja 2018 r. nr [...] Prezes ARiMR uchylił decyzję organu I instancji z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] oraz decyzję ostateczną Dyrektora OR z [...] grudnia 2011 r. nr [...] oraz zawiesił płatności w zakresie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z tworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 grudnia 2011 r. oraz pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w łącznej wysokości [...] zł.
Zdaniem organu II instancji w przedmiotowej sprawie zostały spełnione warunki wynikające z art. 115 ust 2 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., s. 1, dalej jako: "rozporządzenie nr 543/2011"), stanowiące podstawę do zawieszenia postępowania z urzędu.
Organ odwoławczy zauważył, że postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] Prokuratura Regionalna w W. wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie nie wcześniej niż w 2008 r. i nie później niż w grudniu 2016 r. w W. przy ul. P. [...] do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ARiMR w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie niższej niż [...] zł, poprzez przedłożenie w ARiMR w W. przez m.in. skarżącą nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania z środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników Agencji w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych w konsekwencji czego ARiMR poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż [...] zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. 11 § 2 kk. W ocenie Prezesa ARiMR kwestia prowadzenia sprawy przez Prokuraturę w zakresie ww. oszustwa zasadnie uzasadniała zawieszenie prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy finansowej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie wskazuje, iż już samo podejrzenie popełniania przestępstwa, a nie wniesienie aktu oskarżenia, czy też wydanie w sprawie wyroku przez Sąd, powoduje możliwość zawieszenia płatności wobec grupy.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Prezesa ARiMR, w przedmiotowej sprawie zasadnym było zawieszenie kwoty pomocy finansowej w wysokości [...] zł w celu uwzględnienia ustaleń dokonanych na podstawie wskazanych wyżej okoliczności.
Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zawieszenia płatności, nie oznacza dokonania ostatecznej oceny w toku postępowania wznowieniowego otrzymanego operatu szacunkowego, w szczególności w zakresie, czy z przedmiotowego operatu wynikają nowe okoliczności, o których mowa w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a.
Odnosząc się do argumentów i zarzutów podniesionych w odwołaniu Prezes ARiMR wskazał, że ich rozstrzyganie na obecnym etapie z uwagi na obligatoryjne zawieszenie płatności jest przedwczesne. Dodał, iż będzie on mógł się do nich odnieść rozstrzygając merytorycznie i ostatecznie sprawę.
Pismem z [...] czerwca 2018 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR wnosząc o:
- stwierdzenie jej nieważności w całości albowiem zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. decyzja była niewykonalna w dniu wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, albowiem zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z naruszeniem art. 15 k.p.a. (naruszanie zasady dwuinstancyjności i przepisów o właściwości);
- stwierdzenie nieważności decyzji, albowiem zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na fakt, że decyzja została wydana po pierwsze z rażącym naruszeniem prawa, a po wtóre bez podstawy prawnej;
ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wskazując na:
rażące naruszenie:
- art. 139 k.p.a. poprzez naruszenie zakazu reformationis in peius;
- art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25 maja 2017 r., s. 4, dalej jako: "rozporządzenie nr 2017/891") poprzez niewłaściwe zastosowanie;
- art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie nieobowiązujących przepisów, tj. rozporządzenia nr 543/2011;
- art. 6 i 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, mimo braku istnienia podstaw prawnych oraz mając na celu obejście przepisów prawa o zawieszeniu postępowania;
- art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania strony wobec organów administracji publicznej;
- art. 15 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości złożenia środka zaskarżenia w zakresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, tj. w zakresie zawieszenia płatności;
- art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 16 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak rozważenia zarzutu bezpodstawnego wznowienia postępowania i brak analizy czy wystąpiły przesłanki tegoż wznowienia;
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięte istoty sprawy;
oraz rażące naruszenie:
- art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zawieszenie płatności, mimo braku istnienia przesłanek;
- art. 115 ust.2 rozporządzenia nr 543/2011 poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten nie obowiązywał w dniu wydania decyzji;
- art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 2017/891 w zw. z art. 116 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przepis intertemporalny uzasadnia zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011;
- art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten zezwala na: zawieszenie płatności już wypłaconej (6 lat temu) oraz uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności, pomimo że przepis ten jest przepisem materialnoprawnym i umożliwia zawieszenie bądź prawa do płatności, bądź samej czynności materialno-technicznej wypłaty przyznanych środków, zatem nie może być zastosowany do środków przyznanych i już wypłaconych, tym bardziej też nie może być podstawą do uchylenia ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności.
Skarżąca wniosła również o uchylenie decyzji organu I instancji.
Dodatkowo na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a. strona wniosła o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji wskazującej sposób załatwienia sprawy lub rozstrzygnięcie oraz na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARIMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy stwierdzić, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z art. 151 § 1 Kpa, organ administracji może zakończyć wznowione postępowanie w jeden z dwóch sposobów: bądź, stwierdzając brak podstaw wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b Kpa - odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, bądź, stwierdzając istnienie którejkolwiek z tych podstaw - uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową, rozstrzygającą o istocie sprawy. Modyfikację w tym zakresie wprowadza art.151 § 2 k.p.a. oraz art. 146 k.p.a., kiedy upływ czasu uniemożliwia wyeliminowanie wadliwej decyzji z obrotu – wówczas organ stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa.
Kontrolowana decyzja Prezesa ARiMR zapadła w postępowaniu nadzwyczajnym na skutek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora ARiMR z [...] grudnia 2011 r. ( tzw. decyzją weryfikowaną w przedmiotowym postępowaniu nadzwyczajnym). Podstawą wznowienia stał się art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, z którego wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W art. 145 § 1 pkt 5 Kpa została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, tak więc podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Organ I instancji postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] grudnia 2011 r., która przyznała Spółce pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał, w treści wymienionego postanowienia, że wyszła na jaw nowa okoliczność, istniejąca w dacie wydawania weryfikowanej decyzji, istotna dla sprawy, nieznana wówczas organowi, stanowiąca, iż w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2011r. Grupa Producencka ponosiła koszty transportu, których nie wyłączyła z wartości produktów sprzedanych.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji ponownie ustalił, że nową okolicznością do wznowienia postępowania administracyjnego jest kwestia kosztów transportu ujawniona w wyniku kontroli na miejscu. Podniósł, iż w dniu [...] grudnia 2015 r. do Biura Działań Społecznych i Środowiskowych oraz Płatności Bezpośrednich wpłynął protokół nr [...] z przeprowadzonej w siedzibie Grupy kontroli na miejscu. To podczas tej kontroli ustalono, że Grupa w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. ponosiła koszty transportu, których nie wyłączyła z wartości produktów sprzedanych. Na potwierdzenie powyższego Grupa przedstawiła wówczas kalkulację kosztów transportu. Ponadto w dniu [...] grudnia 2015 r. Grupa przekazała do Oddziału Regionalnego ARiMR w T. plany kont. Łączna wartość kosztów transportu wynikająca z przedłożonych przez Grupę dokumentów wynosiła - [...] zł, jednakże Grupa przyjęła jako koszt transportu, który nie mógł stanowić podstawy do wyliczenia pomocy finansowej 50 % ww. kwoty, tj. [...] zł.
Organ I instancji w dniu [...] maja 2016 r, wystosował do Grupy wezwanie do złożenia wyjaśnień z prośbą o wskazanie sposobu wyliczenia przedmiotowej kwoty związanej z kosztami transportu owoców do odbiorców zewnętrznych. W oparciu o odpowiedź skarżącej oraz załączone dokumenty organ ustalił nową wartość produktów sprzedanych, różniącą się od wartości przyjętej przy wydaniu weryfikowanej decyzji. Na podstawie wniosku złożonego w dniu [...] sierpnia 2011 r. Grupie przyznano pomoc finansową we wnioskowanej wysokości tj. [...] zł, natomiast w toku wznowionego postępowania administracyjnego ustalono, że kwota pomocy finansowej faktycznie należna wynosi [...] zł.
Zatem organ I instancji prawidłowo wykazał istnienie wyżej omawianej przesłanki wznowieniowej. Wykazał też jej wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skargi była to nowa okoliczność wcześniej nieznana organowi, gdyż strona składając wniosek o przyznanie pomocy nie podała tej okoliczności w swoich oświadczeniach. Okoliczność ta nie wynikała również ze złożonych przy wniosku o płatność dokumentów. Podkreślić należy, że zgodnie z prawem strona dołączyła do wniosku jedynie spis faktur, na podstawie których ustalano wartość sprzedanych produktów. Faktury nie były dołączane do wniosku.
Natomiast organ odwoławczy wydając zaskarżone rozstrzygniecie kierował się uznaniem, iż w przypadku wszczęcia, z dniem [...] maja 2017r., śledztwa w zakresie podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem nr. 1234/2007 (a takiej pomocy dotyczył pierwotny wniosek skarżącej), konieczne jest zawieszenie przedmiotowej płatności, na każdym etapie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr. 543/2011. Tym samym organ odwoławczy dokonał formalnej kontroli postanowienia o wznowieniu postępowania. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, iż pełna kontrola przesłanek wznowieniowych, zwłaszcza w kontekście nowej okoliczności wynikającej z przeprowadzonego postępowania dowodowego organu I instancji, tj. z operatu szacunkowego wyceny nieruchomości, sporządzonego przez rzeczoznawcę na podstawie postanowienia dowodowego z dnia [...] lipca 2016r., będzie dokonana przy merytorycznym rozstrzyganiu prawa do płatności i jej wysokości, czego, jak zaznaczył, nie czyni w przedmiotowej decyzji. Organ nie odniósł się do pozostałych ustaleń organu I instancji ani do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Uchylił zaskarżoną decyzję oraz weryfikowaną decyzję i zawiesił płatność w zakresie pomocy finansowej.
W tych warunkach wskazać należy, że co do zasady przepis art. 115 ust.2 rozporządzenia nr.543/2011, obowiązujący do 31 maja 2017r., stanowił, że państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. Przepis ten nie definiował na jakim etapie lub do jakiego etapu możliwe jest zawieszenie płatności. Zatem nie można wykluczyć, iż potrzeba jego zastosowania mogła wyniknąć na etapie postępowania odwoławczego, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Wszczęcie śledztwa ([...] maja 2017r.) nastąpiło po dacie wydania I decyzji w przedmiotowej sprawie ([...] sierpnia 2016r.).
Dalej wskazać należy, że użyte w art. 115 ust.2 rozporządzenia nr 543/2011 pojęcie "podejrzenia oszustwa" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1848/2006 z dnia 14 grudnia 2006 r. dotyczącego nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 595/91 (Dz. Urz. UE L 355 z 15.12.2006, str. 56). Zgodnie z tym przepisem pojęcie "podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego" (oszustwa) ma znaczenie przypisane mu w art. 1a pkt 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1681/94 z dnia 11 lipca 1994 r. (Dz. Urz. UE L 178 z 12.7.1994, str. 43), zgodnie z którym jest to nieprawidłowość, która prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i/lub sądowego na poziomie krajowym w celu stwierdzenia zamierzonego działania, w szczególności nadużycia finansowego określonego w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzonej na podstawie Traktatu o Unii Europejskiej.
Wskazane w powyższym przepisie odniesienie do Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE C 316 z 27.11.1995, str. 49) w istotny sposób wyjaśnia charakter wskazanej przesłanki zawieszenia płatności. Jak wynika z art. 1 pkt 1 lit. a Konwencji, nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Wspólnot Europejskiej polegają w odniesieniu do wydatków na jakimkolwiek umyślnym działaniu lub zaniechaniu dotyczącym: wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów, które ma na celu sprzeniewierzenie lub bezprawne zatrzymanie środków z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetów zarządzanych przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu; nieujawnienia informacji z naruszeniem szczególnego obowiązku, w tym samym celu; niewłaściwego wykorzystania takich środków do celów innych niż te, na które zostały pierwotnie przyznane.
Przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 został uchylony z dniem
1 czerwca 2017 r. na podstawie art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr. 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Radu (UE) nr. 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr. 543/2011 ( Dz. U. UE. L. 2017. 138.4 ze zm., dalej rozporządzenie 2017/891).
Aktualnie w miejsce art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wszedł przepis art. 60 rozporządzenia 2017/891, z którego wynika, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony (ust. 1 ).
Należy zaznaczyć, iż zgodnie z motywem pierwszym rozporządzenia nr 2017/891 rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 zastąpiło rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 i ustanowiło nowe przepisy dotyczące sektorów owoców i warzyw oraz przetworzonych owoców i warzyw. Ponadto, wspomniane rozporządzenie uprawnia Komisję do przyjęcia aktów delegowanych i wykonawczych w tym zakresie. Akty te powinny zastąpić odpowiednie przepisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011. Zgodnie zaś z motywem 29 należy ustanowić środki w odniesieniu do odpowiednich kar administracyjnych mających zastosowanie w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Środki te powinny obejmować zarówno kontrole i kary administracyjne ustanowione na poziomie Unii, jak i dodatkowe krajowe kontrole i kary administracyjne. W art. 1 rozporządzenia nr 2017/891 określającym przedmiot i zakres zastosowania wskazano, iż niniejsze rozporządzenie stanowi uzupełnienie rozporządzenia nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. i) oraz j) tego rozporządzenia, z wyjątkiem norm handlowych, a także uzupełnienie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549); dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013" w odniesieniu do kar stosowanych w tych sektorach.
Istotny w powyższym kontekście jest zatem zapis motywu czwartego rozporządzenia 1308/2013 wyjaśniający, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz przepisy przyjęte na jego podstawie powinny co do zasady mieć zastosowanie do środków określonych w niniejszym rozporządzeniu. W szczególności rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 ustanawia przepisy w celu zagwarantowania przestrzegania obowiązków ustanowionych w przepisach dotyczących WPR, obejmujących kontrole oraz stosowanie środków i kar administracyjnych w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania obowiązków, jak również przepisy dotyczące wnoszenia i zwalniania zabezpieczeń oraz odzyskiwania nienależnych płatności.
Należy wskazać, iż zgodnie z motywami 39 i 41 preambuły rozporządzenia nr 1306/2013 w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE, Euroatom ) nr.2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich z dnia 18 grudnia 1995 r. (Dz. U. UE. L. 1995.312.1, dalej rozporządzenie nr 2988/95).
W przypadkach naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego, gdy na mocy unijnych aktów prawnych nie zostały ustanowione szczegółowe przepisy dotyczące kar administracyjnych, państwa członkowskie powinny nakładać kary krajowe, które powinny być skuteczne, odstraszające i proporcjonalne. Przepisy dotyczące ogólnych zasad mających zastosowanie do kontroli i zwrotów nienależnych płatności oraz nakładania kar zawarte są w różnych sektorowych rozporządzeniach rolnych. Przepisy te powinny znaleźć się w tych samych ramach prawnych na poziomie horyzontalnym. Powinny one obejmować obowiązki państw członkowskich w odniesieniu do kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu, których celem jest sprawdzenie zgodności z przepisami dotyczącymi środków w ramach WPR, przepisów dotyczących odzyskiwania pomocy, zmniejszeń oraz wykluczeń z pomocy. Należy również ustanowić przepisy dotyczące kontroli wywiązywania się z obowiązków niekoniecznie związanych z wypłatą pomocy.
Niewątpliwie motywy prawodawcy unijnego wyrażone w przytoczonym fragmencie rozporządzenia determinują sposób wykładni rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane, a ponadto powinny zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. Co istotne przy tym, zgodnie z motywem 95 rozporządzenia nr 1306/2013, Komisji powierzono uprawnienia wykonawcze obejmujące przepisy mające na celu osiągnięcie jednolitego stosowania obowiązków państw członkowskich w odniesieniu do ochrony finansowych interesów Unii, w tym również stosowanie i obliczanie wysokości kar administracyjnych.
Zgodnie z motywem trzecim rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/1971 z dnia 8 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 przepisami szczegółowymi dotyczącymi zgłaszania nieprawidłowości w odniesieniu do Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i uchylającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006 (Dz. Urz. UE L 293 z 10.11.2015, str. 6) w celu umożliwienia spójnego stosowania wymogów w zakresie sprawozdawczości we wszystkich państwach członkowskich konieczne jest zdefiniowanie pojęcia "podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego", biorąc pod uwagę definicję nadużycia finansowego zawartą w Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, oraz pojęcia "pierwsze ustalenie administracyjne lub sądowe". Stosownie do art. 2 do celów niniejszego rozporządzenia podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego" oznacza nieprawidłowość, która prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego lub sądowego na poziomie krajowym w celu stwierdzenia zamierzonego zachowania, w szczególności nadużycia finansowego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Zatem, pomimo, iż rozporządzeniem nr 2015/1971 uchylono rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006, które ustanowiło przepisy mające zastosowanie do okresu programowania 2007-2013, należy uznać, iż z uwagi na zawarte w art. 2 odniesienie do Konwencji zachowana została w prawodawstwie unijnym tożsamość wykładni przepisów dotyczących stosowania kary administracyjnej zawieszenia płatności.
Należy przy tym podzielić pogląd organu, iż zasadniczym celem zawieszenia płatności z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Nie budząca wątpliwości treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełniania oszustwa, tak samo jak art. 60 rozporządzenia nr 2017/891 wskazujący na prowadzone dochodzenie w związku z zarzutem oszustwa. Tym samym brak jest podstaw do uznania, iż wszczęcie śledztwa w takim przedmiocie i pozostawanie tego postępowania w fazie in rem nie daje podstaw do zawieszenia płatności. W świetle art. 60 rozporządzenia 2017/891, jak i art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie jest bowiem wymagane przedstawienie podejrzanemu zarzutów i przejście postępowania karnego w fazę in personam, czy też wniesienie aktu oskarżenia lub skazanie. Skoro bowiem w przepisie tym wskazano, iż płatność w ramach pomocy finansowej może być zawieszona w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, czy prowadzenia dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa, to nie sposób uznać, iż o przesłankach zawieszenia płatności mówić można np. dopiero po przedstawieniu podejrzanemu zarzutów czy wniesieniu aktu oskarżenia.
Dokonując zatem oceny zarzucanego czynu zabronionego (nie przesądzając oczywiście o zasadności postępowania przygotowawczego zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej), nie budzi wątpliwości Sądu, iż popełnienie oszustwa w kontekście postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz do cofnięcia pomocy już przyznanej pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie zarzucanego czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym tutaj postępowaniem administracyjnym, nadzwyczajnym ale dotyczącym wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej, ustalanej w weryfikowanej decyzji. Nie ulega zatem wątpliwości zdaniem Sądu, iż organ odwoławczy miały prawo uznać że w okolicznościach tej sprawy istnieje bezpośredni związek między śledztwem, a prowadzonym postępowaniem administracyjnym.
W przedmiotowej sprawie Prezes ARiMR powołał się na przepis prawa unijnego, tj. art. 115 ust.2 rozporządzenia nr.543/2011 w związku z wszczęciem przez Prokuraturę Regionalną w W. postanowieniem z [...] maja 2017 r., sygn. akt [...] śledztwa w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej do niekorzystnego rozporządzenia mieniem ARiMR przez przedłożenie w tejże Agencji przez m.in. Grupę nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymania dofinansowania ze środków finansowych krajowych i Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ARiMR w błąd co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych.
Powołany przepis prawa europejskiego, jako akt wtórnego prawa UE, miał niewątpliwie charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego, obowiązywał on bezpośrednio i nie była tu wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego. Zasadniczym celem zawieszenia płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa było zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Ten sam zakres stosowania i cel do którego powinno się dążyć posiada aktualny przepis art. 60 rozporządzenia nr. 2017/891. Poglądy judykatury są takie, że oba wymienione przepisy mają charakter prawa materialnego, a więc dotyczący przesłanek, treści, powstania, zmiany lub zgaśnięcia prawa czy roszczenia. Nie ma definicji prawnej "zawieszenia płatności". Termin ten, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, odnosi się nie tylko do wstrzymania wypłaty ale także do wstrzymania się z ustaleniem prawa do wypłaty.
Przedmiotowe postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane postanowieniem o wznowieniu z [...] grudnia 2015 r. Organ administracji, wydając decyzję co do meritum sprawy we wznowionym postępowaniu, rozpoznaje sprawę na nowo. Zasadą jest zatem, że organ ten stosuje przepisy obowiązujące w chwili wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Organ administracji powinien jednak zastosować przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji, która została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, jeżeli jest to decyzja deklaratoryjna, czyli stwierdzająca wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc
z mocą ex tunc.
Zatem co do zasady nie można stwierdzić aby nie istniała podstawa materialnoprawna do zawieszenia płatności.
Nie mniej jednak wskazać należy, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję posłużył się treścią art. 115 ust.2 rozporządzenia nr.543/2011 nie tylko do zawieszenia płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej, ale również do uchylenia decyzji organu I instancji oraz do uchylenia decyzji ostatecznej z [...] grudnia 2011 r. dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z tworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. w wysokości [...] zł.
W tym miejscu wskazać należy, że uchylenie decyzji ostatecznej nie było zgodne z prawem, co uszło uwadze Sądowi orzekającemu w sprawie i co Sąd, w tym miejscu wskazuje, jako błąd w swoim orzekaniu. Dając tym samym podstawę do zaskarżenia tegoż orzeczenia. Nie ulega wątpliwości, że kontrolowana decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, wznowieniowym. Postępowanie zostało wznowione w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt.5 Kpa. Omawiane postępowanie nadzwyczajne objęte jest ustawową regulacją szczególną, stanowiącą o sposobie zakończenia wznowionego postępowania. Przepis art. 146 § 1 Kpa stanowi, że uchylenie weryfikowanej decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt.5 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Jest to przepis prawa materialnego. W przypadku upływu wskazanego terminu, czyli w przypadku gdy weryfikowanej decyzji nie można uchylić w myśl art. 146 § 1 Kpa, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności z powodu, których nie uchylił tej decyzji. Stanowi o tym przepis 151 § 2 Kpa. W przedmiotowej sprawie organ I instancji orzekał przed upływem pięciu lat od doręczenia weryfikowanej decyzji natomiast organ odwoławczy rozstrzygał po upływie tego terminu.
Uchylenie przez organ odwoławczy decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie niniejszej nastąpiło więc z naruszeniem art. 146 § 1 i art. 151 § 2 k.p.a. Uchybienie to jest istotne i zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona z uwagi na istotne naruszenie prawa materialnego. Błędnie zatem Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 j.t. ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI