V SA/Wa 342/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-11-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
postępowanie egzekucyjnezawieszenie postępowaniawstrzymanie wykonania decyzjisądy administracyjneprawo egzekucyjnekomisja reprywatyzacyjnaorgan nadzoruskarga administracyjna

WSA w Warszawie oddalił skargę Komisji do spraw reprywatyzacji na postanowienie Dyrektora IAS o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, uznając, że postanowienie sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji, nawet nieprawomocne, może stanowić podstawę do zawieszenia egzekucji.

Skarga Komisji do spraw reprywatyzacji dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które uchyliło postanowienie Naczelnika US i zawiesiło postępowanie egzekucyjne. Komisja zarzucała naruszenie przepisów poprzez uznanie, że nieprawomocne postanowienie sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji może stanowić podstawę do zawieszenia egzekucji. Sąd uznał, że Dyrektor IAS miał rację, a postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, nawet nieprawomocne, wywołuje skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zapewniając tymczasową ochronę.

Przedmiotem skargi Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, która uchyliła postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zawiesiła postępowanie egzekucyjne. Naczelnik US prowadził egzekucję należności w kwocie ponad 32 mln zł od spółki M. sp. z o.o. Spółka wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na wstrzymanie wykonania decyzji będącej podstawą tytułu wykonawczego. WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 26 września 2018 r. wstrzymał wykonanie tej decyzji, jednak postanowienie to nie było prawomocne. Naczelnik US odmówił zawieszenia egzekucji, ale Dyrektor IAS, rozpoznając zażalenie, uchylił postanowienie Naczelnika US i zawiesił postępowanie egzekucyjne, uznając, że wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd, nawet nieprawomocne, jest podstawą do zawieszenia egzekucji. Komisja zaskarżyła to postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów poprzez uznanie skuteczności nieprawomocnego postanowienia sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Dyrektora IAS. Sąd argumentował, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma charakter tymczasowy i musi być skuteczna od momentu wydania, aby zapewnić realną ochronę, nawet jeśli od postanowienia wniesiono zażalenie. Sąd podkreślił, że w przeciwnym razie ochrona tymczasowa byłaby iluzoryczna, a celem jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania głównego. Sąd odwołał się do analogii z postępowaniem cywilnym oraz rekomendacjami Rady Europy, wskazując, że skuteczność postanowienia o wstrzymaniu wykonania jest kluczowa dla jego funkcji zabezpieczającej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji, nawet nieprawomocne, może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma charakter tymczasowy i musi być skuteczna od momentu wydania, aby zapewnić realną ochronę. W przeciwnym razie ochrona tymczasowa byłaby iluzoryczna, a celem jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania głównego. Skuteczność postanowienia o wstrzymaniu wykonania jest kluczowa dla jego funkcji zabezpieczającej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

upea art. 56 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Przepis nie uzależnia zawieszenia od prawomocności orzeczenia o wstrzymaniu wykonania.

ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli jest nieuzasadniona.

Pomocnicze

ppsa art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

ppsa art. 61 § § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.

ppsa art. 196

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Pojęcie 'wstrzymania zaskarżonego postanowienia' należy rozumieć szeroko jako wstrzymanie skutków prawnych.

ppsa art. 152 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Regulacja ta wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3.

ppsa art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd administracyjny jest uprawniony do badania legalności działania administracji, nie będąc związany granicami skargi.

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

ppsa art. 119

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym.

k.p.a. art. 124 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji, nawet nieprawomocne, może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji jest środkiem względnie suspensywnym i nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma charakter tymczasowy i musi być skuteczna od momentu wydania, aby zapewnić realną ochronę.

Odrzucone argumenty

Nieprawomocne postanowienie sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Złożenie zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji wstrzymuje jego wykonanie.

Godne uwagi sformułowania

ochrona tymczasowa mogłaby okazać się iluzoryczna postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji jest wykonalne mimo wniesienia od niego środka zaskarżenia i wiąże organ w tym zakresie zażalenie wniesione na podstawie art. 194 ustawy (...) jest środkiem względnie suspensywnym, ponieważ nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego postanowienia

Skład orzekający

Tomasz Zawiślak

przewodniczący sprawozdawca

Beata Blankiewicz-Wóltańska

członek

Michał Sowiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie skuteczności postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nawet w przypadku wniesienia zażalenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wstrzymania wykonania decyzji przez sąd administracyjny i jego wpływu na postępowanie egzekucyjne w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu egzekucyjnym i sądowoadministracyjnym, wyjaśniając skutki prawne nieprawomocnych postanowień sądu. Jest to istotne dla praktyków.

Nieprawomocne postanowienie sądu wstrzymuje egzekucję? Wyjaśniamy, kiedy ochrona tymczasowa działa.

Dane finansowe

WPS: 32 171 746 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 342/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Blankiewicz-Wóltańska
Michał Sowiński
Tomasz Zawiślak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1197/20 - Wyrok NSA z 2024-04-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 61 § 1-4, § 6, art. 119, art. 151, art. 152 § 1, art. 196
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 56 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia(...) stycznia 2019 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej: Komisja, strona lub skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS, organ nadzoru lub II instancji) z (...) stycznia 2019 r. Nr (...) uchylające w całości postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US, organ egzekucyjny lub I instancji) z (...) listopada 2018 r. nr (...) i zawieszające postępowanie egzekucyjne. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku M. sp. z o.o. w W. (dalej: spółka lub zobowiązana) na podstawie tytułu wykonawczego z (...)czerwca 2018 r. nr (...) wystawionego przez Komisję (wierzyciela) obejmującego obowiązek zwrotu równowartości nienależnego świadczenia w kwocie 32.171.746 zł wraz z odsetkami. Podstawę prawną wystawienia ww. tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Komisji z (...)maja 2018 r. nr (...).
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego doręczono zobowiązanej tytuł wykonawczy ((...) czerwca 2018 r.) oraz organ egzekucyjny podjął szereg czynności egzekucyjnych, które doprowadziły do częściowego wyegzekwowania należności (cała kwota została zaliczona na koszty egzekucyjne).
Pismem z (...)października 2018 r. spółka zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na wstrzymanie wykonania decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego (...). Do wniosku załączono kopię postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z (...)września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/18.
W odpowiedzi na pismo organu I instancji WSA w Warszawie poinformował, że ww. postanowienie nie jest prawomocne z uwagi na wniesienie zażaleń.
W związku z powyższym postanowieniem z (...) listopada 2018 r. Naczelnik US odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki, ze względu na brak prawomocności wskazanego powyżej postanowienia sądu.
W wyniku rozpoznania zażalenia zobowiązanej Dyrektor IAS zaskarżonym postanowieniem z (...)stycznia 2019 r. uchylił w całości postanowienie Naczelnika US z (...)listopada 2018 r. i zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z (...)czerwca 2018 r. nr (...).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzoru wyjaśnił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkody w prowadzeniu egzekucji. Wskazał, że instytucja zawieszenia została uregulowana w art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej: upea). Podkreślił, że jedną z przesłanek zawieszenia jest wstrzymanie wykonania obowiązku (art. 59 § 1 pkt 1 upea).
Organ II instancji zauważył, że postanowieniem z (...)września 2018 r. WSA w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji Komisji z (...)maja 2018 r. stanowiącej podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego z (...)czerwca 2018 r. W ocenie Dyrektora IAS mimo braku prawomocności tego postanowienia wywołuje ono skutek i postępowanie egzekucyjne powinno zostać zawieszone.
Organ nadzoru zauważył, że w piśmiennictwie zaznacza się, iż zażalenie wniesione na podstawie art. 194 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa) jest środkiem względnie suspensywnym, ponieważ nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego postanowienia. Organ wywiódł to z treści art. 196 ppsa i stwierdził, że ten przepis stanowi lex specialis do art. 170 ppsa (wskazującego, że postanowienie wiąże strony od daty uprawomocnienia). A więc postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jest wykonalne mimo wniesienia od niego środka zaskarżenia i wiąże organ w tym zakresie. Zauważył także, że celem wstrzymania wykonania decyzji jest ochrona strony postępowania przed negatywnymi skutkami trudnymi do odwrócenia w przypadku uchylenia decyzji. Wstrzymanie wykonania decyzji i brak wykonania postanowienia w przypadku wniesienia zażalenia spowodowałyby tylko iluzoryczną ochronę strony.
Pismem z (...)stycznia 2019 r. Komisja złożyła skargę na ww. postanowienie i wniosła o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 56 § 1 pkt 1 upea w zw. z art. 61 § 3 i art. 170 ppsa poprzez uznanie, że postępowanie egzekucyjne zawiesza się ze względu na wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji, pomimo jego nieprawomocności w związku ze złożeniem od niego środka zaskarżenia,
2) art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej: kpa) w zw. z art. 18 upea, poprzez wadliwą ocenę stanu faktycznego i przyjęcie w uzasadnieniu prawnym podjętego rozstrzygnięcia, że złożenie zażalenia na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji, w zw. z art. 196 ppsa, podlega wykonaniu, pomimo skutecznego wniesienia zażalenia na to postanowienie, zgodnie z art. 194 ppsa i nieprawomocności orzeczenia (art. 170 ppsa),
3) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa w związku z uchyleniem zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczeniem o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika US na podstawie tytułu wykonawczego z (...)czerwca 2018 r. nr (...), w sytuacji braku przesłanek do uznania, że w przedmiotowym postępowaniu zachodzą przesłanki określone w art. 56 § 1 pkt 1 upea.
W uzasadnieniu skargi Komisja rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z (...)kwietnia 2019 r. Komisja nie podzieliła stanowiska organu egzekucyjnego zawartego w odpowiedzi na skargę i w całości poparła swoją skargę. Natomiast w piśmie procesowym z (...)maja 2019 r. poinformowała, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 maja 2019 r. I OZ 405/19 m.in. uchylił w zakresie pkt 1 postanowienie WSA w Warszawie z 26 września 2018 r., I SA/Wa 1448/18 (uchylenie w tej części dotyczy spółki M.).
Postanowieniem z 11 czerwca 2019 r. I SA/Wa 1448/18 WSA w Warszawie odmówił spółce M. sp. z o.o. wstrzymania wykonania decyzji Komisji z (...)maja 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ppsa uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ppsa). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 ppsa).
Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ppsa, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym.
Dokonana przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że jest ono prawidłowe.
W pierwszej kolejności sąd wyjaśnia, że kontrolował wydane postanowienie organu nadzoru na datę jego wydania. A więc, rozstrzygnięcia podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 28 maja 2019 r. i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 11 czerwca 2019 r. nie mogły mieć wpływu na kontrolowane przez sąd postanowienie Dyrektora IAS.
Poddanym kontroli sądu w sprawie postanowieniem z (...)stycznia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z (...)listopada 2018 r. i zawiesił postępowanie egzekucyjne. W sprawie istotę sporu stanowi okoliczność, czy postanowienie sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji, od którego złożono zażalenie, może stanowić podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu II instancji takie postanowienie może prowadzić do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przeciwnego zdania jest Komisja, która wskazuje, że tylko prawomocne (od którego nie przysługuje zażalenie) postanowienie może stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie sądu w tym sporze należy przyznać racje Dyrektorowi IAS i wskazać, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji, od którego złożono zażalenie, może stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu wypada także zauważyć, że po wydaniu postanowienia przez NSA z 28 maja 2019 r. spór w sprawie ma charakter formalny, a nie praktyczny, gdyż w tej sprawie rozstrzygnięcie nie będzie miało żadnego wpływu na postępowanie egzekucyjne (patrz art. 57 § 1 upea) odpadły bowiem przesłanki zawieszenia postępowania. Jednakże w sprawie postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, gdyż w dacie wydania postanowienia przez Dyrektora IAS istniała kwestia sporna, która wymaga rozważenia przez sąd.
W sprawie Dyrektor IAS zawiesił postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 upea, gdyż postanowieniem z 26 września 2018 r. WSA w Warszawie stosując art. 61 § 3 ppsa wstrzymał wykonanie decyzji Komisji z (...) maja 2018 r.
Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 upea postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.
Powyższy przepis nie uzależnia zawieszenia postępowania egzekucyjnego od prawomocności orzeczenia o wstrzymaniu wykonania, gdyż ustawodawca w tym przepisie tego nie ustanowił.
Dodatkowo należy zauważyć, że w myśl art. 61 § 3 ppsa po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 ppsa).
Z kolei art. 61 § 6 ppsa wskazuje, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę; 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.
Instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma charakter wyjątkowy, ze względu na treść art. 61 § 1 ppsa (wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu) i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Instytucja ta zapewnia tzw. ochronę tymczasową podmiotu wnoszącego skargę do sądu. Tym samym kierując się wykładnią celowościową należy dojść do wniosku, że postanowienie sądu uwzględniające wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności musi być bezpośrednio skuteczne i w wypadku jego podjęcia winno wywołać określony skutek, mimo złożenia środka zaskarżenia od tego postanowienia. W przeciwnym wypadku ochrona tymczasowa mogłaby okazać się iluzoryczna. Podkreślenia także wymaga, że postępowanie to ma charakter postępowania wpadkowego w stosunku do postępowania głównego i zabezpiecza jego tok. Zatem wstrzymanie wykonania aktu ma charakter zabezpieczający i z istoty takiego postępowania należy wywieść, że jest ono skuteczne. Doskonale ilustrującym to przykładem mogą być sprawy z zakresu wydalenia cudzoziemców. Przyjęcie stanowiska Komisji, że w wypadku złożenia zażalenia postępowanie zmierzające do wyegzekwowania obowiązku nie ulega zawieszeniu, mogłoby doprowadzić do nieodwracalnych skutków, a więc zgodnie z przykładem powyższym - wydalenia cudzoziemca. Wówczas ochrona tymczasowa ewidentnie miałaby charakter iluzoryczny, gdyż gdyby się okazało, że wydana w stosunku do takiego podmiotu decyzja była wadliwa, to nastąpiłyby już nieodwracalne skutki. Podkreślenia także wymaga, że siłą rzeczy postępowanie zażaleniowe trwa określony czas (doręczenie postanowienia sądu; złożenie środków zaskarżenia; ewentualne wezwanie przez sąd do uzupełniania braków formalnych lub fiskalnych zażalenia; przesłanie przez sąd odpisów zażalenia stronom postępowania; udzielenie odpowiedzi na zażalenie przez pozostałe strony postępowania; przesłanie odpowiedzi na zażalenie przez sąd pozostałym stronom postępowania; przesłanie akt z zażaleniem do NSA; rejestracja zażalenia i przydzielenie sędziego sprawozdawcy; wyznaczenie postępowania i rozpoznanie sprawy). Dlatego też, w ocenie sądu, również ten czas musi być objęty ochroną tymczasową, gdyż tylko wtedy przyznana ochrona tymczasowa może zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania głównego (merytorycznego). Za takim także rozumieniem instytucji wstrzymania wykonania aktu i skutków wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji przemawia również wykładnia systemowa wewnętrzna. Wymaga w tym miejscu zauważenia, że w wypadku wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania przez sam organ administracyjny na mocy art. 61 § 2 ppsa, to postanowienie to jest od razu wykonalne, gdyż takie postanowienie nie podlega zaskarżeniu zażaleniem (ani też innym środkiem prawnym). Co więcej, organ administracji w takim postępowaniu nie jest związany dwoma przesłankami (pozytywnymi) warunkującymi wstrzymanie wykonania decyzji, jak związany jest sąd i ma możliwość wstrzymania wykonania swojej decyzji w szerszym niż sąd spektrum przypadków (przesłanki do wstrzymania mają charakter negatywny, a nie pozytywny). Ponadto, trzeba także zauważyć, że w przypadku wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji na wniosek skarżącego, to organ administracyjny nie jest siłą rzeczy zainteresowany brakiem wykonania decyzji (jest jedną ze stron sporu, a więc stroną przeciwną w postępowaniu sądowoadministracyjnym) i może dążyć do jak najszybszego wyegzekwowania obowiązku wynikającego z decyzji. A wiec może również dążyć do eliminacji z obiegu prawnego postanowienia sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji. Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę na fakt, że zgodnie z powołanym art. 61 § 4 ppsa postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania może zostać zmienione w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, a więc sąd może dokonać zmiany takiego postanowienia niezależnie od jego prawomocności i wówczas przepisów dotyczących prawomocności nie stosuje się, gdyż orzeczenia prawomocne można zmienić tylko określonymi nadzwyczajnymi środkami zaskarżenia. Z powyższych rozważań wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że skoro instytucja wstrzymania wykonania decyzji (art. 61 § 2 i 3 ppsa) jest jedna, to przyjęcie, że wstrzymanie wykonania decyzji przez organ jest bezpośrednio skuteczne dla postępowania egzekucyjnego, a w przypadku wstrzymania decyzji przez sąd ta skuteczność jest uzależniona od prawomocności, prowadziłoby do niespójności tej instytucji.
Za przyjęciem powyższego poglądu sądu przemawia również wykładnia systemowa zewnętrzna. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu lub czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym pełni bowiem podobną rolę do postępowania zabezpieczającego przed sądem powszechnym – jego zadaniem jest tymczasowe uregulowanie sytuacji prawnej stron do czasu rozstrzygnięcia sprawy i wydania wyroku. Zatem w wypadku postępowania zabezpieczającego na gruncie kodeksu postępowania cywilnego, to wniesienie zażalenia na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia, co oznacza, iż sama możliwość zaskarżenia postanowienia nie stoi na przeszkodzie nadaniu z urzędu postanowieniu klauzuli wykonalności lub też stwierdzeniu jego wykonalności (art. 743 § 1 i 2 kpc) – por. Z. Woźniak [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, red. J. Gołaczyński, komentarz do art. 741, teza 4.
W ocenie sądu także za powyższym rozumieniem instytucji wstrzymania wykonania aktu przez sąd przemawia również uregulowanie tej instytucji zgodnie ze sformułowanymi w rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R (89) 8 z 13 września 1989 r. o tymczasowej ochronie sądowej w sprawach administracyjnych (patrz: W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, J.P. Tarno, Reforma sądownictwa administracyjnego a standardy ochrony praw jednostki, pkt 6, s. 39, PiP nr 12/2002). W rekomendacji tej w pkt IV wyrażono zasadę aby postępowanie przed sądem było szybkie ("Proceesings before the court shall be speedy"). Natomiast w wypadku uznania, że dopiero od prawomocności nastąpiłaby ochrona tymczasowa, to tak skonstruowana instytucja byłaby nie do pogodzenia z tą zasadą.
Dlatego też w ocenie sądu skuteczność ochrony tymczasowej wymaga, że za okres od doręczenia postanowienia sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji do rozpoznania w tym przedmiocie zażalenie przez NSA, to postanowienie sądu I instancji jest wykonalne i wywołuje skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei postanowienie NSA, albo potwierdzi prawidłowość postanowienia sądu I instancji i wówczas stan zawieszenia postępowania egzekucyjnego trwa nadal, albo też nie potwierdzi prawidłowości tego stanowiska i wówczas stan zawieszenia upada, gdyż organ egzekucyjny ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia (art. 57 § 1 upea).
Mając powyższe na względzie tutejszy skład orzekający podziela pogląd W. Rymsa (Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, masz. pow., Warszawa 2003, s. 58) oraz R. Sawuły (Wstrzymanie wykonania rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu administracyjnym, Przemyśl-Rzeszów 2008, s. 381–383), że z samej istoty wstrzymania wykonania wynika, iż postanowienie to wywołuje skutek prawny, mimo że nie jest jeszcze prawomocne.
W związku z powyższym zasadnie organ II instancji ustalił na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zażalenie wniesione na podstawie art. 194 ppsa (w sprawie merytorycznej stosowany był art. 194 § 1 pkt 2 ppsa) na postanowienie jest środkiem zaskarżenia względnie suspensywnym, gdyż nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego postanowienia. Słusznie organ powyższe wywiódł z art. 196 ppsa zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Postanowienie takie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Pojęcie "wstrzymania zaskarżonego postanowienia" należy rozumieć możliwie szeroko, w przeciwnym razie rola art. 196 ppsa byłaby ograniczona. Przez to określenie należy zatem rozumieć wstrzymanie skutków prawnych, jakie to postanowienie ma wywołać (por. Zażalenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Tamo J.P. ABC 124754). Z powyższego wynika więc, że jeśli WSA, po otrzymaniu zażalenia na wydane postanowienie, nie podejmie rozstrzygnięcia, mocą którego wstrzyma wykonanie zaskarżonego postanowienia, to wynikające z niego skutki prawne pozostają w mocy, zaś jego dyspozycja podlega wykonaniu.
Tym samym sąd podziela stanowisko Dyrektora IAS, że także treść art. 196 ppsa potwierdza, że postanowienie sądu wstrzymujące wykonanie aktu po jego doręczeniu jest skuteczne i może spowodować zawieszenie postępowania egzekucyjnego, mimo, że nie jest prawomocne. Innymi słowy postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji jest wykonalne mimo wniesienia od niego środka zaskarżenia i wiąże organ egzekucyjny w tym zakresie.
Prawidłowo również organ odwoławczy zwrócił uwagę na 152 ppsa, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba, że sąd postanowi inaczej. Innymi słowy mimo braku prawomocności wyroku sądu, do czasu jego uprawomocnienia trwa skutek w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności. W tym zakresie sąd podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku przywołanym w odpowiedzi na skargę, tj. w wyroku z 24 kwietnia 2018 r. II FSK 2561/17, w którym wyjaśniono, że regulacja zawarta w art. 152 § 1 ppsa wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie bowiem jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 ppsa tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 tej ustawy akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie.
Mając powyższe na względzie sąd za trafne uznał stanowisko zawarte w postanowieniu organu nadzoru wskazujące, że postanowienie sądu o wstrzymaniu wykonaniu decyzji wiąże organ egzekucyjny mimo złożonego zażalenia i wywołuje skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Tym samym podnoszone przez Komisję w skardze zarzuty okazały się niezasadne. Powołane natomiast przez Komisję orzeczenia sądów administracyjnych zapadły w jednostkowej sprawie (dotyczą tego samego przypadku) i w odmiennym stanie faktycznym.
W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI