V SA/Wa 1036/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-07-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezpieczeństwo żywnościsuplementy dietyznakowaniereklamakara pieniężnainspekcja sanitarnawprowadzanie w błąd konsumentawłaściwości leczniczeprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego nakładającą karę pieniężną za nieprawidłowe znakowanie i reklamę suplementu diety.

Spółka złożyła skargę na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy karę pieniężną nałożoną za nieprawidłowe znakowanie i reklamę suplementu diety. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym sugerowanie właściwości leczniczych produktu. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły naruszenie przepisów, a spółka wprowadzała konsumentów w błąd, przypisując suplementowi diety właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, co jest zarezerwowane dla produktów leczniczych. Skarga została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS), która utrzymała w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (PWIS) o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 10.000,00 zł. Kara została nałożona za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania i reklamy suplementu diety pn. "[...]". Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 153 PPSA poprzez niezastosowanie się do wskazań poprzedniego wyroku WSA, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędną wykładnię definicji suplementu diety i art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (ubżż). Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo wywiązały się z wytycznych zawartych w poprzednim wyroku WSA, właściwie oceniając wpływ zmian przepisów prawnych oraz związek sprawy z innym postępowaniem dotyczącym prezentacji i reklamy produktu. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania w celu dostosowania sposobu prezentacji i reklamy nie obliguje do umorzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej, gdyż cele tych postępowań są różne. W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że spółka naruszyła art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 ubżż. Stwierdzono, że rozbieżność w zalecanej dziennej porcji produktu między opakowaniem a ulotką mogła wprowadzać konsumenta w błąd. Ponadto, sformułowania zawarte w ulotce informacyjnej i reklamowej, a także elementy graficzne na opakowaniu, przypisywały suplementowi diety właściwości zapobiegania chorobom i wpływu na poprawę funkcji fizjologicznych organizmu, co jest cechą produktów leczniczych, a nie suplementów diety. Sąd powołał się na definicje suplementu diety i produktu leczniczego, podkreślając, że suplement diety ma na celu uzupełnienie normalnej diety i wykazuje efekt odżywczy lub fizjologiczny, natomiast produkt leczniczy przywraca, poprawia lub modyfikuje funkcje fizjologiczne. Użycie sformułowań takich jak "terapia" czy sugerowanie zwiększenia skuteczności leków zostało uznane za naruszenie przepisów. Sąd uznał, że wysokość nałożonej kary została ustalona z uwzględnieniem stopnia szkodliwości czynu, zawinienia, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności spółki oraz okoliczności łagodzących. W ocenie Sądu, organy nie naruszyły również przepisów postępowania, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przypisywanie suplementowi diety właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, lub sugerowanie wpływu na poprawę funkcji fizjologicznych organizmu, stanowi naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 2 ubżż, wprowadzając konsumenta w błąd.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sformułowania w ulotce i na opakowaniu suplementu diety sugerowały właściwości lecznicze, co jest zarezerwowane dla produktów leczniczych, a nie suplementów diety, których celem jest uzupełnienie diety i wykazanie efektu odżywczego lub fizjologicznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

ubżż art. 46 § 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Oznakowanie i reklama środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do jego właściwości, ani przypisywać mu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia.

ubżż art. 46 § ust. 2

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Przepis ust. 1 stosuje się również do reklamy oraz do prezentacji środków spożywczych.

ubżż art. 103 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Określa sankcję pieniężną za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania, prezentacji, reklamy i promocji środków spożywczych.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ppsa art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania sądu wiążą organy w sprawie przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym.

ppsa art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie nr 1169/2011

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011

rozporządzenie nr 178/2002 art. 16

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady

Etykietowanie, reklama i prezentacja żywności nie może wprowadzać konsumenta w błąd.

rozporządzenie MRiRW art. 2 § ust. 1 pkt 4

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r.

rozporządzenie MZ art. 5 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r.

Suplementy diety znakuje się m.in. porcję produktu zalecaną do spożycia w ciągu dnia oraz ostrzeżenie dotyczące nieprzekraczania zalecanej porcji.

rozporządzenie KE 432/2012

Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012

rozporządzenie nr 1924/2006 art. 4

Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006

rozporządzenie nr 1924/2006 art. 5

Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006

rozporządzenie nr 1924/2006 art. 6

Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006

Prawo farmaceutyczne art. 2 § pkt 32

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo ustaliły naruszenie przepisów dotyczących znakowania i reklamy suplementu diety. Sformułowania w ulotce i na opakowaniu sugerowały właściwości lecznicze, wprowadzając konsumenta w błąd. Rozbieżność w zalecanej dziennej porcji między opakowaniem a ulotką mogła wprowadzać w błąd.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 153 PPSA przez organy. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 8, 9, 11, 77, 80, 107 KPA). Błędna wykładnia definicji suplementu diety i art. 46 ubżż. Konieczność umorzenia postępowania z uwagi na umorzenie innego, zbieżnego postępowania. Kara nałożona z naruszeniem zasady proporcjonalności.

Godne uwagi sformułowania

przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia nie może wprowadzać konsumenta w błąd suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety produkt leczniczy - przywrócenie, poprawienie lub modyfikację fizjologicznych funkcji organizmu

Skład orzekający

Krystyna Madalińska-Urbaniak

przewodniczący sprawozdawca

Konrad Łukaszewicz

sędzia

Jadwiga Smołucha

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących znakowania i reklamy suplementów diety, rozróżnienie między suplementem diety a produktem leczniczym, zasady stosowania przepisów intertemporalnych w prawie żywnościowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, ale stanowi ważny punkt odniesienia dla podobnych spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnie stosowanych suplementów diety i kwestii wprowadzania konsumentów w błąd przez producentów, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób. Wyjaśnia istotne różnice między suplementem a lekiem.

Suplement diety czy lek? Sąd wyjaśnia, kiedy producent przekracza granicę i wprowadza konsumenta w błąd.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1036/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-07-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jadwiga Smołucha
Konrad Łukaszewicz
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 852/22 - Wyrok NSA z 2025-04-25
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2, art. 104 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania i reklamy produktu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Główny Inspektor Sanitarny (dalej: "GIS", "organ", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, 695 i 1298), zwanej dalej "kpa", art. 104 w związku z art. 103 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2020 poz. 2021), zwanej dalej także "ustawą", art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 59 oraz z 2020 r. poz. 322, 374, 567 i 1337) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "skarżąca", "strona" lub "spółka") utrzymał w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej "PWIS" lub "organ I instancji") z [...] grudnia 2016 r. nr [...] znak sprawy: [...] o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w łącznej wysokości 10.000,00 zł za nieprzestrzeganie wymagań w zakresie znakowania i reklamy produktu pn.: "[...]", dalej także jako "Produkt", tj. w zw. z naruszeniem art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 46 ust. 2 oraz 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914), obowiązującej w dacie dokonania czynności kontrolnych w dniach 25 maja 2012 r. oraz 13 czerwca 2012 r., zwanej dalej także "ubżż", oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966), § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2007 r. Nr 196, poz. 1425), obowiązujących również w dacie stwierdzenia nieprawidłowości.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej "PPIS") w dniu 25 maja 2012 r. przeprowadzili kontrolę sanitarną w skarżącej spółce w związku z pismem GIS z 4 maja 2012r. wskazującym na naruszenie przepisów w zakresie znakowania suplementu diety pn. "[...]", dystrybuowanego przez skarżącą. W trakcie kontroli przedstawiciele PPIS w L. pobrali do oceny wzór oznakowania opakowania jednostkowego (zewnętrznego) ww. suplementu diety oraz ulotki informacyjnej dołączonej do opakowania. Przedstawiciele PPIS w L. przeprowadzili również kontrolę sanitarną w dniu 13 czerwca 2012 r. w aptece "[...]" Sp. j. ul. [...] w L., podczas której pobrali do weryfikacji oznakowania ww. produktu kserokopie opakowania jednostkowego zewnętrznego (kartonik), blistra, ulotki informacyjnej dołączonej do każdego opakowania oraz ulotkę reklamową dostępną dla klientów apteki wyłożoną w sali sprzedaży.
Po analizie wyników kontroli PPIS wystąpił do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej "PWIS" lub "organ I instancji") z wnioskiem o nałożenie kary pieniężnej na skarżącą.
Ponadto decyzją z [...] października 2012 r. znak: [...] PPIS nakazał Spółce wstrzymać wprowadzanie do obrotu produktu pn. "[...]" do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez GIS, przedłożyć PPIS listę dystrybucji ww. produktu, wycofać z obrotu handlowego ww. produkt do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez GIS oraz przedłożyć PPIS informację z realizacji ww. działań.
Pismem z 2 października 2012 r. PWIS zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w ww. sprawie.
Pismem z 18 października 2012 r. strona wystąpiła do PWIS z wnioskiem o zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej do czasu rozpatrzenia sprawy o sygnaturze III Sa/Łd 856/12 przyjętej do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Strona podniosła, iż PPIS na skutek postępowania dotyczącego prezentacji i reklamy m.in. produktu pn. "[...]" wydał decyzję z [...] maja 2012 r. nakazującą spółce dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy w Internecie wprowadzanych do obrotu suplementów diety, m.in. "[...]" do warunków określonych w ustawie o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez usunięcie ze stron internetowych treści sugerujących właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia z wyznaczony terminem wykonania, od której Spółka złożyła odwołanie, na skutek którego PWIS wydał decyzję z [...] lipca 2012 r. uchylającą zaskarżoną decyzję w całości. Na decyzję II instancji strona złożyła skargę do WSA w Łodzi.
W dniu 19 listopada 2012 r. PWIS w L. wydał postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania o z uwagi na to, że postępowania administracyjne dotyczyły różnego zakresu merytorycznego.
Decyzją z [...] stycznia 2013 r. Nr [...], znak: [...]. PWIS wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł za nieprawidłowe oznakowanie oraz reklamę wprowadzanego do obrotu suplementu diety pn. "[...]". Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z [...] maja 2013 r. znak: [...], GIS utrzymał w mocy decyzję I instancji. Na decyzję GIS z [...] maja 2013 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1633/13 uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego, który z kolei rozpoznając ponownie sprawę, posłużył się tymi samymi argumentami, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł w ww. wyroku i decyzją z [...] kwietnia 2016 r. znak: [...], uchylił w całości decyzję PWIS z [...] stycznia 2013 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Po zwrocie akt do organu, decyzją z [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] GIS uchylił w całości decyzję PWIS z [...] stycznia 2013 r. o ww. numerze i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Pismami z 10 sierpnia 2016 r. i z 9 listopada 2016 r. PWIS zawiadomił stronę, iż postępowanie dowodowe w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie znakowania i reklamy suplementu diety "[...]" zostało zakończone i zostanie wydana decyzja administracyjna. W dniu 24 sierpnia 2016 r. w siedzibie PWIS stawił się przedstawiciel strony, który zapoznał się z dokumentacją zgromadzoną w omawianej sprawie. Strona nie wniosła żadnych uwag i zastrzeżeń w wyznaczonym terminie.
Decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] znak: [...] PWIS wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł za nieprawidłowe oznakowanie oraz reklamę wprowadzanego do obrotu suplementu diety pn. "[...]", tj. za naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 46 ust. 2 oraz 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914) obowiązującej w dacie dokonania czynności kontrolnych w dniach 25 maja 2012 r. oraz 13 czerwca 2012 r., oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966), a także § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2007 r. Nr 196, poz. 1425 z późn zm.), obowiązującego w dacie stwierdzenia nieprawidłowości.
Organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę, mając na względzie stan faktyczny oraz wskazania organu II instancji i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazał w pierwszej kolejności na kwestię związaną z rozstrzygnięciem zagadnienia dotyczącego wpływu na postępowanie zmiany przepisów ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (zmiany obowiązującej od dnia 14 grudnia 2014 r.) skutkującej uchyleniem art. 45 ust. 1 i 2, art. 46, art. 47, art. 48 ust, art. 49, art. 50 ust. 1 i art. 51 oraz zmianę art. 103 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, kompleksowo je wyjaśniając oraz stosując w rozstrzygnięciu istoty sprawy. PWIS stwierdził, iż aktualny pozostaje fakt naruszenia przepisów - czy to na podstawie "starej" ustawy czy to już na podstawie nowo stosowanego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/1 O/WE, dyrektywy 2000/13/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L z 2011 r., tom 304, s. 18, z późn.zm.), dalej "rozporządzenie nr 1169/2011" - odnoszących się w swej treści do nieprawidłowego oznakowania oraz reklamy suplementu diety "[...]". Dalej Organ PWIS wskazał na naruszenia prawa odnośnie do spornego produktu na podstawie ubżż (obowiązującej jednak w dacie wydania decyzji) oraz analogicznie odnosząc się do tożsamej treści wymagań odpowiednich przepisów Rozporządzenia nr 1169/2011 oraz rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1 z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463), dalej "rozporządzenie nr 178/2002".
Zdaniem organu I instancji porcja produktu zalecana do spożycia w ciągu dnia podana na opakowaniu jednostkowym zewnętrznym Produktu w punkcie "zalecane dzienne spożycie" różni się od wskazanej w ulotce informacyjnej dołączonej do opakowania, co może wprowadzić konsumenta w błąd odnośnie do wielkości zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia. W ulotce informacyjnej w punkcie "zalecane dzienne spożycie", zalecono stosowanie preparatu dla dzieci od 12 roku życia i dorosłych: "uzupełniająco, ochronnie i wzmacniająco" w ilości maksymalnej 3500-6600 mg EPA+DHA/dzień, podczas gdy na opakowaniu kartonowym wskazano zalecane dzienne spożycie 1100-1650 mg EPA+DHA. Stanowiło to naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 1a ubżż. Ponadto, sformułowania zamieszczone w ulotce informacyjnej Produktu bezspornie przypisują składnikom produktu, a tym samym suplementowi diety pn. "[...]" właściwości zapobiegania chorobom oraz wskazują, że mają one wpływ na poprawę funkcji fizjologicznych organizmu, co stanowiło naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 2 ubżż.
Dalej PWIS podał, że elementy graficzne zamieszczone na opakowaniu jednostkowym zewnętrznym (kartonik) w postaci rysunku narządów: serca i mózgu na tle elektrokardiogramu, mogą sugerować właściwości produktu leczniczego. Ponadto treść ulotki reklamowej produktu "[...]", dostępnej dla klientów apteki, wyłożonej w sali sprzedaży także sugeruje właściwości produktu leczniczego poprzez zamieszczenie następujących sformułowań wskazujących, że zastosowanie kwasów EPA+DHA razem z aspiryną zwiększy skuteczność leku, dzięki niżej podanym właściwościom tych kwasów: "stosujesz aspirynę? Zwiększ jej skuteczność 4-krotnie dodając [...] buduj silne serce (...) Kwasy tłuszczowe EPA+DHA omega-3 powinny być bezwzględnie dołączane każdorazowo do terapii samą aspiryną, a także aspiryną i klopidogrelem, ponieważ: - ograniczają nadmierną krzepliwość krwi oraz znacząco zwiększają działania przeciwzapalne naszego organizmu, - stabilizują działania aspiryny i klopidogrelu, minimalizując ich skutki uboczne, nie dopuszczają do powstawania nadmiernych krwawień. Dlatego najlepszym wyborem jaki możesz podjąć jest zastosowanie [...], ponieważ: - jest przebadany klinicznie, - ma udowodnione właściwości przeciwzapalne". Stanowi to naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 46 ust. 2 ubżż. Zamieszczenie w oznakowaniu i reklamie omawianego suplementu diety ww. opisów i wskazań do stosowania, wprowadza konsumentów w błąd odnośnie rodzaju i właściwości tego produktu, gdyż sugeruje, że wykazuje on właściwości zapobiegania chorobom bądź też ma wpływ na poprawę lub modyfikację funkcji fizjologicznych organizmu.
Po rozpatrzeniu odwołania strony, ww. decyzją z [...] grudnia 2020 r. o ww. numerze, GIS utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko PWIS i szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołania.
W skardze na decyzję GIS z [...] grudnia 2020 r. spółka zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.), dalej: "ppsa", poprzez jego niezastosowanie - pomimo, że sprawa była już przedmiotem kontroli WSA w Warszawie, a w wyroku z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1633/13 Sąd, uchylając poprzednio wydaną decyzję GIS wyraźnie wskazał, że "obowiązkiem organu będzie ustalenie czy nie zachodzi konieczność powtórzenia lub uzupełnienia postępowania wyjaśniającego tak, aby pozostawało w zgodzie z zapisami przepisów prawa obowiązującymi w dacie wydania decyzji, a nadto ocena, czy i w jakim związku z niniejszą sprawą pozostaje postępowanie mające na celu dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy m.in. suplementu "[...]"." i jednocześnie Sąd podkreślił, że warunkiem nałożenia kary na Skarżącego jest "stwierdzenie ponad wszelką wątpliwość, że doszło do naruszeń wskazanych w tym przepisie [art. 46 ubżż w wersji obowiązującej na dzień dokonywania przez organ czynności względem Strony - przypis strony]", GIS nie wykonał powyższych wskazań, ponieważ:
a) nie rozważył, czy w niniejszej sprawie zachodziła konieczność powtórzenia lub uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, ograniczając się do stwierdzenia, że niezależnie od przyjętego stanu prawnego, skarżący naruszył przepisy dotyczące znakowania i reklamy Produktu (s. 3 zaskarżonej decyzji),
b) nie ustalił, w jakim związku z niniejszą sprawą pozostawało postępowanie mające na celu dostosowanie sposoby i prezentacji i reklamy m.in. Produktu (postępowanie przedmiotowo zbieżne z niniejszym albowiem dotyczące rzekomego naruszenia przez skarżącego w zakresie prezentacji i reklamy Produktu - art. 46 ubżż), ograniczając się do opisu przebiegu ww. postępowania [s. 6 zaskarżonej decyzji], podczas gdy - z uwagi na jego zbieżność z niniejszym postępowaniem i zapadłe w nim ostateczne rozstrzygnięcie tj. umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość - powinien był umorzyć postępowanie w niniejszej sprawie,
c) nie rozważył ponad wszelką wątpliwość rzekomych naruszeń art. 46 ubżż, albowiem nie wskazał, aby jakakolwiek informacja dotycząca Produktu a umieszczona na ulotce i opakowaniu Produktu była nieprawdziwa, w szczególności nie przeprowadził uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i jakiegokolwiek dowodu mającego na celu wykazanie, że badania naukowe, w tym badania kliniczne na jakie powoływał się skarżący, w zakresie składu, działania czy dawkowania Produktu były nieprawdziwe lub mogły wprowadzać w błąd;
2) art 138 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji z [...] grudnia 2016 r. w sytuacji, gdzie organ I instancji nie wykonał wszystkich zaleceń GIS zawartych w decyzji z [...] kwietnia 2016 r. znak: [...], w szczególności w decyzji I instancji nie dokonano oceny, czy i w jakim związku ze sprawą pozostaje postępowanie prowadzone przez organ I instancji, a mające na celu dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy w Internecie wprowadzanych do obrotu suplementów diety, m.in. Produktu, do warunków określonych w ubżż, podczas gdy zgodnie z art. 138 § 2 kpa Organ I instancji był obowiązany do dokonania takiej oceny;
3) naruszenie art. 8 kpa poprzez nałożenie na stronę kary w wysokości niezgodnej z zasadą proporcjonalności, albowiem mając na uwadze:
a) fakt dokonania w trakcie postępowania zmiany kwalifikacji Produktu z suplementu diety na dietetyczny środek specjalnego przeznaczenia medycznego,
b) ostateczne umorzenie zbieżnego przedmiotowo postępowania mającego na celu dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy w Internecie wprowadzanych do obrotu suplementów diety, m.in. Produktu, do warunków określonych w ubżż z uwagi na jego bezprzedmiotowość, co jednoznacznie oznacza, że organy w ww. postępowaniu uznany, iż prezentacja i reklama Produktu nie zagraża konsumentom i nie wprowadza ich w błąd,
c) brak wykazania ponad wszelką wątpliwość naruszenia przez skarżącego art. 46 ubżż,
właściwym rozstrzygnięciem było umorzenie niniejszego postępowania;
4) art. 8 w zw. z art. 9 w zw. z art. 11 kpa i w zw. z art. 4 ubżż poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności z uwagi na brak odpowiedniego uwzględnienia rozstrzygnięcia przedmiotowo zbieżnego postępowania, jakie toczyło w sprawie sposobu prezentacji i reklamy suplementów diety, w tym Produktu, na stronach internetowych przed organem I instancji, które zakończyło się umorzeniem postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, jak również poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ I instancji nakładając na stronę dwie kary pieniężne w wysokości po 5.000 zł każda;
5) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 104 ust. 2 ubżż i w zw. z art. 8 kpa poprzez:
a) niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w szczególności brak podjęcia przez organy prowadzące postępowanie, czynności zmierzających do wykazania, że znakowanie Produktu wprowadzało w błąd, w tym brak zebrania dowodów na powyższe, takich jak m.in. zawiadomienia czy skargi od konsumentów, publikacje naukowe czy urzędowe, opinie wykazujące, że oświadczenia zawarte w ulotce lub na opakowaniu Produktu nie są zgodne z prawdą lub mogą wprowadzać w błąd,
b) nie ustalenie, czy zarzucane przez organy wprowadzenie w błąd polegać miało na podawaniu błędnych informacji, a jeśli tak to na czym polegała ich nieprawdziwość, czy też na manipulacji informacjami, a jeśli tak to jakimi i do czego prowadzącymi oraz z jakich powodów,
c) powierzchowne rozpatrzenie zebranych dowodów, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, że znakowanie Produktu jako suplementu diety było błędne lub wprowadzające w błąd z uwagi na odnoszenie się do cech leczniczych Produktu, podczas gdy takie oznaczenie nie było przypisane Produktowi przez producenta, Produkt - zgodnie z informacjami zawartymi na każdym opakowaniu - zawierał jedynie skoncentrowane źródło substancji budulcowych organizmu człowieka, w szczególności mózgu oraz serca i układu krążenia, jego reklama i oznakowanie opisuje naturalne konsekwencje fizjologiczne wprowadzenia do organizmu kwasów tłuszczowych EPA + DHA omega-3 co wynika z badań naukowych i co rzetelnie, prostym językiem i szeroko omówiono w ulotce Produktu;
co z kolei stanowi błąd rażący, ponieważ niniejsze postępowanie od początku i w całości prowadzone jest w sposób sprzeczny z prawem poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji;
6) art. 80 kpa poprzez:
a) dowolną i błędną ocenę dowodu w postaci treści zawartych na opakowaniu i ulotce Produktu, prowadzącą do przyjęcia, że w ramach oznakowania znajdują się sformułowania, które mają wprowadzać konsumenta w błąd, podczas gdy w dotychczasowej praktyce żaden z konsumentów skarżącego nie został w błąd wprowadzony, a także nie pojawiły się w tym zakresie żadne informacje, a zatem domniemanie organu nie znajduje uzasadnienia, ani nie jest udowodnione,
b) nieuzasadnione przyjęcie, że możliwym jest przekraczanie zalecanego dziennego spożycia Produktu zgodnie z informacjami na ulotce Produktu, tylko dlatego, że w ulotce wskazano, że istnieć może szczególne zapotrzebowanie organizmu, w którym może istnieć większe zapotrzebowanie, co wynika z potwierdzonych przez Producenta badań, przeprowadzonych przed wprowadzeniem Produktu do obrotu, w celu ustalenia jego bezpieczeństwa, jakości, a także faktycznych właściwości i cech;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 ust. 3 pkt 39 ubżż zawierającego definicję legalną suplementu diety, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie definicji suplementu diety, które doprowadziło do błędnego przyjęcia, że:
a) suplementy diety nie mogą być stosowane u osób chorych oraz że nie wywołują one żadnego efektu odżywczego lub fizjologicznego na organizm ludzki, podczas gdy z jego definicji wprost wynika, iż ze względu na swój skład winien on wykazywać efekty fizjologiczne, w szczególności odżywcze;
b) przekazywane przez spółkę informacje o Produkcie stanowią niedozwolone informacje lecznicze, podczas gdy prezentacja Produktu opisuje naturalne konsekwencje fizjologiczne wprowadzenia do organizmu kwasów tłuszczowych EPA + DHA omega-3, a te informacje są wyłącznie oparte na powszechnych badaniach naukowych, a zatem stanowią dopuszczalne informacje żywieniowe odnoszące się do substancji budulcowych organizmu koniecznych do jego funkcjonowania, występujących naturalnie w rybach i owocach morze, które w Produkcie zawarte są jedynie w formie skoncentrowanej, co zaś jest zgodne z definicją suplementu diety;
2) art. 46 ubżż poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że prezentacja Produktu sugeruje właściwości lecznicze, podczas gdy opisuje ona naturalne konsekwencje fizjologiczne wprowadzenia do organizmu kwasów EPA + DHA;
3) § 5 ust. 6 w zw. z § 5 ust. 2 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 roku w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz.U. Nr 196, poz. 1425 ze zm.) (dalej: "RMZ"), poprzez błędne pominięcie tego, że zalecana dawka dziennego spożycia suplementu diety może podlegać modyfikacjom w zależności od stanu zdrowia i indywidualnego zapotrzebowania osoby przyjmującej suplement diety, a także błędne przyjęcie, że ulotka, nie może zawierać danych bardziej szczegółowych niż oznakowanie suplementu diety;
4) art. 104 ust. 2 ubżż oraz art. 107 § 1 kpa polegające na braku dostatecznego wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ nakładając na stronę kary pieniężne, w szczególności poprzez zaniechanie uzasadnienia ich wysokości odrębnie w odniesieniu do każdej z obu nałożonych kar;
5) art. 4, art. 5 i art. 6 rozporządzenia 1924/2006 poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji pominięcie przesłanki konieczności oparcia się na badaniach naukowych, która determinuje ocenę tego, czy oświadczenie żywieniowe i zdrowotne można uznać za dopuszczalne; poprzez co GIS podtrzymał karę nałożoną Decyzją I instancji niezasadnie, wobec czego naruszono art. 104 ust. 1 i ust. 2 ubżż.
Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji GIS wraz z poprzedzającą ją decyzją PWIS oraz o umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego, przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu załączonego do niniejszej skargi na okoliczności powołane w uzasadnieniu, z uwagi na to, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania od GIS według norm przepisanych, w tym zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Powyższe zarzuty zostały szeroko rozwinięte w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę GIS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.), dalej jako "ppsa", wynika, że aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 kpa lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi, z zastrzeżeniem art. 57a. Wykładnia ww. przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, a w działaniach organów inspekcji sanitarnej nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji ora poprzedzającej ją decyzji I instancji.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 153 ppsa Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest bowiem rozstrzygnięcie organu administracji wydane wskutek uchylenia pierwotnej decyzji II instancji przez wojewódzki sąd administracyjny, co skutkowało z kolei uchyleniem przez GIS pierwotnej decyzji I instancji, wydaniem ponownie przez PWIS decyzji I instancji i utrzymaniem jej w mocy przez GIS mocą zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 153 ppsa, który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W świetle powołanego przepisu poddane ponownej kontroli sądowoadministracyjnej rozstrzygnięcie należy uznać za niezgodne z prawem wówczas, gdy nie uwzględnia wytycznych i oceny sądu przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym. Związanie organu i sądu polega też na tym, że ani organ ponownie rozpatrujący sprawę, ani sąd nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Ich bezwzględnym obowiązkiem jest natomiast podporządkowanie się mu w pełnym zakresie. Dokonując oceny legalności aktu administracyjnego, wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzednich decyzji (przez sąd a następnie organ wskutek wyroku sądu), sąd administracyjny powinien we właściwy sposób dokonać kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne co do dalszego postępowania zawarte we wcześniejszym wyroku.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy orzekający skład WSA jest więc związany oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1633/13. W wyroku tym Sąd za nieprawidłowe uznał przyjęcie przez organ, że w oznakowaniu środków spożywczych powinny znajdować się wyłącznie oświadczenia zamieszczone w wykazie z rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012. Sąd nie zakwestionował stanowiska organu, iż oświadczenie zdrowotne, które jest niezgodne z przepisami prawa, wprowadza konsumenta w błąd, a przez to dochodzi do naruszenia art. 46 ubżż, ale twierdzenia organu o wadliwości oświadczenia uznał za przedwczesne. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 weszło w życie 14 grudnia 2012 r., jednak ustawodawca unijny przesądził, że powinno być stosowane po upływie sześciu miesięcy od daty jego wejścia w życie w celu umożliwienia podmiotom prowadzącym przedsiębiorstwa spożywcze dostosowanie się do jego wymagań. Tym samym przez okres 6 miesięcy od tej daty, tj. do 14 czerwca 2013 r. przedsiębiorcom, których działalność podlega przepisom tego rozporządzenia oraz ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, nie można zarzucić, że oznaczenie środków spożywczych zawiera oświadczenie, które nie zostało zawarte w wykazie w rozporządzeniu. Tym samym Sąd stwierdził, że GIS pomimo iż w dacie wydawania decyzji obowiązywało już ww. rozporządzenie, nie mógł skutecznie zarzucić skarżącej spółce, że użyte przez nią w ulotce informacyjnej i reklamowej określenia wykraczają poza definicje oświadczenia zdrowotnego. Skupiając się na zapisach rozporządzenia Komisji (UE) nr 432/2012 Organ odwoławczy nie zauważył więc, że postępowanie wyjaśniające było przeprowadzone w innym stanie prawnym niż przyjęty za podstawę prawną decyzji. Konsekwencją tego było zobowiązanie organu przez Sąd do ustalenia czy nie zachodzi konieczność powtórzenia lub uzupełnienia postępowania wyjaśniającego tak, aby pozostawało w zgodzie z zapisami przepisów prawa obowiązującymi w dacie wydania decyzji.
Dalej w wyroku z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1633/13 WSA zobowiązał organ do dokonania oceny, czy i w jakim związku z tą sprawą pozostaje postępowanie mające na celu dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy m.in. suplementu "[...]". Wyrokiem z 4 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 856/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie nakazania spółce dostosowania sposobu prezentacji i reklamy w Internecie wprowadzonych do obrotu suplementów diety w tym m.in. "[...]". Do dnia wydania rozstrzygnięcia w sprawie organy nie rozstrzygnęły ostatecznie o nieprawidłowościach w oznakowaniu i reklamie produktu. Wprawdzie decyzja będąca przedmiotem oceny sądu w ww. wyroku dotyczyła nieprawidłowości prezentacji i reklamy w Internecie (a nie, jak w niniejszej sprawie, w ulotkach reklamowych i informacyjnych), jednakże z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że organ wskazał na tego samego rodzaju naruszenia, co oznacza, że niewątpliwie postępowania te mają ze sobą ścisły związek. Sąd uznał więc, że rzeczą organu było rozważenie, czy nałożenie kary w oparciu o art. 46 ust. 1 pkt 2 ubżż nie jest rozstrzygnięciem przedwczesnym. Warunkiem nałożenia tej kary jest wszak stwierdzenie ponad wszelką wątpliwość, że doszło do naruszeń wskazanych w tym przepisie. Skoro w ww. postępowaniu okoliczność ta jest badana jako podstawowa przesłanka, której zaistnienie obliguje organ sanitarny do zobowiązania przedsiębiorcy do podjęcia czynności mających na celu doprowadzenie oznakowania i reklamy do stanu zgodnego z prawem, to niewątpliwie postępowanie to będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia kary za naruszenie tego przepisu. Równocześnie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja GIS nie pozostawała w sprzeczności z ww. wyrokiem WSA w Łodzi z 4 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 856/12, gdyż w orzeczeniu tym uznając, że decyzja dotknięta jest wadą nieważności, Sąd nie ocenił zasadności przyjętego przez organ stanowiska co do naruszenia art. 46 ubżż.
Konkludując, w wyroku z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1633/13 Sąd uznał za uzasadnione zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania oraz art. 46 ust. 1 pkt 2 ubżż o tyle, o ile organ uznał reklamę i oznakowanie za niemieszczące się w dozwolonych (znajdujących się w wykazie w rozporządzenia z dnia 16 maja 2012 r.) oświadczeniach w sytuacji, gdy przepisy ustawy wprost wskazywały, że rozporządzenie w tym zakresie może być stosowane dopiero po upływie 6 miesięcy od daty jego wejścia w życie. Pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za przedwczesne.
Z treści wyroku z 10 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1633/13 wynika, że organy zostały zobowiązane do ustalenia jaki wpływ na postępowanie, dokonane ustalenia faktyczne oraz możliwość nałożenia na stronę kary miały obowiązujące od 14 grudnia 2014 r. zmiany przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz związek tego postępowania z postępowaniem w przedmiocie nakazania spółce dostosowania sposobu prezentacji i reklamy w Internecie wprowadzonych do obrotu suplementów diety w tym m.in. "[...]".
Zdaniem Sądu z wytycznych tych organy obu instancji wywiązały się właściwie i w pełni.
W swoich decyzjach organy obu instancji szeroko omówiły problematykę zmiany przepisów ubżż. Prawidłowo wyjaśniły, że w ustawie nowelizującej ustawodawca nie zawarł przepisów intertemporalnych, a uchylenie art. 45 ust. 1 i 2, art. 46, art. 47, art. 48 ust. 1, art. 49, art. 50 ust. 1 i art. 51 oraz zmianę art. 103 ust. 1 pkt 1 ubżż było konsekwencją obowiązku stosowania od 14 grudnia 2014 r., przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011 r. (Dz. U. L 304 z 22.11.2011, s. 18, z późn. zm.), które to rozporządzenie zastąpiło krajowe przepisy regulujące kwestię znakowania i etykietowania żywności. Istotne jest także i to, że aktualnie obowiązujące przepisy w tym zakresie w dalszym ciągu nakładają na przedsiębiorców obowiązki poprzednio określone w uchylonych przepisach ustawy, za których naruszenie nadal przewidziana jest sankcja w postaci nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego samego, ale nieco zmodyfikowanego art. 103 ubżż. Wobec braku przepisów temporalnych, opierając się na orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie, organy właściwie zastosowały zasadę tempus regit fatum i prawidłowo przyjęły, że przepisy uchylone należy stosować nadal do takich sytuacji i stanów, które zostały całkowicie ukształtowane, "zamknięte" pod ich rządami, a przepisy nowe winny znaleźć zastosowanie do faktów, które zaszły od chwili ich wejścia w życie ewentualnie także do tych stosunków prawnych, które zawiązały się pod rządami poprzedniego prawa ale nadal trwają. Wskazana zasada zobowiązuje, aby skutki zdarzeń prawnych oceniać na podstawie ustawy, która obowiązywała w czasie, gdy dane zdarzenie nastąpiło. Wprowadzenie zaś nowej normy regulującej tożsame rodzajowo realne stany faktyczne oznacza, że zakres zastosowania starej normy został zamknięty, a zakres nowej normy uległ rozszerzeniu, gdyż objął on nie tylko stany faktyczne, które dopiero zaistniały, ale również te stany, które już istniały w chwili wejścia w życie nowej normy. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy konkretyzacja normy (np. poprzez wydanie decyzji administracyjnej) w stosunku do stanu faktycznego, który zaistniał w okresie obowiązywania danej normy materialnej, odbywa się po jej formalnym uchyleniu i wejściu w życie nowej, tożsamej przedmiotowo, ale zmodyfikowanej treściowo regulacji. Jest to o tyle istotne, że aby możliwe było zastosowanie sankcji administracyjnej, to ona musiała być przewidziana w czasie, kiedy miało miejsce naruszenie prawa. Warunkiem pociągnięcia do odpowiedzialności administracyjnej jest formalne i materialnoprawne obowiązywanie norm przewidujących tego rodzaju odpowiedzialność w czasie popełnienia czynów stanowiących naruszenie prawa. W przedmiotowej sprawie zaś zarówno w czasie gdy miało miejsce naruszenie prawa żywnościowego (przepisów uchylonych) jak i obecnie obowiązują normy przewidujące tego samego rodzaju odpowiedzialność, co w czasie popełnienia czynów.
W ocenie Sądu GIS oraz PWIS również prawidłowo dokonały oceny czy i w jaki wpływ na sprawę niniejszą ma postępowanie prowadzone przez PPIS mające na celu dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy m.in. Produktu "[...]" do przepisów prawa żywnościowego. Organ ustaliły, że postępowanie to zostało zakończone wydaniem przez PPIS decyzji z [...] marca 2014 r. znak: [...]. PPIS umarzył postępowanie w sprawie sposobu prezentacji i reklamy na stronach internetowych suplementów diety pn. min. "[...]". Organ I instancji uznał bowiem, że skoro skarżąca dokonała zmiany kwalifikacji ww. produktu z suplementu diety na dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego oraz zaprzestała wprowadzania do obrotu omawiane produktu jako suplementu diety i zaktualizowała strony internetowe ww. produktu, który prezentowany jest jako dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego, to postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Niniejsza kwestia została wyjaśniona w decyzji organu I instancji, stąd zarzut Strony w tym zakresie jest bezpodstawny i nie zasługuje na uwzględnienie.
Wbrew stanowisku skarżącej umorzenie postępowania mającego na celu dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy m.in. Produktu "[...]" do przepisów prawa żywnościowego nie obligowo ani PWIS ani GIS do umorzenia postępowania w przedmiocie wymierzenia spółce kary pieniężnej za nieprawidłowe oznakowanie oraz reklamę wprowadzanego do obrotu suplementu diety pn. "[...]". Wymaga podkreślenia, że postępowanie prowadzone w celu wymuszenia na firmie dostosowania sposobu prezentacji i reklamy produktu do wymogów prawa żywnościowego ma inny cel i zakres przedmiotowy niż postępowanie prowadzone w celu wymierzenia kary za nieprawidłowe oznakowanie oraz reklamę wprowadzanego do obrotu suplementu diety. Pierwsze ma na celu ustalenie, czy przepisy prawa żywnościowego są naruszane, a jeżeli tak to doprowadzenie do zaprzestania dalszego ich naruszania, zaś drugie ma na celu nałożenie sankcji za stwierdzone uchybienie w zakresie wymogów prawa żywnościowego. Organy obu instancji prawidłowo zatem uznały, iż pomimo umorzenia postępowania mającego na celu dostosowanie sposobu prezentacji i reklamy m.in. Produktu "[...]" do przepisów prawa żywnościowego nadal pozostawało aktualne podejrzenie naruszenia przez stronę przepisów art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 46 ust. 2 ubżż z uwagi na nieprawidłowe oznakowanie oraz reklamę suplementu diety pn. "[...]". Skoro spółka niejako sama wycofała się z konieczności dostosowania sposobu prezentacji i reklamy "[...]" do wymogów prawa żywnościowego dotyczących suplementów diety (poprzez zmianę kwalifikacji produktu z suplementu diety na dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego i zaprzestanie wprowadzania go do obrotu produktu jako suplementu diety), to obowiązek ustalenia przy istotnie strona dopuściła się zarzucanego jej naruszenia polegającego na nieprawidłowym oznakowaniu oraz reklamie pn. "[...]" w czasie kiedy był wprowadzany do obrotu i reklamowany jako suplement diety, został przesunięty z postępowania prowadzonego w celu dostosowania sposobu prezentacji i reklamy "[...]" do wymogów prawa żywnościowego dotyczących suplementów diety na zakończone zaskarżoną decyzją postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. PWIS oraz GIS prawidłowo więc zidentyfikowały spoczywające na nich powinności.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim kwestii, czy organy inspekcji sanitarnej słusznie stwierdziły naruszenie przez spółkę przepisów w zakresie znakowania i reklamy wprowadzanego do obrotu suplementu diety pn. "[...]", wskazać należy, że w myśl art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2 ubżż [w brzmieniu obowiązujący w dacie przeprowadzenia przez PPIS kontroli sanitarnej w skarżącej spółce (25 maja 2012 r.) oraz w aptece "[...]" Sp.j. ul. [...]w L. (13 czerwca 2012 r.)] oznakowanie środka spożywczego nie może:
1) wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności:
a) co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji,
b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada,
c) przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości;
2) przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 4 i art. 33 ust. 4, oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr 1924/2006.
Zgodnie zaś z art. 46 ust. 2 ubżż przepis ust. 1 stosuje się również do reklamy oraz do prezentacji środków spożywczych, w tym w szczególności w odniesieniu do ich kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim są prezentowane.
Znajduje to potwierdzenie w przepisie art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 1 lutego 2002, str. 1 z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463), zwanego dalej rozporządzeniem Nr 178/2002, który jednoznacznie określa, iż "etykietowanie, reklama i prezentacja żywności, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumenta w błąd".
W ocenie Sądu organy inspekcji sanitarnej prawidłowo ustaliły, że spółka stosowała oznakowanie oraz reklamę środka spożywczego pn. "[...]" wprowadzanego do obrotu suplementu diety w sposób wprowadzający konsumenta w błąd w rozumieniu art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 ubżż.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że porcja produktu zalecana do spożycia w ciągu dnia podana na opakowaniu jednostkowym zewnętrznym ww. produktu w punkcie "zalecane dzienne spożycie" różni się od wskazanej w ulotce informacyjnej dołączonej do opakowania. W ulotce informacyjnej w punkcie "zalecane dzienne spożycie" zalecono stosowanie preparatu dla dzieci od 12 roku życia i dorosłych: "uzupełniająco, ochronnie i wzmacniająco" w ilości i maksymalnej 3500-6600 mg EPA+DHA/dzień, podczas gdy na opakowaniu kartonowym wskazano zalecane dzienne spożycie 1100-1650 mg EPA+DHA. Organy słusznie uznały, że rozbieżność ta może wprowadzić konsumenta w błąd odnośnie wielkości zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia, co stanowiło naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 1a ubżż.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 ubżż środki spożywcze muszą być oznakowane w sposób zrozumiały dla konsumenta, zaś § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.) stanowi, że opakowany środek spożywczy znakuje się podając m.in. sposób postępowania lub stosowania, jeżeli brak tej informacji mógłby spowodować niewłaściwe postępowanie ze środkiem spożywczym. Zgodnie zaś z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2007 r., Nr 196, poz. 1425 z późn. zm.), suplementy diety wprowadzane do obrotu znakuje się, umieszczając na opakowaniu m.in. porcję produktu zalecaną do spożycia w ciągu dnia oraz ostrzeżenie dotyczące nie przekraczania zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia.
Ulotka owszem może zawierać bardziej szczegółowe informacje o produkcie, lecz nie mogą być one sprzeczne z danymi umieszczonymi na opakowaniu. Ponadto skoro suplementy diety wprowadzane do obrotu znakuje się, umieszczając na opakowaniu porcję produktu zalecaną do spożycia w ciągu dnia oraz ostrzeżenie dotyczące nieprzekraczania zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia, to dzienna dawka nie może, jak twierdzi skarżąca, podlegać modyfikacjom w zależności od stanu zdrowia. Z ulotki wynika zaś, że "zalecane dzienne spożycie" produktu różni się w zależności od celu zastosowania, tj. 1) Uzupełniająco - gdy jesteś zdrowy - min. 1000-1500 mgEPA+DHA/dzień przy diecie 2000 kcal, 2) Ochronnie – gdy masz tendencję do powstawania dolegliwości ze strony układu krążenia i nerwowego - 1500-3500 mgEPA+DHA/dzień, 3) Wzmacniająco - gdy walczysz z przypadłościami chorobowymi i stosujesz terapię leczniczą - 3500-6600 mg EPA+DHA/dzień. Na opakowaniu nie podano której z ww. sytuacji dotyczy zamieszone tam zalecane dzienne spożycie na poziomie 1100-1650 mg EPA+DHA, a ponadto różni się ono od informacji podanych w ulotne, gdzie nie zawarto zalecanego dziennego spożycia w przedziale 1100-1650 mg EPA+DHA. Nie wiadomo więc, czy zalecane dzienne spożycie zawarte na opakowaniu (1100-1650 mg EPA+DHA) dotyczy przyjmowania produktu w celach np. uzupełniających czy ochronnych.
Organy obu instancji słusznie powołany się na powyższe przepisy i stwierdziły, że informacje o zalecanej do spożycia oraz maksymalnej ilości środka spożywczego muszą być podane w sposób jednoznaczny i jednolity w całym oznakowaniu produktu, tak aby były zrozumiałe dla konsumenta i nie wprowadzały go w błąd. Są to bowiem dane obowiązkowe do przedstawienia konsumentowi i bardzo istotne dla bezpiecznego przyjmowania produktu bez ryzyka dla zdrowia i życia konsumenta.
Organy zwróciły również na sformułowania zamieszczone w ulotce informacyjnej oraz na elementy graficzne umieszczone na opakowaniu i zasadnie uznały, że przypisują składnikom produktu, a tym samym suplementowi diety pn. "[...]" właściwości zapobiegania chorobom oraz wskazują, że mają one wpływ na poprawę funkcji fizjologicznych organizmu, co stanowiło naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 2 ubżż.
Chodzi o następujące treści zawarte na ulotce informacyjnej:
– "niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe EPA i DHA grupy omega-3 (...) są niezbędne genetycznie, ponieważ ich obecność umożliwia organizmowi uruchomienie własnych mechanizmów prozdrowotnych (przeciwzapalnych, przeciwzakrzepowych, przeciwmiażdżycowych, przeciwarytmicznych, przeciwmutagennych),"
– "regularne spożycie kwasów tłuszczowych EPA i DHA grupy omega-3 przyczynia się do prewencji chorób metabolicznych (...)."
– "nasz organizm :
– "łącząc EPA i DHA z cholesterolem ułatwia jego szybsze wykorzystanie, przez co poziom LDL- cholesterolu i cholesterolu całkowitego (TC) w krwioobiegu obniża się, a poziom HDL- cholesterolu podwyższa się", (...) chroni się przed nadmiernym odkładaniem cholesterolu w tych ścianach"
– "(...) Poprzez lewasy EPA i DHA omega - 3 stymuluje wydzielanie hormonu (adiponektyny), który wpływa na przemiany glukozy (...) Adiponektyna reguluje również przemiany tłuszczowe a jej wzrost zmniejsza ryzyko rozwoju choroby wieńcowej."
– "EPA i DHA grupy omega - 3 są również używane w procesie wytwarzania leptyn (...) przez komórki tłuszczowe - walczy z otyłością".
Na opakowaniu jednostkowym zewnętrznym (kartonik) zamieszczono elementy graficzne w postaci rysunku narządów: serca i mózgu na tle elektrokardiogramu.
Z kolei w treść ulotki reklamowej produktu "[...]", dostępnej dla klientów apteki, wyłożonej w sali sprzedaży spółka wskazała:
– "stosujesz aspirynę? Zwiększ jej skuteczność 4-krotnie dodając [...] buduj silne serce (...) Kwasy tłuszczowe EPA+DHA omega-3 powinny być bezwzględnie dołączane każdorazowo do terapii samą aspiryną, a także aspiryną i klopidogrelem, ponieważ:
– ograniczają nadmierną krzepliwość krwi oraz znacząco zwiększają działania przeciwzapalne naszego organizmu,
– stabilizują działania aspiryny i klopidogrelu, minimalizując ich skutki uboczne, m.in. nie dopuszczają do powstawania nadmiernych krwawień.
Dlatego najlepszym wyborem jaki możesz podjąć jest zastosowanie [...], ponieważ:
– jest przebadany klinicznie,
– ma udowodnione właściwości przeciwzapalne."
W ocenie Sądu organy także i w tym przypadku prawidłowo uznały, że spółka zasugerowała właściwości lecznicze produktu "[...]", co stanowiło naruszenie art. 46 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 46 ust. 2 ubżż.
Wymaga wskazania, że zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 39 ubżż, suplement diety to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego.
Z kolei produkt leczniczy to substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne (definicja podana w art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne; Dz. U. z 2008, Nr 45 poz. 271 ze zm.).
Powyższe definicje w sposób zasadniczy odróżniają ogólne właściwości i przeznaczenie suplementu diety od produktu leczniczego. Podstawowa różnica dotyczy pojęcia "innego efektu fizjologicznego", który w przypadku suplementu diety należy rozumieć jako optymalizację prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu (utrzymanie, wspomaganie, optymalizowanie), a nie przywracanie, odbudowę, zapobieganie, czy też modyfikację funkcji fizjologicznych, co jest właściwe dla produktu leczniczego.
Warto zwrócić uwagę na stanowisko istotne dla rozróżnienia powyższych pojęć zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 21 marca 1991r. w sprawie C-369/8 Jean - Marie Delattre, ECR 1991 s. 1-01487, pkt 40, że "z produktem leczniczym mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy produkt ten posiada właściwości terapeutyczne czy diagnostyczne, ale również wtedy, gdy produkt posiada takie właściwości w niewystarczającym stopniu, bądź nie posiada ich w ogóle, ale został on przedstawiony w sposób, który sugeruje średnio poinformowanemu konsumentowi, że produkt te właściwości posiada".
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że bezspornym jest, że będący przedmiotem sprawy produkt pn. "[...]" w czasie czynności kontrolnych podjętych przez PPIS był kwalifikowany i wprowadzany do obrotu jako suplement diety i zarazem środek spożywczy. Środek spożywczy nie może posiadać właściwości produktu leczniczego, ponieważ nie przywraca, nie odbudowuje ani też nie modyfikuje funkcji fizjologicznych organizmu.
Zdaniem Sądu, prezentacja zawarta na opakowaniu, w ulotce informacyjnej i ulotce reklamowej produktu pn. "[...]" mogą wywołać u potencjalnego konsumenta przekonanie, że ma do czynienia z produktem, który poprawi stan jego zdrowia, a więc produktem leczniczym a nie suplementem diety. Strona ewidentnie odwołuje się do stanów organizmu, w których występuje naruszenie homeostazy czyli stanu pozostawania wszystkich parametrów życiowych w normach, określonych dla osoby zdrowej. Znajduje to odzwierciedlenie nie tylko w ww. sformułowaniach, na które zwróciły uwagę organy, ale także w sformułowaniach użytych przez Skarżącego w ulotce informacyjnej, że "NNKT*EPA i DHA grupy omega-3 dostarczane przez "[...]", są szczególnie polecane w celu: (...) regulacji poziomu tłuszczów we krwi (...), kontroli stanów zapalnych i procesów krzepnięcia, prawidłowego funkcjonowania mózgu i układu nerwowego, (...) ogólnej poprawy samopoczucia, (...)", oraz w sformułowaniach podanych na opakowaniu, że "[...] polecany jest w celu uzupełnienia w naszym organizmie znaczących niedoborów kwasów omega-3, które są niezbędne dla utrzymania dobrego stanu zdrowia.". W ulotce reklamowej Produktu Strona wprost podaje, że "(...)[...] (...) ma udowodnione właściwości przeciwzapalne (...)." a ponadto używa takich sformułowań jak "terapia", które ma zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do produktów leczniczych, a zatem użycie go w odniesieniu suplementu diety, niewątpliwie narusza przepisy prawa żywnościowego.
Sposób zaprezentowania suplementu diety z perspektywy przeciętnego adresata reklamy, nie posiadającego wiedzy medycznej, stanowić może obietnicę, że przy spożyciu omawianego produktu nie tylko uniknie kłopotów zdrowotnych ale zwiększy skuteczność innych terapii - "Czy wiesz, ze istnieje sposób na zwiększenie skuteczności twojej terapii nawet kilkakrotnie?" (pytanie zamieszczone w ulotce reklamowej). Wskazanie jednostki chorobowej w prezentacji lub reklamie żywności sugeruje również konsumentowi korzystne oddziaływanie tej żywności lub jej składników na poprawę stanu zdrowia we wskazanych w reklamie i prezentacji chorobach np. problemy z układem krążenia.
Wbrew stanowisku skarżącej, suplement diety, nie stanowi uzupełnienia lub dodatku do właściwiej terapii, leczenia czy kuracji. Jest on wyłącznie środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będącym skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji, wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny. Słusznie podkreśliły to organy obu instancji
Różnicę pomiędzy suplementem diety a produktem spożywczym przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2203/15, wskazując, że suplement diety jest produktem mogącym mieć wpływ na utrzymanie, wspomaganie czy optymalizację prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu, zaś produkt leczniczy nakierowany jest na przywrócenie, poprawienie czy modyfikację fizjologicznych funkcji organizmu. Zawarte w ulotce informacyjnej sformułowania odnoszące się do celu spożywania produktu pn. "[...]", takie jak: "Ochronnie gdy masz tendencję do powstawania dolegliwości ze strony układu krążenia i nerwowego" czy "Wzmacniająco gdy walczysz z przypadłościami chorobowymi i stosujesz terapię leczniczą" oraz użycie słowa "terapia" sugeruje nie właściwości polegające na utrzymywaniu prawidłowych funkcji organizmu, lecz polegające właśnie na ich poprawieniu, przywróceniu i modyfikacji, co jest cechą produktów medycznych.
W ocenie Sądu wprowadzanie w błąd konsumentów przez spółkę bezsprzecznie polegało na przekazywaniu im informacji sugerujących właściwości produktów leczniczych. Ponadto wskazać należy, że w ulotce informacyjnej oraz reklamie produktu pn. "[...]", zamieszczono informacje na temat niekorzystnych skutków jakie mogą wystąpić w organizmie człowieka, w przypadku niedoborów składników w nim zawartych. Prezentacja i reklama suplementu diety winna podawać konsumentom rzetelną informację zawierającą niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia produktu, mając na uwadze również to, że suplementy diety są przeznaczone co do zasady dla osób zdrowych i mają na celu utrzymać, bądź zachować podstawowe funkcje fizjologiczne organizmu, a nie zapobiegać chorobom bądź też je leczyć, ani też przywracać, poprawiać lub modyfikować fizjologiczne funkcje organizmu czy też uzupełniać powstałe niedobory, które już wywołują stosowne objawy (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lutego 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1902/08) .
W ocenie Sądu powyższe okoliczności w pełni uzasadniały nałożenie na spółkę kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 1 pkt 1 ubżż (w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania czynności kontrolnych w spółce i aptece "[...]" Sp. j. tj. odpowiednio 25 maja 2012 r. oraz 13 czerwca 2012 r.) kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych w art. 27 ust. 4, art. 33 ust. 3 i 4 oraz art. 45-49, a także wymagań w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 6 pkt 2, art. 39 pkt 3, art. 44 pkt 2, art. 50 ust. 1 i art. 51, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". W myśl art. 104 ust. 1 ubżż kary pieniężne, o których mowa w art. 103 tej ustawy wymierza w drodze decyzji, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny. Ustalając wysokość kary pieniężnej, właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu (art. 104 ust. 2 ubżż).
Podnoszona w skardze argumentacja, że nie pojawiły się żadne informacje na temat faktycznego wprowadzenia w błąd konsumentów m.in. zawiadomienia czy skargi od konsumentów, w żaden sposób tego nie wyklucza i nie jest warunkiem koniecznym dla nałożenia na stronę kary. Przepis art. 103 ust. 1 pkt 1 ubżż nie wymaga, aby przed nałożeniem kary doszło do przypadku do konkretnego przypadku wprowadzenia konsumenta w błąd. Pamiętać należy, że przepisy ubżż dotyczące znakowania środków spożywczych służą w pierwszej kolejności ochronie życia i zdrowia konsumentów, zatem samo prezentowanie lub reklama suplementu diety w sposób mogący wprowadzać w błąd, jest wystarczająca do nałożenia sankcji.
Reasumując powyższe w sprawie nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przepisów prawa materialnego.
Wbrew stanowisku spółki organy obu instancji określając wysokość kary organu dokonały oceny stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia skarżącej i zakresu naruszenia a także dotychczasową działalność strony na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu. Organy podały, że szkodliwość niezgodnego z prawem żywnościowym znakowania, prezentowania i reklamowania środków spożywczych przejawia się w tym, iż godzi w zasadniczy cel prawa żywnościowego, jakim jest potrzeba rzetelnego informowania i ochrony konsumenta, a przypisywanie właściwości zapobiegania chorobom bądź też mających wpływ na poprawę lub modyfikację funkcji fizjologicznych organizmu suplementowi diety, może mieć istotny wpływ na zdrowie i życie ludzkie, gdyż informacje te mogą decydować o wyborze oferowanego przez stronę produktu przez konsumenta w stanach chorobowych. Zatem konsument może stosować wskazany produkt do leczenia chorób, czego skutkiem może być nie tylko brak poprawy stanu zdrowia, ale również jego pogorszenie z uwagi na brak właściwego leczenia. Organy inspekcji sanitarnej zwróciły też uwagę na okoliczność obciążającą spółkę, wskazującą na znaczny stopień szkodliwości czynu, poprzez sugerowanie zastosowanie produktu razem z aspiryną zwiększy skuteczność leku oraz że ww. produkt jest przebadany klinicznie i ma udowodnione właściwości przeciwzapalne. Słusznie stwierdziły, że mogło to wprowadzać konsumentów w błąd odnośnie do rodzaju i właściwości tego produktu, bowiem konsument mógł zastosować niewłaściwe leczenie, co w konsekwencji mogło wpłynąć na pogorszenie jego stanu zdrowia. Ulotki reklamowe suplementu diety "[...]" były łatwo dostępne dla klientów apteki, co umożliwiało szybkie dotarcie do dużej liczby potencjalnych konsumentów, a klientami aptek są m.in. osoby starsze, których często podstawowym źródłem informacji o produkcie są właśnie ulotki reklamowe dostępne w aptece. PWIS i GIS podkreślili, że skarżąca jest podmiotem z siedemnastoletnią praktyką w branży obrotu środkami spożywczymi, zatem powinna dochować należytej staranności i profesjonalizmu, w szczególności w zakresie znakowania i reklamy żywności, aby wprowadzane do obrotu handlowego produkty były w prawidłowy sposób oznakowane i reklamowane i nie wprowadzały konsumenta w błąd. Z drugiej strony organy obu instancji miały na uwadze okoliczność łagodzącą, tj. fakt, że strona wprowadza do obrotu handlowego jedynie 5 rodzajów środków spożywczych oraz 1 rodzaj kosmetyku. Kwestia wysokości nałożonej kary i jej proporcjonalności do stwierdzonych naruszeń została więc dogłębnie rozważona.
W ocenie Sądu organy nie naruszyły również art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 ani art. 138 kpa. Orzekające w sprawie organy działały na podstawie prawa i w jego granicach, podejmując wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Prawidłowo uznały, że nie ma potrzeby powtórzenia lub uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, gdyż zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Cały ten materiał organy rzetelnie i szczegółowo rozpatrzyły, a poczynione przez nie ustalenia są prawidłowe i mają oparcie w zgromadzonej dokumentacji. W ocenie Sądu dokonanej ocenie stanu faktycznego sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zarówno zaskarżona decyzja jaki i poprzedzającą ją decyzja I instancji zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne wyczerpująco wyjaśniając zasadność przesłanek, którymi PWIS i GIS kierowali się przy załatwianiu sprawy. W jego treści przywołano treść przepisów oraz sposób ich rozumienia, a także wskazano okoliczności uzasadniające podjęte rozstrzygnięcie. Organy obszernie opisały w swoich decyzjach stan faktyczny sprawy, zajęte stanowisko w sprawie i przyjęty sposób rozumowania wyjaśniając gruntownie i starannie dlaczego uznały, że strona dopuściła się nieprawidłowego oznakowania oraz reklamowania wprowadzanego do obrotu suplementu diety pn. "[...]". GIS odniósł się też do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu. Sam zaś fakt, że strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem oraz uzasadnieniem decyzji I oraz II instancji, i odmiennie ocenia stan faktyczny sprawy i konsekwencje z niego wynikające, nie stanowi jeszcze o naruszeniu przez organy przepisów postępowania. Nie sposób również stwierdzić naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej, jeżeli organy dokonały ustaleń, które ze względu na treść przepisów prawa, zasady logiki i doświadczenia życiowego, w takim a nie innym kształcie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego, i prowadzą do zgodnej z zasadami wykładni subsumpcji, która równocześnie jest nie po myśli strony.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI