V SA 5367/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając, że art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie stanowi przeszkody do uchylenia decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, a organy celne błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zwrotu opłat manipulacyjnych.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej utrzymującą w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego o wymierzeniu opłat manipulacyjnych. Skarżący domagał się uchylenia tych decyzji i zwrotu opłat, argumentując naruszenia przepisów Ordynacji Podatkowej i Kodeksu Celnego, w tym błędną interpretację pojęcia "czynności poza siedzibą urzędu". Organy celne odmówiły uchylenia decyzji, powołując się na upływ terminu do złożenia wniosku o zwrot opłat. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie art. 2651 Kodeksu celnego, gdyż art. 246 § 4 KC nie jest przepisem szczególnym wyłączającym możliwość uchylenia decyzji w trybie nadzwyczajnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi Agencji Celnej "D." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., która utrzymała w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego wymierzające opłaty manipulacyjne dodatkowe. Skarżący kwestionował zasadność poboru tych opłat, wskazując na naruszenia przepisów Ordynacji Podatkowej i Kodeksu Celnego, w szczególności błędną interpretację pojęcia "czynności poza siedzibą urzędu" oraz brak wszczęcia postępowania. Organy celne odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że wniosek o zwrot opłat został złożony z uchybieniem 3-letniego terminu określonego w art. 246 § 4 Kodeksu celnego, który uznały za przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu decyzji w trybie nadzwyczajnym (art. 2651 KC). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że art. 246 § 4 KC nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 2651 KC i nie wyłącza możliwości uchylenia decyzji ostatecznej. Sąd podkreślił, że organy celne nie zbadały pozytywnych przesłanek zastosowania art. 2651 KC, a także błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zwrotu opłat, nie uwzględniając nowelizacji Kodeksu celnego wprowadzającej możliwość przedłużenia terminu zwrotu. Sąd uznał również, że organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie celników do pracy poza siedzibą urzędu wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłaty manipulacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego, gdyż odnosi się do zwrotu należności, a nie do uchylania lub zmiany decyzji ostatecznych.
Uzasadnienie
Przepisy szczególne, o których mowa w art. 2651 KC, powinny wprost wyłączać stosowanie trybów nadzwyczajnych. Art. 246 KC reguluje kwestie zwrotu należności, a nie uchylania decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
KC art. 2651
Kodeks celny
Tryb nadzwyczajny do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, możliwy w każdym czasie, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, chyba że przepisy szczególne sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie.
KC art. 275 § § 4 pkt 5
Kodeks celny
Opłata manipulacyjna dodatkowa za czynności służbowe podejmowane poza siedzibą urzędu celnego na wniosek strony. Sąd zakwestionował interpretację pojęcia "siedziba urzędu celnego" przez organy celne.
Pomocnicze
KC art. 246 § § 2
Kodeks celny
Należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3 Kc.
KC art. 246 § § 4
Kodeks celny
Zwrot należności może nastąpić na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Sąd uznał, że nie jest to przepis szczególny wyłączający stosowanie art. 2651 KC.
KC art. 246 § § 5
Kodeks celny
Możliwość zwrotu należności z urzędu.
KC art. 246 § § 6
Kodeks celny
Możliwość przedłużenia 3-letniego terminu zwrotu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem terminu było spowodowane nieprzewidzialnymi okolicznościami lub siłą wyższą.
KC art. 277
Kodeks celny
Dotyczy poboru należności celnych. Sąd uznał, że art. 246 KC ma zastosowanie również do zwrotu opłat manipulacyjnych.
O.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 192
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 200 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 165 § § 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 97 § § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 30
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym wyłączającym możliwość uchylenia decyzji w trybie nadzwyczajnym. Organy celne błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące zwrotu opłat manipulacyjnych, nie uwzględniając nowelizacji Kodeksu celnego. Słuszny interes strony przemawia za uchyleniem decyzji.
Odrzucone argumenty
Wniosek o zwrot opłat został złożony z uchybieniem 3-letniego terminu z art. 246 § 4 KC. Art. 246 § 4 KC stanowi przepis szczególny uniemożliwiający uchylenie decyzji w trybie nadzwyczajnym. Zmiana wykładni prawa nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania ani stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Godne uwagi sformułowania
"przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" "nie może być interpretowane rozszerzająco" "brak przeprowadzenia w tym kierunku przez organy celne postępowania wyjaśniającego" "narusza przepis art. 265 1 Kodeksu celnego w zakresie mającym wpływ na wynik sprawy"
Skład orzekający
Beata Krajewska
sprawozdawca
Jolanta Bożek
przewodniczący
Małgorzata Rysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 2651 i art. 246 Kodeksu celnego w kontekście trybów nadzwyczajnych i zwrotu opłat celnych. Znaczenie wykładni przepisów i nowelizacji prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji poboru opłat manipulacyjnych w trybie nadzwyczajnym na gruncie przepisów Kodeksu celnego obowiązujących w danym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja przepisów proceduralnych i materialnych, a także jak ważne jest uwzględnianie nowelizacji prawa. Pokazuje też, że nawet po latach można dochodzić swoich praw, jeśli organy popełniły błąd.
“Czy można odzyskać opłaty celne po latach? Sąd administracyjny wyjaśnia kluczowe przepisy.”
Dane finansowe
WPS: 1400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA 5367/03 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2004-12-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-12-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Beata Krajewska /sprawozdawca/ Jolanta Bożek /przewodniczący/ Małgorzata Rysz Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędziowie WSA - Beata Krajewska (spr.), - Małgorzata Rysz, Protokolant - Barbara Gałecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi "D." K. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz K. C. kwotę 1.400 zł (jeden tysiąc czterysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Uzasadnienie Decyzjami z dnia [...] i [...] sierpnia 1999 r., z dnia [...], [...], [...] i [...] września 1999 r. oraz z dnia [...] i [...] października 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wymierzył Agencji Celnej "D." w W. opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności podejmowane poza siedzibą Urzędu Celnego, w kwotach wymienionych w tych decyzjach – łącznie [...] zł. W dniu [...] grudnia 2002 r./data pism [...] grudnia 2002 r./ K. C. – "Agencja "D.", złożył do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wnioski, w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu Celnego, o uchylenie decyzji Urzędu Celnego w W. wymierzających opłaty dodatkowe manipulacyjne oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat w sprawach będących przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu. W uzasadnieniu powyższych wniosków Strona wskazała na naruszenie przez organ celny : • art. 123 § 1, 192 oraz 200 § 1 Ordynacji Podatkowej poprzez uniemożliwienie jej, przed wydaniem tych decyzji, wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego a przez to wydanie decyzji w oparciu o nieudowodniony stan faktyczny, • art. 165 § 2 Ordynacji Podatkowej poprzez niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu, • art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez jego błędną interpretację. Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r. oraz Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2002 r., które zapadły w analogicznej sprawie, Skarżący wskazał, iż siedzibą Urzędu Celnego w W. jest W., nie zaś adres tego urzędu. Oznacza to, iż dodatkowe opłaty manipulacyjne za czynności służbowe w miejscu uznanym powinny być wymierzane jedynie za czynności wykonywane poza granicami administracyjnymi W.. W związku z tym, iż miejsce uznane "D." znajduje się w obrębie granic administracyjnych W., art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w przedmiotowej sprawie nie może stanowić podstawy prawnej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Ponadto, w ocenie skarżącej, użyte w art. 275 § 4 pkt 5 pojęcie "czynności służbowe" nie jest tożsame ze zdefiniowanym w art. 3 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego pojęciem "kontroli celnej" i obejmuje inne nie wymienione w definicji "kontroli celnej" działania administracji celnej, nie wynikające z potrzeb kontrolnych. Zdaniem K. C. w sprawie nie zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania, gdyż jako taki nie może być traktowany wniosek kierowany do urzędu celnego, który ograniczał się jedynie do prośby o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych. Konsekwencją braku wszczęcia i prowadzenia postępowania przed wydaniem decyzji stał się brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie i na temat zgromadzonych materiałów i dowodów. Postanowieniami z dnia [...] marca 2003 r. Naczelnik Urzędu [...] Celnego w W. odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...] sierpnia 1999 r., [...], [...], [....] i [...] września 1999 r. oraz [...] i [...] października 1999 r. wymierzających Stronie opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe wykonane , na jej wniosek, przez funkcjonariuszy celnych poza siedzibą urzędu celnego. Orzekając na skutek odwołań Strony, Dyrektor Izby Celnej w W., po połączeniu zaskarżonych spraw, do łącznego rozpoznania i rozpatrzenia -postanowienie z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] - decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. o powyższym numerze utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3 Kc. Zgodnie z art. 246 § 4 Kodeksu celnego zwrot należności może nastąpić na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Pismami z dnia [...] grudnia 2002 r., złożonymi w Urzędzie Celnym [...] w W. w dniu [...] grudnia 2002 r., Strona wniosła o uchylenie decyzji z sierpnia, września i października 1999 r.. Wnioski złożone zostały zatem z uchybieniem ustawowego terminu do ich wniesienia, co stanowi przesłankę negatywną uchylenia decyzji ostatecznych o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanych decyzji organów obydwu instancji zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem: - art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej; - art. 246 § 2 i 5, art. 275 § 4 pkt 5 oraz art. 277 Kodeksu celnego. Rozwijając w motywach skargi zarzuty o charakterze merytorycznym Skarżący wyjaśnił, iż nie było podstaw prawnych do wymierzenia i poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych. Organy celne niezasadnie traktują zatem kwoty pobrane bez tytułu prawnego jako opłaty manipulacyjne dodatkowe. W konsekwencji organy błędnie przyjęły, iż zwrot pobranych opłat następuje w trybie określonym w art. 277 Kodeksu celnego dla poboru należności celnych przywozowych i wywozowych w sytuacji, gdy przepis ten dotyczy jedynie poboru, a nie zwrotu opłat. Skarżący podkreślił, iż nie składał wniosku o zwrot opłat w trybie art. 246 § 4 Kodeksu celnego, gdyż stoi na stanowisku, iż w sprawie zastosowanie powinna znaleźć regulacja z art. 246 § 5 Kodeksu celnego nakazująca organowi celnemu dokonanie zwrotu z urzędu. Organ od czasu, gdy w analogicznych sprawach od roku 2000 zapadały wyroki NSA wskazujące na inną interpretację pojęcia "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu", był świadomy, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające dokonanie zwrotu pieniędzy z urzędu. W sferze stanowiącej przedmiot regulacji prawa procesowego Skarżący podniósł, iż organy nie ustosunkowały się do wszystkich zgłaszanych przez nią zarzutów. W szczególności organy nie odniosły się do wątpliwości związanych z pojęciami "kontrola celna" i "czynności służbowe", nie zajęły stanowiska w sprawie adekwatności opłat do podejmowanych czynności oraz kwestii ponoszenia wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem miejsca uznanego. W ocenie K. C. organy celne niezasadnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej nastąpiło na wniosek strony w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ wyjaśnił, iż zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy nie zakwestionował prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o której mowa w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, a jedynie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu". W dniu wydania decyzji wymierzającej opłatę organ był zatem umocowany do jej pobrania, co sprawia, iż niezasadne jest stanowisko skarżącej, że w sprawie nie ma zastosowania art. 246 § 4 w związku z art. 277 Kodeksu celnego. Odnosząc się do zarzutu nie dokonania zwrotu opłaty z urzędu Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż wyrok NSA wiąże organ w konkretnej sprawie, natomiast w rozpatrywanej sprawie Strona nie skorzystała z prawa wniesienia skargi. Organ podkreślił, iż zmiana wykładni stosowania określonej normy prawnej nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania ani do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Jedynym dopuszczalnym trybem wzruszenia decyzji jest tryb przewidziany w art. 2651 Kodeksu celnego, który wymaga wniosku lub zgody strony. W świetle powyższego organ celny nie miał podstaw do działania z własnej inicjatywy. W podsumowaniu swego stanowiska Dyrektor Izby Celnej w W., stwierdził nadto, że niedochowanie terminu do wniesienia wniosku o zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej stanowi przesłankę negatywną, o której mowa w art. 265 1 Kodeksu celnego, której wystąpienie wyklucza wzruszenie decyzji w trybie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Zdaniem Dyrektora odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji, w której wydana decyzja nie mogłaby zostać wykonana, bowiem będący jej konsekwencją zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie mógłby nastąpić z uwagi na upływ 3 letniego terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Za niezasadne organ uznał również podnoszone przez Stronę zarzuty natury procesowej. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2004 r. Skarżący zajął stanowisko, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego, wbrew twierdzeniu organów celnych, nie jest przepisem szczególnym, o którym mówi art. 2651 Kodeksu celnego, bowiem odnosi się on wyłącznie do kwestii zwrotu należności celnych a nie do zmiany lub uchylenia decyzji. W piśmie tym Skarżący podniósł także, a w toku rozprawy rozwinął myśl, iż w sytuacji gdy organy obu instancji stoją na gruncie zastosowania w sprawie niniejszej art. 246 Kodeksu celnego powinny rozważyć możliwość zastosowania jego § 5 oraz zbadać zasadność przedłużenia terminu do zwrotu należności na gruncie § 6 tego artykułu, czego Dyrektor Izby Celnej nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył co następuje: Należy podkreślić, iż postępowanie przed Sądem w sprawie niniejszej dotyczyło decyzji wydanych na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego, a więc w trybie nadzwyczajnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić w każdym czasie, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przedmiotem oceny w takim postępowaniu jest zatem wyłącznie zaistnienie przesłanek związanych z występowaniem tych dwu okoliczności, a nie kwestia merytorycznego badania słuszności decyzji ostatecznej i powstałej w wyniku jej wydania sytuacji prawnej. Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. wymierzające Agencji Celnej "D." w W. opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nie skorzystania przez zainteresowaną ze środków odwoławczych, o których Agencja została pouczona. Agencja Celna "D." złożyła w dniu [...] kwietnia 2000 r. (data pisma – [...] kwietnia 2000 r.) do Prezesa Głównego Urzędu Ceł wnioski o uchylenie ostatecznych decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. w trybie postępowania nadzwyczajnego, przewidzianego w art. 265 1 Kodeksu celnego, które następnie w dniu [...] kwietnia 2000 r. cofnęła, co skutkowało umorzeniem powyższych postępowań decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] maja 2000 r.. W dniu [...] grudnia 2002 r. /data pism – [...] grudnia 2002 r./ Strona ponownie wystąpiła z wnioskami o uchylenie ostatecznych decyzji wymiarowych w trybie art. 2651 Kodeksu celnego oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat, nie wskazując podstawy prawnej, w oparciu o którą żąda zwrotu należności. Możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 265 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką jest zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych. Sąd w tym składzie podzielił stanowisko Skarżącego, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie może być uznany za "przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" w oparciu o art. 265 1 Kodeksu celnego. Jak wynika z jego treści oraz usytuowania w Dziale V Kodeksu celnego art. 246 odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu i umorzenia należności celnych nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych. Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną z art. 265 1 Kodeksu celnego winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Pojęcie "przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" nie może być interpretowane rozszerzająco zwłaszcza, gdy przepisy te stanowić mają przesłankę negatywną uniemożliwiającą stronie, przyznanego przepisami prawa, ubiegania się o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym. Pogląd ten zgodny jest z przyjętym w teorii prawa administracyjnego stanowiskiem/Kodekspostępowaniaadministracyjnego.Komentarz.Wyd.C.H.Beck, Warszawa 2004, str 686, 699/, iż przepisy szczególne w rozumieniu art. 155 kpa, który jest odpowiednikiem przepisu 265 1 Kodeksu celnego, powinny w swej treści jednoznacznie wyłączać stosowanie trybów nadzwyczajnych do wzruszania ostatecznych decyzji w określonych sprawach. W sprawie niniejszej Dyrektor Izby Celnej w W., uznając art. 246 § 4 Kodeksu celnego za przepis szczególny w rozumieniu art. 265 1 Kodeksu celnego, w tym kierunku prowadził wywód uzasadnienia swej decyzji z dnia [...] listopada 2003 r., którą utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. odmawiające uchylenia decyzji wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe za wykonywanie czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego z powodu upływu 3 lat od złożenia przez Stronę wniosku o zwrot tych należności. Poza zakresem rozważań organów celnych pozostały natomiast pozytywne przesłanki zastosowania art. 265 1 Kodeksu celnego. Wprawdzie Dyrektor Izby Celnej w W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie negował istnienia ważnego interesu po stronie Skarżącego a w toku rozprawy przed Sądem w dniu 20 grudnia 2004 r. wprost oświadczył, iż organ nie kwestionując przesłanek pozytywnych z art. 265 1 Kodeksu celnego zwracał Stronie opłaty we wszystkich sprawach, w których nie upłynął 3 letni okres z art. 246 § 4 Kodeksu to jednakże należy stwierdzić, iż brak przeprowadzenia w tym kierunku przez organy celne postępowania wyjaśniającego oraz rozważenia tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uniemożliwia ocenę i kontrolę rzeczywistego istnienia powoływanego przez Stronę jej ważnego interesu jako pozytywnej przesłanki z art. 2651 Kodeksu celnego. W ocenie Sądu, którego rolą jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ; art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, wyrażone w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu stanowisko Dyrektora Izby Celnej w W., z wyżej przedstawionych powodów, narusza przepis art. 265 1 Kodeksu celnego w zakresie mającym wpływ na wynik sprawy. Zasadne jest stanowisko Skarżącego, iż kwestia czy w wyniku ewentualnego uchylenia decyzji wymiarowych byłaby możliwość wydania decyzji orzekającej o zwrocie pobranych kwot na zasadach przewidzianych dla zwrotu należności celnych winna zostać rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu leżącym w kompetencjach Dyrektora Izby Celnej. Podnieść przy tym należy, iż na gruncie unormowań prawnych obowiązujących w chwili orzekania przez Dyrektora Izby Celnej w W. jako organ II instancji niezasadne jest jego stanowisko, że po uchyleniu decyzji wymiarowej niemożliwe byłoby zwrócenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej wobec upływu terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego, co trwale przesądzałoby o niewykonalności decyzji wydanej w oparciu o art. 265 1 Kodeksu celnego już w dniu jej wydania. Art. 246 Kodeksu celnego został bowiem znowelizowany w art. 1 pkt 56 Ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, ogłoszonej w Dzienniku Ustaw z dnia 10 lipca 2003 r. Nr 120, poz. 1122. Między innymi do art. 246 dodany został § 6 stanowiący, iż 3 letni termin z § 4 może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o należnościach celnych było spowodowane nieprzewidzialnymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej. Ustawa ta weszła w życie w dniu 10 sierpnia 2003 r. i ,zgodnie z art. 3, stosuje się ją do postępowań niezakończonych ostatecznie przed dniem jej wejścia w życie a dotyczących "zwrotów" określonych przepisami Działu V Tytułu VII Kodeksu celnego. Od tego czasu nie można zatem mówić o bezwzględnej niewykonalności decyzji uchylających decyzje wymiarowe w sprawach, w których wniosek o zwrot należności został złożony po upływie 3 lat od daty powiadomienia o nich Strony. W ewentualnym postępowaniu o zwrot należności, toczącym się po uchyleniu decyzji wymiarowej, organ zobowiązany będzie przed wydaniem decyzji z powołaniem art. 246 § 4 Kodeksu celnego, rozważyć, po przeanalizowaniu przedstawionych przez Stronę dowodów, czy nie zostały w sprawie spełnione przesłanki z § 6 tego artykułu. Stojąc na przedstawionym wyżej stanowisku skutkującym uchylenie zaskarżonej decyzji Sąd już tylko dla porządku podnosi, iż niezasadny jest zarzut Strony, że zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego, w wersji przed nowelizacją, jedynie pobór a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował w trybie i na zasadach określonym dla należności celnych. Wykładnia systemowa przepisów art. 277 i 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu opłat pobranych w sprawach celnych. Sprzeczne z zasadą państwa prawa byłoby przyjęcie założenia, iż opłata pobrana nienależnie lub bez podstaw wynikających z obowiązujących przepisów wobec braku stosownych uregulowań prawnych nie może zostać Stronie zwrócona. Brak jest bowiem w przepisach prawa celnego innej podstawy prawnej umożliwiającej zwrot nienależnie pobranej opłaty. Podstawę prawną decyzji, o uchylenie których wystąpiła skarżąca Agencja stanowił art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w sierpniu 1998 r., tj. upoważniającym organ do pobrania opłaty za przeprowadzenie, na wniosek strony, czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego. Przyjęta w w/w decyzjach przez organ celny interpretacja zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego określenia "siedziba urzędu celnego" jako " miejsca innego niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. V SA 2690/99 w sprawie ze skargi spółki S. o zwrot nienależnie pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. III RN 54/01. Naczelny Sąd Administracyjny i Sąd Najwyższy w powołanych wyżej wyrokach wyraziły pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego" interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 162, poz.1122) oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Orzeczenia te, jakkolwiek wytyczyły drogę do zmiany treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w którym od nowelizacji obowiązującej od dnia 19 marca 2001 r. (ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny... , Dz. U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92) wprost jest mowa o "miejscu innym niż urząd celny", to jednakże nie mogły odnieść bezpośredniego skutku w zakresie obowiązków Strony wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W., o których uchylenie skarżąca wniosła pismami z dnia [...] grudnia 2002 r. Orzeczenia te nie zmieniły charakteru prawnego pobranych od Strony na mocy tych decyzji opłat manipulacyjnych dodatkowych. Zgodnie bowiem z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w konkretnej sprawie w jego orzeczeniu wiązała wyłącznie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub zaniechanie było przedmiotem zaskarżenia. Brak było zatem podstaw do zwrotu z urzędu, w oparciu o art. 246 § 5 Kodeksu celnego, wpłaconych przez Stronę należności. Wyrok Sądu wydany w danej sprawie nie może stanowić podstawy do uruchamiania nadzwyczajnych trybów postępowania w innych sprawach. Zmiana interpretacji prawa dotycząca rozumienia pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego" o jakiej niewątpliwie można mówić po wydaniu wyroków przez NSA i SN może mieć natomiast wpływ na ocenę istnienia pozytywnych przesłanek z art. 265 1 Kodeksu celnego. Ocena ta winna odnieść się także do sytuacji cofnięcia przez Stronę pierwszych wniosków złożonych [...] kwietnia 2000 r. o wydanie decyzji w trybie art. 265 1 Kodeksu celnego Powyższe kwestie organ winien rozważyć przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Jeżeli chodzi o zarzut braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej, to w ocenie Sądu, organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie celników do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, organ celny pobiera opłatę manipulacyjną dodatkową za wykonywanie, na wniosek osoby zainteresowanej, czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego. Skoro więc Skarżąca Agencja takie wnioski składała, a potwierdza to w skardze do Sądu, to musiała liczyć się z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą. Niezależnie od powyższych uwag Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, art. 265 1 Kodeksu celnego. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych ma podstawę w art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a stwierdzenie , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku w art.152 tego prawa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI