V SA/WA 112/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2007-03-05
NSAAdministracyjneWysokawsa
egzekucja administracyjnanależności pieniężnelokal wojskowyzakwaterowanie Sił Zbrojnychpostępowanie egzekucyjneumorzenie postępowaniabłąd co do osobytytuł prawny do lokalukoszty postępowania

WSA w Warszawie stwierdził nieważność postanowień dotyczących egzekucji należności za lokal wojskowy, uznając, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu błędu co do osoby zobowiązanego i nie mogło być wznowione bez wyeliminowania wcześniejszego postanowienia o umorzeniu.

Skarżący S.T. kwestionował postanowienia dotyczące egzekucji należności za lokal wojskowy, argumentując, że postępowanie egzekucyjne przeciwko niemu zostało już umorzone w 2003 r. z powodu błędu co do osoby zobowiązanego, gdyż nie zamieszkiwał w lokalu od wielu lat. Organy administracji utrzymały w mocy postanowienia o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, opierając się na interpretacji przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którą osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu jest zobowiązana do ponoszenia opłat, nawet jeśli w nim nie zamieszkuje. WSA w Warszawie uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność zaskarżonych postanowień. Sąd podkreślił, że wcześniejsze prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu błędu co do osoby zobowiązanego nie mogło być ignorowane, a egzekucja nie mogła być prowadzona bez jego wyeliminowania.

Sprawa dotyczyła skargi S.T. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM, które uznało zarzuty zobowiązanego S.T. za nieuzasadnione w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności za lokal wojskowy. Organy administracji argumentowały, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu jest zobowiązana do ponoszenia opłat, nawet jeśli w nim nie zamieszkuje, a pojęcie 'zajmuje lokal' jest szersze niż 'zamieszkuje'. Skarżący podniósł kluczowy argument, że postępowanie egzekucyjne przeciwko niemu zostało już umorzone w 2003 r. przez Dyrektora Oddziału Rejonowego WAM na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z powodu błędu co do osoby zobowiązanego, gdyż nie zamieszkiwał w lokalu od 1982 r. i był z niego wymeldowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i stwierdził nieważność zaskarżonych postanowień. Sąd podkreślił, że ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu błędu co do osoby zobowiązanego, wydane na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, wiąże organ i nie można prowadzić dalszego postępowania egzekucyjnego wobec tej osoby bez wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego. Sąd odwołał się do orzecznictwa NSA, które potwierdza tę zasadę. Ponadto, sąd nie podzielił interpretacji organów administracji dotyczącej art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wskazując, że przepis ten reguluje tryb egzekucji, a nie zasady odpowiedzialności, która jest powiązana z faktycznym zamieszkiwaniem w lokalu (art. 37 ust. 2 i art. 36 ust. 1 tej ustawy). Sąd zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niekonstytucyjności art. 37 ust. 1 w kontekście najemców.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można prowadzić postępowania egzekucyjnego wobec osoby, jeśli wcześniej wydano ostateczne postanowienie o umorzeniu tego postępowania z powodu błędu co do osoby zobowiązanego, bez wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydane z powodu błędu co do osoby zobowiązanego, wiąże organ i nie można prowadzić dalszej egzekucji wobec tej osoby bez wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego. Odwołano się do zasady związania organu własną decyzją (art. 110 KPA) oraz orzecznictwa NSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (21)

Główne

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu błędu co do osoby zobowiązanego.

u.z.s.z. art. 37 § 1

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd nie podzielił interpretacji organów, że przepis ten nakłada obowiązek ponoszenia opłat na osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, nawet jeśli w nim nie zamieszkują. Sąd uznał, że przepis ten reguluje tryb egzekucji.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 17 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 19 § 7

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 61

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.z.s.z. art. 37 § 2

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis stanowi o solidarnej odpowiedzialności pełnoletnich osób zamieszkujących w lokalu.

u.z.s.z. art. 36 § 1

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis stanowi o obowiązku uiszczania opłat przez osoby zamieszkujące w lokalach.

u.z.s.z. art. 1a § 5

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

u.z.s.z. art. 1a § 12

Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją (postanowieniem).

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada trwałości decyzji administracyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wcześniejsze prawomocne umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego z powodu błędu co do osoby zobowiązanego. Niemożność prowadzenia egzekucji bez wyeliminowania postanowienia o umorzeniu postępowania. Odpowiedzialność za opłaty za lokal wojskowy jest związana z faktycznym zamieszkiwaniem, a nie tylko z posiadaniem tytułu prawnego.

Odrzucone argumenty

Interpretacja organów, że posiadanie tytułu prawnego do lokalu wojskowego obliguje do ponoszenia opłat, nawet przy braku zamieszkiwania. Argumentacja, że pojęcie 'zajmuje lokal mieszkalny' jest szersze niż 'zamieszkuje'.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiąże organ i nie można prowadzić dalszego postępowania egzekucyjnego wobec tej osoby bez wyeliminowania tego postanowienia z obrotu prawnego. Odpowiedzialność za uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego związana jest z zamieszkiwaniem w tym lokalu.

Skład orzekający

Marzenna Zielińska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Dałkowska-Szary

sędzia

Joanna Gierak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że prawomocne umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu błędu co do osoby zobowiązanego uniemożliwia dalszą egzekucję bez wyeliminowania postanowienia o umorzeniu. Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za opłaty za lokale wojskowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu błędu co do osoby zobowiązanego w kontekście przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie formalnych procedur i wcześniejszych rozstrzygnięć, nawet w sprawach dotyczących należności. Pokazuje też, że posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie zawsze oznacza obowiązek ponoszenia opłat, jeśli nie ma się z nim faktycznego związku.

Umorzone postępowanie egzekucyjne nie może być wznowione bez wyeliminowania wcześniejszego postanowienia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 112/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Gierak
Małgorzata Dałkowska-Szary
Marzenna Zielińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Siły zbrojne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 1, art. 133, art. 135, art. 152, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
art. 17 par. 1, art. 18, art. 19 par. 7 , art. 1 pkt 12 lit. a) w związku z art. 59 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
z późn. zmianami; art. 36 ust. 1, art. art. 37 ust.1
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 126, art. 110
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2007 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione 1. Stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] września 2006 r. 2. Zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz S. T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. nr [...] z dnia [...] września 2006 r. uznające zarzuty zobowiązanego S. T. za nieuzasadnione.
Organ II instancji rozpoznając zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. stwierdził, że zgodnie z brzmieniem art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, póz. 398 z późn, zm.) opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania mieszkania, nie uiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają wraz z odsetkami przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego od osoby, której podstawą prawną do zajmowania lokalu jest decyzja administracyjna - w tym wypadku imienny nakaz przydziału osobnej kwatery stałej położonej przy ul. [...] z dnia [...].11.1974r.
Zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., fakt, iż zobowiązany nie zamieszkuje w przedmiotowej kwaterze, nie zwalnia go z obowiązku pokrycia zadłużenia powstałego z przyczyn, które podaje. Do czasu rozliczenia się z kwatery przydzielonej decyzją, czyli przekazania jej opróżnionej do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, S. T. jest zobowiązany pokrywać opłaty związane z przedmiotowym lokalem.
Ponadto Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wyjaśnił, że pojęcie z art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej - "zajmuje lokal mieszkalny" - jest pojęciem o znaczeniu szerszym aniżeli pojęcie "zamieszkuje" i wskazuje nie tylko stan fizycznego przebywania i zamieszkiwania w lokalu, ale także dysponowania nim w wyniku przydziału w trybie decyzji administracyjnej. Reasumując - okoliczność niezamieszkiwania w lokalu nie pozbawia zobowiązanego uprawnień do kwatery, co z kolei wiąże się z obowiązkiem ponoszenia opłat z tym związanych.
Wyjaśnił również, że przepis art. 37 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, na który powołał się pełnomocnik S. T. w uzasadnieniu zażalenia, poszerza jedynie krąg osób zobowiązanych do wnoszenia opłat o pełnoletnie osoby zamieszkujące w lokalu i ustanawia w stosunku do nich solidarną odpowiedzialność za omawiane zobowiązania. Nie jest on jednak podstawą do zwolnienia osoby, która otrzymała ten lokal w wyniku decyzji administracyjnej — w tym wypadku S. T. - z obowiązku wnoszenia opłat za ten lokal z uwagi na niezamieszkiwanie w przydzielonym lokalu.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2006 r. (II SA/Wa 635/06, niepublikowany), który stwierdził, że "z powołanego przepisu [art. 37 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, póz. 398 z późn. zm.)] wprost wynika, że zobowiązanym do uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu jest osoba zajmująca lokal na podstawie tytułu prawnego, a więc podmiot, który ten tytuł posiada. (...) W ocenie Sądu, treść art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie wskazuje, że osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, lecz w nim nie zamieszkujące, są wyłączone z obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich. Zatem nieuprawniona jest interpretacja tego przepisu (...), że tylko faktyczne zajmowanie przydzielonego lokalu obliguje do uiszczania opłat za jego używanie i opłat pośrednich z tytułu jego zajmowania."
Nawiązując do tego, że w lokalu przy ul. [...] zamieszkuje aktualnie była żona zobowiązanego – M. T. wraz z konkubentem, a także pełnoletni synowie – W., T. i J., Prezes WAM podkreślił, że egzekucja pieniężna w trybie administracyjnym została również wszczęta wobec tych osób, jednakże nie wyklucza to dochodzenia powstałego zadłużenia także od skarżącego.
Wyjaśnił również, że S. T. może, po uregulowaniu zaległości za korzystanie z zajmowanej kwatery i opłat pośrednich, wystąpić z roszczeniem regresowym do byłej żony, jej konkubenta i synów o zwrot przypadającej na nich części długu na zasadzie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania wobec WAM. Istnieją także prawem przewidziane środki, z których może skorzystać zobowiązany w stosunku do zamieszkujących w przedmiotowym lokalu osób, aby wyegzekwować swoje prawo do jego zamieszkiwania.
W skardze od powyższego postanowienia nr [...] z dnia [...].11.2006 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, S. T. wniósł o: 1) uchylenie postanowienia z [...].09. 2006 r., 2) przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, 3) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi S. T. podniósł m.in. to, że w uzasadnieniu postanowienia Prezes WAM w W. powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2006 (II S.A./Wa 635/06), gdzie stwierdzono, że treść art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie wskazuje, że osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, lecz w nim nie zamieszkuje, są wyłączone z obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu jego zajmowania.
Treść uzasadnienia nie jest publikowana i w związku z powyższym skarżący nie jest w stanie prześledzić stanu faktycznego sprawy, która została wyżej zacytowana.
Skarżący podkreślił też, że nie zgadza się z takim stanem. Podniósł, że w dniu [...].04.2003r. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w P. postanowieniem w sprawie [...] umorzyła postępowanie egzekucyjne przeciwko niemu. Umorzona sprawa dotyczyła tego samego stanu faktycznego. W uzasadnieniu postanowienia podano, że zainteresowany - skarżący nie zamieszkuje w kwaterze i jest wymeldowany z pobytu stałego. Powołując się na art. 59 § 1 pkt. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzono egzekucję, ponieważ nastąpił błąd co do osoby zobowiązanej. Dalej podał, że jest wymeldowany z pobytu stałego i faktycznie nie przebywa w spornym lokalu od 1982 r., tj. przeszło 25 lat. W kwaterze pozostała była żona z konkubentem i pełnoletnimi synami.
Zwrócił ponadto uwagę, że WAM nie podjął, mimo zapisu ustawowego, żadnych kroków prawnych mających zobligować byłą żonę do opuszczenia lokalu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie.
Stwierdził, że skarżący nie formułuje w skardze jakichkolwiek zarzutów przeciwko ww. postanowieniu Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, które by wskazywały na fakt naruszenia przez organ, przy wydawaniu tego rozstrzygnięcia, przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji lub przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (...), i z uwagi na to, że skarżący zajmuje podobne stanowisko jak w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów z dnia [...].09. 2006 r., dlatego też podtrzymuje w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nr [...] z dnia [...] listopada 2006r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 i art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", wojewódzki sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i stosuje środki określone w ustawie.
Ponadto, w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co m.in. oznacza, iż ma on obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem (decyzją, postanowieniem) z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 26. 05. 1998 sygn. akt II SA 915/97 i 919/97, OSP 1999, z. 4, poz. 79), zaś podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, ponieważ stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów i badając pod tym względem zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, a zaskarżone postanowienie wraz z utrzymanym nim w mocy postanowieniem Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w P. z dnia [...] września 2006 r. należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Przesądzającą dla rozstrzygnięcia okazała się kwestia związana z oceną charakteru prawnego (i konsekwencji wprowadzenia do obrotu prawnego) postanowienia z dnia [...]kwietnia 2003 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Postanowienie to zostało wydane m.in. na podstawie art. 17 §1 i art. 18 oraz art. 19 §7 i art. 1 pkt 12 lit. a w związku z art. 59 §1 pkt 4 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968) przez ówczesny organ egzekucyjny - Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (którego w dacie wydania postanowienia pierwszoinstancyjnego w przedmiotowej sprawie "zastąpił" Dyrektor Oddziału Regionalnego– art. 19 §7), a w jego uzasadnieniu stwierdzono, że w dniu 8.04.2003r. wpłynęła do OR WAM P. informacja, iż zainteresowany p. S. T. nie zamieszkuje w kwaterze i jest wymeldowany z pobytu stałego, zgodnie zaś z art. 59 §1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się, gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego.
W związku z tym trzeba też zauważyć, że chociaż postępowanie egzekucyjne w administracji zostało uregulowane w odrębnej ustawie, to poprzez zamieszczone w art. 18 tej ustawy "odesłanie", w postępowaniu tym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, potencjalnie wszystkie przepisy oraz zasady ogólne z Kodeksu mogą być odpowiednio stosowane w postępowaniu egzekucyjnym.
W myśl art. 126 kpa "do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 §2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie – również art. 145-152 oraz art. 156-159...". A zatem również do ww. postanowienia z dnia [...] kwietnia 2003r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (jako postanowienia, od którego przysługuje zażalenie – por. art. 17 ustawy egzekucyjnej) powinny być odpowiednio stosowane przepisy wymienione w art. 126 kpa, w tym i art. 110 kpa, wyrażający zasadę związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją (postanowieniem). Z wynikającej z art. 110 zasady związania organu administracji publicznej własną decyzją wynika nie tylko to, że decyzja taka może być zmieniona lub uchylona przez organ, który ją wydał, tylko wówczas, gdy przewidują to przepisy kodeksu, lecz także to, że organ ten nie może w jakikolwiek inny sposób uchylić się od tego związania (M.Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. Zakamycze 2000, str.640).
W rozpoznawanej sprawie chodzi o ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego umarzające postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego na tej podstawie, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, ponieważ organ uznał, że skoro S. T. nie zamieszkuje w kwaterze i jest wymeldowany z pobytu stałego, to nie jest on osobą zobowiązaną do zapłaty za zaległości w opłatach czynszowych za zajmowaną kwaterę, i wszczęte wobec niego postępowanie egzekucyjne należało - stosownie do art. 59 §1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym - umorzyć. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju postanowienie rozstrzyga w postępowaniu egzekucyjnym określoną sprawę w stosunku do określonej osoby i powoduje ten skutek, że bez wyeliminowania go we właściwym trybie z obrotu prawnego, nie można prowadzić postępowania egzekucyjnego w stosunku do tej osoby.
W kontekście powyższych rozważań warto też zwrócić uwagę, że podobne stanowisko co do skutków prawnych wynikających z ostatecznego postanowienia wydanego na podstawie art. 59 §1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zostało wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1071/05, który na tym tle sformułował tezę, że "w razie uwzględnienia przez organ zarzutu, o którym mowa w art. 33 pkt 4 ustawy...o postępowaniu egzekucyjnym w administracji... i wydania postanowienia ostatecznego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 §1 pkt 4 tej ustawy z tej przyczyny, że wskazana osoba nie jest osobą zobowiązaną, nie można, bez wyeliminowania takiego postanowienia, prowadzić postępowania egzekucyjnego w stosunku do tej osoby" (ONSA i WSA, Nr 1(6) 2007, poz.15, str. 138).
Na marginesie dodatkowo można też nadmienić, że w ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, rozważając dalsze, związane z tego rodzaju postanowieniami, kwestie wynikające z zawartego w art. 18 ustawy egzekucyjnej odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym – poprzez art. 126 – do przepisu art. 156 §1 pkt 3 kpa, zauważył, że "odpowiednie stosowanie tego przepisu z kolei oznacza, że dotknięte jest nieważnością postanowienie, które rozstrzyga sprawę w zakresie już poprzednio rozstrzygniętym innym postanowieniem", przy czym, zdaniem NSA, "to, że przepis art. 126 K.p.a. nie wymienia art. 16 K.p.a., nie uzasadnia... poglądu, że do postanowień w ogóle nie odnosi się zasada trwałości decyzji administracyjnej".
Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej, należy więc stwierdzić, że niezależnie od przyjętej ścieżki interpretacyjnej (tj. czy to poprzez art. 110 kpa, czy też poprzez art. 156 §1 pkt 3 kpa i art. 16 kpa), bez uprzedniego wyeliminowania we właściwym trybie z obrotu prawnego ww. postanowienia ostatecznego z dnia [...] kwietnia 2003 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, nie można było dalej prowadzić postępowania egzekucyjnego w stosunku do osoby skarżącego.
Można przy tym nadmienić, że tylko w jednym przypadku, tj. w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego "z przyczyny określonej w art. 59 § 2", ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje możliwość "wszczęcia ponownej egzekucji" wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych – vide art. 61. W przedmiotowej sprawie umorzenie nastąpiło z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 4, a zatem przewidziany w art. 61 ustawy egzekucyjnej wyjątek umożliwiający wszczęcie "ponownej egzekucji" już tylko z tego powodu nie mógł mieć zastosowania.
Oddzielnie należy odnieść się do kwestii przyjętej jako podstawa rozstrzygnięcia przez organy obu instancji interpretacji art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), opartej na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 635/06, który w wyroku tym stwierdził, że "z powołanego przepisu wprost wynika, że zobowiązanym do uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu jest osoba zajmująca lokal na podstawie tytułu prawnego, a więc podmiot, który ten tytuł posiada", oraz że w ocenie tego Sądu, "treść art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie wskazuje, że osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, lecz w nim niezamieszkujące, są wyłączone z obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich. Zatem nieuprawniona jest interpretacja tego przepisu (...), że tylko faktyczne zajmowanie przydzielonego lokalu obliguje do uiszczania opłat za jego używanie i opłat pośrednich z tytułu jego zajmowania."
Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie podziela wyrażonego w ww. wyroku poglądu, gdyż uważa, że przepis art. 37 ust.1 nie reguluje kwestii zasad ponoszenia odpowiedzialności za nieuiszczone w terminie opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego, lecz tryb (egzekucji administracyjnej), w jakim opłaty te podlegają przymusowemu ściągnięciu w przypadku, gdy podstawę prawną do zajmowania lokalu stanowiła decyzja administracyjna (a nie np. umowa najmu).
O takim właśnie rozumieniu tego przepisu świadczy również treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 14.07.2003 r. sygn. akt K 35/01 (OTK-A 2003/6/64) orzekł o niekonstytucyjności art. 37 ust. 1 ww. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej "przez to, że narusza w stosunku do najemców lokalu mieszkalnego zasadę równej ochrony praw majątkowych, poddając nieuiszczone czynsz i opłaty z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji."
W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny zwrócił m.in. uwagę, że art. 37 reguluje zarówno postępowanie w sprawach przymusowej ściągalności czynszu i opłat oraz odsetek za zwłokę z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego, jak i z tytułu zajmowania kwatery wojskowej i "ustanawia w obu tych przypadkach przymusową ściągalność w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na podstawie tytułu wykonawczego wystawianego(...) przez terenowe oddziały Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, do których zasobu mieszkaniowego należą dane lokale mieszkalne lub kwatery. Ponadto przepis art. 37 ust. 2 cytowanej ustawy ustanawia odpowiedzialność solidarną wszystkich osób pełnoletnich z tytułu zamieszkiwania w obu rodzajach lokali..." (pkt III 1.1. uzasadnienia).
Wskazując m.in. na konsekwencje rozróżnienia pozycji użytkownika kwatery i najemcy, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "ustawodawca powinien doprowadzić do zmiany treści art. 37 ust. 1 ustawy, różnicując w nowej regulacji tryb ściągania nie uiszczonych w ustalonym terminie należności z tytułu zajmowania kwatery" (pkt III. 3.2. uzasadnienia).
Nie ulega więc wątpliwości, że przepis art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – zarówno w brzmieniu obowiązującym przed stwierdzeniem jego niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny, jak i w brzmieniu nadanym mu przez ustawodawcę w wykonaniu zawartego w tym wyroku wskazania (od 01.07.2004r. - vide Dz.U. z 2004r. Nr 116, poz. 1203; a następnie doprecyzowanym od.11.03.2005r. - vide Dz.U. z 2005r. Nr 33, poz.290) – reguluje kwestie dotyczące trybu przymusowej ściągalności nieuiszczonych w terminie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu, a nie kwestie odnoszące się do określania zasad odpowiedzialności i ustalania osób zobowiązanych do uiszczania tych opłat.
Natomiast takim przepisem, który reguluje kwestie dotyczące odpowiedzialności jest ustęp 2 art. 37, który wprost stanowi, że "za uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby zamieszkujące w tym lokalu", jak również art. 36 ust. 1, który stanowi, że "osoby zamieszkujące w lokalach mieszkalnych od dnia wydania decyzji o prawie zamieszkiwania uiszczają opłaty za używanie lokalu(...) oraz zaliczki na opłaty pośrednie(...)".
Wobec tak jednoznacznego brzmienia obu cytowanych wyżej przepisów (art. 37 ust. 2 i art. 36 ust. 1) jasno wskazujących, że odpowiedzialność za uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego związana jest z zamieszkiwaniem w tym lokalu, tym bardziej nie można podzielić poglądu WSA (przedstawionego w ww. wyroku z dnia 12.07. 2006 r.), który z faktu, że "treść art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie wskazuje, że osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, lecz w nim niezamieszkujące, są wyłączone z obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich", wyprowadził wniosek, że "z powołanego przepisu wprost wynika, że zobowiązanym do uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu jest osoba zajmująca lokal na podstawie tytułu prawnego, a więc podmiot, który ten tytuł posiada".
Nie można bowiem z faktu, że przepis art. 37 ust. 1 "nie wskazuje" że wyłącza obowiązek uiszczania opłat przez osoby niezamieszkujące w lokalu, wyprowadzać wniosku o istnieniu takiego obowiązku, w szczególności gdy się zważy, że przepisy dotyczące nakładanych na obywateli obowiązków i zasad odpowiedzialności nie podlegają wykładni rozszerzającej i odpowiedzialności nie można "wyinterpretowywać" (jak to uczynił organ w zaskarżonym postanowieniu powołując się na ów wyrok i na to, że pojęcie "zajmuje lokal mieszkalny" jest pojęciem szerszym aniżeli pojęcie "zamieszkuje"), a jednocześnie istnieją inne przepisy (m.in. art. 37 ust. 2 i art. 36 ust. 1 oraz art. 1a pkt 5 i 12) regulujące te kwestie w sposób dość jasny i jednoznaczny.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art.135, oraz art. 152 i art. 200 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI