II SA/WA 2302/04

II SA/Wa 2302/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jakub Linkowski /sprawozdawca/
Tadeusz Cysek /przewodniczący/
Teresa Kobylecka
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Sygn. powiązane
II OSK 1085/05 - Wyrok NSA z 2005-12-14
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Tadeusz Cysek Sędzia NSA - Teresa Kobylecka Asesor WSA - Jakub Linkowski (spr.) Protokolant - Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców na rzecz D. B. kwotę 350 zł (trzysta pięćdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2004r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania D. B., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004r., która odmówiono potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez D. B.
W uzasadnieniu decyzji organu centralnego podano, że D. B. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego.
Wojewoda [...] wydał w dniu [...] kwietnia 2004r. decyzję, mocą której odmówił wydania poświadczenia posiadania obywatelstwa polskiego przez zainteresowanego.
W trakcie postępowania ustalono, że D. (D.) B. urodził się jako obywatel polski, syn M. i C. R. B. w dniu [...] października 1939r. w R.
W 1957r. zamieszkiwał wraz z rodzicami w B. przy ul. [...].
W dniu [...] lutego 1957r. D. B. wraz z rodzicami wystąpił z podaniem do Rady Państwa o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na izraelskie w związku z wyjazdem na stałe do Państwa Izrael (kopie w aktach sprawy). Jednocześnie wydano Zainteresowanemu, jako osobie deklarującej zamiar wyjazdu na pobyt stały do Izraela, dokument podróży, serii [...] nr [...]. Po przyjeździe do Izraela, p. D. B., nabył w marcu 1957r. obywatelstwo izraelskie (oświadczenie pełnomocnika z dnia 9 stycznia 2004r. w aktach sprawy). Obecnie legitymuje się paszportem izraelskim nr [...].
W takim stanie faktycznym, dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące znaczenie miały przepisy obowiązujące w chwili zdarzenia powodującego zmiany w statusie obywatelstwa, a zatem przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 195lr. o obywatelstwie polskim (Dz.U. Nr 4, poz. 25 z późn. zm.).
Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wskazał, że zgodnie z art. 11 tej ustawy obywatel polski tracił obywatelstwo, jeżeli zostały spełnione jednocześnie dwa warunki, którymi były: uzyskanie zezwolenia władzy polskiej na zmianę obywatelstwa oraz nabycie obywatelstwa obcego.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 cyt. ustawy o obywatelstwie polskim o zezwoleniu na zmianę obywatelstwa polskiego orzekała Rada Państwa.
Ponieważ nie budzi wątpliwości, że D. B. nabył obywatelstwo izraelskie po przybyciu do Izraela, najistotniejszą kwestią było ustalenie czy D. B. uzyskał ze skutkiem prawnym zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo izraelskie.
Ustawa z 195lr. o obywatelstwie polskim, nie precyzowała trybu i formy udzielania zezwolenia na zmianę obywatelstwa.
Ustawa nie określała, jaki charakter miało mieć zezwolenie - czy miał to być akt indywidualny, czy też zezwolenie to mogło mieć charakter generalny.
Rada Państwa, przyjęła szczególne zasady postępowania w stosunku do osób, które deklarowały chęć wyjazdu na pobyt stały do Izraela i występowały z wnioskiem o zmianę obywatelstwa polskiego na Izraelskie. W dniu 23 stycznia 1958 r. Rada Państwa wydała uchwałę Nr 5/58 w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego osobom wyjeżdżającym na pobyt stały do państwa Izrael. Uchwała ta obowiązywała do dnia 8 marca 1984r., to jest do dnia jej uchylenia i była generalnym pod względem podmiotowym zezwoleniem na zmianę obywatelstwa polskiego na izraelskie również dla tych osób, które opuściły obszar Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej przed dniem 23 stycznia 1958r.
W stosunku do osób, które spełniały warunki określone w wymienionej uchwale, Rada Państwa nie wydawała indywidualnych zezwoleń. Uchwałę nr 5/58 Rady Państwa należy uznać za generalny akt stosowania prawa, wydany w interesie osób wyjeżdżających na pobyt stały do Izraela.
Skoro ustawa z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim nie zawierała regulacji dotyczących trybu i formy wydawania zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo innego państwa -dopuszczalna była, zdaniem organu, każda forma udzielenia przez Radę Państwa takiego zezwolenia.
W przypadku osób, które wyraziły chęć wyjazdu na pobyt stały do Izraela nie wydawano indywidualnych zezwoleń na zmianę obywatelstwa, lecz - po złożeniu przez nie wniosków do Rady Państwa o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego na izraelskie - osobom tym wydawano dokumenty podróży. Dokument taki uprawniał do opuszczenia terytorium Polski. Wydanie dokumentu podróży stanowiło konsekwencję udzielenia zezwolenia na zmianę obywatelstwa.
W zakończeniu uzasadnienia decyzji Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców stwierdził, że D. B., deklarował chęć wyjazdu do Izraela i złożył wniosek do Rady Państwa o zgodę na zmianę obywatelstwa zaś otrzymanie dokumentu podróży świadczy o tym, że otrzymał on zgodę na zmianę obywatelstwa, co skutkowało utratą obywatelstwa polskiego. Wydanie zgody na zmianę obywatelstwa potwierdza zdaniem organu treść Uchwały Rada Państwa Nr 5/58 z dnia 23 stycznia 1958 r.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D. B.
W skardze podniesiono, że kwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem prawa, ponieważ powołana przez organ w uzasadnieniu decyzji Uchwała Rady Państwa Nr 5/58 z dnia 23 stycznia 1958r. w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego osobom wyjeżdżającym na pobyt stały do państwa Izrael, nie może być uznana za zezwolenie na zmianę obywatelstwa wydane przez organ państwowy konkretnej osobie.
Zdaniem skarżącego zezwolenie na zmianę obywatelstwa winno mieć charakter indywidualnego aktu Rady Państwa skierowanego do konkretnego adresata i aktu takiego nie mogła zastąpić Uchwała Rady Państwa Nr 5/58 z dnia 23 stycznia 1958r. będąca aktem o charakterze generalnym.
Wobec nie wydania w odniesieniu do D. B. takiej indywidualnej zgody na zmianę obywatelstwa nie można uznać, że utracił on polskie obywatelstwo.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 8 stycznia 195lr. o obywatelstwie polskim (Dz.U. Nr 4, poz. 25 z późn. zm.). obywatel polski tracił obywatelstwo, jeżeli zostały spełnione jednocześnie dwa warunki, którymi były:
uzyskanie zezwolenia władzy polskiej na zmianę obywatelstwa i
nabycie obywatelstwa obcego.
Zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego powinno jednak stanowić akt indywidualny, jednostkowy, skierowany do określonego adresata. Wynika to z gramatyczno-językowej wykładni art. 11 ust. 1 cyt. ustawy.
Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim o nadaniu i utracie obywatelstwa polskiego orzekała Rada Państwa.
Przesłanki utraty obywatelstwa w trybie określonym cytowanymi wyżej przepisami były następujące: po pierwsze - złożenie przez zainteresowanego wniosku o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego, po drugie - zezwolenie właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa, po trzecie - nabycie obywatelstwa obcego.
W odniesieniu do D. B. zostały spełnione tylko dwie z wymienionych przesłanek - pierwsza i ostatnia. Nie została natomiast spełniona przesłanka w postaci wydania przez Radę Państwa indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa. Oznacza to w konsekwencji, że D. B. nie utracili polskiego obywatelstwa.
Indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa nie mogła - zdaniem Składu Orzekającego w niniejszej sprawie - zastąpić generalna uchwała Rady Państwa Nr 5/58 z dnia 23 stycznia 1958r., albowiem brak było do tego podstaw w ustawie z 195lr., której przepisy nie przewidywały delegacji dla Rady Państwa do wydania uchwały generalnej wyrażającej zgodę na zmianę obywatelstwa dla nieokreślonej liczby osób.
Nie można w związku z tym uchwały Nr 5/58 Rady Państwa z 23 stycznia 1958r. w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego osobom wyjeżdżającym na pobyt stały do państwa Izrael. - przewidującej generalne zezwolenie na zmianę obywatelstwa bez wydawania indywidualnych zezwoleń przez Radę Państwa - traktować jako aktu prawnego konwalidującego brak indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa.
Podkreślenia wymaga, że zmiana obywatelstwa należy do sfery prawa publicznego. W odniesieniu do podejmowanych przez zainteresowanego czynności z zakresu prawa publicznego nie dokonuje się zabiegów odpowiadających wykładni oświadczeń woli według reguł obowiązujących w prawie prywatnym (zwłaszcza według zasad wynikających z przepisów Kodeksu cywilnego). Nie miało zatem znaczenia dlaczego wnioskodawca chciał w 1957r. zmienić obywatelstwo. Wniosek z 1957r. o zezwolenie na zmianę obywatelstwa uruchomił procedurę związaną ze zmianą obywatelstwa, która jednak nie została zakończona, ponieważ Rada Państwa nigdy nie wydala indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa przez wnioskodawcę, co oznacza, że nie utracił on obywatelstwa polskiego.
W prawie publicznym zamiar zainteresowanego, jego nieujawniona wprost we wniosku skierowanym do organów państwa wola, są pozbawione znaczenia prawnego. Nie dokonuje się wykładni oświadczeń woli według kryteriów określonych w Kodeksie cywilnym (art. 60, 61 i 65 KC). Nie miało wobec tego znaczenia, jakie motywy kierowały wnioskodawcą kiedy wystąpił o zezwolenie na zmianę obywatelstwa. Niezależnie od jego zamiarów i motywów postępowania, sprawa powinna była zostać załatwiona zgodnie z obowiązującym ówcześnie prawem. A to oznaczało wydanie przez Radę Państwa indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa (por.Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2001r. sygn. akt III RN 56/01, OSNP 2002/13/299).
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).