V SA/Wa 1031/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-09-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
finanse publiczneumorzenie należnościulgaprawo zamówień publicznychśrodki europejskieinteres publicznyinteres dłużnikakontrolade minimis

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki domagającej się umorzenia należności z tytułu dofinansowania projektu, uznając brak przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego.

Spółka P. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju utrzymującą w mocy odmowę umorzenia należności do zwrotu z tytułu dofinansowania projektu, wynikającą z naruszenia przepisów Prawa zamówień publicznych. Skarżąca argumentowała istnieniem ważnego interesu dłużnika (rozbieżności prawne, realizacja celów publicznych) oraz interesu publicznego. Sąd uznał, że spółka nie wykazała wystarczająco swojej trudnej sytuacji finansowej ani negatywnego wpływu zwrotu środków na interes publiczny, a także podkreślił, że świadomość ryzyka prawnego związanego z niestosowaniem Pzp obciążała stronę.

Przedmiotem sprawy była skarga P. Sp. z o.o. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Województwa P. odmawiającą spółce umorzenia w całości kwoty dofinansowania projektu wraz z odsetkami. Należność wynikała z naruszenia przepisów Prawa zamówień publicznych (pzp) przy wydatkowaniu środków. Skarżąca wnioskowała o umorzenie, powołując się na ważny interes dłużnika (rozbieżności interpretacyjne przepisów pzp, realizacja celów publicznych) oraz interes publiczny. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że spółka nie wykazała wystarczająco swojej trudnej sytuacji finansowej ani negatywnego wpływu zwrotu środków na interes publiczny. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, podkreślając, że instytucja umorzenia jest wyjątkiem od zasady płacenia należności. Sąd wskazał, że spółka miała świadomość rozbieżności w interpretacji przepisów pzp i powinna była działać z ostrożnością, stosując się do interpretacji Prezesa UZP, a nie Ministra Gospodarki. Ponadto, analiza finansowa spółki wykazała stabilną sytuację, a argumenty dotyczące przyszłych strat zostały uznane za hipotetyczne i niepoparte dowodami. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku P. Sp. z o.o. nie stwierdzono wystarczających przesłanek ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego uzasadniających umorzenie należności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie wykazała swojej trudnej sytuacji finansowej ani negatywnego wpływu zwrotu środków na interes publiczny. Podkreślono, że spółka miała świadomość ryzyka prawnego związanego z niestosowaniem przepisów pzp, a ciężar dowodu spoczywał na niej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

ufp art. 64 § ust. 1, ust. 2 pkt 2

Ustawa o finansach publicznych

Pomocnicze

ufp art. 60 § pkt 6

Ustawa o finansach publicznych

ufp art. 56 § ust. 1 pkt 1-4

Ustawa o finansach publicznych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § par 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § par 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.s.e. art. 8 § ust. 1

Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw art. 16

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

pzp

Ustawa Prawo zamówień publicznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo oceniły, że nie zachodzą przesłanki ważnego interesu zobowiązanego ani interesu publicznego. Spółka nie wykazała wystarczająco swojej trudnej sytuacji finansowej. Argumenty dotyczące przyszłych strat są hipotetyczne i niepoparte dowodami. Świadomość rozbieżności interpretacyjnych przepisów pzp i niestosowanie ich stanowiło ryzyko gospodarcze po stronie spółki. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy.

Odrzucone argumenty

Istnienie ważnego interesu dłużnika z uwagi na rozbieżności przepisów prawa wspólnotowego i krajowego w zakresie zamówień publicznych oraz sprzeczne interpretacje. Istnienie ważnego interesu dłużnika z uwagi na realizację przez spółkę celów publicznych i brak czerpania korzyści finansowych. Istnienie interesu publicznego ze względu na negatywny skutek dla budżetu państwa (postępowania odszkodowawcze) oraz wpływ zwrotu środków na realizację celów publicznych. Naruszenie przepisów k.p.a. przez organy (niepełne zebranie materiału, dowolna ocena, brak wyjaśnienia, nieprzekonywujące uzasadnienie). Naruszenie zasad pewności prawa i zaufania do organów władzy publicznej.

Godne uwagi sformułowania

instytucja umorzenia należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym powinna być odstępstwem od generalnej zasady ich płacenia klauzula generalna odsyłająca do ocen pozaprawnych świadomość rozbieżnych poglądów co do stosowania przepisów pzp ryzyko gospodarcze, jakie strona podejmuje świadomie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ciężar dowodzenia, że zachodzi ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny obciąża tę stronę, która z tego faktu zamierza wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne

Skład orzekający

Bożena Zwolenik

przewodniczący

Michał Sowiński

sprawozdawca

Andrzej Kania

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek umorzenia należności budżetowych (ważny interes zobowiązanego, interes publiczny) w kontekście naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych i świadomości ryzyka prawnego przez stronę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki zarządzającej SSE i jej argumentacji prawnej. Ocena finansowa opiera się na danych historycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa zamówień publicznych przez podmioty zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi oraz oceny przesłanek umorzenia należności budżetowych. Pokazuje, jak świadomość ryzyka prawnego wpływa na decyzje sądu.

Czy świadomość luk prawnych chroni przed zwrotem pieniędzy? Sąd rozstrzyga spór o umorzenie należności z projektu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA/Wa 1031/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania
Bożena Zwolenik /przewodniczący/
Michał Sowiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Sygn. powiązane
I GSK 311/20 - Wyrok NSA z 2024-03-08
Skarżony organ
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 869
art. 60 pkt 6; art. 64 ust. 1, ust. 2 pkt 2;
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 6; art. 8; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia w całości należności przypadającej do zwrotu; oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. sp. z o.o. w S. (dalej: [...], strona lub skarżąca) jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej: Minister IR, organ odwoławczy lub II instancji) z (...)lipca 2018 r., znak (...)utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa P., (dalej: Marszałek WP lub organ I instancji) z (...)listopada 2017 r., nr (...)odmawiającą udzielenia ulgi polegającej na umorzeniu w całości przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania w łącznej w wysokości [...] zł oraz odsetek. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie fatycznym.
W dniu [...] lipca 2009 r. skarżąca podpisała umowa o dofinansowanie projektu pt.: "[...]" (nr [...]) pomiędzy Województwem P. pełniącym funkcję Instytucji Pośredniczącej (dalej "IP") a P. Sp. z o.o. z siedzibą w S.. Skarżąca otrzymała dofinansowanie w kwocie [...] zł.
Decyzją z (...)stycznia 2017 r. nr (...)Marszałek WP określił stronie przypadającą do zwrotu kwotę dofinansowania w wysokości [...] zł wraz z odsetkami (decyzja ta jest ostateczna). W uzasadnieniu wskazano, że strona dopuściła się nieprawidłowości polegającą na dokonywaniu przez nią wydatków w ramach projektu z wyłączeniem przepisów ustawy z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tj.: Dz. U. z 2015 r., poz. 2164, ze zm., dalej: "pzp").
Skarżącą pismem z [...] lutego 2017 r. zwróciła się o udzielenie ulgi polegającej na umorzeniu w całości należności wynikających z ww. decyzji. We wniosku o udzielenie ulgi [...] powołała się na przesłanki: 1) ważnego interesu dłużnika, przedstawiając na jego poparcie poniższe argumenty: a) rozbieżności przepisów prawa wspólnotowego i prawa krajowego w zakresie zamówień publicznych oraz sprzecznych interpretacji w tym zakresie organów administracji centralnej; b) realizacji przez [...] celów publicznych oraz braku czerpania korzyści finansowych z tej działalności; 2) interesu publicznego, argumentując swoje stanowisko: a) negatywnym skutkiem dla budżetu państwa spowodowanym ewentualnymi postępowaniami odszkodowawczymi; b) wpływem zwrotu środków na realizację celów publicznych.
Decyzją z [...] listopada 2017 r. Marszałek WP odmówił [...] udzielenia ulgi. Organ I instancji stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia ulgi w spłacie należności, o których mowa w art. 64 ust 1 pkt 2 lit a) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm., dalej: "ufp"), tj. ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny. Marszałek WP posiłkował się przy tym aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podał również, że nie bez znaczenia w kontekście możliwości płatniczych strony pozostaje fakt, że w toku postępowania wszczętego wnioskiem z [...] lutego 2017 r. dokonała ona częściowej wpłaty należności wynikającej z przedmiotowej decyzji. Takiej wpłaty skarżąca dokonała również na poczet innej wydanej przez Marszałka decyzji administracyjnej związanej z nałożeniem korekty finansowej (tj. decyzji nr (...) z dnia (...)lutego 2017 r.). Powyższe w ocenie organu I instancji wskazuje, że pomimo iż w stosunku do strony zakończono wiele postępowań administracyjnych związanych z nałożeniem korekt finansowych, skarżąca nie wykazała, aby przeprowadzono wobec niej w sposób bezskuteczny egzekucję, co wskazywałoby na brak możliwości uregulowania należności z decyzji administracyjnej, której dotyczy niniejsze postępowanie.
Organ I instancji ustosunkowując się do uzasadnienia wniosku strony, odnoszącego się do (1) realizacji celów publicznych przez stronę oraz (2) braku korzyści finansowych dla spółki w związku z realizacją projektu wyjaśnił, że również ta okoliczność nie przemawia za występowaniem w sprawie ważnego interesu zobowiązanego, albowiem argumenty te odnoszą się w istocie do wskazania specyfiki zadań ustawowych, stale realizowanych przez stronę jako podmiot zarządzający specjalną strefą ekonomiczną (ad. 1), jak również specyfiki projektów realizowanych ze środków Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki na lata 2007 - 2013, które z założenia nie mają służyć generowaniu zysków w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez podmiot realizujący projekt, lecz osiąganiu celów społeczno-gospodarczych wskazanych w założeniach programu operacyjnego (ad. 2). Tym samym w ocenie organu także powyższa argumentacja przedstawiona przez stronę nie wskazuje obiektywnie na wystąpienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego.
W wyniku rozpoznania odwołania Minister IR zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że na mocy art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a) ufp należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Przywołał także art. 64 ust. 2 pkt 2 ufp odnoszącego się do udzielania ulg stanowiących pomoc de minimis, która to ulga jako jedyna mogła być zastosowana w sprawie.
Minister IR wyjaśnił, że decyzje wydawane w sprawie ulg w zapłacie niepodatkowych należności budżetowych mieszczą się w granicach tzw. uznania administracyjnego, które oznacza, że brak zaistnienia ustawowo określonych przesłanek udzielenia ulgi obliguje organ administracji publicznej do wydania decyzji negatywnej, natomiast stwierdzenie wystąpienia tych przesłanek nie niesie ze sobą obowiązku udzielenia ulgi.
Organ odwoławczy dokonał wykładni pojęć nieostrych "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" i stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności. Organ dokonał analizy aktualnej sytuacji finansowej [...], przyczyn złej kondycji finansowej [...], jeżeli faktycznie takowa jest oraz skutków jakie brak udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań może wywrzeć na interes publiczny.
Minister IR wyjaśnił na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, co należy do zadań [...] jako Zarządzającego Specjalną Strefą Ekonomiczną, a także co należy do głównego przedmiotu działalności strony (zgodnie z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym). Organ II instancji przeanalizował sprawozdania finansowe strony za lata 2014-2017 i stwierdził bardzo dobrą i stabilną sytuację finansową [...]. W analizowanym okresie (lata obrotowe 2014 - 2017) aktywa trwale przedstawiały dużą wartość począwszy od [...] zł w 2014 r. i w 2017 r. wzrosły o [...] zł. Aktywa obrotowe w 2016 r. osiągnęły poziom [...] zł, aby następnie w 2017 r. zwiększyć się do kwoty [...] zł. Kapitał własny w analizowanym okresie był również na wysokim i podobnym poziomie przekraczając [...] zł. Podobny poziom przedstawiały zobowiązania i rezerwy na zobowiązania w latach 2014-2016, osiągając poziom ok. [...] zł, natomiast w 2017 r. – [...] zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżąca w analizowanym okresie rokrocznie notowała stratę w sprzedaży wynoszącą ok. 7 mln zł. Natomiast strata ta zmniejszyła się w 2017 r. o blisko 6 mln zł. W latach 2014-2016 [...] notowała coroczny zysk z działalności operacyjnej, który ulegał zwiększeniu o ok. 1 mln zł na przestrzeni roku obrotowego, z kolei w 2017 r. [...] odnotowała stratę z działalności operacyjnej w wysokości – [...] zł. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że w latach 2014 - 2016 [...] notowała zysk ok. [...]– [...] zł, aby ostatecznie w 2017 r. zanotować zysk w kwocie [...] zł netto. W związku z powyższym w ocenie Ministra IR powyższa analiza nie pozwala stwierdzić, aby sytuacja finansowa strony była niekorzystna.
Organ II instancji przeanalizował także dane dotyczące nałożonych na stronę korekt finansowych, których łączna wysokość wynosi na dzień [...] grudnia 2016 r. – [...] zł. Minister IR zauważył również, że skarżąca w piśmie z [...] listopada 2017 r. wskazała, że zwrot kwoty korekt wraz z odsetkami w łącznej kwocie [...] zł (wyliczonymi na dzień [...] października 2017 r.) wraz z odsetkami spowoduje: 1) pomniejszenie wyniku finansowego netto spółki o co najmniej [...] zł (wg kalkulacji w oparciu o dane z roku obrotowego 2016). W ocenie [...], tak wysoka strata netto spółki nie będzie możliwa do przezwyciężenia w kolejnych latach działalności, aż do planowanego końca funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych (tj. 2026 r.), uwzględniając dotychczasowe możliwości funkcjonowania spółki w zakresie poziomu generowania obrotów i zysków; 2) konieczność uzyskania zewnętrznego źródła finansowania w wysokości ok. 54 mln zł, generującego dodatkowe koszty finansowe dla [...] (odsetki, prowizje). Zdaniem strony dokonanie zapłaty korekt we wskazanej powyżej wysokości wraz z odsetkami uniemożliwi jej dalszy rozwój, realizację ustawowych celów oraz skutkować będzie utratą celowości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Strona podniosła, że od początku swojej działalności wydała około 265 zezwoleń dla inwestorów. Aktualnie [...] posiada 128 inwestorów i 181 aktywnych zezwoleń (z czego w samym 2017 r. spółka wydała 22 zezwolenia). Na dzień [...] czerwca 2017 r. łączna wartość zadeklarowanych inwestycji na terenie strefy ekonomicznej wyniosła ponad 9,4 mld zł, a wartość faktycznie poniesionych przez inwestorów wydatków przekroczyła 12,1 mld zł. Dodatkowo (wg stanu na [...] czerwca 2017 r.) inwestorzy deklarowali stworzenie nowych miejsc pracy w łącznej liczbie 9.106, a liczba faktycznie utworzonych miejsc pracy do [...] czerwca 2017 r. wyniosła [...]. Zatem dzięki działalności [...] udało się pozyskać dla polskiej gospodarki kilkanaście miliardów złotych w trwałych inwestycjach, realizowanych na terenach objętych specjalną strefą ekonomiczną oraz stworzyć prawie 200.000 miejsc pracy. Organ odwoławczy przeanalizował także pozostałe argumenty strony i stwierdził, że brak jest dostatecznych dowodów wskazujących na trudną sytuację finansową skarżącej uzasadniającą udzielenie ulgi. Podkreślił, że wszczęcie postępowań administracyjnych w przedmiocie zwrotu środków finansowych nie oznacza, że należności te będą faktycznie podlegały zwrotowi w wysokości, w jakiej korekty zostały na stronę. Jako przykład podał niniejszą sprawę, w której pierwotnie żądano [...] zł, a ostatecznie określono tę korektę na kwotę [...] zł.
W ocenie organu odwoławczego nie uzasadnia udzielenia ulgi przyszła, hipotetyczna, negatywna sytuacja finansowa strony, gdyż organ bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji w przedmiocie udzielenia ulgi. Organ II instancji powołując się na oświadczenia skarżącej wskazał, że spółka: 1) nie utraciła płynności finansowej i reguluje wymagane zobowiązania pieniężne wobec kontrahentów czy też pracowników; 2) reguluje zobowiązania wobec ZUS oraz Urzędu Skarbowego; 3) w stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie sądowe lub egzekucyjne; 4) nie zwracała się do instytucji publicznych lub kontrahentów zewnętrznych z wnioskiem o rozłożenie ewentualnego zadłużenia na raty; 5) nie otrzymała decyzji odmownej o udzieleniu kredytu; 6) po stronie skarżącej nie zaszła realna konieczność redukcji zatrudnienia czy też ograniczenia prowadzenia działalności statutowej.
W ocenie organu odwoławczego istotne jest, że oprócz przedstawionych sprawozdań finansowych, opisu podejmowanych działań oraz wysokości nałożonych korekt finansowych strona nie przedstawiła struktury zatrudnienia. Zdaniem Ministra IR skarżąca wskazała jedynie, że w 2018 r. podjęła działania oszczędnościowe, polegające na reorganizacji struktury zatrudnienia, tj. zmniejszeniu liczby etatów o 5,25 etatów, zaś od początku 2018 r. kontrolowane są koszty poszczególnych działów spółki, w tym dyrektorzy zobowiązani są do szczegółowej analizy ponoszonych kosztów. Z kolei przedstawiona przez stronę symulacja spodziewanych strat i negatywnych konsekwencji dla rynku pracy i prowadzonej strefy ekonomicznej nie została poparta żadnymi dokumentami, nie wskazano nawet metody dokonanych obliczeń. Organ odwoławczy przypomniał, że to na stronie ciąży ciężar dowodzenia, że w sprawie zachodzi ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny.
Zdaniem organu odwoławczego, za zasadnością udzielenia ulgi nie przemawia również przywołany przez stronę problem rozbieżnej oceny przepisów regulujących obowiązek stosowania przepisów ustawy pzp przez podmioty zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi. Organ zwrócił uwagę, że przedmiotem postępowania jest udzielenie ulgi, a nie kwestia ustalenia czy konkretne w ramach realizacji projektu uznać należy za kwalifikowalne. Ponadto stwierdził, że skoro skarżąca miała świadomość rozbieżnych poglądów w sprawie stosowania przepisów ustawy pzp przez specjalne strefy ekonomiczne, to powinna zastosować się do interpretacji właściwego w sprawie zamówień publicznych organu jakim jest Prezes Urzędu Zamówień Publicznych. W ocenie organu odwoławczego Ministerstwo Gospodarki, będące co prawda podmiotem założycielskim i nadzorującym działalność specjalnych stref ekonomicznych, nie było wówczas podmiotem właściwym do dokonania wiążącej interpretacji przepisów ustawy pzp, co do konieczności stosowania pzp przez stronę. Zatem strona podejmując decyzję o pominięciu stosowania przepisów ww. ustawy w ramach realizacji skarżonego projektu, winna była mieć świadomość ryzyka ewentualnej konieczności zwrotu środków dofinansowania, związanej ze stwierdzeniem naruszenia procedur przy realizacji projektu. Ryzyko takie kwalifikować należy jako ryzyko gospodarcze, jakie strona podejmuje świadomie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zatem, w ocenie organu odwoławczego powyższa argumentacja nie może być rozpatrywana jako argument wskazujący, że zachodzi ważny interes dłużnika w udzieleniu ulgi.
Mając powyższe na względzie zdaniem Ministra IR w sprawie nie występuje przesłanka "interesu dłużnika" uzasadniająca udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań.
Organ II instancji stwierdził również, że w sprawie nie występuje przesłanka "interesu publicznego", rozumianego jako dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wspólnych wartości istotnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność i obiektywizm działania aparatu państwowego. Organ odwoławczy stwierdził, że strona przedstawiła symulację spodziewanych strat związanych z obowiązkiem zwrotu dofinansowania w różnych programach operacyjnych, jednakże analiza ta nie została poparta żadnymi dokumentami, nie przedstawiono również metodologii obliczeń, możliwości wdrożenia przez [...] planów naprawczych czy oszczędnościowych. Ponadto przedstawione argumenty dotyczą sytuacji, w której do zwrotu podlegałaby łączna kwota nałożonych korekt finansowych, a nie kwota będąca przedmiotem omawianego wniosku. Biorąc pod uwagę wysokość kwoty głównej, której umorzenia domaga się skarżąca – [...] zł stanowiącej 6,8 % zysku [...] z 2017 r., zdaniem organu odwoławczego nie wydaje się uzasadniony argument, że zachodzi tu przesłanka "interesu publicznego" uzasadniająca udzielenie ulgi.
Strona złożyła skargę na ww. decyzję wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie, tj. art, 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych, polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny uzasadniający umorzenie należności objętej niniejszym postępowaniem,
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o finansach publicznych poprzez jego niezastosowanie i odmowę umorzenia należności w kwocie [...] zł,
naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające w szczególności na: nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności braku wyjaśnienia w sposób jasny i zrozumiały przesłanek, jakim kierował się organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia, braku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją strony, w tym w szczególności specyficznego charakteru, jaki odgrywa Strona w zakresie wypełniania zadań publicznych o charakterze powszechnym, takich jak promowanie gospodarczego regionu, wspieraniu wszelkich inicjatyw służących szeroko rozumianemu rozwojowi gospodarczemu, wspieranie powstawania nowych małych i średnich podmiotów gospodarczych, a które przemawiają za istnieniem "interesu publicznego" uzasadniającego umorzenie należności objętych niniejszym postępowaniem,
naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a. w zw. z art 64 ust. 1 pkt 2 lit. a poprzez brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, jego rozważenia oraz jego błędną ocenę, mającą istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie prowadzącą do błędów w ustaleniach faktycznych w zakresie uznania, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi uzasadniony interes zobowiązanego, czy uzasadniony interes publiczny,
naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 79a § 1 k.p.a. poprzez niepoinformowanie strony o niewystarczającym udowodnieniu istnienia interesu publicznego, z uwagi na nieprzedłożenie wyjaśnień oraz dokumentów stanowiących poparcie do przedstawionych symulacji spodziewanych strat r negatywnych konsekwencji dla rynku pracy w związku z toczącymi się wobec spółki postępowaniami związanymi z nałożonymi korektami, jak również niewskazanie metody dokonanych obliczeń, co w konsekwencji skutkowało uznaniem, iż nie zachodzi w przedmiotowej sprawie uzasadniony interes publiczny,
naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niepełnym i nieprzekonywującym uzasadnieniu swojego stanowiska, podczas gdy zgodnie z treścią powyższego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a., art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji, co do zasady pewności wobec prawa oraz pogłębiania zaufania do prawa i organów władzy publicznej, które polega na tym, że organ, jako powód odmowy umorzenia należności wskazał, iż skoro odwołująca miała świadomość rozbieżnych poglądów co do stosowania przepisów pzp, jak również żaden przepis prawa nie zwalniała specjalnych stref ekonomicznych z obowiązku stosowania ustawy pzp, skarżąca winna mieć świadomość ryzyka ewentualnej konieczności zwrotu środków dofinansowania, mino iż Strona w tym zakresie dopełniła należytej staranności i wystąpiła do Ministra Gospodarki oraz uzyskał potwierdzenie, iż strefy ekonomiczne nie są zobowiązane do stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, jak również żaden przepis prawa nie nakładał na skarżącą obowiązku stosowania ustawy pzp,
- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcie, a mianowicie przyjęcie, iż Strona nie wykazała negatywnego wpływu, jaki pociągałaby za sobą konieczność dokonania zwrotu środków na realizację przez Stronę celów publicznych, co w konsekwencji stanowiło przyczynę stwierdzenia organu, iż nie zaszły okoliczność, które należy zaklasyfikować jako wystąpienie "interesu publicznego", czy też "ważny interes zobowiązanego",
które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowały utrzymaniem w mocy decyzji Marszałka Województwa P. nr (...) z dnia (...)listopada 2017 r.
W odpowiedzi na skargę Minister IR wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się nie zasadna.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa"]).
Istotą sporu między stronami niniejszego postępowania jest prawidłowość rozstrzygnięcia, którym odmówiono skarżącej udzielenia ulgi w postaci umorzenia w całości przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania na realizację projektu pt. "[...]".
Zgodnie z art. 60 pkt 6 ufp środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.
W myśl art. 64 ust. 1 ufp należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:
1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;
2) na wniosek zobowiązanego:
a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,
b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
Zgodnie z art. 64 ust. 2 pkt 2 ufp właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w ust. 1 pkt 2 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60, które stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.
Nie ulega wątpliwości, że ewentualne udzielenie ulgi stronie stanowiłoby pomoc de minimis. Dlatego też zasadnie organ przeanalizował przesłanki umorzenia, którymi są "ważny interes zobowiązanego" oraz "interes publiczny".
W ocenie sądu, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ prawidłowo ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z ww. przesłanek.
Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ administracyjny rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu. Pamiętać także należy, iż ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia wniosku. W przypadku wniosków o umorzenie, w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 ufp będą to: umorzenie w całości lub w części bądź też odmowa umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala zatem na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola przedmiotowej decyzji obejmuje zatem jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracyjny. Aby jednak organ ten mógł podjąć rozstrzygnięcie w ramach tzw. uznania administracyjnego, musi najpierw stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. To z kolei obliguje go do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych sprawy oraz szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślić tutaj należy, iż uzasadnienie jest jednym ze wskazanych w art. 107 kpa integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 kpa zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51).
Wyjaśniając przesłanki wiążące organ w przedmiotowej sprawie ustawodawca w dyspozycji art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. użył zwrotów niedookreślonych: ważny interes zobowiązanego oraz interes publiczny, co uznaje się za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do ocen pozaprawnych. Przyjmuje się, że klauzula ta określa dyrektywy wyboru organu, co każdorazowo wymaga dokonania oceny skutków rozstrzygnięcia, przy czym obie przesłanki o jakich mowa w 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. mają charakter równorzędny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, w myśl którego "interes publiczny" to sytuacja, gdy zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych (wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.). Nie powinno budzić zastrzeżeń stwierdzenie, że "interes publiczny" nie sprowadza się do zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, zaś wystarczającą przesłanką do stosowania ulgi powinien być interes podatnika (wyrok NSA z 30 maja 2001 r. w sprawie III SA 830/00), jednak mówiąc o interesie publicznym mowa jest o ochronie wpływów do budżetu, która powinna uniemożliwiać sytuację rezygnacji z tych wpływów oraz rezygnację z konieczności ochrony interesów innych podatników. Z kolei przy wykładni pojęcia "ważny interes zobowiązanego" należy posiłkować się orzecznictwem i poglądami doktryny dotyczącymi pojęcia zbliżonego jakim jest "ważny interes podatnika". W związku z tym za "ważny interes podatnika" uznać należy zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 723/12). W orzecznictwie sądów administracyjnych za niewystarczającą podstawę do umorzenia zaległości uznawana jest trudna sytuacja finansowa podatnika. Uznaje się bowiem, że wiele podmiotów gospodarczych boryka się z wieloma trudnościami, czasami nieusuwalnymi, które mogą nawet doprowadzić do zaniechania działalności
W ocenie sądu, słusznie organy wskazywały na pewną wyjątkowość instytucji umorzenia należności. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że instytucja umorzenia należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym powinna być odstępstwem od generalnej zasady ich płacenia i może być stosowana jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami towarzyszącymi zarówno powstaniu zaległości jak i warunkom ich spłaty.
Organy w swoich decyzjach nie zgodziły się ze stanowiskiem skarżącej wskazującym na niezawinione przez nią działania lub zaniechania spowodowane rozbieżną wykładnią przepisów regulujących obowiązek stosowania przepisów ustawy pzp przez podmioty zarządzające specjalnymi strefami ekonomicznymi. W tym miejscu sąd podkreśla, że skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej środków zaskarżenia od decyzji określającej obowiązek zwrotu tych należności. W ostatecznej decyzji Instytucja Pośrednicząca opierając się m.in. na stanowisku Komisji Europejskiej wyrażonym w piśmie Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej sygn. [...] z [...] grudnia 2015 r. stwierdziła, że skarżąca jako podmioty zarządzający strefą ekonomiczną posiada status podmiotów prawa publicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 3 pzp, a zatem posiada status zamawiającego zobligowanego do stosowania procedur określonych w tejże ustawie. Powyższe spowodowało, stwierdzenie nieprawidłowości w projekcie "[...]" poprzez dokonywanie przez stronę wydatków z wyłączeniem przepisów pzp.
Tym samym już tylko z tego powodu powyższy argument jest niezasadny, gdyż przedmiotem postępowania jest tylko kwestia udzielenia ulgi poprzez umorzenie w całości należności głównej wynikającej z decyzji z [...] stycznia 2017 r. na podstawie przesłanek do umorzenia należności określonych art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. Kwestią sporną nie może być natomiast materia rozstrzygnięta już decyzją ostateczną.
Sąd jednakże także podziela stanowisko organu odwoławczego, który w powyższym zakresie stwierdził niezasadność zarzutów naruszenia art. 8 kpa, art. 6 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji. Prawidłowo bowiem organ wywiódł, że w dacie udzielenia zamówienia w skarżonym projekcie nie było w obrocie prawnym aktu normatywnego, który zwalniał specjalne strefy ekonomiczne, w tym skarżącą, z obowiązku stosowania pzp. Istotnie skarżąca przedstawiła dwa sprzeczne ze sobą stanowiska. Wskazała bowiem m.in. na stanowisko Ministra Gospodarki (pismo podmiotu założycielskiego i nadzorującego działalność specjalnych stref ekonomicznych z [...] września 2010 r.), który stwierdził, że brak podstaw stosowania m.in. przez skarżącą przepisów pzp. Przeciwnego zdania był Prezes Urzędu Zamówień Publicznych.
Prawidłowo organ ustalił, że na moment zawierania umowy o udzielenie ubezpieczeniowej gwarancji należytego wykonania kontraktu ubezpieczeniowego oraz wyboru: personelu projektu, tj. kierownika projektu, kierownika ds. ekonomicznych projektu i oferty na wykonanie usługi monitoringu strona miała pełną świadomość rozbieżnych poglądów w sprawie stosowania przepisów ustawy pzp przez specjalne strefy ekonomiczne i mimo wszystko nie zachowała szczególnej ostrożności w tym zakresie i mimo zapisu w § 20 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu pt. "[...]" nie stosowała przepisów pzp w zakresie, w jakim ta ustawa miała zastosowywanie do skarżącej i jej projektu. Co więcej słusznie organ wskazał, że w sprawach z zakresu zamówień publicznych Minister Gospodarki nie jest właściwym organem do interpretacji przepisów prawa zamówień publicznych. Takim właściwym organem jest niewątpliwie Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, który jest centralnym organem administracji rządowej właściwym do interpretacji przepisów dotyczących zamówień publicznych, w zakresie określonym ustawą pzp. Organ ten zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej był odmiennego od Ministra Gospodarki zdania na sporny temat.
W powyższym kontekście skarżąca nie powinna przyjmować stanowiska Ministra Gospodarki. Winna natomiast przyjąć i zastosować stanowisko Prezesa UZP. Trzeba bowiem wyjaśnić, że organy administracji publicznej winny przestrzegać swojej właściwości przy interpretacji przepisów prawa. Brak przestrzegania właściwości może prowadzić do naruszenia zasadą praworządności (art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP). Przepisy te zobowiązują organy administracji do czuwania nad tym, by prowadzone przez nie postępowania, jak i wydane rozstrzygnięcia, były zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. Minister Gospodarki (i jego urząd pomocniczy), będący podmiotem założycielskim i nadzorującym działalność specjalnych stref ekonomicznych ma bowiem jedynie kompetencje do nadzoru działalności specjalnych stref. Natomiast pozbawiony jest kompetencji do orzekania w sprawie stwierdzenia, czy dany podmiot zobowiązany jest do stosowania przepisów pzp. Skarżąca może i powinna działać w zaufaniu do działań organów państwa, ale tylko w zakresie ich kompetencji nałożonej ustawami. Skarżąca nie zwróciła się Prezesa UZP z oficjalnym wnioskiem o rozstrzygnięcie jej wątpliwości w zakresie obowiązku stosowania przepisów pzp. W związku z tym zarzut naruszenia art. 6 i 8 kpa w zw. z art. 7 Konstytucji RP jest całkowicie nieuzasadniony. Słusznie bowiem organ stwierdził, że strona podejmując decyzję o pominięciu stosowania przepisów pzp w ramach realizacji skarżonego projektu, powinna była mieć świadomość ryzyka ewentualnej konieczności zwrotu środków dofinansowania, związanej ze stwierdzeniem naruszenia procedur przy realizacji projektu. Prawidłowo również Minister IR zakwalifikował świadome zachowanie skarżącej prowadzącej działalność gospodarczą, która nie stosowała przepisów pzp, jako ryzyko gospodarcze. Tym samym argumentacja dotycząca istnienia sprzeczności w wykładni przepisów nie może być rozpatrywana jako argument wskazujący, że zachodzi ważny interes spółki w udzieleniu ulgi.
Sąd w żaden sposób nie może zgodzić się z podnoszonym w skardze zarzutem braku wyczerpującego uzasadnienia przyczyny odmowy udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania. W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego rozpoznał wszystkie dostępne mu dowody i w oparciu o analizę dostępnych materiałów uznał, że nie zaistniały przesłanki ważnego interesu zobowiązanego lub interesu publicznego, w związku z czym odmówił umorzenia należności w całości. W zaskarżonej decyzji organ zarówno wskazał, powołując się na przepisy ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1010 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 2 lipca 2009 r. w sprawie powierzenia P. Sp. z o.o. udzielania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie P. oraz wykonywania kontroli realizacji warunków zezwolenia (Dz.U. z 2009 r., Nr 112, poz. 928), co należy do głównych zadań strony jako zarządzającej Specjalną Strefą Ekonomiczną (patrz art. 8 ust. 1 ww. ustawy). Okoliczność, że strona realizuje określone bardzo pozytywne działania zahaczające o wykonywanie zadań publicznych nie może sama w sobie stanowić powody dla którego organ miałby uznać wystąpienie interesu publicznego. Gdyby tak było, to ustawodawca niewątpliwie uwzględniłby ten fakt w przesłankach do umorzenia, co czyni np. w innych ustawach zwalniając instytucje pożytku publicznego np. z obowiązku ponoszenia opłat sądowych (patrz art. 239 § 2 ppsa). Natomiast prawodawca krajowy tego nie czyni i traktuje podmioty takie jak skarżąca w podobny sposób jak inne podmioty gospodarcze. Tym samym wykonywanie określonych działań ukierunkowanych na realizację szczytnych społecznie celów nie może samo w sobie przemawiać za uwzględnieniem wniosku o umorzenie należności.
Należy także wyjaśnić, że organy w zaskarżonych decyzjach przeanalizowały sprawozdania finansowe skarżącej za lata 2014 – 2017. Analiza jednoznacznie wskazała, że sytuacja ekonomiczna strony jest co najmniej dobra. Aktywa obrotowe i aktywa trwałe skarżącej rosły, także kapitał własny w analizowanym okresie był również na wysokim i podobnym poziomie przekraczając [...] zł. Podobny poziom przedstawiały zobowiązania i rezerwy na zobowiązania w latach 2014-2016, osiągając poziom ok. [...] zł, natomiast w 2017 r. – [...] zł. Organ także zauważył, że w analizowanym okresie rokrocznie spółka notowała stratę w sprzedaży wynoszącą ok. 7 mln zł. Natomiast strata ta zmniejszyła się w 2017 r. o blisko 6 mln zł. W latach 2014-2016 [...] notowała coroczny zysk z działalności operacyjnej, który ulegał zwiększeniu o ok. 1 mln zł na przestrzeni roku obrotowego, z kolei w 2017 r. [...] odnotowała stratę z działalności operacyjnej w wysokości –[...] zł. Z analizy sprawozdań finansowych wynika także, że w latach 2014 - 2016 [...] notowała zysk ok. [...] – [...] zł, aby ostatecznie w 2017 r. zanotować zysk w kwocie [...] zł netto. Tym samym zasadnie organ II instancji stwierdził, że powyższa analiza wskazuje, iż sytuacja finansowa była korzystna.
Co więcej w kontekście zarzutu skargi odnoszącego się do niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz jego dowolnej oceny należy stwierdzić, że jest on zupełnie niezasadny. Organ odwoławczy bowiem także dokonał analizy sprawy w kontekście podnoszonych argumentów odnoszących się do ewentualnego nałożenia korekt finansowych, których wartość skarżąca oszacowała na kwotę ponad 51 mln (wraz z odsetkami kwota ok. 54 mln). Organ II instancji wziął pod uwagę podnoszone argumenty wskazujące na konieczność pomniejszenia wyniku finansowego spółki, który będzie nie do przezwyciężenia w kolejnych latach działalności, aż do planowanego końca funkcjonowania specjalnej strefy oraz konieczność poszukania zewnętrznego źródła finansowania generującego dodatkowe koszty i zasadnie wskazał, że podane dane mają charakter jedynie szacunkowy i odnoszą się do hipotetycznych sytuacji, które jeszcze nie zaistniały w sprawie (w sprawie istnieją tylko dwie decyzje ostateczne, które zobowiązują stronę do zwrotu prawie 120 tys. zł.).
Wobec powyższego prawidłowe jest stanowisko Ministra IR, że nie uzasadnia udzielenia ulgi przyszła, hipotetyczna, negatywna sytuacja finansowa strony, gdyż organ bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji w przedmiocie udzielenia ulgi. Co więcej stanowisko organu w tym zakresie uzasadnione jest także faktem, że odmowa umorzenia należności nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w sprawach o sygn. akt III SA 398-399/99 – zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Tym samym także symulacja skarżącej obrazująca szacunek strat związanych z ogłoszeniem upadłości jest obecnie (na datę wydania decyzji) argumentem nie mającym znaczenia w sprawie. Strona bowiem jednoznacznie wskazała, a także obrazuje to dokumentacja, że sytuacja [...] nie jest trudna. Spółka nie utraciła płynności finansowej; na bieżąco reguluje zobowiązania publicznoprawne; nie zamierza, ani nie musi zaniechać działalności lub istotnie zmniejszyć jej zakresu, nie otrzymała decyzji odmownej o udzieleniu kredytu. Co więcej strona wyjaśniła w odniesieniu do źródeł finansowania działalności w latach następnych, że spółka finansuje swoją działalność z wygenerowanych zysków.
Zasadnie także organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu o udzielenie ulgi ciężar dowodzenia, że zachodzi ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny obciąża tę stronę, która z tego faktu zamierza wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne. Oznacza to, że wnioskujący o udzielenie ulgi winien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i przedstawiać z własnej inicjatywy takie okoliczności, które przemawiają za wystąpieniem przesłanki do udzielenia ulgi. Podkreślenia także wymaga, że organy w toku postępowania wzywały o przedłożenie dokumentów niezbędnych do oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki udzielenia ulgi. Tym samy słusznie organ podkreślił, że strona oprócz opisu podejmowanych działań oraz wysokości nałożonych korekt finansowych nie przedstawiła struktury zatrudnienia. Symulacja spodziewanych strat i negatywnych konsekwencji dla rynku pracy i prowadzonej strefy ekonomicznej nie została poparta żadnymi dokumentami, nie wskazano nawet metody dokonanych obliczeń. Spółka jedynie wskazała, że w 2018 r. podjęła działania oszczędnościowe, polegające na reorganizacji struktury zatrudnienia, tj. zmniejszeniu liczby etatów o 5,25 etatów, zaś od początku 2018 r. kontrolowane są koszty poszczególnych działów spółki, w tym dyrektorzy zobowiązani są do szczegółowej analizy ponoszonych kosztów. Tym samym także powyższe informacje wskazują, że spółka czyni wszystko aby jej sytuacja była jak najlepsza. Zatem obecnie brak jest podstaw, aby stwierdzić, że decyzja organu odwoławczego była nieprawidłowa. Przeciwnie decyzja ta uwzględniała całość przedstawionej argumentacji. W sprawie nie zaistniał ważny interes zobowiązanego w umorzeniu należności.
W ocenie sądu słusznie także organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie występują także przesłanki "interesu publicznego" w umorzeniu należności. Organ zasadnie powołał się na art. 84 Konstytucji RP, który wskazuje, że każdy obowiązany jest do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Zauważył, że w zakresie uzasadnienia istnienia "interesu publicznego" w umorzeniu należności spółka przedstawiła symulację spodziewanych strat związanych z obowiązkiem zwrotu dofinansowania w różnych programach operacyjnych, jednakże, o czym była już mowa, analiza ta nie została poparta żadnymi dokumentami, nie przedstawiono również metodologii obliczeń, możliwości wdrożenia przez [...] planów naprawczych czy oszczędnościowych. Zasadnie Minister IR w powyższym kontekście stwierdził, że wysokość kwoty głównej, której umorzenia domaga się spółka wynosi [...] zł i stanowi 6,8 % zysku z 2017 r. Dlatego też za nieuzasadniony organ uznał wniosek strony o umorzenie należności, skoro obowiązkiem strony jest ponoszenie ciężarów publicznoprawnych.
Mając powyższe na względzie wbrew podnoszonym zarzutom organ odwoławczy dokładnie przeanalizował stan faktyczny sprawy w kontekście przesłanek warunkujących możliwość udzielenia ulgi i zasadnie uznał, że skarżąca nie wykazała wystąpienia przynajmniej jednej z przesłanek warunkujących przyznanie ulgi, tj. przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" lub przesłanki "interesu publicznego". Tym samym pozbawione są zasadności zarzuty naruszenia art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) ufp, gdyż wbrew twierdzeniom, skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek do udzielenia ulg.
Zupełnie chybione są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa. W toku prowadzonego postępowania, organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Organ rozważył wszystkie okoliczności sprawy, poddał je wnikliwej ocenie i na tej podstawie wydał decyzję zgodną ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. Także wydana decyzja zawiera wszelkie elementy decyzji określone w art. 107 § 3 kpa.
W sprawie wbrew twierdzeniom skarżącej organ nie naruszył art. 79a § 1 kpa, gdyż przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi zostało bowiem wszczęte dnia [...] lutego 2017 r. Natomiast art. 79a § 1 kpa wszedł w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. i ma zastosowanie tylko do postępowań wszczętych po wejściu w życie tego przepisu. Zgodnie natomiast z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu dotychczasowym. Dlatego też organ nie miał obowiązku informowania strony o niewystarczającym udowodnieniu istnienia interesu publicznego lub ważnego interesu zobowiązanego.
Reasumując sąd stwierdza, że na podstawie przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego oraz podnoszonych argumentów, organy obydwu instancji prawidłowo odmówiły umorzenia należności.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI