V SA/WA 1012/24

V SA/Wa 1012/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jendrzejewska
Bożena Zwolenik
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1689
art. 10 ust. 1
Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Asesor WSA - Agnieszka Jendrzejewska, , Protokolant referent-staż. - Agnieszka Kwiecień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 22 stycznia 2024 r. nr GRZLEN/Nr 201/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 697 złotych (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Kontrolą sądowoadministracyjną w sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (zwanej dalej: "Krajową Radą") z 22 stycznia 2024 r. nr GRZLEN/Nr 201/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 14 czerwca 2022 r., sprecyzowanym pismem z 7 lipca 2022 r., O. S.A. z siedzibą w Warszawie (zwana dalej: "Spółką", "Stroną" lub "Skarżącą") zwróciła się o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu za okres od 1 stycznia 2021 r. do 16 lipca 2021 r. w łącznej kwocie 1.358.297,01 zł. Prośba została uzasadniona stanem epidemii koronawirusa COVID-19, która wstrzymała działalność Spółki. Zakwestionowano również zasadność naliczania opłat abonamentowych za okres od 14 marca 2020 r. do 15 grudnia 2020 r. Do pisma Spółka załączyła kopię wniosku z 7 lutego 2022 r. skierowanego do Poczty Polskiej S.A., kopię pisma Poczty Polskiej S.A. z 11 maja 2022 r. oraz wykaz indywidualnych numerów identyfikacyjnych hoteli.
Pismem z 16 sierpnia 2022 r. wezwano Spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dowodów potwierdzających, że występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe przemawiające za jego uwzględnieniem. Wskazano, że takim dowodem może być zaświadczenie potwierdzające szczególną sytuację ekonomiczno-finansową Spółki.
W piśmie z 20 września 2022 r. Strona przedstawiła swoją sytuację finansową po wprowadzeniu ograniczeń związanych z pandemią COVID-19 oraz załączyła wykaz indywidualnych numerów identyfikacyjnych hoteli, których dotyczy zaległość, sprawozdania o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwałe składane do Głównego Urzędu Statystycznego za I półrocze 2019, 2020, 2021, 2022 r. oraz zestawienia otrzymanej pomocy de minimis w okresie ostatnich 3 lat.
Zaskarżoną decyzją z 22 stycznia 2024 r. Krajowa Rada odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2021 r. do 16 lipca 2021 r. w wysokości 20 004,52 zł wraz z odsetkami w wysokości 7 204,23 zł.
Krajowa Rada zaznaczyła, że z załączonego sprawozdania finansowego wynika, iż Spółka dysponuje środkami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Podkreślono, że działalność gospodarcza Spółki jest nadal prowadzona, a z akt sprawy nie wynika, aby Spółka została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie restrukturyzacyjne, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej.
Organ wskazał, że uchwałą Krajowej Rady nr 279/2018 z 22 listopada 2018 r. przyjęto przykładowy katalog kryteriów, które wypełniają przesłanki z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 ze zm.). Jednym z nich jest ogłoszenie upadłości wobec podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty abonamentowej. W toku postępowania organ nie dopatrzył się zatem przesłanek umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych z art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych, gdyż w jego ocenie z przedstawionych dokumentów finansowych wynika, że Spółka kontynuuje działalność, osiąga przychody, a przejściowe trudności nie mogą być podstawą do automatycznego udzielenia ulgi. Spółka nie wskazała, aby w związku z sytuacją, na którą się powołuje, zostało zainicjowane jakiekolwiek postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne.
Organ nie zakwestionował trudnej sytuacji ekonomicznej spowodowanej epidemią wirusa CO\/ID-19, która dotknęła także branżę hotelarską. Zaznaczono przy tym, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem niepowodzenia finansowego, które każdy podmiot decydujący się na jej prowadzenie powinien brać pod uwagę. Konieczność regulowania należnych danin publicznych - zgodnie z Konstytucją i obowiązującymi przepisami - ciąży na wszystkich obywatelach i podmiotach gospodarczych. Natomiast ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek obciąża przedsiębiorcę.
Mając to na uwadze, Krajowa Rada odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Krajowej Rady z 22 stycznia 2024 r. Spółka wniosła o stwierdzenie jej nieważności, a w przypadku braku podstaw do stwierdzenia nieważności o uchylenie decyzji w całości. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie:
I. art. 107 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 29 k.p.a., poprzez skierowanie decyzji do H. N. M. K. (adres: ul. ... M. ..., S...), który nie może być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 29 k.p.a., gdyż nie jest ani osobą prawną ani nie posiada osobowości prawnej, a wnioskodawcą i stroną niniejszego postępowania toczącego się przed Krajową Radą, a w konsekwencji adresatem decyzji mogła być wyłącznie Spółka, co oznacza, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i zachodzą podstawy do stwierdzenia jej nieważności w całości, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
Ponadto, na wypadek nieuwzględniania zarzutu, o którym mowa powyżej w punkcie I, zaskarżonej decyzji zarzucono:
II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że faktyczna i ekonomiczna sytuacja Spółki nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o umorzenie należności z tytułu opłat abonamentowych, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z przedłożonych przez Spółkę dokumentów, w szczególności kopii sprawozdań o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwałe składane do Głównego Urzędu Statystycznego za I półrocze 2019, 2020, 2021 i 2022 r., jednoznacznie wynika, że Spółka, w wyniku wprowadzonych w związku z wybuchem pandemii COVID-19 zakazów, nakazów i restrykcji oraz na skutek niemal całkowitego zamknięcia działalności branży hotelarskiej, odnotowała stratę (na poziomie 68 270 000 zł w I półroczu 2020 r. i 120 685 000 zł w I półroczu 2021 r., co stanowiło drastyczne pogorszenie wyników w porównaniu do I półrocza 2019 r., kiedy Skarżąca osiągnęła zysk netto na poziomie 98 590 000 zł), oraz zmuszona była zredukować stan zatrudnienia z poziomu ponad 2600 osób w I półroczu 2019 r. do 1905 osób w I półroczu 2021 r., tym samym jej sytuacja finansowa, wbrew twierdzeniu organu, przemawiała za umorzeniem należności z tytułu opłaty abonamentowej;
b) art. 35 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., poprzez rażące przekroczenie ustawowych terminów załatwienia sprawy i prowadzenie postępowania przez okres prawie dwóch lat oraz brak zawiadomienia Spółki o przyczynie zwłoki w rozpoznaniu sprawy i zaniechanie wskazania nowego terminu załatwienia sprawy, co doprowadziło do sytuacji, w której przez prawie dwa lata organ nie podjął praktycznie żadnych czynności dowodowych, poza zwróceniem się do Spółki o przedłożenie stosownych dokumentów potwierdzających występowanie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, a po upływie prawie dwóch lat, odmówił umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych, lakonicznie stwierdzając, że Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i nie ogłosiła upadłości, w konsekwencji obciążając dodatkowo Spółkę odsetkami w wysokości 7 204,23 zł, a to w ocenie Spółki stoi w sprzeczności z wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a., zasadą działania organów administracji publicznej w sposób budzący zaufanie do uczestników postępowania;
III. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu opłat abonamentowych, tj. szczególne względy społeczne i przypadki losowe, gdyż zdaniem organu Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczęto wobec niej postępowania likwidacyjnego, upadłościowego czy restrukturyzacyjnego, podczas gdy w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniu organu, wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, gdyż Spółka na skutek wybuchu pandemii COVID-19 oraz wprowadzanych w związku z tym zakazów, nakazów i restrykcji, odnotowała stratę (na poziomie 68 270 000 zł w I półroczu 2020 r. i 120 685 000 zł w I półroczu 2021 r., co stanowiło drastyczne pogorszenie wyników w porównaniu do I półrocza 2019 r., kiedy Skarżąca osiągnęła zysk netto na poziomie 98 590 000 zł), oraz zmuszona była zredukować stan zatrudnienia z poziomu ponad 2600 osób w I półroczu 2019 r. do 1905 osób w I półroczu 2021 r., a to wbrew twierdzeniu organu oznacza, że w niniejszej sprawie wystąpiła wyjątkowa sytuacja, nadto sam wybuch pandemii COVID-19 należy w ocenie Spółki uznać właśnie za przypadek losowy (rozumiany jako zdarzenie nagłe i niespodziewane), a dodatkowo należy też uznać, że w sprawie wystąpiły szczególne względy społeczne (biorąc pod uwagę skalę dotychczasowej działalności Spółki świadczącej w Polsce usługi hotelarskie od kilkudziesięciu lat, jej renomę i ugruntowaną markę oraz fakt, że zatrudnia ona w normalnym okresie kilka tysięcy osób), co łącznie dawało organowi podstawę do umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych;
b) art. 15l ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 340 ze zm., dalej: "ustawa o COVID-19"), poprzez uznanie, że przepis ten wprowadza odroczenie obowiązku uiszczania należności z tytułu opłaty abonamentowej, podczas gdy celem ustawodawcy, który wprowadził do porządku prawnego wspomnianą regulację, było nie odroczenie (jak próbuje niezasadnie forsować Krajowa Rada) tego obowiązku, ale definitywne zwolnienie z tego obowiązku, tak aby w jak największym stopniu udzielić wsparcia przedsiębiorcom poszkodowanym na skutek wprowadzanych zakazów, nakazów i restrykcji w związku z wybuchem pandemii COVID-19, co w konsekwencji doprowadziło organ do niezasadnej odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty abonamentowej za 2021 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do najdalej idącego zarzutu wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, stanowiącego przesłankę jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), który okazał się niezasadny.
W przedmiotowej sprawie Skarżąca spółka zwróciła się do Krajowej Rady z wnioskiem dotyczącym zaległości dla hoteli wskazanych w załączniku do wniosku, w którym podano numery abonentów wraz z kwotami zaległych opłat. Poczta Polska S.A., będąc uprawniona do ustalenia podmiotu zobowiązanego do zapłaty należności z tytułu opłaty abonamentowej, poinformowała, że wyszczególnione w załączniku do wniosku hotele zostały zarejestrowane jako odrębne podmioty, którym przydzielono własny i niepowtarzalny Indywidualny Numer Identyfikacyjny (INI). Ponadto, każdy z tych podmiotów (hoteli) posiada różną ilość odbiorników i odrębnie reguluje zobowiązania. Skarżąca spółka nie jest zatem abonentem, ale są nimi poszczególne hotele posiadające własne INI. Wśród abonentów wskazanych przez Pocztę Polską S.A. był również hotel Spółki wskazany w zaskarżonej decyzji – H. N. M. K. w Szczecinie
Sąd stwierdza, że wskazanie w nagłówku zaskarżonej decyzji nazwy i adresu abonenta zgodnie z informacjami przekazanymi przez Pocztę Polską S.A., zamiast Skarżącej, nie stanowi o zaistnieniu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W myśl natomiast pkt 4 tego przepisu przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest również jej skierowanie do osoby niebędącej stroną w sprawie. Należy przy tym podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 22 maja 2024 r. o sygn. akt III OSK 1752/22, zgodnie z którym mylne określenie strony postępowania w decyzji nie powoduje jej nieważności z mocy art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Z wadliwością decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania, czyli w sytuacji, gdy organ orzekł w formie decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu, który nie miał interesu prawnego do występowania w toczącym się postępowaniu. Przepis art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. znajduje zatem zastosowanie w razie błędnego ukształtowania stosunku prawnego, tj. wyznaczenia praw i obowiązków podmiotu, którego takie rozstrzygnięcie w ogóle nie dotyczy. Tym samym do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. nie wystarczy nieprawidłowe oznaczenie strony, takie jak np. błędna nazwa, ale konieczne jest, aby decyzja administracyjna kształtowała sytuację prawną podmiotów, które nie powinni być jej adresatami.
W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, albowiem nie budzi wątpliwości Sądu, że stroną niniejszego postępowania administracyjnego przez cały czas była Skarżąca spółka tj. O. S.A. z siedzibą w W.. Należy zgodzić się z organem, że wskazanie H. M. w P. miało za zadanie wyłącznie umożliwić szybką identyfikację abonenta, który odrębnie regulował zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej, nie stanowiło zaś określenia strony postępowania. W trakcie postępowania ustalono, że właścicielem ww. hotelu jest Skarżąca i to ona jako podmiot uprawniony wystąpiła o umorzenie zaległości abonamentowych w interesie należącego do niej hotelu, uznanego przez Pocztę Polską S.A. za samodzielnego abonenta. Wszystkie wezwania organu wystosowane w toku postępowania oraz zaskarżona decyzja z 22 stycznia 2024 r. zostały doręczone na adres Spółki tj. ul. Z. ..., ... W.. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że Krajowa Rada odnosi się do sytuacji ekonomicznej Skarżącej, a nie poszczególnych hoteli. Sąd nie podziela zatem stanowiska Spółki, że w sprawie wystąpiła przesłanka do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 15l ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19. Zdaniem Skarżącej, przepis ten należy interpretować jako zwolnienie przedsiębiorców z obowiązku z uiszczania opłat abonamentowych z powodu pandemii COVID-19, w związku z czym organ niezasadnie odmówił umorzenia przedmiotowych należności.
Wskazać jednak wypada, że w realiach kontrolowanej sprawy poza kognicją Sądu administracyjnego pozostaje kwestia istnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych prowadzi do wniosku, że nie zawierają one regulacji, które mogłyby stanowić podstawę wydawania przez Krajową Radę decyzji rozstrzygających o istnieniu/nieistnieniu obowiązku zapłaty należności z tytułu opłaty abonamentowej i ich ewentualnej wysokości. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych Krajowa Rada jest właściwa jedynie do wydawania decyzji o umorzeniu lub rozłożeniu na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu oraz opłaty, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetek za zwłokę w jej uiszczaniu (tak NSA w wyroku z 14 września 2023 r. o sygn. akt I GSK 1264/22). W niniejszym postępowaniu Krajowa Rada na dzień wydawania decyzji posiadała dane o kwocie zadłużenia Spółki od Poczty Polskiej i nie miała podstaw do ich podważenia. W okolicznościach sprawy bezzasadna jest zatem argumentacja Skarżącej dotycząca braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Poza kognicją Krajowej Rady pozostają zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu, sposobem naliczania opłat oraz osobą zobowiązanego, w tym bowiem zakresie Krajowa Rada jest związana danymi uzyskanymi od wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. Krajowa Rada nie została wyposażona w instrumenty prawne umożliwiające weryfikację podstaw nałożenia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych. Podkreślenia wymaga również, że w ramach postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności o charakterze publicznoprawnym nie bada się zasadności istnienia samej należności. W związku z tym, Sąd dokonuje oceny przeprowadzonego przez Krajową Radę postępowania w ramach określonych złożonym wnioskiem o umorzenie zaległości w opłacie abonamentowej i treścią przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.
Natomiast Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych oraz wadliwą (niepełną) jego subsumpcję w ustalonym stanie faktycznym sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na rozpoznanie wniosku Skarżącej o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych. Za uzasadnione Sąd uznał również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, zgodnie z którym w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu.
Organ obowiązany jest zatem dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanek "szczególne względy społeczne" lub "przypadki losowe". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 7 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 77 § 1 (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 80 k.p.a. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście właściwa wykładnia art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Jest rzeczą jasną, że to w interesie strony inicjującej postępowanie w sprawie udzielenia ulgi, winno być wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej żądania. Jednakże braki argumentacyjne wniosku o zastosowanie ulgi lub ograniczenie się przez wnioskodawcę tylko do pewnych okoliczności (jego zdaniem wystarczających) nie zwalnia organu z obowiązków wymienionych w art. 7 czy też art. 77 § 1 k.p.a., tj. samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny.
W przypadku natomiast uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego, w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia kary pieniężnej. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednak nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością.
Sąd podkreśla, że decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy, podejmowane przez organ w ramach uznania administracyjnego, powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z rozstrzygnięć takich musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.
Kontrolowane postępowanie administracyjne zainicjowała Spółka składając – w oparciu o art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych – wniosek o umorzenie zaległości w płatności opłaty abonamentowej RTV podnosząc, że znajduje się w wyjątkowej sytuacji, bowiem należy do branży hotelarskiej, która ucierpiała wskutek szeregu działań podejmowanych przez władze publiczne w związku z wybuchem pandemii COVID-19. W piśmie z 20 września 2022 r. wskazano, że z powodu licznie wprowadzanych nakazów, zakazów i restrykcji, przedsiębiorcy prowadzący hotele nie mogli zarobkować, przez co zmuszeni byli do redukcji znacznej części etatów, a niektórzy także do ogłoszenia upadłości. Spółka podkreśliła, że odnotowała znaczny spadek obrotów w porównaniu do okresu przed pandemią (o 54,35 %). Ponadto, w okresie pandemii działalność Spółki była praktycznie zawieszona i uniemożliwiono jej osiąganie jakichkolwiek przychodów przez okres co najmniej 6 miesięcy. Przychody zostały również mocno ograniczone przez spadek popytu na usługi hotelarskie w okresie pandemicznym. Skarżąca zauważyła również, że samą pandemię COVID-19 niewątpliwie należy uznać za przypadek losowy.
W związku z wezwaniem organu do uzupełnienia wniosku o dowody potwierdzające szczególną sytuację ekonomiczno-finansową Spółki, Strona nadesłała kopie sprawozdań o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwałe składane do Głównego Urzędu Statystycznego za I półrocza 2019, 2020 i 2021 r. Wskazano, że z dokumentów jednoznacznie wynika, że Spółka odnotowała znaczny spadek przychodów ze sprzedaży w I półroczach 2020 i 2021 r., stratę netto oraz zmniejszony stan zatrudnienia w stosunku do I półrocza 2019 r.
Sąd podkreśla, że w postępowaniu dotyczącym udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań pieniężnych o charakterze publicznym szczególny nacisk powinien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy. W takim postępowaniu, bada się przesłanki tego, czy spółka znajduje się w sytuacji majątkowej, która nie pozwala jej na uiszczenie zaległych opłat abonamentowych w ogóle bądź w przewidzianym do tego terminie.
W zaskarżonej decyzji Krajowa Rada jedynie lakonicznie stwierdziła, że z akt sprawy nie wynika, aby wobec Spółki było prowadzone postępowanie upadłościowe albo restrukturyzacyjne. Ponadto, Spółka dysponuje środkami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Zaznaczono, że prowadzenie działalności wiąże się z ryzykiem niepowodzenia finansowego, które każdy podmiot decydujący się na jej prowadzenie powinien brać pod uwagę. W ocenie organu, konieczność regulowania należnych danin publicznych - zgodnie z Konstytucją i obowiązującymi przepisami ciąży na wszystkich obywatelach i podmiotach gospodarczych. Odnosząc się do argumentacji Spółki związanej ze skutkami pandemii, Krajowa Rada stwierdziła jedynie, że "nie kwestionuje trudnej sytuacji ekonomicznej spowodowanej epidemią wirusa COVID-19, która dotknęła także branżę hotelarską".
Przytoczone powyżej fragmenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie zawierają dostatecznej analizy warunków przyznania ulgi jaką powinien dokonać organ wydając decyzję na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Sąd stwierdza, że organ nie dokonał także oceny dokumentów finansowych przedłożonych w toku postępowania przez Spółkę, ani też nie rozważył okoliczności i argumentów Strony przytoczonych w piśmie z 20 września 2022 r.
Organ nie odniósł się do tego, czy w przypadku Spółki zaszła wymieniona w przepisie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych sytuacja wyjątkowa i czy za umorzeniem zaległości w płatności opłat abonamentowych przemawiają szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ skwitował argumentację i dokumenty finansowe Strony twierdzeniem, że Spółka kontynuuje działalność, osiąga przychody, a przejściowe trudności nie mogą być podstawą do udzielenia ulgi.
Nie jest to zatem dogłębna analiza przewidzianych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, występowania w sprawie wyjątkowych sytuacji oraz przemawiającymi za tym szczególnymi względami społecznymi lub też przypadkami losowymi.
Dostrzeżone wyżej deficyty uzasadnienia do decyzji prowadzą do przyjęcia, że nie przeprowadzono w sprawie postepowania z poszanowaniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Przepisy te wyrażają zasadę prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego urzeczywistnia się poprzez nałożenie na organ obowiązku wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego, a następnie dokonanie oceny znaczenia i wartości tego materiału i oceny czy dana okoliczność została udowodniona. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania jakie konkretnie dokumenty zostały przedstawione przez Wnioskodawcę na poparcie wniosku o umorzenie zaległości, brak analizy treści tych dokumentów, a także wyjaśnienia przyczyn, z powodu których organ uznał, że nie pozwalają one na dokonanie ustaleń faktycznych, stanowiło naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. o istotnym wpływie na wynik sprawy.
W zaskarżonej decyzji zabrakło dokonania wykładni zawartych w przepisie wyrażeń: "wyjątkowych sytuacji", "szczególnych względów społecznych" i "przypadków losowych". Organ powinien odnieść te przesłanki do udokumentowanej lub uprawdopodobnionej sytuacji Spółki w okresie, w którym wystąpiły zaległości w płatnościach, biorąc pod uwagę, że wzywał Spółkę do nadesłania dowodów potwierdzających zaistnienie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych.
Organ zaznaczył, że przesłanki umorzenia z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych mają charakter klauzul generalnych. W związku z tym, powołano się na uchwałę Krajowej Rady z 22 listopada 2018 r., którą przyjęto przykładowy katalog kryteriów wypełniających te przesłanki. Jednym z nich jest ogłoszenie upadłości wobec podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty abonamentowej. Mając to na uwadze Krajowa Rada podkreśliła, że Strona nie wykazała, by w związku z sytuacją na którą się powołuje, zostało zainicjowane postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne.
Oczywiste jest, że przywołana przez organ uchwała Krajowej Rady podjęta w celu interpretacji art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych nie jest wiążąca dla Sądu. Uchwała ta nie stanowi źródła prawa, a już zwłaszcza prawa powszechnie obowiązującego, które zostało wskazane w art. 87 Konstytucji RP. Tym bardziej, w kontekście zamkniętego systemu źródeł prawa w ujęciu Konstytucji RP, podstawy dla rozstrzygnięcia podejmowanego w decyzji administracyjnej nie może stanowić tzw. prawo powielaczowe. Nie jest zatem prawidłowe stanowisko organu, że jeżeli w sprawie nie występuje przesłanka z przykładowego katalogu zawartego w tej uchwale, to w sprawie nie występują też ustawowe przesłanki umorzenia zaległości. Wystąpienie przesłanek zawartych w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych powinno być interpretowane w odniesieniu do poszczególnych, odrębnych sytuacji ekonomicznych podmiotów zobowiązanych do uiszczenia należności.
Sąd podkreśla, że stwierdzenia organu, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia można by odnieść do sytuacji finansowej dowolnego podmiotu gospodarczego. Jednak nie jest to analiza, jakiej wymaga art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w związku z art. 11 k.p.a. Krajowa Rada nie wyjaśniła Spółce zasadności przesłanek, którymi kierowała się przy załatwieniu sprawy.
Sąd doszedł zatem do przekonania, że stwierdzone przy ocenie wniosku Skarżącej uchybienia pozwalają na konstatację, że Krajowa Rada dopuściła się zarówno błędnej interpretacji przepisu prawa materialnego wyrażonego w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, jak również uchybiła przepisom postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Za zasadną należy również uznać argumentację Strony odnoszącą się do przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Analizę wystąpienia przesłanek z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych należy bowiem odnieść do sytuacji ekonomicznej podmiotu zobowiązanego do uiszczenia należności, a sytuacja ta w czasie może podlegać istotnym zmianom. Możliwości finansowe Spółki mogły być inne w dacie złożenia wniosku, w 2022 r. tj. bezpośrednio po okresie pandemii, inaczej mogły się kształtować w dacie wydawania decyzji. Stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji sprowadza się natomiast do wniosku, że Spółce nie można umorzyć przedmiotowych zaległości, ponieważ nadal prowadzi ona działalność gospodarczą pomimo przejściowych trudności. Sąd zaznacza, że chociaż sama okoliczność, że organ mógł uchybić terminom rozpoznania sprawy określonym w art. 35 § 3 k.p.a. nie powoduje wadliwości decyzji, nie mniej jednak w realiach kontrolowanej sprawy prowadzenie postępowania przez Krajową Radę przez okres niemal dwóch lat mogło mieć wpływ na wynik podejmowanego rozstrzygnięcia. Tymczasem długotrwałość postępowania niezawiniona przez Stronę nie powinna wywoływać dla niej negatywnych konsekwencji.
Rozpoznając ponownie wniosek Skarżącej organ weźmie pod uwagę ocenę prawną dokonaną przez Sąd i dokona wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego pod kątem sytuacji ekonomicznej Spółki w okresie składanego przez nią wniosku i wpływu pandemii COVID-19 na prowadzoną przez Spółkę działalność hotelarską. Na tej podstawie organ poczyni ustalenia co do okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokona ich prawnej kwalifikacji z perspektywy art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Mając również na uwadze informację udzieloną przez Spółkę w piśmie z 20 września 2022 r., z której wynika, że korzysta ona z różnych form pomocy zakwalifikowanych jako forma pomocy de minimis, organ powinien również ustalić (np. poprzez informację Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów), czy Strona była beneficjentem form pomocy publicznej rekompensujących negatywne konsekwencje związane z pandemią COVID-19. Okolicznością notoryjną jest bowiem to, że wiele podmiotów z branży hotelarskiej taką znaczącą pomoc otrzymało. W zależności od poczynionych ustaleń organ podejmie adekwatną decyzję, pamiętając przy tym, że odmowa umorzenia w warunkach uznania administracyjnego musi zostać wyczerpująco i przekonująco uzasadniona.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Zawarte w wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych oparte zostało na przepisie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.)