V SA 4959/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając, że organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zwrotu opłat manipulacyjnych i nie zbadał ważnego interesu strony w postępowaniu nadzwyczajnym.
Sprawa dotyczyła odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej, wskazując na brak podstaw prawnych do poboru opłat oraz uchybienia proceduralne. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że Dyrektor Izby Celnej błędnie uznał art. 246 § 4 Kodeksu celnego za przepis szczególny uniemożliwiający uchylenie decyzji w trybie nadzwyczajnym i nie zbadał pozytywnych przesłanek z art. 2651 Kodeksu celnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., która utrzymała w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego o wymierzeniu opłat manipulacyjnych dodatkowych. Skarżący, D. K.C., kwestionował zasadność poboru tych opłat, powołując się na wyroki NSA i SN wskazujące na błędną interpretację pojęcia "czynności służbowe poza siedzibą urzędu celnego". Zarzucił również naruszenia proceduralne, w tym brak wszczęcia postępowania. Dyrektor Izby Celnej odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wnioski skarżącego o uchylenie decyzji i zwrot opłat zostały złożone z uchybieniem terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego, który uznał za przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu decyzji w trybie nadzwyczajnym (art. 2651 Kodeksu celnego). Sąd uznał ten pogląd za błędny, stwierdzając, że art. 246 § 4 nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego i że organ odwoławczy nie zbadał pozytywnych przesłanek z art. 2651, takich jak ważny interes strony. Sąd podkreślił również, że nowelizacja Kodeksu celnego wprowadziła możliwość przedłużenia terminu zwrotu należności w przypadku siły wyższej lub nieprzewidzianych okoliczności, co mogło mieć wpływ na możliwość zwrotu opłat. W kwestii zarzutów proceduralnych, Sąd uznał, że wniosek o skierowanie celników do pracy mógł być potraktowany jako wszczynający postępowanie w sprawie wymiaru opłat.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego, ponieważ odnosi się do zwrotu należności, a nie do uchylania lub zmiany decyzji.
Uzasadnienie
Przepisy szczególne uniemożliwiające wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym muszą wprost odnosić się do niemożności uchylenia lub zmiany decyzji. Art. 246 § 4 Kodeksu celnego dotyczy jedynie zwrotu należności celnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 275 § § 4 pkt 5
Kodeks celny
Dotyczy opłat manipulacyjnych za czynności służbowe wykonywane poza siedzibą urzędu celnego na wniosek strony. Sąd zakwestionował pierwotną interpretację pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego" jako miejsca poza granicami administracyjnymi miasta.
k.c. art. 265 § 1
Kodeks celny
Reguluje możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w każdym czasie, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub ważny interes strony.
Pomocnicze
k.c. art. 246 § § 2
Kodeks celny
Określa przesłanki zwrotu należności celnych.
k.c. art. 246 § § 4
Kodeks celny
Określa termin 3 lat na złożenie wniosku o zwrot należności celnych.
k.c. art. 246 § § 5
Kodeks celny
Nakazuje organowi celnemu dokonanie zwrotu z urzędu.
k.c. art. 246 § 6
Kodeks celny
Stanowi o możliwości przedłużenia 3-letniego terminu zwrotu należności w przypadku nieprzewidzianych okoliczności lub siły wyższej.
k.c. art. 277
Kodeks celny
Dotyczy trybu i zasad poboru należności celnych, a przez wykładnię systemową stosowany również do zwrotu opłat.
o.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 165 § 2
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 192
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 200 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 97 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200
Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej art. 3
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 30
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym sprzeciwiającym się uchyleniu decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Organ celny nie zbadał pozytywnych przesłanek z art. 2651 Kodeksu celnego (interes społeczny lub ważny interes strony). Zmiana interpretacji prawa dotycząca pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego" może wpływać na ocenę istnienia pozytywnych przesłanek z art. 2651 Kodeksu celnego.
Odrzucone argumenty
Wniosek o zwrot opłat złożony z uchybieniem 3-letniego terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Art. 246 § 4 Kodeksu celnego jako przepis szczególny uniemożliwiający uchylenie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Brak podstaw do zwrotu z urzędu na podstawie art. 246 § 5 Kodeksu celnego. Wniosek o skierowanie celników do pracy nie wszczynał postępowania w sprawie wymiaru opłat.
Godne uwagi sformułowania
"Siedzibą Urzędu Celnego w W. jest W., nie zaś adres tego urzędu." "Pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego" oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości." "Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego, winny w swej treści jednoznacznie wyłączać stosowanie trybów nadzwyczajnych do wzruszania ostatecznych decyzji w określonych sprawach." "Brak przeprowadzenia w tym kierunku postępowania wyjaśniającego oraz rozważenia tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uniemożliwia ocenę i kontrolę rzeczywistego istnienia powoływanego przez stronę jej ważnego interesu jako pozytywnej przesłanki z art. 2651 Kodeksu celnego."
Skład orzekający
Barbara Mleczko-Jabłońska
przewodniczący
Marzenna Zielińska
członek
Michał Sowiński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 2651 Kodeksu celnego w kontekście przepisów szczególnych oraz znaczenie badania ważnego interesu strony w postępowaniu nadzwyczajnym. Wykładnia pojęcia \"poza siedzibą urzędu celnego\"."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki Kodeksu celnego i trybu nadzwyczajnego. Nowelizacje przepisów mogły wpłynąć na aktualność niektórych argumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych i błędnej interpretacji przepisów przez organ celny, co pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur i badanie interesu strony.
“Czy organ celny może ignorować ważny interes strony, powołując się na formalne przeszkody?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyV SA 4959/03 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2004-12-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-11-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Barbara Mleczko-Jabłońska /przewodniczący/ Marzenna Zielińska Michał Sowiński /sprawozdawca/ Sygn. powiązane I GSK 576/05 - Wyrok NSA z 2005-07-20 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Asesor sądowy w WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Aneta Opyrchał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz D. kwotę 1.425 (tysiąc czterysta dwadzieścia pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Uzasadnienie Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzjami o numerach: [...] z dnia [...].01.1999 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., [...] z dnia [...].10.1998 r., wymierzył na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego opłaty manipulacyjne dodatkowe w łącznej kwocie [...] zł za czynności służbowe wykonywane poza siedzibą urzędu celnego na wniosek Agencji Celnej "D.". Pismami z dnia [...] grudnia 2002 r. "D." K.C. wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. w trybie art. 2651 Kodeksu celnego z wnioskami o uchylenie ww. decyzji ostatecznych Dyrektora Urzędu Celnego w W. zarzucając, iż zostały one wydana z naruszeniem: - art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego; - art. 123 § 1, art. 165 § 2, art. 192 oraz art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Powołując się na pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r. oraz Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2002 r., które zapadły w analogicznej sprawie, wskazał, iż siedzibą Urzędu Celnego w W. jest W., nie zaś adres tego urzędu. Oznacza to, iż dodatkowe opłaty manipulacyjne za czynności służbowe w miejscu uznanym powinny być wymierzane jedynie za czynności wykonywane poza granicami administracyjnymi W. W związku z tym, iż miejsce uznane "D." znajduje się w obrębie granic administracyjnych W., art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w przedmiotowej sprawie nie może stanowić podstawy prawnej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Ponadto, w opinii strony użyte w art. 275 § 4 pkt 5 pojęcie "czynności służbowe" nie jest tożsame ze zdefiniowanym w art. 3 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego pojęciem "kontroli celnej" i obejmuje inne nie wymienione w definicji "kontroli celnej" działania administracji celnej, nie wynikające z potrzeb kontrolnych. Skarżący zaznaczył przy tym, że na jego wniosek w miejscu uznanym "D." były wykonywane wyłącznie niektóre czynności "kontroli celnej". Strona wskazując na rażące uchybienia proceduralne podniosła, iż w sprawie nie zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania, gdyż jako takie nie mogą być traktowane wnioski kierowane do urzędu celnego, które ograniczały się jedynie do prośby o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych. Konsekwencją braku wszczęcia i prowadzenia postępowania przed wydaniem decyzji stał się brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie i na temat zgromadzonych materiałów i dowodów. Decyzjami z dnia [...].02.2003 r. o numerach: [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. odmówił uchylenia ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. Orzekając w sprawie na skutek odwołań strony, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...].10.2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3. Zgodnie z art. 246 § 4 Kodeksu celnego zwrot należności może nastąpić na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Strona w pismach z dnia [...] grudnia 2002 r. wniosła o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. Wnioski złożone zostały zatem z uchybieniem ustawowego terminu do ich wniesienia, co stanowi przesłankę negatywną uchylenia decyzji ostatecznych o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, K. C. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem: - art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej; - art. 246 § 2 i 5, art. 275 § 4 pkt 5 oraz art. 277 Kodeksu celnego. Rozwijając w motywach skargi zarzuty o charakterze merytorycznym skarżący wyjaśnił, iż nie było podstaw prawnych do wymierzenia i poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych. Organy celne niezasadnie traktują zatem kwoty pobrane bez tytułu prawnego jako opłaty manipulacyjne dodatkowe. W konsekwencji organy błędnie przyjęły, iż zwrot pobranych opłat następuje w trybie określonym w art. 277 Kodeksu celnego dla poboru należności celnych przywozowych i wywozowych w sytuacji gdy przepis ten dotyczy jedynie poboru, a nie zwrotu opłat. Skarżący podkreślił, iż nie składał wniosku o zwrot opłat w trybie art. 246 § 4 Kodeksu celnego, gdyż stoi na stanowisku, iż w sprawie zastosowanie powinna znaleźć regulacja z art. 246 § 5 Kodeksu celnego nakazująca organowi celnemu dokonanie zwrotu z urzędu. Organ od czasu gdy w analogicznych sprawach od roku 2000 zapadały wyroki NSA wskazujące na inną interpretację pojęcia "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu" był świadomy, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające dokonanie zwrotu pieniędzy z urzędu. W sferze stanowiącej przedmiot regulacji prawa procesowego skarżący podniósł, iż organy nie ustosunkowały się do wszystkich zgłaszanych przez niego zarzutów. W szczególności organy nie odniosły się do wątpliwości związanych z pojęciami "kontrola celna" i "czynności służbowe", nie zajęły stanowiska w sprawie adekwatności opłat do podejmowanych czynności oraz kwestii ponoszenia wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem miejsca uznanego. W ocenie K. C. organy niezasadnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie nastąpiło na wniosek strony w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego, z uwagi na brak materialnych dowodów potwierdzających złożenie takiego wniosku. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ wyjaśnił, iż zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy nie zakwestionowały prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o której mowa w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, a jedynie wyjaśniły, co należy rozumieć pod pojęciem "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu". W dniu wydania decyzji wymierzającej opłatę organ był zatem umocowany do jej pobrania, co sprawia, iż niezasadne jest stanowisko skarżącego, że w sprawie nie ma zastosowania art. 246 § 4 w związku z art. 277 Kodeksu celnego. Odnosząc się do zarzutu niedokonania zwrotu opłaty z urzędu Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż wyrok NSA wiąże organ w konkretnej sprawie, natomiast w rozpatrywanej sprawie strona nie skorzystała z prawa wniesienia skargi. Organ podkreślił, iż zmiana wykładni stosowania określonej normy prawnej nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania ani do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Jedynym dopuszczalnym trybem wzruszenia decyzji jest tryb przewidziany w art. 2651 Kodeksu celnego, który wymaga wniosku lub zgody strony. W świetle powyższego organ celny nie miał podstaw do działania z własnej inicjatywy. Za niezasadne organ uznał również zarzuty natury procesowej. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2004 r. skarżący wyjaśnił, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego, wbrew twierdzeniu organów celnych, nie jest przepisem szczególnym, o którym mówi art. 2651 Kodeksu celnego, bowiem odnosi się on wyłącznie do kwestii zwrotu należności celnych, a nie do zmiany lub uchylenia decyzji. W piśmie tym skarżący podniósł także, iż w sytuacji gdy organy obu instancji stoją na gruncie zastosowania w sprawie niniejszej art. 246 Kodeksu celnego powinny rozważyć możliwość zastosowania jego § 5 oraz zbadać zasadność przedłużenia terminu do zwrotu należności na gruncie § 6 tego artykułu, czego Dyrektor Izby Celnej nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył co następuje: Należy podkreślić, iż postępowanie przed Sądem w sprawie niniejszej dotyczyło decyzji wydanych na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego, a więc w trybie nadzwyczajnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić w każdym czasie, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub ważny interes strony. Przedmiotem oceny w takim postępowaniu jest zatem wyłącznie zaistnienie przesłanek związanych z występowaniem tych dwu okoliczności, a nie kwestia merytorycznego badania prawidłowości decyzji ostatecznej i powstałej w wyniku jej wydania sytuacji prawnej. Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. wymierzające Agencji Celnej "D." w W. opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nieskorzystania przez zainteresowaną ze środków odwoławczych, o których Agencja została pouczona. "D." K. C. złożył w dniu [...] kwietnia 2000 r. (data pisma – [...] kwietnia 2000 r.) do Prezesa Głównego Urzędu Ceł wnioski o uchylenie decyzji ostatecznych Dyrektora Urzędu Celnego w W. w trybie postępowania nadzwyczajnego, przewidzianego w art. 2651 Kodeksu celnego, które następnie w dniu [...] kwietnia 2000 r. cofnął, co skutkowało umorzeniem powyższych postępowań decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] maja 2000 r. W dniu [...] grudnia 2002 r. (data pism – [...] grudnia 2002 r.) strona ponownie wystąpiła z wnioskami o uchylenie ostatecznych decyzji wymiarowych w trybie art. 2651 Kodeksu celnego oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat, nie wskazując podstawy prawnej, w oparciu o którą żąda zwrotu należności. Możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub ważny interes strony, a więc przesłanki celowościowe, podlegające analizie organu pomimo prawnej poprawności decyzji, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką jest zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie może być uznany za "przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" w oparciu o art. 2651 Kodeksu celnego. Jak wynika z jego treści oraz usytuowania w dziale V tytułu VII Kodeksu celnego art. 246 odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu i umorzenia należności celnych, nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych. Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego, winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Pojęcie "przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" nie może być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza gdy przepisy te stanowić mają przesłankę negatywną, uniemożliwiającą stronie, przyznane przepisami prawa, ubieganie się o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym. Pogląd ten jest zgodny z przyjętym w teorii prawa administracyjnego stanowiskiem, iż przepisy szczególne w rozumieniu art. 155 kpa, którego odpowiednikiem w postępowaniu w sprawach celnych jest art. 2651 Kodeksu celnego, powinny w swej treści jednoznacznie wyłączać stosowanie trybów nadzwyczajnych do wzruszania ostatecznych decyzji w określonych sprawach (v. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, C.H. Beck, W-wa 2004, s. 686, 699). W sprawie niniejszej Dyrektor Izby Celnej w W., uznając art. 246 § 4 Kodeksu celnego za przepis szczególny w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego, w tym kierunku prowadził wywód uzasadnienia swej decyzji z dnia [...] października 2003 r., którą utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. odmawiające uchylenia decyzji wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe za wykonywanie czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego z powodu upływu 3 lat od złożenia przez stronę wniosku o zwrot tych należności. Poza zakresem rozważań organów celnych pozostały natomiast pozytywne przesłanki zastosowania art. 2651 Kodeksu celnego. Wprawdzie Dyrektor Izby Celnej w W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie negował istnienia ważnego interesu po stronie skarżącego, to jednak należy stwierdzić, iż brak przeprowadzenia w tym kierunku postępowania wyjaśniającego oraz rozważenia tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uniemożliwia ocenę i kontrolę rzeczywistego istnienia powoływanego przez stronę jej ważnego interesu jako pozytywnej przesłanki z art. 2651 Kodeksu celnego. W ocenie Sądu, którego rolą jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269), wyrażone w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu stanowisko Dyrektora Izby Celnej w W., z wyżej przedstawionych powodów, narusza przepis art. 2651 Kodeksu celnego w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadne jest stanowisko skarżącego, iż kwestia czy w wyniku ewentualnego uchylenia decyzji wymiarowych byłaby możliwość wydania decyzji orzekającej o zwrocie pobranych kwot na zasadach przewidzianych dla zwrotu należności celnych winna zostać rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu leżącym w kompetencjach Dyrektora Izby Celnej. Podnieść przy tym należy, iż na gruncie unormowań prawnych obowiązujących w chwili orzekania przez Dyrektora Izby Celnej w W. jako organ II instancji niezasadne jest jego stanowisko, że po uchyleniu decyzji wymiarowej niemożliwe byłoby zwrócenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej wobec upływu terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego, co trwale przesądzałoby o niewykonalności decyzji wydanej w oparciu o art. 2651 Kodeksu celnego już w dniu jej wydania. Ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122) znowelizowano art. 246 poprzez dodanie § 6 stanowiącego, iż 3 letni termin z § 4 może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o należnościach celnych było spowodowane nieprzewidzialnymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej. Ustawa ta weszła w życie w dniu 10 sierpnia 2003 r. i, zgodnie z art. 3, stosuje się ją do postępowań niezakończonych ostatecznie przed dniem jej wejścia w życie, a dotyczących "zwrotów" określonych przepisami działu V tytułu VII Kodeksu celnego. Od tego czasu nie można zatem mówić o bezwzględnej niewykonalności decyzji uchylających decyzje wymiarowe w sprawach, w których wniosek o zwrot należności został złożony po upływie 3 lat od daty powiadomienia o nich Strony. W ewentualnym postępowaniu o zwrot należności, toczącym się po uchyleniu decyzji wymiarowej, organ zobowiązany będzie przed wydaniem decyzji z powołaniem art. 246 § 4 Kodeksu celnego, rozważyć, po przeanalizowaniu przedstawionych przez stronę dowodów, czy nie zostały w sprawie spełnione przesłanki z § 6 tego artykułu. Stojąc na przedstawionym wyżej stanowisku skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji, Sąd już tylko dla porządku podnosi, iż niezasadny jest zarzut Strony, że zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją wynikającą z ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, jedynie pobór a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował w trybie i na zasadach określonym dla należności celnych. Wykładnia systemowa przepisów art. 277 i 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu opłat pobranych w sprawach celnych. Sprzeczne z zasadą państwa prawa byłoby przyjęcie założenia, iż opłata pobrana nienależnie lub bez podstaw wynikających z obowiązujących przepisów wobec braku stosownych uregulowań prawnych nie może zostać Stronie zwrócona. Brak jest bowiem w przepisach prawa celnego innej podstawy prawnej umożliwiającej zwrot nienależnie pobranej opłaty. Podstawę prawną decyzji, o uchylenie których wystąpił skarżący stanowił art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w brzmieniu obowiązującym w październiku 1998 r., tj. upoważniającym organ do pobrania opłaty za przeprowadzenie, na wniosek strony, czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego. Przyjęta w ww. decyzjach przez organ celny interpretacja zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego określenia "siedziba urzędu celnego" jako "miejsca innego niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. V SA 2690/99 w sprawie ze skargi spółki S. o zwrot nienależnie pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. III RN 54/01. Naczelny Sąd Administracyjny i Sąd Najwyższy w powołanych wyżej wyrokach wyraziły pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego", interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 162, poz. 1122), oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Orzeczenia te, jakkolwiek wytyczyły drogę do zmiany treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w którym od nowelizacji obowiązującej od dnia 19 marca 2001 r. (ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny... - Dz. U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92) wprost jest mowa o "miejscu innym niż urząd celny", to jednakże nie mogły odnieść bezpośredniego skutku w zakresie obowiązków strony wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W., o których uchylenie skarżący wniósł pismami z dnia [...] grudnia 2002 r. Orzeczenia te nie zmieniły bowiem charakteru prawnego pobranych od strony, na mocy tych decyzji, opłat manipulacyjnych dodatkowych. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w konkretnej sprawie w jego orzeczeniu wiązała wyłącznie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub zaniechanie było przedmiotem zaskarżenia. Brak było zatem podstaw do zwrotu z urzędu, w oparciu o art. 246 § 5 Kodeksu celnego, wpłaconych przez stronę należności. Wyrok Sądu wydany w danej sprawie nie może stanowić podstawy do uruchamiania nadzwyczajnych trybów postępowania w innych sprawach. Zmiana interpretacji prawa dotycząca rozumienia pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego", o jakiej niewątpliwie można mówić po wydaniu wyroków przez NSA i SN, może mieć natomiast wpływ na ocenę istnienia pozytywnych przesłanek z art. 2651 Kodeksu celnego. Ocena ta winna odnieść się także do sytuacji cofnięcia przez stronę pierwszych wniosków złożonych [...] kwietnia 2000 r. o wydanie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego Powyższe kwestie organ winien rozważyć przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Jeżeli chodzi o zarzut braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej, to w ocenie Sądu, organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie celników do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, organ celny pobiera opłatę manipulacyjną dodatkową za wykonywanie, na wniosek osoby zainteresowanej, czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego. Skoro więc skarżący takie wnioski składał, a potwierdza to w skardze do Sądu, to musiał liczyć się z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą. Niezależnie od powyższych uwag, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI