V SA/Wa 1105/24

V SA/Wa 1105/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jendrzejewska
Piotr Kraczowski /sprawozdawca/
Tomasz Zawiślak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6167 Rybołówstwo morskie i rybactwo śródlądowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 650
art. 120
Ustawa z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Asesor WSA - Agnieszka Jendrzejewska, , Protokolant ref. stażysta - Dariusz Bychawski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 stycznia 2024 r. nr RYB.rm.9141.18.2023 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr ZP.4151.70.2023.3.AK; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. J. kwotę 2061 zł (dwa tysiące sześćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J.J.(dalej: skarżący, kapitan, armator) jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister) z 9 stycznia 2024 r. nr RYB.rm.9141.18.23 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.
Jak wynika z akt sprawy, armatorowi statku rybackiego ŚWI-3 w dniu 16 grudnia 2022 r. zostało wydane specjalne zezwolenie połowowe nr 318/2023, zgodnie z którym otrzymał do odłowienia kwoty połowowe dorsza zachodniego i wschodniego, śledzia zachodniego i centralnego, łososia atlantyckiego, gładzicy oraz gatunki nielimitowane bez określenia kwoty połowowej. Przy czym kwoty połowowe dorsza wschodniego i zachodniego, śledzia centralnego oraz gładzicy stanowią kwoty wspólne dla jednostek rybackich uprawnionych do połowu danego gatunku ryb. Specjalne zezwolenie połowowe nie obejmowało kwoty połowowej szprota. W wyniku kontroli statku rybackiego ŚWI-3 przeprowadzonej 10 stycznia 2023 r., ustalono, że podczas rejsu połowowego w tym dniu, statek złowił w podrejonie 27.3d.26 Morza Bałtyckiego 636 kg śledzia oraz 9454 kg szprota, którego nie posiadał w specjalnym zezwoleniu połowowym.
Z uwagi na powyższe, Główny Inspektor Rybołówstwa Morskiego (dalej: Główny Inspektor, organ) decyzją z 30 sierpnia 2023 r. – wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: kpa), art. 50 ust. 3, art. 103 ust. 1, art. 107 ust. 1 pkt 3 i 4, art. 120 ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. z 2021 r., poz. 650 ze zm.; dalej: ustawa o RM), art. 4 pkt 1, 10, 32, art. 7 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającego unijny system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 847/96, (WE) nr 2371/2002, (WE) nr 811/2004, (WE) nr 768/2005, (WE) nr 2115/2005, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007, (WE) nr 676/2007, (WE) nr 1098/2007, (WE) nr 1300/2008, (WE) nr 1342/2008 i uchylającego rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1627/94 oraz (WE) nr 1966/2006 (Dz. Urz. UE. L z 2009 r. Nr 343; dalej: rozporządzenie 1224/2009) i § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 września 2015 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o rybołówstwie morskim (Dz. U. poz. 1661 ze zm.; dalej: rozporządzenie w sprawie kar) w zw. z poz. I tabeli stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia – wymierzył kapitanowi statku rybackiego o długości większej niż 10 m, o oznace ŚWI-3, za wyładowanie 9454 kg szprota w dniu 10 stycznia 2023 r. złowionego z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim karę pieniężną w wysokości 6 100 zł.
W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor stwierdził, że odpowiedzialność za połowy statku rybackiego w zakresie wyboru rejonu połowu, wyborze gatunków, stosowaniu odpowiedniego sprzętu połowowego ciąży na kapitanie jednostki. W omawianym przypadku kapitan statku wykazał się brakiem należytej staranności, co w konsekwencji doprowadziło do wyładowywania kwoty połowowej szprota, do której nie posiadał uprawnień. Organ wskazał także, że szprota złowiono przy ukierunkowanych połowach i choć zgodnie z art. 15 ust. 1 rozporządzenia 1380/2013 szprot jest gatunkiem podlegającym obowiązkowi wyładunkowemu, jednak wielkość wyładunku szprota nie ma wpływu na przyznanie kwoty szprota w specjalnym zezwoleniu połowowym o ilość zatrzymaną na burcie i wyładowaną ze względu na istnienie obowiązku wyładunkowego. W przypadku szprota w podrejonach 25-32 statek ŚWI-3 nie miał prawa do połowów tego gatunku ani jako połowu ukierunkowanego, ani jako przyłowu. Szprot w tych podrejonach stał się "gatunkiem dławiącym" - czyli gatunkiem objętym niską (lub czasami nawet zerową) kwotą, która - gdy zostanie wyczerpana - może zmusić statek do zaprzestania połowów, nawet jeśli wciąż przysługują mu kwoty na inne gatunki. Wymagało to od kapitana podjęcia decyzji albo o zaprzestaniu połowów gatunków pelagicznych w ogóle, albo poinformowaniu armatora, że ich kontynuowanie możliwe będzie po uzyskaniu kwoty mogącej zabezpieczyć przyłów. Można też było zmienić łowisko na takie, gdzie gatunek docelowy występuje w postaci jednorodnej. Kapitan nie podjął żadnych działań, prowadząc połowy na najbliższym łowisku, zapewniającym duże zyski, ale w każdym przypadku związane z połowami gatunku, na który nie posiadał zezwolenia.
Odwołanie kapitana zostało rozpatrzone decyzją Ministra z 9 stycznia 2024 r., którą utrzymano w mocy decyzję Głównego Inspektora z 30 sierpnia 2023 r.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1224/2009 – unijny statek rybacki działający na wodach unijnych jest upoważniony do prowadzenia konkretnego rodzaju działalności połowowej tylko wtedy, gdy jest ona wskazana na jego ważnym upoważnieniu do połowów, jeżeli łowiska lub strefy połowów, w których działalność jest dozwolona, są objęte: a) systemem zarządzania nakładem połowowym; b) planem wieloletnim, c) obszarem ograniczonych połowów; d) połowami do celów badawczych; e) innymi przypadkami określonymi w prawodawstwie wspólnotowym.
Działalność połowowa oznacza poszukiwanie ryb, wydawanie, wystawianie, holowanie i wybieranie narzędzia połowowego, wciąganie połowu na pokład, przeładunek, zatrzymywanie na pokładzie, przetwarzanie na pokładzie, przenoszenie, umieszczanie w sadzach, tuczenie i wyładowywanie ryb i produktów rybołówstwa (art. 4 pkt 1 rozporządzenia 1224/2009).
Zgodnie z art. 2 pkt 23 ustawy o RM – specjalne zezwolenie połowowe to przyznawane armatorowi statku rybackiego upoważnienie do połowów w rozumieniu art. 4 pkt 10 rozporządzenia 1224/2009.
Upoważnienie do połowów oznacza upoważnienie do połowów wydane unijnemu statkowi rybackiemu w uzupełnieniu jego licencji połowowej, upoważniające do prowadzenia określonej działalności połowowej w danym okresie, na danym obszarze lub w odniesieniu do danego łowiska przy spełnieniu warunków szczegółowych (art. 4 pkt 10 rozporządzenia 1224/2009). Natomiast uprawnienia do połowów oznaczają określone ilościowo prawne upoważnienie do łowienia, wyrażone jako połowy lub nakład połowowy (art. 4 pkt 32 rozporządzenia 1224/2009).
Stosownie do art. 50 ust. 3 ustawy o RM – w przypadku gatunku organizmów morskich objętego obowiązkiem wyładunku, określonym w art. 15 ust. 1 rozporządzenia 1380/2013, realizacja obowiązku wyładunku odbywa się w ramach wspólnej albo indywidualnej kwoty połowowej tego gatunku przyznanej armatowi statku rybackiego w specjalnym zezwoleniu połowowym.
Zgodnie z art. 15 rozporządzenia 1380/2013, wszystkie połowy gatunków podlegających limitom połowowym, a w Morzu Śródziemnym również połowy gatunków podlegających minimalnym rozmiarom zgodnie z załącznikiem III do rozporządzenia 1967/2006, uzyskane w trakcie działalności połowowej na wodach Unii lub przez unijne statki rybackie poza wodami Unii na wodach nieznajdujących się pod zwierzchnictwem lub jurysdykcją państw trzecich, w rodzajach rybołówstwa i na obszarach geograficznych wymienionych poniżej wprowadza się na pokład statków rybackich i zatrzymuje na nim, rejestruje, wyładowuje i, w stosownych przypadkach, odlicza od kwot, z wyjątkiem sytuacji, gdy są one używane jako żywa przynęta.
Zgodnie z art. 120 ustawy o RM – kto wyładowuje na ląd, wprowadza do obrotu, magazynuje, transportuje lub przeładowuje organizmy morskie złowione z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim, podlega karze pieniężnej w wysokości od 1000 zł do wysokości nieprzekraczającej dwudziestokrotności wynagrodzenia. Stosownie do § 2 rozporządzenia w sprawie kar, wysokość kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w art. 120 ustawy, określa załącznik do rozporządzenia.
Mając powyższe na uwadze, Minister wskazał, w sprawie doszło do naruszenia przepisów regulujących wykonywanie rybołówstwa morskiego, gdyż kapitan statku rybackiego ŚWI-3 podczas rejsu połowowego 10 stycznia 2023 r. prowadził ukierunkowane połowy gatunku, którego nie miał w specjalnym zezwoleniu połowowym, a w konsekwencji wyładował na gatunek złowiony z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim. Wartość produktów rybołówstwa z tego rejsu wyniosła 4 727 zł, a zatem wysokość kary mieści się w przedziale od 6100 do 14 000 zł, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych.
Odnosząc się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 120 ustawy o RM poprzez błędne przyjęcie, że za wyładunek na ląd ryby złowionej z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim odpowiedzialność ponosi kapitan statku - tym bardziej, jeżeli za to samo zdarzenie został już ukarany jako armator statku, Minister wskazał, że to kapitan odpowiada za prowadzenie połowów podczas danego rejsu i wypełnia deklarację wyładunkową. Zgodnie z art. 23 rozporządzenia 1224/2009, bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych zawartych w planach wieloletnich kapitanowie unijnych statków rybackich o długości całkowitej wynoszącej co najmniej 10 m - lub ich przedstawiciele - wypełniają deklarację wyładunkową, wykazując w niej w szczególności wszystkie ilości każdego wyładowanego gatunku. Ponadto, poza naruszeniami, które może popełnić tylko kapitan (przykładowo wypełnianie dziennika połowowego) albo tylko armator (przykładowo wymontowanie elektronicznego dziennika połowowego bez zgody ministra właściwego do spraw rybołówstwa, o której mowa w art. 69 ust. 13 ustawy o RM), w ustawie o rybołówstwie morskim nie ma przepisu, który wykluczałby możliwość ukarania armatora, w sytuacji gdy ukarany został kapitan. Zarówno kapitan, jak i armator mogą być ukarani, np. za prowadzenie ukierunkowanych połowów gatunku organizmów morskich, który nie został wpisany w specjalnym zezwoleniu połowowym (§ 4 pkt 18 oraz § 5 pkt 32 rozporządzenia w sprawie kar), gdyż zakres ich odpowiedzialności jest różny oraz inna jest wysokość kar za naruszenie tego samego rodzaju. Kapitan ponosi odpowiedzialność za konkretny rejs, podczas którego był kapitanem statku, a armator ponosi odpowiedzialność za monitorowanie stopnia wykorzystania kwot połowowych lub prowadzenie połowów zgodnie z przyznanym na dany rok specjalnym zezwoleniem połowowym.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 120 w zw. z art. 50 ust 3 ustawy o RM, poprzez zastosowanie tego przepisu, podczas gdy niezrealizowanie obowiązku wyładunkowego wiązałoby się z popełnieniem naruszenia i koniecznością poniesienia kary w jeszcze bardziej dotkliwych rozmiarach, Minister wskazał, że kapitan nie powinien był prowadzić połowów szprota, którego nie miał w specjalnym zezwoleniu połowowym. Tymczasem na zamiar prowadzenia ukierunkowanych połowów innego niż śledź gatunku organizmu morskiego wskazuje zastosowane narzędzie połowowe - włoki pelagiczne rozpornicowe OTM oraz rozmiar oczka sieci.
Minister nie uwzględnił również argumentu skarżącego dotyczącego kwoty przeznaczonej na przyłów, o której mowa w art. 44 ust. 3 ustawy o RM. Minister przyznał rację skarżącemu, że kwota ta przeznaczona jest dla tych armatorów, którzy nie mają kwoty połowowej danego gatunku w specjalnym zezwoleniu połowowym. Jednakże z przepisu art. 44 ust. 3 ustawy o RM wynika, że przyłów stanowi część połowu obejmującego organizmy morskie poszczególnych gatunków, które nie są celem połowów ukierunkowanych. Wpisany w dzienniku połowowym przez kapitana rozmiar oczka sieci 8 mm wskazuje, że celem jego połowu miał być dobijak. Zgodnie z załącznikiem VIII cześć B do rozporządzenia 2019/1241, ukierunkowane połowy dobijaka na całym obszarze Morza Bałtyckiego prowadzi się sieciami o rozmiarze oczek mniejszym niż 16 mm. W niniejszej sprawie połów stanowił jedynie szprot i śledź, a w składzie połowu inspektorzy nie stwierdzili połowu dobijaka. Mając na względzie ilość złowionego szprota, nie budzi wątpliwości, że kapitan prowadził ukierunkowane połowy szprota i w żadnym razie nie można stwierdzić, że stanowił on jedynie przyłów. A tylko do takich sytuacji ma zastosowanie art. 44 ust. 3 ustawy o RM, wówczas kapitan nie ponosiłby odpowiedzialności z tytułu przyłowu szprota.
Końcowo Minister stwierdził, że naruszenie nie ma charakteru znikomego i nie uzasadnia odstąpienia od wymierzenia kary.
Kapitan ww. decyzję Ministra zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie:
a) art. 15 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania i wydanie przez Ministra decyzji przy uwzględnieniu częściowo odmiennej podstawy materialnoprawnej niż ta, która została zastosowana przez Głównego Inspektora, a tym samym naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
b) art. 2 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy o RM, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że podczas rejsu połowowego w dniu 10 stycznia 2023 r., prowadzony był ukierunkowany połów szprota, podczas gdy kierunkowo poławianą rybą był dobijak, a szprot stanowił jedynie przyłów;
c) art. 120 w zw. z art. 50 ust. 3 ustawy o RM oraz w związku z art. 15 ust. 1 rozporządzenia 1380/2013 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych poprzez zastosowanie ww. przepisów ustawy o rybołówstwie morskim jako podstawy materialnoprawnej decyzji wymierzającej karę pieniężną kapitanowi statku rybackiego ŚWI-3 za wyładowanie na ląd gatunków organizmów morskich złowionych z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim oraz decyzji utrzymującej w mocy ww. decyzję w sytuacji, kiedy niezrealizowanie obowiązku wyładunkowego wiązałoby się z popełnieniem naruszenia i koniecznością poniesienia kary w jeszcze bardziej dotkliwych rozmiarach;
d) art. 120 ustawy o RM poprzez przyjęcie, że odpowiedzialność - na podstawie ww. przepisu ustawy o rybołówstwie morskim, za wyładunek na ląd ryby złowionej z naruszeniem przepisów ustawy o rybołówstwie morskim - ponosi kapitan statku - tym
bardziej, jeżeli za to samo zdarzenie został już ukarany jako armator statku;
e) art. 23 rozporządzenia 1224/2009 poprzez nieprawidłowe przyjęcie ww. przepisu jako podstawy nałożenia kary administracyjnej na kapitana statku w sytuacji gdy przepis ten nie statuuje obowiązków, którym kapitan uchybił;
f) art. 189f kpa w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 kpa poprzez ich niezastosowanie i niewydanie decyzji w przedmiocie odstąpienia od nałożenia kary i poprzestaniu na pouczeniu, gdy zaistniały przesłanki określone w przepisie art. 189f § 1 pkt 1 kpa;
g) art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez niewyczerpujące zgromadzenie i rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności:
- nieuwzględnienie treści decyzji Głównego Inspektora z 31 sierpnia 2023 r. nr ZP.4151.80.2023.3.AK, podczas gdy właściwe i wyczerpujące zgromadzenie i ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego powinna doprowadzić organ do konstatacji, że pełna odpowiedzialność za nadzór i eksploatację statku rybackiego ciąży na jego armatorze (w tym również kwestie wykorzystania i zużycia przydzielonych w specjalnym zezwoleniu połowowym kwot połowowych organizmów
morskich), a tym samym brak możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności - na podstawie art. 120 ustawy o RM - kapitana statku;
- nieuzasadnione przyjęcie, że podczas rejsu połowowego w dniu 10 stycznia 2023 r. prowadzony był ukierunkowany połów szprota,
- nieuzasadnione przyjęcie, że szprot pozyskany podczas rejsu w dniu 10 stycznia 2023 r. połowowych nie stanowił przyłowu.
- nieuzasadnione przyjęcie, że podczas kluczowych dla niniejszej sprawy rejsów połowowych prowadzony był ukierunkowany połów szprota,
- nieuzasadnione przyjęcie, że szprot pozyskany podczas ww. rejsów połowowych nie stanowił przyłowu.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w całości i o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), stanowiąc w art. 1, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: ppsa). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa. Istotny w sprawie jest również zapis art. 134 § 1 ppsa stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Stosownie zaś do art. 135 ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty okazały się usprawiedliwione.
Przedmiotem sporu jest decyzja Ministra utrzymująca w mocy decyzję Głównego Inspektora wymierzając skarżącemu – kapitanowi statku rybackiego ŚWI-3, o długości większej niż 10 m, o oznace ŚWI-3, za wyładowanie 9454 kg szprota w dniu 10 stycznia 2023 r. złowionego z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim karę pieniężną w wysokości 6 100 zł. Organy ustaliły, że podczas tego połowu jednostka ŚWI-3 złowiła 636 kg śledzia i 9454 kg szprota, którego nie posiadała w specjalnym zezwoleniu połowowym. W trakcie połowów nie został złowiony dobijak, który był zadeklowanym celem połowu ukierunkowanego. W przypadku szprota w podrejonach 25-32 statek ŚWI-3 nie miał prawa do połowów tego gatunku ani jako połowu ukierunkowanego, ani jako przyłowu.
Z takim stanowiskiem organów nie zgadza się skarżący, podnosząc przede wszystkim to, że podczas spornego rejsu połowowego nie prowadził ukierunkowanego połowu szprota. Skarżący prowadził ukierunkowany połów dobijaka (włokiem dennym rozpornicowym OTB 8 mm). Skarżący podkreśla, że ilość pozyskanego podczas rejsu szprota nie stanowi o "kierunkowości połowu", a tym samym nie stanowi o możliwości uznania, że szprot nie stanowił przyłowu.
Rozpoznanie zarzutów skargi musi być poprzedzone uwagą, że równolegle organy wydały decyzje dotyczące również skarżącego (jako jednego z trójki armatorów jednostki ŚWI-3), które dotyczyło m.in. spornego połowu z 10 stycznia 2023 r. i ukarania skarżącego (jako jednego z armatorów) karą pieniężną w wysokości 6100 zł (pkt 2 sentencji decyzji Głównego Inspektora z 31 sierpnia 2023 r. nr ZP.4151.80.2023.3.AK) za wyładowanie 9454 kg szprota. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra z 9 stycznia 2024 r. nr ZP.4151.80.2023.3.AK. Następnie decyzja Ministra, tak samo zaskarżona w niniejszej sprawie, były przedmiotem skarg, które tutejszy sąd przyjął do wspólnego rozpoznania i oddzielnego wyrokowania. Sąd wyrokiem z 20 sierpnia 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1091/24 oddalił skargę M.J., D.J.i J.J.na ww. decyzję Ministra z 9 stycznia 2024 r. nr RYB.rm.9141.17.2023.
W przywołanej sprawie sąd uznał, że ukarania skarżących (armatorów jednostki ŚWI-3) za 18 wyładowań na ląd gatunków organizmów morskich (szprotów) złowionych z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim karami pieniężnymi było zgodne z prawem. Tak jak wspomniano jednym z tych połowów był połów z 10 stycznia 2023 r.
W tej sytuacji, w zakresie częściowo wspólnych zarzutów jak w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1091/24, należy powtórzyć ich uzasadnienie, które jest niekorzystne dla skarżącego w zakresie samego faktu naruszenia przepisów o rybołówstwie.
I tak, sąd za niezasadny uznał zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 15 kpa poprzez złamanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł w nim, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, analizowany był aspekt "ukierunkowanego połowu gatunku, którego nie ma w specjalnym zezwoleniu połowowym," chociaż nie było to zagadnienie, które było przedmiotem nałożenia kary administracyjnej w decyzji organu I instancji, a do zagadnienia wyładunku organ odniósł się marginalnie. Tym samym, odnosząc się w uzasadnieniu do kwestii ukierunkowanego połowu szprota naruszył zasadę dwuinstancyjności.
Przede wszystkim wskazać należy, że do istoty zasady dwuinstancyjności postępowania należy nakaz dwukrotnego rozpatrywania sprawy rozumiany jako konieczność dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego, najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy. W rozpoznawanej sprawie tak się stało. Przy czym sąd zwraca uwagę, że Minister odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do kwestii prowadzenia przez skarżącego ukierunkowanego połowu szprota ze względu na zarzuty podnoszone w odwołaniu od decyzji Głównego Inspektora, w którym podniósł, że prowadził ukierunkowane połowy dobijaka, a szprot został pozyskany jedynie w ramach przyłowu. Poza tym kwestie te nie mogą być rozpatrywane odrębnie, ponieważ są ze sobą ściśle powiązane w ten sposób, że prowadzenie połowów w określony sposób opisany w zaskarżonej decyzji, na tym samym łowisku, skutkowało wyładowaniem szprota, który został złowiony z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim, gdyż ze względu na ilości złowionego szprota, nie miał on charakteru przyłowu. Ponadto, zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu odwoławczego została wydana na podstawie art. 50 ust. 3 i art. 120 ustawy o RM.
Sąd za chybiony uznaje zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy o RM, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że podczas spornych rejsów połowowych, prowadzony był ukierunkowany połów szprota, gdy kierunkowo poławianą rybą był dobijak, a szprot stanowił jedynie przyłów.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy o RM – połowy ukierunkowane – to połowy prowadzone w celu pozyskiwania określonych gatunków organizmów morskich przy użyciu technik lub narzędzi połowowych przeznaczonych do połowów tych gatunków.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister trafnie wskazał, że o prowadzeniu połowów ukierunkowanych świadczy nie tylko zastosowane narzędzie połowowe, ale również zastosowana technika połowów.
Sąd podkreśla, że wybranie przez skarżącego narzędzi połowowych (sieci) spełniających wymagania do połowu dobijaka, a faktycznie pozwalających na połów szprota, pozwala na przyjęcie – tak jak to uczyniły organy – że prowadzony był w rzeczywistości ukierunkowany połów szprota. Bowiem w spornym rejsie złowiono duże ilości szprota (9454 kg) oraz niewielkie ilości śledzia (636 kg). Dobijaka w ogóle nie złowiono. W tej sytuacji organy trafnie przyjęły, że porównując ilości złowionego szprota, z ilością złowionego śledzia, armator świadomie prowadził połowy szprota, którego skarżący nie mieli w specjalnym zezwoleniu połowowym. Tak więc ilości złowionego szprota w podrejonach 25-32, pomimo stosowanych narzędzi połowowych do połowów gatunków innych niż szprot, świadczy o zamiarze prowadzenia ukierunkowanego połowu szprota.
Istotne w sprawie jest to, że armator lub kapitan prowadząc połowy komercyjne, mają obowiązek przestrzegać przepisy dotyczące prowadzenia tych połowów. W rozpoznawanej sprawie, został wyładowany szprot w ilościach przekraczających dopuszczalny przyłów, który – zgodnie z art 44 ust. 3 ustawy o rybołówstwie morskim – może stanowić jedynie część połowu obejmującą organizmy morskie poszczególnych gatunków, które nie są celem połowów ukierunkowanych. Tymczasem, szprot stanowił prawie całość połowu (pomijając niewielką ilość śledzi), co nie wpisuje się w definicję przyłowu, który nie może być większy niż ilość złowionego gatunku będącego celem połowów ukierunkowanych. Zwłaszcza w sytuacji połowów kierunkowych dobijaka, który w ogóle nie został pozyskany w ramach spornego rejsu połowowego. Przyjmując stanowisko skarżącego za prawidłowe, można byłoby przyjąć, że skarżący prowadząc ukierunkowany połów dobijaka czy śledzia, a łowiąc wyłącznie szprota (100%), iż jest to nadal przyłów. Taka sytuacja wprost byłaby sprzeczna z opisanym w zaskarżonej decyzji unijnym systemem zarządzania nakładem połowowym, a więc wspólną polityką rybołówstwa
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 120 w zw. z art. 50 ust. 3 ustawy o RM oraz w zw. z art. 15 ust. 1 rozporządzenia 1380/2013 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie kar, poprzez ich zastosowanie, gdy niezrealizowanie obowiązku wyładunkowego wiązałoby się z popełnieniem naruszenia i koniecznością poniesienia kary w jeszcze bardziej dotkliwych rozmiarach, sąd w pełni podziela stanowisko Ministra, że skarżący nie mógł usprawiedliwiać prowadzonych połowów istniejącym obowiązkiem wyładunkowym. Wynika to z tego, że gdyby szprot stanowił jedynie mniejszą część połowu, wówczas armator nie ponosiłby odpowiedzialności za jego wyładunek.
Podsumowując tę część rozważań sąd stwierdza, że były podstawy do nałożenia na skarżącego (kapitana) kary pieniężnej za wyładunek szprota z 10 stycznia 2023 r. Jednak w skardze podniesiono również zarzut, że za to samo zdarzenie został już skarżący ukarany jako armator statku. W tej sytuacji należało rozważyć, czy nałożona kara nie narusza zakazu podwójnego karania (zasady ne bis in idem).
Sąd przypomina, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn, tożsamość chronionego interesu prawnego.
Zatem prawidłowe rozpoznanie sprawy wymagało rozważenia, czy kary pieniężne (w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 1091/24 oraz 1105/24) dotyczą tego samego naruszenia stwierdzonego podczas kontroli statku.
Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z wszczęciem postępowań i nałożeniem kary na ten sam podmiot (skarżącego jako armatora statku rybackiego ŚWI-3 i równocześnie jego kapitana) w związku z przeprowadzeniem kontroli w tym samym czasie.
Podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w zaskarżonej decyzji był art. 120 ustawy o RM – kto wyładowuje na ląd, wprowadza do obrotu, magazynuje, transportuje lub przeładowuje organizmy morskie złowione z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim, podlega karze pieniężnej w wysokości od 1000 zł do wysokości nieprzekraczającej dwudziestokrotności wynagrodzenia. W myśl zaś § 2 rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych, wysokość kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w art. 120 ustawy, określa załącznik do rozporządzenia. W załączniku lp. 1 wskazano, że za wyładowanie na ląd gatunków organizmów morskich złowionych z naruszeniem przepisów o rybołówstwie morskim, wysokość kar pieniężnej o wartości produktów pozyskanych w wyniku naruszenia powyżej 3000 zł do 7000 zł, wynosi od 6100 zł do 14 000 zł.
W rozpoznawanej sprawie wartość wyładunku wynosiła 4 727 zł, a więc wymierzona kara to 6100 zł. Dokładnie taka sama kwota za ten sam czyn i na tej samej podstawie prawnej została wymierzona skarżącemu (jako armatorowi) w decyzji Głównego Inspektora z 31 sierpnia 2023 r. (pkt 3 sentencji tej decyzji).
Sąd wskazuje także, że obie nałożone na skarżącego kary pieniężne realizują identyczny cel, to samo dobro jakim jest zachowanie dobrostanu ryb i gatunków ryb.
W rezultacie delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpatrywanej sprawie był tożsamy deliktowi przypisanemu mu w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1091/24. Zachodzi więc tożsamość chronionego interesu prawnego.
Wobec powyższego nałożona na skarżącego kontrolowaną decyzją, na podstawie art. 120 ustawy o RM, kara pieniężna jest powieleniem kary nałożonej na podstawie tej samej ustawy w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1091/24. Oznacza to, że nałożenie na skarżącego nią kary na podstawie wskazanych przez organy przepisów jest niedopuszczalne, jako naruszające, wynikającą z regulacji konstytucyjnych czy regulacji szczebla unijnego, zasadę zakazu ne bis in idem.
Za niewłaściwe sąd uznaje podane w zaskarżonej decyzji przykłady ukarania kapitana statku, który jako jedyny ponosi odpowiedzialność (art. 23 rozporządzenia 1224/2009, art. 69 ust. 13 ustawy o RM i § 3 pkt 18 oraz § 5 pkt 32 rozporządzenia w sprawie kar), jak i stwierdzenie, że w ustawie o rybołówstwie nie ma przepisu, który wykluczałby możliwość ukarania armatora i kapitana.
W tym zakresie sąd w pełni zgadza się ze skarżącym, że podane przez Ministra w decyzji przykłady nie stanowią podstawy prawnej rozstrzygnięcia w żadnej z decyzji Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego (istotnych dla niniejszej sprawy). W tej sytuacji – na tej podstawie – nie więc wyciągać daleko idących i ogólnych wniosków.
W świetle powyższego, sąd uznał, że skarżący został ukarany za to samo zdarzenia po raz drugi, co w świetle zakazu ne bis in idem jest niedopuszczalne.
W konsekwencji sąd uznał, że decyzje obu instancji podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ppsa, o czym sąd orzekł w punkcie 1. sentencji wyroku.
Jednocześnie sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie zachodziła konieczność umorzenia postępowania, stało się ono bowiem bezprzedmiotowe. Zatem na podstawie art. 145 § 3 ppsa, sąd orzekł jak w punkcie 2. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sąd orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Łączną kwotę 2 061 zł zasądzoną z tego tytułu na rzecz skarżącego stanowią: wpis od skargi – 244 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika – 1 800 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.