V RC 394/17

Sygn. akt V RC 394/17 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 12 czerwca 2017 r. ( data nadania ) G. V. Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w W. wystąpił przeciwko E. P. oraz Z. P. o ustanowienie rozdzielności majątkowej oraz o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, iż jest wierzycielem pozwanego Z. P. , a wierzytelność wynika z nakazu zapłaty. Pozwani posiadają we współwłasności małżeńskiej nieruchomość – lokal mieszkalny. Po 5 latach prowadzenia egzekucji na poczet zadłużenia uzyskano łączną kwotę 8 003,57 zł, zatem pozostaje do zapłaty 43 525,68 zł. (k. 3 – 6) Pozwana E. P. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, iż nieruchomość ma znacznie wyższą wartość niż dochodzona wierzytelność, a sprzedaż nieruchomości może spowodować bardzo poważne skutki dla osób zamieszkujących – dla pozwanej, jej męża, dwóch córek oraz małoletniego 6 – letniego wnuka. Podniosła, że prawnicy powoda jako posiadający duże doświadczenie w odzyskiwaniu wierzytelności powinni znaleźć taki sposób prowadzenia egzekucji, który będzie rzeczywiście w pełni uzasadniony. (k. 52 – 53) W piśmie z dnia 20 listopada 2017 r. doprecyzowała swoje zarzuty, podnosząc że pozwany zawarł ugody z częścią wierzycieli i spłaca raty na poczet wierzytelności w wysokości 1800 zł ,zaś sytuacja finansowa pozwanych jest trudna, dodatkowo wskazując że dopuszczalne jest zastosowanie art. 5 k.c. na gruncie niniejszej sprawy. Na zakończenia wniosła o odstąpienie od obciążania pozwanych kosztami procesu z uwagi na trudną sytuację majątkową. (k. 70 – 74) Pismem z dnia 20 listopada 2017 r. pozwany przedstawił zbieżne zarzuty jak pozwana. (k. 103 – 106) S ąd ustalił następujący stan faktyczny: Z. P. i E. P. pozostają od 27 sierpnia 1981 r. w związku małżeńskim , w małżeństwie nie ustanowili ustroju umownej rozdzielności majątkowej. (dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa k. 7, przesłuchanie pozwanej k. 144 – 150) Pozwani Z. P. i E. P. posiadają we wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomość – lokal mieszkalny przy ul. (...) w W. (dowód: wydruk komputerowy księgi wieczystej k. 8 – 16). Pozwani mieszkają w/w lokalu razem ze swoją córką A. lat 28 z którą prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Mieszkanie stanowi centrum życia ich rodziny . Córka pozwanych A. ma skończone liceum ogólnokształcące , bez matury, nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy , pomimo iż o takie się starała . Ma trudności adaptacyjne , długo nie mogła znaleźć pracy , zaczęła pracować od 04.09.2018r jako opiekunka w żłóbku. Druga córka pozwanych M. R. ma 32 lata i jest z zawodu ekonomistką . W okresie od czerwca 2015r do końca października 2017 r mieszkała również z pozwanymi w ich mieszkaniu z uwagi na problemy rodzinne. Aktualnie mieszka w wynajętym lokalu wraz z partnerem i 7 letnim synem . M. R. pracuje do godz. 17 .00 – 18.00 , dlatego korzysta z pomocy rodziców w opiece nad jej synem , gdy ten wraca ze szkoły (dowód: zeznania M. R. k. 110 – 111, przesłuchanie pozwanej k. 144 – 150, przesłuchanie pozwanego k.151) . Pozwany Z. P. ma 75 lat , z zawodu budowlaniec. Otrzymuje emeryturę 1100 zł netto oraz 209 zł dodatku opiekuńczego. Dodatkowo pracuje dorywczo osiągając dochód od 1000 – 1500 zł , pracuje dorywczo w każdym miesiącu .Pozwana E. P. ma 69 i jest nauczycielką . Otrzymuje emeryturę w wysokości 2480 zł netto oraz wynagrodzenie z pracy w szkole w kwocie 1200 zł netto , które wedle jej twierdzeń od stycznia 2019r ulegnie zmniejszeniu z uwagi na mniejszą ilość godzin w pracy . Pozwani poza mieszkaniem nie posiadają żadnego majątku ani oszczędności . Czynsz za mieszkanie wynosi 900 zł miesięcznie, opłacają telefony po 100 i 80 zł miesięcznie , kablówkę 160 zł , oraz ponoszą koszty zakupu leków 300 zł .Pozwana ma cukrzycę , astmę , nadciśnienie , problemy gastryczne i urologiczne , a pozwany nadciśnienie , problemy z płucami i ortopedyczne. (dowód : przesłuchanie pozwanej k. 144–150,przesłuchanie pozwanego k.151, zaświadczenia lekarskie , faktury , rachunki k. 75-102, 107,) . Zobowiązanie pozwanego Z. P. , wobec powoda G. V. Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w W. wynika z nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego Lublin – Zachód w Lublinie w sprawie sygn. akt VI Nc-e 736707/11 z dnia 27.07.2011r,zaopatrzonego w klauzulę wykonalności zgodnie z postanowieniem z dnia 2.11.2011 r. Wierzytelność zgodnie z nakazem zapłaty wynosi 28 526,58 zł, w tym 21 497,80 zł z ustawowymi odsetkami od 01.01.2011 do dnia zapłaty oraz 2 757 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (dowód: nakaz zapłaty wraz z klauzulą wykonalności k. 16 – 17). Powód na podstawie w/w tytułu wykonawczego wszczął przeciwko pozwanemu postępowanie egzekucyjne przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy M. w W. o sygn. akt KM 4703/12 . Egzekucja pozostaje w minimalnym zakresie skuteczna . Zgodnie z zawiadomieniem o sporządzonym planie podziału z dnia 22.05.2017r przeciwko pozwanemu prowadzonych jest obecnie 6 postępowań egzekucyjnych , a egzekucja pozostaje skuteczna jedynie z jego świadczenia emerytalnego ( dowód zawiadomienie k. 18 ) . W związku z niską skutecznością egzekucji powód wystosował do pozwanego pismem z dnia 31.03.2017 r wezwanie do zapłaty należności na dzień 30.03.2017r w wysokości 43 381, 75 zł ( k. 19 ). Wcześniej były kierowane do pozwanego pisma informujące o przejściu praw do wierzytelności , jego wysokości i możliwości spłaty , które kierowane były na adres zamieszkania powoda ( dowód zawiadomienia i wezwania k. 116-121). Pozwany nie wie czy otrzymał wezwanie od powoda ( k. 151) Pozwany dokonuje spłaty innych wymagalnych wierzytelności na podstawie ugód zawartych z niektórymi wierzycielami w kwocie 1 330 zł miesięcznie. Wierzytelność powoda nie wchodzi w skład w/w miesięcznej spłaty. Dodatkowo komornik tytułem egzekucji pobiera ¼ emerytury pozwanego , która dzielona jest proporcjonalnie wobec wierzycieli pozwanego. Pozwani nie wiedzą w jakiej kwocie pozwany zalega wobec powoda i nie mają wiedzy jakie kwoty uzyskuje on w toku egzekucji (dowód: przesłuchanie pozwanej k. 144–150,przesłuchanie pozwanego k.151 ,zawiadomienie k. 18) . Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu materiał dowodowy zebrany w toku niniejszego procesu , w tym w szczególności o wskazane powyższej dokumenty, których prawdziwość nie budziła wątpliwości, nie była również kwestionowana przez żadną ze stron. Nadto Sąd oparł swe ustalenia na treści zeznań pozwanych oraz świadka M. R. , którym dał wiarę w całości, gdyż były one jasne, spójne i klarowne, korespondowały ze sobą jak i z dostępnym w sprawie materiałem dowodowym . Sąd zważył co następuje : Zgodnie z treścią art. 52 § 1 krio „z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez Sąd rozdzielności majątkowej”. Natomiast art. 52 § 1a krio stanowi, że „ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków”. Cytowany przepis przewiduje zatem, dwie przesłanki wskazanego żądania wierzyciela, a mianowicie: istnienie prawomocnego tytułu wykonawczego oraz konieczność dokonania podziału majątku celem zaspokojenia wierzytelności. Konieczność taka nie musi być udowodniona, lecz wystarczy ją jedynie uprawdopodobnić. W przedmiotowej sprawie bezspornie wynika, iż powód jest wierzycielem pozwanego na podstawie tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia i prowadzenia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 4703/12 . Pozwany oprócz emerytury i dochodów z prac dorywczych nie ma żadnego majątku. Jego emerytura jest zajęta przez Komornika Sądowego, jednak pobierane z tego tytułu kwoty są niewielkie, a ponadto dzielone pomiędzy pięciu pozostałych wierzycieli pozwanego, co powoduje, że zaspokojenie wierzyciela z otrzymywanej kwoty będzie praktycznie niemożliwe, a ponadto otrzymywana kwota w większości jest konsumowana przez koszty egzekucyjne. W takiej sytuacji, w ocenie Sądu należało uznać, że powód uprawdopodobnił w sposób dostateczny, iż zaspokojenie jego wierzytelności wymaga ustanowienia w małżeństwie pozwanych rozdzielności majątkowej, będącej pierwszym krokiem do dokonania podziału ich majątku wspólnego. W ramach postępowania egzekucyjnego zostały wyczerpane możliwości, które mogłyby doprowadzić do zaspokojenia wierzyciela z majątku osobistego pozwanego. Przesłuchani na tę okoliczność pozwani oraz świadek jednoznacznie wskazali, że pozwany nie posiada żadnego innego majątku, ani żadnych innych stałych źródeł dochodu z których mógłby dokonać zaspokojenia wierzyciela. Pozwany nadto nie dysponuje osobistymi ruchomościami lub innymi nieruchomościami podlegającym zajęciu. Jedynym majątkiem pozwanego są udziały w posiadanej w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) . W ocenie Sądu ustanowienie w małżeństwie pozwanych rozdzielności majątkowej nie narusza przewidzianej w art. 5 kc konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego przez powoda, na co powoływała się strona pozwana w toku procesu. Zgodnie z art. 5 k.c. uprawniony nie może wykonywać swego prawa sprzecznie z zasadami współżycia społecznego przez które, w myśl dominującego poglądu, rozumie się oceny moralne wyrażone w postaci uzasadnionych przez te oceny normy postępowania (normy moralne). Za takie wartości uznaje się dobro rodziny i jej integralność. Strona pozwana wnioskowała o oddalenie powództwa powołując się na znaczne zadłużenie pozwanego wobec wielu innych wierzycieli , podejmowane przez pozwanych działania celem ich spłaty i zawarte w tym celu ugody z innymi wierzycielami . Pozwany nie podjął jednak takich rozmów z powodem , choć jeżeli widział taką możliwość , to sam powinien podjąć działania aktywne w tym celu, bo to on jest dłużnikiem . Tymczasem pozwani nie wiedzą nawet w jakiej wysokości jest obecnie wierzytelność powoda wobec pozwanego , nie wiedzą jakie kwoty wierzyciel osiąga w trybie egzekucji. Nadto strona pozwana wskazywała, iż oboje małżonkowie są osobami schorowanymi i wiekowymi , zamieszkują razem z córką, która dopiero podejmuje pracę , a dodatkowo pomagają w opiece nad wnukiem . Jednocześnie ich jedyny majątek – lokal mieszkalny stanowi centrum życiowe ich rodziny i jedyny dorobek . Wskazać należy ,że pozwani świadomi zobowiązania pozwanego wobec powoda nie podjęli żadnych działań , które mogłyby świadczyć, iż wierzytelność powoda zostanie uregulowana . Sąd jest zobowiązany chronić interesy rodziny , ale nie może tracić z pola widzenia interesu wierzyciela. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do zakwalifikowania żądania strony powodowej ustanowienia rozdzielności majątkowej między pozwanymi jako zachowania stanowiącego nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. Wierzyciel będący osobą fizyczną też może mieć rodzinę, podobnie jak mogą mieć rodziny pracownicy wierzyciela będącego osobą prawną zagrożoną upadłością wskutek nieotrzymywania zapłaty od dłużników – a stosunki w tych rodzinach mogą układać się podobnie jak u pozwanych. Dlaczego akurat sama tylko sytuacja rodzinna pozwanych miałaby mieć wpływ na zastosowanie art. 5 k.c. Choroby pozwanych, czy też sytuacja osobista córki pozwanych, mogłaby rzutować na możliwość zastosowania art. 5 k.c. jedynie wtedy, gdyby uwzględnienie powództwa mogło mieć radykalnie niekorzystny wpływ na warunki ich egzystencji. W sprawie niniejszej Sąd przyjął, że takie okoliczności nie zachodzą. Nie można zapominać, że skutkiem uwzględniania powództwa wierzyciela o ustanowienie rozdzielności majątkowej jest wyłącznie otwarcie się możliwości zaspokojenia należności wierzyciela z udziałów małżonka. To jest w wyniku podziału majątku wspólnego pozwanych egzekucja zadłużenia pozwanego będzie odbywała się jedynie z ułamkowej części przypadającej pozwanemu. Zdaniem Sądu wszystkie powyższe okoliczności przemawiają za zasadnością powództwa wobec spełnienia ustawowych przesłanek ustanowienia w małżeństwie pozwanych ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej, zgodnie z art. 52 § 1a krio i dlatego w punkcie 1 wyroku Sąd ustanowił ją zgodnie z żądaniem powoda, z dniem wytoczenia powództwa, tj. 12 czerwca 2017 r. O kosztach Sąd orzekł w pkt. 2 wyroku na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie uwidoczniły się szczególnie uzasadnione wypadki, o których mowa w art. 102 k.p.c. , które przemawiałyby za nieobciążaniem strony pozwanej kosztami procesu. W ocenie Sądu pozwani osiągają dochody i posiadają majątek umożliwiający obciążenie ich kosztami niniejszego postępowania. Zgodnie z tym Sąd zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kwotę 937 zł , na którą składają się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 720 zł i 17 zł opłaty od pełnomocnictwa oraz 200 zł opłaty sądowej. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi § 4.1.7.rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804)i art. 27 . 6 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku ( Dz.U.2018.300 j.t.) SSR Agnieszka Albera- Biernat