V SA 4143/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2004-12-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
opłaty manipulacyjnekodeks celnytryb nadzwyczajnyuchylenie decyzjizwrot należnościinteres stronysiedziba urzędu celnego

WSA w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając, że art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie stanowi przeszkody do uchylenia ostatecznej decyzji wymiarowej w trybie nadzwyczajnym.

Sprawa dotyczyła wniosku o uchylenie decyzji wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe. Skarżący argumentował, że opłaty zostały pobrane bez podstawy prawnej, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo NSA i SN. Organy celne odmówiły uchylenia decyzji, wskazując na upływ terminu do złożenia wniosku o zwrot opłat. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, stwierdzając, że art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym uniemożliwiającym uchylenie decyzji w trybie nadzwyczajnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skargi Agencji Celnej "D." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., która utrzymała w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego wymierzające opłaty manipulacyjne dodatkowe. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, argumentując naruszenie przepisów Ordynacji Podatkowej i Kodeksu celnego, w tym błędną interpretację pojęcia "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu". Organy celne odmówiły uchylenia decyzji, powołując się na upływ 3-letniego terminu do złożenia wniosku o zwrot należności zgodnie z art. 246 § 4 Kodeksu celnego, uznając ten przepis za przesłankę negatywną dla uchylenia decyzji w trybie nadzwyczajnym. Sąd podzielił stanowisko skarżącej, że art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego, który wyłączałby możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Sąd podkreślił, że rolą postępowania w trybie art. 2651 jest ocena wystąpienia przesłanek interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a nie merytoryczne badanie decyzji ostatecznej. Sąd wskazał również, że nowelizacja Kodeksu celnego wprowadziła możliwość przedłużenia terminu zwrotu należności w określonych okolicznościach, co podważało argument organów o bezwzględnej niewykonalności decyzji uchylających decyzje wymiarowe. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia art. 2651 Kodeksu celnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego, który wyłączałby możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 246 § 4 Kodeksu celnego odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu należności, a nie do uchylania lub zmiany decyzji ostatecznych. Przepisy szczególne uniemożliwiające wzruszenie decyzji muszą wprost odnosić się do niemożności stosowania trybów nadzwyczajnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (29)

Główne

Kc art. 2651 § § 1

Kodeks celny

Pomocnicze

Ord.pod. art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 192

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 200 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 165 § § 2

Ordynacja podatkowa

Kc art. 275 § § 4 pkt 5

Kodeks celny

Kc art. 246 § § 2

Kodeks celny

Kc art. 246 § § 4

Kodeks celny

Kc art. 277

Kodeks celny

Kc art. 246 § § 5

Kodeks celny

Ord.pod. art. 120

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ord.pod. art. 124

Ordynacja podatkowa

Kc art. 275 § § 4 pkt 5

Kodeks celny

Kc art. 277

Kodeks celny

Kc art. 246 § § 4

Kodeks celny

Kc art. 246 § § 5

Kodeks celny

P.u.s.a. art. 97 § § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 200

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.NSA art. 30

Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej art. 1 § pkt 56

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej art. 3

Kc art. 246 § § 6

Kodeks celny

Ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny...

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib

u.NSA art. 30

Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie jest przepisem szczególnym uniemożliwiającym uchylenie decyzji w trybie nadzwyczajnym. Zmiana wykładni prawa dotycząca pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego" może mieć wpływ na ocenę istnienia pozytywnych przesłanek z art. 2651 Kodeksu celnego.

Odrzucone argumenty

Organy celne błędnie uznały art. 246 § 4 Kodeksu celnego za przesłankę negatywną do uchylenia decyzji w trybie art. 2651. Organy celne nie zbadały wystarczająco pozytywnych przesłanek zastosowania art. 2651 Kodeksu celnego.

Godne uwagi sformułowania

"przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" nie może być interpretowane rozszerzająco "poza siedzibą urzędu celnego" oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny

Skład orzekający

Jolanta Bożek

przewodniczący-sprawozdawca

Beata Krajewska

członek

Małgorzata Rysz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 2651 Kodeksu celnego w kontekście przepisów szczególnych, zwłaszcza art. 246 § 4 Kc, oraz znaczenie zmiany wykładni prawa dla trybów nadzwyczajnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu nadzwyczajnego (art. 2651 Kc) i przepisów Kodeksu celnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie celnym – możliwości wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych w trybie nadzwyczajnym, co ma znaczenie dla wielu przedsiębiorców.

Czy można uchylić ostateczną decyzję celną po latach? Sąd wyjaśnia granice trybu nadzwyczajnego.

Dane finansowe

WPS: 18 150 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
V SA 4143/03 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-10-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Beata Krajewska
Jolanta Bożek /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Rysz
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Sędziowie WSA - Beata Krajewska, - Małgorzata Rysz, Protokolant - Barbara Gałecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi "D." K.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz K.C. kwotę 2760 zł (dwa tysiące siedemset sześćdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Uzasadnienie
Decyzjami z dnia [...] kwietnia 1998 r. i [...] grudnia 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wymierzył Agencji Celnej "D." w W. opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności podejmowane poza siedzibą Urzędu Celnego, w kwotach wymienionych w tych decyzjach – łącznie 18.150 zł.
W dniu [...] grudnia 2002 r. K.C. – "Agencja "D.", złożył do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wnioski, w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu Celnego, o uchylenie decyzji Urzędu Celnego w W. wymierzających opłaty dodatkowe manipulacyjne oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat w sprawach będących przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu.
W uzasadnieniu powyższych wniosków Strona wskazała na naruszenie przez organ celny :
• art. 123 § 1, 192 oraz 200 § 1 Ordynacji Podatkowej poprzez uniemożliwienie jej, przed wydaniem tych decyzji, wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego a przez to wydanie decyzji w oparciu o nieudowodniony stan faktyczny,
• art. 165 § 2 Ordynacji Podatkowej poprzez niewydanie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu,
• art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez jego błędną interpretację.
Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r. oraz Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2002 r., które zapadły w analogicznej sprawie, Skarżący wskazał, iż siedzibą Urzędu Celnego w W. jest W., nie zaś adres tego urzędu. Oznacza to, iż dodatkowe opłaty manipulacyjne za czynności służbowe w miejscu uznanym powinny być wymierzane jedynie za czynności wykonywane poza granicami administracyjnymi W. W związku z tym, iż miejsce uznane "D." znajduje się w obrębie granic administracyjnych W., art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w przedmiotowej sprawie nie może stanowić podstawy prawnej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Ponadto, w ocenie skarżącej, użyte w art. 275 § 4 pkt 5 pojęcie "czynności służbowe" nie jest tożsame ze zdefiniowanym w art. 3 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego pojęciem "kontroli celnej" i obejmuje inne nie wymienione w definicji "kontroli celnej" działania administracji celnej, nie wynikające z potrzeb kontrolnych. Zdaniem K.C. w sprawie nie zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania, gdyż jako taki nie może być traktowany wniosek kierowany do urzędu celnego, który ograniczał się jedynie do prośby o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych. Konsekwencją braku wszczęcia i prowadzenia postępowania przed wydaniem decyzji stał się brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie i na temat zgromadzonych materiałów i dowodów.
Postanowieniami z dnia [...] lutego 2003 r. Naczelnik Urzędu [...] Celnego w W. odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. z [...] kwietnia 1998 roku wymierzających Stronie opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe wykonane, na jej wniosek, przez funkcjonariuszy celnych poza siedzibą urzędu celnego. Orzekając na skutek odwołań Strony, Dyrektor Izby Celnej w W., - decyzją z dnia [...] września 2003 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3 Kc. Zgodnie z art. 246 § 4 Kodeksu celnego zwrot należności może nastąpić na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Pismem z dnia [...] grudnia 2002 r., złożonymi w Urzędzie Celnym [...] w W., Strona wniosła o uchylenie decyzji z kwietnia 1998 r. Wniosek złożony został zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia, co stanowi przesłankę negatywną uchylenia decyzji ostatecznych o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanych decyzji organów obydwu instancji zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem:
- art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej;
- art. 246 § 2 i 5, art. 275 § 4 pkt 5 oraz art. 277 Kodeksu celnego.
Rozwijając w motywach skargi zarzuty o charakterze merytorycznym Skarżący wyjaśnił, iż nie było podstaw prawnych do wymierzenia i poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych. Organy celne niezasadnie traktują zatem kwoty pobrane bez tytułu prawnego jako opłaty manipulacyjne dodatkowe. W konsekwencji organy błędnie przyjęły, iż zwrot pobranych opłat następuje w trybie określonym w art. 277 Kodeksu celnego dla poboru należności celnych przywozowych i wywozowych w sytuacji, gdy przepis ten dotyczy jedynie poboru, a nie zwrotu opłat. Skarżący podkreślił, iż nie składał wniosku o zwrot opłat w trybie art. 246 § 4 Kodeksu celnego, gdyż stoi na stanowisku, iż w sprawie zastosowanie powinna znaleźć regulacja z art. 246 § 5 Kodeksu celnego nakazująca organowi celnemu dokonanie zwrotu z urzędu. Organ od czasu, gdy w analogicznych sprawach od roku 2000 zapadały wyroki NSA wskazujące na inną interpretację pojęcia "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu", był świadomy, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające dokonanie zwrotu pieniędzy z urzędu.
W sferze stanowiącej przedmiot regulacji prawa procesowego Skarżący podniósł, iż organy nie ustosunkowały się do wszystkich zgłaszanych przez nią zarzutów. W szczególności organy nie odniosły się do wątpliwości związanych z pojęciami "kontrola celna" i "czynności służbowe", nie zajęły stanowiska w sprawie adekwatności opłat do podejmowanych czynności oraz kwestii ponoszenia wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem miejsca uznanego. W ocenie K.C. organy celne niezasadnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej nastąpiło na wniosek strony w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ wyjaśnił, iż zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy nie zakwestionował prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o której mowa w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, a jedynie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu". W dniu wydania decyzji wymierzającej opłatę organ był zatem umocowany do jej pobrania, co sprawia, iż niezasadne jest stanowisko skarżącej, że w sprawie nie ma zastosowania art. 246 § 4 w związku z art. 277 Kodeksu celnego. Odnosząc się do zarzutu nie dokonania zwrotu opłaty z urzędu Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż wyrok NSA wiąże organ w konkretnej sprawie, natomiast w rozpatrywanej sprawie Strona nie skorzystała z prawa wniesienia skargi. Organ podkreślił, iż zmiana wykładni stosowania określonej normy prawnej nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania ani do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Jedynym dopuszczalnym trybem wzruszenia decyzji jest tryb przewidziany w art. 2651 Kodeksu celnego, który wymaga wniosku lub zgody strony. W świetle powyższego organ celny nie miał podstaw do działania z własnej inicjatywy. W podsumowaniu swego stanowiska Dyrektor Izby Celnej w W., stwierdził nadto, że niedochowanie terminu do wniesienia wniosku o zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej stanowi przesłankę negatywną, o której mowa w art. 265 1 Kodeksu celnego, której wystąpienie wyklucza wzruszenie decyzji w trybie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Zdaniem Dyrektora odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji, w której wydana decyzja nie mogłaby zostać wykonana, bowiem będący jej konsekwencją zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie mógłby nastąpić z uwagi na upływ 3 letniego terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Za niezasadne organ uznał również podnoszone przez Stronę zarzuty natury procesowej.
W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2004 r. Skarżący zajął stanowisko, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego, wbrew twierdzeniu organów celnych, nie jest przepisem szczególnym, o którym mówi art. 2651 Kodeksu celnego, bowiem odnosi się on wyłącznie do kwestii zwrotu należności celnych a nie do zmiany lub uchylenia decyzji. W piśmie tym Skarżący podniósł także, a w toku rozprawy rozwinął myśl, iż w sytuacji gdy organy obu instancji stoją na gruncie zastosowania w sprawie niniejszej art. 246 Kodeksu celnego powinny rozważyć możliwość zastosowania jego § 5 oraz zbadać zasadność przedłużenia terminu do zwrotu należności na gruncie § 6 tego artykułu, czego Dyrektor Izby Celnej nie uczynił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, właściwy do rozpoznania sprawy z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył co następuje:
Należy podkreślić, iż postępowanie przed Sądem w sprawie niniejszej dotyczyło decyzji wydanych na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego, a więc w trybie nadzwyczajnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić w każdym czasie, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przedmiotem oceny w takim postępowaniu jest zatem wyłącznie zaistnienie przesłanek związanych z występowaniem tych dwu okoliczności, a nie kwestia merytorycznego badania słuszności decyzji ostatecznej i powstałej w wyniku jej wydania sytuacji prawnej.
Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. wymierzające Agencji Celnej "D." w W. opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nie skorzystania przez zainteresowaną ze środków odwoławczych, o których Agencja została pouczona. Agencja Celna "D." złożyła w dniu [...] kwietnia 2000 r. (data pisma – [...] kwietnia 2000 r.) do Prezesa Głównego Urzędu Ceł [...] wnioski o uchylenie ostatecznych decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. w trybie postępowania nadzwyczajnego, przewidzianego w art. 265 1 Kodeksu celnego, które następnie w dniu 19 kwietnia 2000 r. cofnęła, co skutkowało umorzeniem powyższych postępowań decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] maja 2000 r.. W dniu [...] grudnia 2002 r. /data pism – [...] grudnia 2002 r./ Strona ponownie wystąpiła z wnioskami o uchylenie ostatecznych decyzji wymiarowych w trybie art. 2651 Kodeksu celnego oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat, nie wskazując podstawy prawnej, w oparciu o którą żąda zwrotu należności.
Możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 265 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką jest zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych.
Sąd w tym składzie podzielił stanowisko Skarżącego, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie może być uznany za "przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" w oparciu o art. 265 1 Kodeksu celnego. Jak wynika z jego treści oraz usytuowania w Dziale V Kodeksu celnego art. 246 odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu i umorzenia należności celnych nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych. Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną z art. 265 1 Kodeksu celnego winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Pojęcie "przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" nie może być interpretowane rozszerzająco zwłaszcza, gdy przepisy te stanowić mają przesłankę negatywną uniemożliwiającą stronie, przyznanego przepisami prawa, ubiegania się o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym. Pogląd ten zgodny jest z przyjętym w teorii prawa administracyjnego stanowiskiem/Kodekspostępowaniaadministracyjnego.Komentarz.Wyd.C.H.Beck, Warszawa 2004, str 686, 699/, iż przepisy szczególne w rozumieniu art. 155 kpa, który jest odpowiednikiem przepisu 265 1 Kodeksu celnego, powinny w swej treści jednoznacznie wyłączać stosowanie trybów nadzwyczajnych do wzruszania ostatecznych decyzji w określonych sprawach.
W sprawie niniejszej Dyrektor Izby Celnej w W., uznając art. 246 § 4 Kodeksu celnego za przepis szczególny w rozumieniu art. 265 1 Kodeksu celnego, w tym kierunku prowadził wywód uzasadnienia swej decyzji z dnia [...] września 2003 r., którą utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. odmawiające uchylenia decyzji wymierzających opłaty manipulacyjne dodatkowe za wykonywanie czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego z powodu upływu 3 lat od złożenia przez Stronę wniosku o zwrot tych należności. Poza zakresem rozważań organów celnych pozostały natomiast pozytywne przesłanki zastosowania art. 265 1 Kodeksu celnego. Wprawdzie Dyrektor Izby Celnej w W. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie negował istnienia ważnego interesu po stronie Skarżącego a w toku rozprawy przed Sądem w dniu 20 grudnia 2004 r. wprost oświadczył, iż organ nie kwestionując przesłanek pozytywnych z art. 265 1 Kodeksu celnego zwracał Stronie opłaty we wszystkich sprawach, w których nie upłynął 3 letni okres z art. 246 § 4 Kodeksu to jednakże należy stwierdzić, iż brak przeprowadzenia w tym kierunku przez organy celne postępowania wyjaśniającego oraz rozważenia tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uniemożliwia ocenę i kontrolę rzeczywistego istnienia powoływanego przez Stronę jej ważnego interesu jako pozytywnej przesłanki z art. 2651 Kodeksu celnego.
W ocenie Sądu, którego rolą jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ; art. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, wyrażone w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu stanowisko Dyrektora Izby Celnej w W., z wyżej przedstawionych powodów, narusza przepis art. 265 1 Kodeksu celnego w zakresie mającym wpływ na wynik sprawy.
Zasadne jest stanowisko Skarżącego, iż kwestia czy w wyniku ewentualnego uchylenia decyzji wymiarowych byłaby możliwość wydania decyzji orzekającej o zwrocie pobranych kwot na zasadach przewidzianych dla zwrotu należności celnych winna zostać rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu leżącym w kompetencjach Dyrektora Izby Celnej. Podnieść przy tym należy, iż na gruncie unormowań prawnych obowiązujących w chwili orzekania przez Dyrektora Izby Celnej w W. jako organ [...] instancji niezasadne jest jego stanowisko, że po uchyleniu decyzji wymiarowej niemożliwe byłoby zwrócenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej wobec upływu terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego, co trwale przesądzałoby o niewykonalności decyzji wydanej w oparciu o art. 265 1 Kodeksu celnego już w dniu jej wydania. Art. 246 Kodeksu celnego został bowiem znowelizowany w art. 1 pkt 56 Ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej, ogłoszonej w Dzienniku Ustaw z dnia 10 lipca 2003 r. Nr 120, poz. 1122. Między innymi do art. 246 dodany został § 6 stanowiący, iż 3 letni termin z § 4 może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o należnościach celnych było spowodowane nieprzewidzialnymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej. Ustawa ta weszła w życie w dniu 10 sierpnia 2003 r. i zgodnie z art. 3, stosuje się ją do postępowań niezakończonych ostatecznie przed dniem jej wejścia w życie a dotyczących "zwrotów" określonych przepisami Działu V Tytułu VII Kodeksu celnego. Od tego czasu nie można zatem mówić o bezwzględnej niewykonalności decyzji uchylających decyzje wymiarowe w sprawach, w których wniosek o zwrot należności został złożony po upływie 3 lat od daty powiadomienia o nich Strony. W ewentualnym postępowaniu o zwrot należności, toczącym się po uchyleniu decyzji wymiarowej, organ zobowiązany będzie przed wydaniem decyzji z powołaniem art. 246 § 4 Kodeksu celnego, rozważyć, po przeanalizowaniu przedstawionych przez Stronę dowodów, czy nie zostały w sprawie spełnione przesłanki z § 6 tego artykułu.
Stojąc na przedstawionym wyżej stanowisku skutkującym uchylenie zaskarżonej decyzji Sąd już tylko dla porządku podnosi, iż niezasadny jest zarzut Strony, że zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego, w wersji przed nowelizacją, jedynie pobór a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował w trybie i na zasadach określonym dla należności celnych. Wykładnia systemowa przepisów art. 277 i 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu opłat pobranych w sprawach celnych. Sprzeczne z zasadą państwa prawa byłoby przyjęcie założenia, iż opłata pobrana nienależnie lub bez podstaw wynikających z obowiązujących przepisów wobec braku stosownych uregulowań prawnych nie może zostać Stronie zwrócona. Brak jest bowiem w przepisach prawa celnego innej podstawy prawnej umożliwiającej zwrot nienależnie pobranej opłaty. Podstawę prawną decyzji, o uchylenie których wystąpiła skarżąca Agencja stanowił art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w sierpniu 1998 r., tj. upoważniającym organ do pobrania opłaty za przeprowadzenie, na wniosek strony, czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego. Przyjęta w w/w decyzjach przez organ celny interpretacja zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego określenia "siedziba urzędu celnego" jako " miejsca innego niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. V SA 2690/99 w sprawie ze skargi spółki S. o zwrot nienależnie pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. III RN 54/01. Naczelny Sąd Administracyjny i Sąd Najwyższy w powołanych wyżej wyrokach wyraziły pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego" interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 162, poz.1122) oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Orzeczenia te, jakkolwiek wytyczyły drogę do zmiany treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w którym od nowelizacji obowiązującej od dnia 19 marca 2001 r. (ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny... , Dz. U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92) wprost jest mowa o "miejscu innym niż urząd celny", to jednakże nie mogły odnieść bezpośredniego skutku w zakresie obowiązków Strony wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W., o których uchylenie skarżąca wniosła pismami z dnia [...] grudnia 2002 r. Orzeczenia te nie zmieniły charakteru prawnego pobranych od Strony na mocy tych decyzji opłat manipulacyjnych dodatkowych. Zgodnie bowiem z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w konkretnej sprawie w jego orzeczeniu wiązała wyłącznie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub zaniechanie było przedmiotem zaskarżenia.
Brak było zatem podstaw do zwrotu z urzędu, w oparciu o art. 246 § 5 Kodeksu celnego, wpłaconych przez Stronę należności. Wyrok Sądu wydany w danej sprawie nie może stanowić podstawy do uruchamiania nadzwyczajnych trybów postępowania w innych sprawach. Zmiana interpretacji prawa dotycząca rozumienia pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego" o jakiej niewątpliwie można mówić po wydaniu wyroków przez NSA i SN może mieć natomiast wpływ na ocenę istnienia pozytywnych przesłanek z art. 265 1 Kodeksu celnego. Ocena ta winna odnieść się także do sytuacji cofnięcia przez Stronę pierwszych wniosków złożonych [...] kwietnia 2000 r. o wydanie decyzji w trybie art. 265 1 Kodeksu celnego, powyższe kwestie organ winien rozważyć przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Jeżeli chodzi o zarzut braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej, to w ocenie Sądu, organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie celników do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, organ celny pobiera opłatę manipulacyjną dodatkową za wykonywanie, na wniosek osoby zainteresowanej, czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego. Skoro więc Skarżąca Agencja takie wnioski składała, a potwierdza to w skardze do Sądu, to musiała liczyć się z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą.
Niezależnie od powyższych uwag Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego, art. 265 1 Kodeksu celnego. Rozstrzygnięcie o kosztach sądowych ma podstawę w art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a stwierdzenie , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku w art.152 tego prawa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI