V RC 667/15

Sygn. akt V RC 667/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 01 października 2015 roku (data wpływu) powód T. Ś. wniósł obniżenie alimentów zasądzonych od niego na rzecz pozwanej J. Ś. na mocy ugody zawartej w dniu 22 kwietnia 2010 roku przed Sądem Rejonowym dla Warszawy M. w W. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o sygn. akt IV RC 602/09 z kwoty po 600 zł do kwoty po 100 zł miesięcznie, poczynając od dnia 01 lipca 2012 roku. Wraz z powództwem powód wniósł o udzielenie zabezpieczenia poprzez tymczasowe zawieszenie postępowania egzekucyjnego o sygn. akt Kmp 300/15 prowadzonego przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w Opatowie B. S. . Wniosek o zabezpieczenie uzasadniono możliwością powstania niepowetowanej szkody w przypadku uwzględnienia powództwa (k. 1-4). Postanowieniem z dnia 08 października 2015 roku Sąd oddalił wniosek o zabezpieczenie (k. 8-11). Pozwana J. Ś. zakwestionowała powództwo. Wskazała m.in. że powód od trzech lat nie wpłacił na jej rzecz pieniędzy (k. 20). Pozwem z dnia 08 października 2015 roku J. Ś. wniosła o podwyższenie alimentów płatnych przez T. Ś. z kwoty po 600 zł miesięcznie do kwoty po 900 zł miesięcznie poczynając od września 2015 roku (k. 63-64). Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt V RC 684/15. Postanowieniem z dnia 04 marca 2016 roku Sąd połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania pod sygn. akt V RC 667/15 (k. 89). W odpowiedzi na pozew o podwyższenie alimentów T. Ś. wniósł o jego oddalenie wraz z zasądzeniem kosztów postępowania na rzecz T. Ś. (k. 80-82). Wnioskiem z dnia 01 lutego 2016 roku (data prezentaty) powód ponownie wniósł o zabezpieczenie roszczenia poprzez tymczasowe zawieszenie postępowania egzekucyjnego o sygn. akt Kmp 300/15 prowadzonego przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w Opatowie B. S. (k. 38-39). Postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 roku Sąd oddalił ponowny wniosek o zabezpieczenie (k. 47-51). Pismem z dnia 08 czerwca 2016 roku powód zmodyfikował swoje powództwo poprzez żądnie uchylenia obowiązku alimentacyjnego powoda na rzecz pozwanej (k. 171-175, 175). Sąd ustalił i zważył co następuje: Pozwana J. Ś. urodziła się w dniu (...) w O. . Jest córką T. Ś. i M. S. pochodzącą z ich związku małżeńskiego rozwiązanego przez rozwód orzeczony w 1998 roku. Dotychczasowa wysokość obowiązku alimentacyjnego powoda K. Ś. na rzecz córki J. Ś. została ostatnio ustalona na kwotę 600 zł miesięcznie na mocy ugody zawartej w dniu 22 kwietnia 2010 roku przed Sądem Rejonowym dla Warszawy M. w W. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o sygn. akt IV RC 602/09 (akt IV RC 602/09, kopia k. 7). W dacie orzekania alimentów sytuacja stron wyglądała następująco: Pozwana J. Ś. miała 15 lat. Była uczennicą trzeciej klasy gimnazjum. Koszty utrzymana jej matka oceniała na 1.400 zł miesięcznie. Matka pozwanej M. S. miała 35 lat. Pracowała w straży granicznej z wynagrodzeniem 3.600 zł netto. Mieszkała w służbowym mieszkaniu razem z córką. Skarżyła się na problemy z kręgosłupem. Powód T. Ś. miał 36 lat. Powód mieszkał domu rodzinny położonym w O. . Nie pracował, zaprzeczał pracy na czarno. We wcześniejszych latach pracował u swojego ojca. Jak wskazał w 2016 roku, w tym czasie pracował dorywczo (k. 102 akt V RC 667/15). W czasie orzekania zajmował się rodzicami, którym m.in. pomagał w prowadzeniu gospodarstwa. Był przez nich ubezpieczony w KRUS jako domownik. Powód leczył się psychiatrycznie w poradni w zw. z przewlekłymi zaburzeniami afektywnymi. Cierpiał na łuszczycę. Przed ustaleniem dotychczasowej kwoty alimentów powód był zobowiązany do łożenia na rzecz córki kwoty po 550 zł miesięcznie na mocy wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy M. w W. z dnia 18 września 2008 roku, IV RC 173/08. Powód nie wywiązywał się regularnie i w pełni z tego obowiązku, alimenty ściągał komornik. Na dzień 28 sierpnia 2008 roku posiadał 26.749 zł zaległości alimentacyjnej. Powód przekazywał komornikowi po 200-300 zł miesięcznie. W chwili zawierania ugody zaległość alimentacyjna wynosiła 25.000-30.000 zł. Poza córką nie miał nikogo innego na utrzymaniu. Nie utrzymywał kontaktu z córką z uwagi na znaczną odległość. (Powyższe ustalono na podstawie akt IV RC 602/09). Obecnie sytuacja stron wygląda następująco: Pozwana J. Ś. ma ukończone 21 lat. Mieszka sama w W. po tym jak jej matka została przeniesiona służbowo do B. . Mieszka w mieszkaniu posiadającym status komunalnego z czynszem 400 zł miesięcznie (k. 103). Studiuje w trybie dziennym na Uniwersytecie Kardynała S. W. w W. (k. 67-68, 98-99). Pozwana wskazała, że jest na trzecim roku prawa w trybie dziennym na (...) oraz ćwiczy skok o tyczce na profesjonalnym poziomie w (...) W. – jest mistrzynią Polski. Zgodnie z oświadczeniem nie ma możliwości podjęcia pracy. Przez 10 miesięcy roku otrzymuje stypendium naukowe po 400 zł miesięcznie oraz stypendium sportowe, które w 2015 roku wynosiło 410 zł netto. Od matki otrzymuje 600 zł miesięcznie kieszonkowego oraz ma przez nią opłacane koszty mieszkania. Obecnie przygotowuje się do Igrzysk Olimpijskich, trenuje aby uzyskać potrzebne minimum kwalifikacyjne (k. 149). Część kosztów związanych z przygotowaniami opłaca jej kadra i klub, pozostałe koszty (obuwie i tyczkę) pokrywa ze stypendium. Ubiega się o wsparcie od swojego klubu sportowego. Koszty swojego miesięcznego utrzymania ocenia na 2.500 zł miesięcznie. Na kwotę tą zalicza: 400 zł czynsz, 55 zł karta miejska, media 50 zł, jedzenie około 500-600zł. 180 zł płaci na opiekę ortodontyczną związaną z noszonym aparatem. Łącznie na własne utrzymanie, poza mieszkaniem, wydaje około 1.400 zł. Matka pozwanej ma 41 lat. Nadal pracuje w Straży Granicznej, w związku z czym w 2012 roku została przeniesiona do służby w B. , gdzie jest komendantem lotniska. Założyła nową rodzinę, jej mąż mieszka w B. . W 2013 roku osiągnęła 108.420,35 zł przychodu (PIT-37 154-156). W 2014 roku osiągnęła 103.032.94 zł przychodu (PIT-37 k. 150-152). Powód T. Ś. ma 42 lata. Posiada wykształcenie średnie, technik-elektryk. Nadal mieszka w domu rodzinnym w O. . Dom rodziców powoda położony jest na działce o powierzchni 1,7 ha, nie posiadają maszyn rolniczych. Powód nadal cierpi na schorzenia psychiczne (zaburzenia afektywne, depresję) oraz łuszczycę (k. 87, 115-117). W czerwcu 2012 roku został uznany za niezdolnego do pracy w gospodarstwie, a jego jedynym dochodem jest zasiłek z KRUS wynoszący od stycznia 2016 roku 775,66 zł miesięcznie netto, z której potrącana jest kwota 335,43 zł na alimenty (k. 43). Ostatecznie, po odjęciu składek, podatku i potrącenia komorniczego powód otrzymuje 440,23 zł (k. 84). W 2014 roku osiągnął przychód 3.746,24 zł pochodzący z kategorii rent i emerytur (zaświadczenia o PIT-37 k. 83). W 215 roku osiągnął 10.759,92 zł dochodu (k. 135). Powód nadal łoży nieregularnie alimenty na córkę. Pozwana otrzymała w marcu 2016 roku około 500 zł (k. 101). Obecnie przeciwko powodowi prowadzona jest egzekucja komornicza prowadzona na wniosek pozwanej J. Ś. oraz jej matki M. S. . Egzekwowana kwota przekraczała 100.000 zł. Egzekucja była skierowana do jedynego składnika majątkowego powoda jakim jest nieruchomość położona w O. przy ul. (...) . Nieruchomość ta jest własnością gminy, oddaną w użytkowanie wieczyste powodowi. Jest ona zabudowana pomieszczeniami magazynowymi (k.42). Powód wyjaśnił, że nieruchomość ta graniczy z nieruchomością jego rodziców w sposób powodujący konieczność ustanowienia służebności drogi koniecznej – postępowanie w tym przedmiocie toczy się przed Sądem Rejonowym w Opatowie. Pierwsza licytacja został wyznaczona na dzień 16 lutego 2016 roku. Nieruchomość należącą do powoda oszacowano w toku postępowania egzekucyjnego na kwotę 151.000 zł, a cenę wywoławczą ustalono na 113.250 zł (k. 42). Jak wskazał powód, w toku licytacji matka powoda spłaciła dług posługując się pieniędzmi od rodziny, do których miała dostęp jako pełnomocnik (k. 112, 132, przelew k. 136). Na dzień 31 maja 2016 roku zaległość wynosiła 1.900 zł na rzecz pozwanej oraz 4.870 zł na rzecz ZUS (k. 173). Pozwanej komornik przekazał 115.112 zł (k. 174). W pozwie wskazano, że powódka nie reaguje na propozycje powoda do ugodowego rozliczenia długów alimentacyjnych w kwocie 110.000 zł poprzez przekazanie jej 80.000 zł. Propozycję ugodowego rozliczenia zaległości alimentacyjnej poprzez zapłatę 80.000 zł powód powtórzył w dalszym toku postępowania (k. 27). W marcu 2016 roku powód uiścił opłatę roczną za użytkowanie wieczyste nieruchomości przy ul. (...) w wysokości 3.627,50 zł (k. 144). Powód nie utrzymuje kontaktu z córką (k. 102). W 2010 roku powód został uniewinniony od zarzutu uporczywej niealimentacji córki (k. 138). Powód ocenia swoje koszty utrzymania na 400 zł miesięcznie, w tym leki. Powód od lat otrzymuje pomoc od swoich rodziców. Ojciec powoda jest obecnie po wylewie. W dniu 19 lutego 2008 roku powiatowy zespół ds. orzekania o niepełnosprawności w O. orzekł, że matka powoda jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, niepełnosprawność istnieje od 1994 roku, jest niezdolna do podjęcia zatrudnienia. Orzeczenie wydano na stałe (k. 85). W 2015 roku stwierdzono, że ojciec powoda jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do pracy (k. 86). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w tym w szczególności na podstawie: powoda (k. 102-103) pozwanej (k. 103-105), akt IV RC 602/09. Sąd zważył, co następuje: W ocenie Sądu zarówno powództwo T. Ś. o uchylenie obowiązku alimentacyjnego jak i powództwo J. Ś. o podwyższenie wysokości alimentów nie zasługiwały na uwzględnienie. W myśl art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zgodnie natomiast z art. 135 kro zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Wykonywanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka może polegać też w całości lub części na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie. Żądanie obydwu stron oparte było na tej samej podstawie prawnej, a mianowicie na art. 138 kro , zgodnie z którym w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przyjmuje się, za uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 roku (III CZP 91/86), że „przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego rozumieć należy potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu - odpowiedni do jego wieku i uzdolnień - prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy. Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zarobki i dochody, jakie uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swych sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś rzeczywiste zarobki i dochody.” Granicę obowiązku alimentacyjnego stanowią uzasadnione potrzeby dziecka. „Zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie zasadą, dzieci mają prawo do równej stopy życiowej z rodzicami i to zarówno wtedy, gdy żyją z nimi wspólnie, jak i wtedy, gdy żyją oddzielnie. Oznacza to, że rodzice powinni zapewnić dziecku warunki materialne odpowiadające tym, w jakich żyją sami. Nie będzie to jednak dotyczyło potrzeb będących przejawem zbytku.” (por. Z. Krzemiński, Alimenty i ojcostwo. Komentarz, Oficyna, 2008, wyd. III opubl. Lex). Dotychczasowa kwota alimentów płatnych przez powoda T. Ś. na rzecz pozwanej J. Ś. w wysokości po 600 zł miesięcznie została ustalona na mocy ugody zawartej w dniu 22 kwietnia 2010 roku przed Sądem Rejonowym dla Warszawy M. w W. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie o sygn. akt IV RC 602/09. Od czasu ostatniego orzeczenia doszło do zmiany stosunków, jednak zmiana ta nie uzasadnia uwzględnienia żadnego z powództw. Wskazać należy przede wszystkim, ze sytuacja powoda T. Ś. nie uległa poprawie od czasu ostatniego orzeczenia. Jest on nadal osobą leczącą się psychiatrycznie, niepracującą – przy czym obecnie pobiera rentę rolniczą z uwagi na niezdolność do pracy w gospodarstwie. Wynosi ona około 770 zł netto, co przy uzasadnionych kosztach utrzymania powoda na poziomie kwoty 400 zł pozostawia niewielką kwotę jaką powód jest w stanie łożyć na utrzymanie córki. Powód posiada prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, które posiada znaczną wartość – szacunek z operatu biegłego w sprawie komorniczej wskazał na wartość około 150.000 zł. Opłata za użytkowanie wieczyste nieruchomości wynosi ponad 3.600 zł. Pozwany i jego rodzina poświęcił wiele wysiłku, aby nieruchomość ta nie została zlicytowana przez komornika. Na przestrzeni ostatnich sześciu lat doszło także do istotnej zmiany po stronie pozwanej J. Ś. . Jest ona studentką, aktywnym sportowcem. Obowiązki te wypełniają jej całe dnie, przez co pomimo osiągnięcia pełnoletniości pozwana nie posiada nadal możliwości do samodzielnego utrzymania się. Pozwana nie pracuje, zaś świadczenia przyznane jej z tytułu osiągnięć sportowych wystarczają jedynie na pokrycie kosztów uprawiania zawodowo sportu. Stypendium naukowe wynosi 400 zł. Pozwana przedstawiła koszty utrzymania na poziomie kwoty 2.500 zł miesięcznie, z czego 1.400 zł na koszty utrzymania inne, niż utrzymanie mieszkania. W ocenie Sądu koszty utrzymania pozwanej, w zakresie jakim obciążają pozwanego, tj. są zgodne z jego poziomem życia, nie uległy zmianie i nadal wynoszą około 1.400 zł miesięcznie. Ważąc powyższe Sąd ocenia, że nie jest zasadne powództwo o uchylenie obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki. Powód mimo wszystkich ograniczeń posiada możliwość łożenia na rzecz córki niewygórowanych alimentów. Modyfikacja powództwa poprzez zmianę żądania na całkowite uchylenie obowiązku alimentacyjnego sprawia, że Sąd, będąc związanym treścią żądania, oddalił powództwo T. Ś. . Jednocześnie Sąd dostrzegając istnienie podstaw do obniżenia wysokości alimentów oddalił powództwo o podwyższenie alimentów. Strony żyją obecnie na odmiennej stopie – pozwana wiedzie życie na poziomie uzasadnionym zarobkami swojej matki oraz posiadanymi własnymi dochodami (stypendiami), zaś powód wiedzie życie osoby niezdolnej do pracy, utrzymującej się co do zasady z renty. Okoliczność, iż powód łoży wysoką opłatę roczną za użytkowanie wieczyste wskazuje, że posiada on pewne dochody, zaś skuteczna obrona nieruchomości przed zlicytowaniem wskazuje, że powód nadal godzi się łożyć tę opłatę, co może być związane z sąsiadowaniem z nieruchomością rodziców pozwanego. Brak jest jednak podstaw do uznania, ze powód osiąga dochody w związku z tą nieruchomością. Ponadto dzięki wspomnianej obronie przez zlicytowaniem nieruchomości, pozwana otrzymała duży zastrzyk pieniędzy. Alimenty te były oczywiście należne za wcześniejsze lata, jednak uzyskanie ich jednorazowej wpłacie z pewnością polepszyło sytuację pozwanej. Z uwagi na powyższe Sąd oddalił w całości oba powództwa, o czym orzekł w pkt. 1, 2 orzeczenia, na podstawie art. 133 §1 kro , art. 135 kro i art. 138 kro . O kosztach Sąd orzekł w pkt 3 i 4 na podstawie art. 102 k.p.c. , znosząc między stronami koszt zastępstwa procesowego oraz przejmując na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczoną opłatę od pozwu o podwyższenie alimentów.