V SA/WA 1001/18

V SA/Wa 1001/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-12-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kania /przewodniczący/
Bożena Zwolenik /sprawozdawca/
Marek Krawczak
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 644/19 - Wyrok NSA z 2023-04-21
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] , 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz A. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez A.S. (dalej: "Skarżąca", "Strona") jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes PFRON") z [...] listopada 2017 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne Wn-U-G za lipiec 2017 r.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Pismem nadanym 15 września 2017 r. Strona wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne Wn-U-G za lipiec 2017 r. wyjaśniając, że w okresie od 24 sierpnia 2017 r. do 10 września 2017 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Podniosła, iż w czasie swojej usprawiedliwionej niedyspozycji chorobowej powinna była złożyć przedmiotowy wniosek, czego nie uczyniła z powodu choroby. Wskazała, iż wniosek złożyła dopiero 14 września 2017 r., tj. niezwłocznie po ustaniu niedyspozycji chorobowej. Do wniosku załączyła zaświadczenie lekarskie wystawione 6 września 2017 r. o niezdolności do pracy w okresie od 24 sierpnia 2017 r. do 10 września 2017 r.
Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. o numerze wyżej wskazanym Prezes PFRON odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za lipiec 2017 r.
Na to postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie domagając się jego uchylenia w całości i przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.
Minister, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz z zażaleniem Strony, wydał postanowienie z [...] kwietnia 2018 r. o numerze wskazanym wyżej, na mocy którego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu wskazał, iż w jego ocenie uzasadnienie wniosku nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, ponieważ przedłożone zaświadczenie lekarskie nie wskazuje, że Strona nie była zdolna do dokonywania czynności prawnych ani też, że nie mogła zlecić dokonania tej czynności innej osobie. Z zaświadczenia tego wynika, że Skarżąca, która zachorowała w okresie od 24 sierpnia 2017 r. do 10 września 2017 r. mogła chodzić. Potwierdza to, że rodzaj choroby nie był obłożny, a więc taki, który wykluczał dokonanie przez nią uchybionej czynności. Ponadto we wniosku o przywrócenie terminu Strona nie wskazała na rodzaj choroby, tak by organ mógł wyważyć, czy nie ponosi ona winy w uchybieniu dokonania czynności procesowej przyjmując obiektywny miernik staranności. Zdaniem Ministra fakt choroby nie jest równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią. Mechaniczne przyjmowanie, że każda cięższa choroba wywołuje obiektywną niemożliwość dokonania czynności procesowej i uzasadnia przywrócenie terminu, byłoby sprzeczne z doświadczeniem życiowym.
Organ odwoławczy stwierdził, że Strona nie złożyła wniosku Wn-U-G za lipiec 2017 r. w terminie wynikającym z ww. przepisów prawa i nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi.
Jednocześnie Minister wskazał, iż nie podziela stanowiska Prezesa PFRON, że Strona nie spełniła przesłanki wynikającej wprost z art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej: "K.p.a.", tj. nie złożyła przedmiotowego wniosku Wn-U-G jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu, bowiem wniesienie prośby o przywrócenie terminu musi nastąpić w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu. Minister wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie przeszkoda ustała 10 września 2017 r., zatem Strona mogła złożyć prośbę o przywrócenie terminu do 17 września 2017 r. Strona wniosek Wn-U-G za lipiec 2017 r. złożyła za pomocą systemu SODiR 14 września 2017 r., natomiast prośbę o przywrócenie terminu przesłała listem poleconym 15 września 2017 r. Zatem Strona zarówno wniosek Wn-U-G za lipiec 2017 r. oraz prośbę o przywrócenie terminu do jego złożenia wniosła z zachowaniem 7-dniowego terminu. Strona składając prośbę o przywrócenie terminu już wcześniej dopełniła czynności uchybionej, zatem nie można wymagać, aby uczyniła to po raz kolejny wnosząc przedmiotową prośbę. Niemniej jednak organ odwoławczy postanowił utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zarzuciła rażące naruszenie:
art. 7, art. 8 art. 9, art. 10 i 79 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy, poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania dowodowego, a poprzestanie jedynie na jednostronnych ustaleniach organu,
art. 77 i 107 K.p.a., bowiem zgromadzony materiał dowodowy, w tym oświadczenie stron jest sprzeczny z treścią kwestionowanej decyzji,
art. 77 i 107 K.p.a., polegające na sprzeczności zgromadzonego materiału dowodowego z treścią kwestionowanego postanowienia poprzez pominięcie wniosku o przywrócenie terminu,
art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez niezebranie przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co skutkowało brakiem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz poprzez oparcie się przez organ na jedynie szczątkowych informacjach uzyskanych od jednej ze stron postępowania, które są niekorzystne dla Skarżącej,
art. 84 § 1 K.p.a.,
art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie,
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego postanowienia,
naruszenie art. 75 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 1 K.p.a.,
obrazę art. 58 K.p.a. poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie, polegające w konsekwencji na odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku osoby niepełnosprawnej wykonującej działalność gospodarczą o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne WN-U-G za lipiec 2017R,
art. 7, art. 8 art. 9, art. 10 i 79 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy,
art. 77 i 107 K.p.a., polegające na sprzeczności zgromadzonego materiału dowodowego,
art. 7 w zw. z art. 77, 79 i 80 K.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i zaniechanie przeprowadzenia w sposób wyczerpujący koniecznych dowodów, pozbawienie strony prawa udziału w przeprowadzonych dowodach, zwłaszcza opinii powołanych biegłych, a w konsekwencji zaniechanie przesłuchania biegłych i Strony i finalnie dokonanie jednostronnej nieobiektywnej oceny istniejących dowodów, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona.
Skarżąca wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku Wn-U-G za lipiec 2017 r. Wyjaśniła, że w okresie od 24 sierpnia 2017 r. do 10 września 2017 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim, a przedmiotowy wniosek złożyła dopiero 14 września 2017 r., tj. niezwłocznie po ustaniu niedyspozycji chorobowej. Do wniosku załączyła zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy w okresie od 24 sierpnia do 10 września 2017 r. wydane 6 września 2017 r. Zaskarżonym postanowieniem z 23 kwietnia 2018 r. Minister utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.
Zgodnie z treścią § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1758), dalej: "rozporządzenie w sprawie refundacji", osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych, zaś w myśl § 9 tego rozporządzenia terminy do złożenia wniosku Wn-U-G przywraca się na prośbę wnioskodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Uzupełnieniem powyższego jest art. 58 § 1 i 2 K.p.a., zgodnie z którym uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy,
2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu,
3) dochowanie siedmiodniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu jej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.
Należy podkreślić, że wszystkie wymienione powyżej przesłanki winny być spełnione jednocześnie.
Sąd orzekając w niniejszej sprawie pragnie wskazać, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymaga kwestia, czy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. Podkreślenia wymaga, iż przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez Skarżącą w stanie faktycznym sprawy.
Należy wskazać, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Jednocześnie jednak nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe (zob. wyrok. WSA w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 122/14, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, nie sposób w ocenie Sądu przyjąć stanowiska organów, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Skarżąca do wniosku o przywrócenie terminu załączyła zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy w okresie od 24 sierpnia do 10 września 2017 r., które w okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowi, zdaniem Sądu, wystarczające uprawdopodobnienie wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej terminowe złożenie przedmiotowego wniosku. Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzenia organu dotyczące stanu zdrowia, czy rodzaju choroby Skarżącej są, zdaniem Sądu, zbyt daleko idące i nie znajdują oparcia w aktach sprawy.
Należy zaznaczyć, że przy ocenie spełnienia przesłanek przywrócenia terminu wystarczy, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności.
W związku z powyższym należy zauważyć, że skoro Skarżąca przedstawiła zwolnienie lekarskie, które obejmowało termin do wniesienia przedmiotowego wniosku, nie można przypisać Jej winy w uchybieniu terminu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe wywody i przedstawioną wykładnię prawa.
Wobec powyższego Sąd – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.