V Pa 29/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, potwierdzając zasadność roszczenia sędziego w stanie spoczynku o wyrównanie wynagrodzenia, które zostało zaniżone wbrew Konstytucji RP.
Powódka, sędzia w stanie spoczynku, dochodziła wyrównania zaniżonego uposażenia, twierdząc, że zostało ono ustalone z naruszeniem art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych i przepisów okołobudżetowych, co jest sprzeczne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. Pozwany (...) w S. wnosił o oddalenie powództwa, argumentując zgodność z prawem ustaw okołobudżetowych. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, a Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji.
Sprawa dotyczyła roszczenia sędzi I. P. w stanie spoczynku o wyrównanie wynagrodzenia za okres od lutego 2021 r. do stycznia 2023 r. Powódka argumentowała, że jej uposażenie zostało zaniżone w wyniku zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych, które są sprzeczne z art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantującego wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu. Pozwany (...) w S. kwestionował zasadność roszczenia, wskazując na konieczność stosowania ustaw okołobudżetowych i brak uprawnień sądu powszechnego do badania konstytucyjności przepisów. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, zasądzając dochodzone kwoty. Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 20 marca 2025 r. oddalił apelację pozwanego, uznając ją za bezzasadną. Sąd Okręgowy w pełni zaakceptował stanowisko Sądu Rejonowego, podkreślając, że przepisy ustaw okołobudżetowych, które odstępowały od konstytucyjnych zasad ustalania wynagrodzeń sędziów, były sprzeczne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP i zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że sędziowie mają prawo oczekiwać stabilności regulacji prawnych i równego traktowania, a zamrażanie ich wynagrodzeń w sposób epizodyczny i arbitralny narusza te zasady.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy ustaw okołobudżetowych, które odstępują od konstytucyjnych zasad ustalania wynagrodzeń sędziów i są sprzeczne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP oraz zasadą sprawiedliwości społecznej, nie mogą stanowić podstawy do ustalenia wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, który gwarantuje sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu i zakresowi obowiązków. Zamrażanie wynagrodzeń w sposób epizodyczny i arbitralny jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. Sąd podkreślił, że sędziowie mają prawo oczekiwać stabilności regulacji i równego traktowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
powódka I. P.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) w S. | inne | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
u.s.p. art. 91 § § 1c
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego. Mechanizm ten ma chronić wynagrodzenia przed spadkiem siły nabywczej i uniezależnić ich ustalanie od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wynagrodzenie sędziów musi odpowiadać godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Jest to standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Adresaci norm prawnych mają prawo oczekiwać, że regulacje prawne nie będą zmieniane na ich niekorzyść w sposób arbitralny.
Pomocnicze
u.s.p. art. 100 § § 2
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sędziemu przechodzącemu w stan spoczynku przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy wobec prawa są równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nie wolno dyskryminować w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Dz. U. z 2020 roku poz. 2400 art. 12 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021
W 2021 roku podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 roku.
Dz. U. z 2021 roku poz. 2445 art. 8 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022
W 2022 roku podstawę wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 roku, zwiększone o 26 zł.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 art. 8
W 2023 roku wysokość wynagrodzenia sędziego została powiązana z kwotą 5.444,42 zł.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych dotyczące wynagrodzeń sędziów są sprzeczne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd powszechny ma prawo odmówić zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją. Zamrażanie wynagrodzeń sędziów w sposób epizodyczny i arbitralny narusza zasady państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. Naruszenie zasady równego traktowania i zakazu dyskryminacji.
Odrzucone argumenty
Przepisy ustaw okołobudżetowych są lex specialis i lex posterius wobec Prawa o ustroju sądów powszechnych i powinny być stosowane. Sąd powszechny nie ma uprawnień do orzekania o niekonstytucyjności przepisów ustawy.
Godne uwagi sformułowania
Sędziowie są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja gwarantuje prawo do wynagrodzenia „odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków”. Choć ww. przepis art. 91 § lc u.s.p. nie został uchylony ani zmieniony, to ustawodawca zdecydował się odstąpić od jego zastosowania... Obowiązkiem sądów jest wymierzanie sprawiedliwości. Sędzia nie może stosować ustaw bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego. W konsekwencji, w jednostkowej sprawie, sąd może odmówić stosowania przepisu ustawy lub rozporządzenia, jeżeli stwierdzi jego sprzeczność z prawem hierarchicznie wyższym. zmiana zasad wynagradzania i to w epizodycznych ustawach okołobudżetowych, jest oczywiście sprzeczna z art. 178 ust. 2 Konstytucji. zamrożenie wynagrodzeń może być tolerowane tylko wyjątkowo i nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką, jak w niniejszej sprawie. nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi pozostaje odstąpienie przez ustawodawcę od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów. niekorzystna zmiana w zakresie wynagradzania sędziów w roku 2021 i kolejnych latach 2022, 2023 nie daje pogodzić się z art. 2 Konstytucji...
Skład orzekający
Magdalena Marczyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa sędziów do wynagrodzenia zgodnego z Konstytucją RP, nawet w obliczu przepisów okołobudżetowych, oraz uprawnienia sądów do kontroli konstytucyjności przepisów w indywidualnych sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów w stanie spoczynku i interpretacji przepisów dotyczących wynagrodzeń w latach 2021-2023. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych grup zawodowych, choć zasady konstytucyjne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy praw sędziowskich i ich wynagrodzeń, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na niezależność sądownictwa i konstytucyjne gwarancje. Interpretacja przepisów okołobudżetowych w kontekście Konstytucji RP stanowi ciekawy przykład kolizji prawa.
“Sędzia w stanie spoczynku wygrał z państwem o godne uposażenie – sąd stanął po stronie Konstytucji!”
Dane finansowe
WPS: 15 019,87 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 458,47 PLN
wyrównanie wynagrodzenia: 1123,75 PLN
odsetki ustawowe za opóźnienie: 1019,87 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt V Pa 29/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2025 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V w składzie: Przewodniczący: Sędzia Magdalena Marczyńska Protokolant: st. sekr. sądowy Alicja Jesion po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa I. P. przeciwko (...) w S. o wynagrodzenie za pracę na skutek apelacji pozwanego (...) w S. od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 grudnia 2024 r. sygn. akt IV P 120/24 oddala apelację. V Pa 29/25 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 31 stycznia 2024 roku powódka I. P. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) w S. kwot: 1) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami od za okres od 1 lutego 2021 roku do dnia zapłaty; 2) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 marca 2021 roku do dnia zapłaty; 3) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty; 4) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 maja 2021 roku do dnia zapłaty; 5) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 czerwca 2021 roku do dnia zapłaty; 6) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 lipca 2021 roku do dnia zapłaty; 7) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 sierpnia 2021 roku do dnia zapłaty; 8) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 września 2021 roku do dnia zapłaty; 9) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 października 2021 roku do dnia zapłaty; 10) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 listopada 2021 roku do dnia zapłaty; 11) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty; 12) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty; 13) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 lutego 2022 roku do dnia zapłaty; 14) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 marca 2022 roku do dnia zapłaty; 15) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty; 16) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 maja 2022 roku do dnia zapłaty; 17) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty; 18) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 lipca 2022 roku do dnia zapłaty; 19) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty; 20) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 września 2022 roku do dnia zapłaty; 21) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 października 2022 roku do dnia zapłaty; 22) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 listopada 2022 roku do dnia zapłaty; 23) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty; 24) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia zapłaty; 25) 1.019,87 zł tytułem ustawowych odsetek za opóźnienie w wypłacie wyrównania wynagrodzenia za rok 2023. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że pełniła służbę sędziego w (...) w S. , a następnie przeszła w stan spoczynku z uposażeniem w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego, powiększonego o dodatek za wysługę lat na ostatnio zajmowanym stanowisku, to jest w stawce siódmej. Zdaniem powódki jej uposażenie wypłacane za okres objęty pozwem zostało wypłacone w zaniżonej wysokości, bez uwzględnienia art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 roku , a na podstawie przepisów ustaw okołobudżetowych. Zdaniem powódki zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich w 2021, 2002 i 2023 roku jest niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP , a ustalone uposażenie nie odpowiada godności urzędu sędziego w stanie spoczynku, ani też zakresowi powierzonych wcześniej obowiązków. W odpowiedzi na pozew (...) w S. wniósł o oddalenie powództwa jako nieuzasadnionego. Zdaniem pozwanego wysokość wypłaconego powódce uposażenia była ustalona w oparciu o powszechnie obowiązujące normy ustaw okołobudżetowych za lata 2021 i 2022 i pozwany nie mógł tych norm pominąć przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia powódki. Pozwany podniósł także, że sąd powszechny nie uprawnień do orzekania o niekonstytucyjności przepisów ustawy i odmowy ich stosowania. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2024 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie IV P 120/24 w punkcie I zasądził od pozwanego (...) w S. na rzecz powódki I. P. kwoty: 1) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2021 roku do dnia zapłaty; 2) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 marca 2021 roku do dnia zapłaty; 3) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty; 4) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 maja 2021 roku do dnia zapłaty; 5) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 czerwca 2021 roku do dnia zapłaty; 6) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2021 roku do dnia zapłaty; 7) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 sierpnia 2021 roku do dnia zapłaty; 8) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 września 2021 roku do dnia zapłaty; 9) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 października 2021 roku do dnia zapłaty; 10) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 listopada 2021 roku do dnia zapłaty; 11) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty; 12) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty; 13) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2022 roku do dnia zapłaty; 14) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 marca 2022 roku do dnia zapłaty; 15) 1.123,75 zł z ustawnymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty; 16) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 maja 2022 roku do dnia zapłaty; 17) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty; 18) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2022 roku do dnia zapłaty; 19) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty; 20) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 września 2022 roku do dnia zapłaty; 21) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 października 2022 roku do dnia zapłaty; 22) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 listopada 2022 roku do dnia zapłaty; 23) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty; 24) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia zapłaty. W punkcie II zasądził od pozwanego (...) w S. na rzecz powódki I. P. kwotę 1.019,87 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty. Wyrokowi w punkcie I i II nadał rygor natychmiastowej wykonalności co do kwoty nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego znajduje się na kartach 44-53 w aktach sprawy. Powyższy wyrok zaskarżył w całości pozwany. Apelacja zredagowana w imieniu pozwanego przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonemu wyrokowi zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020 roku poz. 2400) oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2021 roku poz. 2445) poprzez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji, podczas gdy przepisy te, jako szczególne rozwiązanie służące realizacji ustawy budżetowej, jako regulacje stanowiące lex specialis i lex posterium w stosunku do art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych , powinny być podstawą ustalania wynagrodzenia zasadniczego sędziego oraz uposażenia sędziego w stanie spoczynku za lata 2021 i 2022; 2) art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 w związku z art. 91 § 1 c oraz art. 100 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych , poprzez błędne uznanie, że są one sprzeczne z art. 178 § 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej , a w konsekwencji, że nie mogły i nie mogą stanowić podstawy do ustalenia wysokości i wypłaty należnego powódce wynagrodzenia w okresach obowiązywania wymienionych ustaw. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych za obie instancji, a w przypadku nieuwzględniania apelacji, na podstawie art. 102 k.p.c. o nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest niezasadna. Sformułowane w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego są chybione. Sąd Okręgowy w pełni akceptuje poglądy prawne i wykładnię prawa w zakresie wynagrodzenia sędziów, wyrażone przez Sąd Rejonowy. Zasady ustalania wynagrodzeń sędziów sądów powszechnych zostały uregulowane w art. 91 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych , dalej jako u.s.p. Wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje jedynie staż pracy lub pełnione funkcje ( art. 91 § 1 u.s.p.). Zgodnie z art. 91 § lc cyt. ustawy podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , z zastrzeżeniem § ld. Stosownie do § ld cytowanego przepisu, jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § lc, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości. Art. 91 § 2 u.s.p. stanowi, że wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w § lc. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. Z kolei zgodnie z art. 100 § 2 u.s.p. sędziemu przechodzącemu lub przeniesionemu w stan spoczynku z powodu wieku, choroby lub utraty sił przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, pobieranych na ostatnio zajmowanym stanowisku. Celem tych przepisów było uniezależnienie wysokości wynagrodzeń sędziów, mających odpowiadać godności urzędu ( art. 178 ust. 2 Konstytucji ), od wahań koniunktury gospodarczej, w tym przejściowych trudności finansowych kraju. Sędziowie są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja gwarantuje prawo do wynagrodzenia „odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków”. Art. 178 ust. 2 ustawy zasadniczej wyznacza, chociaż w sposób mało precyzyjny, pewien konieczny standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę przy ustalaniu ustawowych zasad wynagradzania sędziów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Powiązanie wynagrodzeń sędziów z przeciętnym wynagrodzeniem chroni je przed związanym z inflacją spadkiem siły nabywczej, a dzięki mechanizmowi swoistej samoczynnej podwyżki wynagrodzenia zasadniczego i dodatków funkcyjnych - gwarantuje, że wynagrodzenie wzrośnie w wypadku dobrej kondycji gospodarki narodowej. Celem tego mechanizmu jest nie tylko odniesienie wynagrodzeń sędziów do obiektywnego wskaźnika, ale i uniezależnienie procesu ich ustalania od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej. Choć ww. przepis art. 91 § lc u.s.p. nie został uchylony ani zmieniony, to ustawodawca zdecydował się odstąpić od jego zastosowania i ustalić wysokość wynagrodzeń sędziów powszechnych w 2021 roku w oparciu o art. 12 ust. 1 ustawy okołobudżetowej z dnia 19 listopada 2020 roku (Dz. U z 2020 roku poz. 2400). Zgodnie z tym przepisem w roku 2021 podstawę̨ ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2020 roku poz. 2072), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 roku ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w trybie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Podobna regulacja, znalazła się w ustawie z 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2445). Zgodnie z jej art. 8 ust. 1 w roku 2022 podstawę wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 oraz z 2021 r. poz. 1080 i 1236), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 roku ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W ustępie 2 tego przepisu wskazano, że podstawę, o której mowa w ust. 1, zwiększa się o kwotę 26 zł. Wreszcie, także w roku 2023 ustawodawca zdecydował się powiązać wysokość wynagrodzenia sędziego z kwotą 5.444,42 zł, wprost określoną w art. 8 ustawy z 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023. Rację ma więc Sąd Rejonowy, że w ww. kolejnych latach wprowadzono istotne i to niekorzystne z punktu widzenia zatrudnionego sędziego, odstępstwa w zakresie kształtowania jego wynagrodzenia. Co ważne dla sprawy, ustawodawca nie dokonał jednoczesnych zmian w ustawie ustrojowej, nie zawiesił i nie uchylił żadnego z zawartych w niej przepisów. Należy podkreślić, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, a sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom ( art. 178 ust. 1 Konstytucji RP ). Powyższe oznacza, że istnieje możliwość samodzielnego dokonania przez sąd oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją na użytek rozpoznawanej sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2016 roku, III KRS 45/12, Lex nr 2288955). Obowiązkiem sądów jest wymierzanie sprawiedliwości ( art. 10 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji ). Sędzia nie może stosować ustaw bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego. W konsekwencji, w jednostkowej sprawie, sąd może odmówić stosowania przepisu ustawy lub rozporządzenia, jeżeli stwierdzi jego sprzeczność z prawem hierarchicznie wyższym. Nie narusza to przy tym kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który ma inny przedmiot orzekania ( art. 188 Konstytucji ) - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2012 roku, III PK 87/11 LEX nr 1619703. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo, że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. Przy takim założeniu, rację ma Sąd Rejonowy, że zmiana zasad wynagradzania i to w epizodycznych ustawach okołobudżetowych, jest oczywiście sprzeczna z art. 178 ust. 2 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 grudnia 2012 roku, wydanego w sprawie K 1/12 podkreślił, że w demokratycznym państwie prawa, opartym na trójpodziale władz, nie jest dopuszczalne, by jedna z nich, była przez pozostałe władze osłabiana, co mogłoby w konsekwencji prowadzić do uzależnienia od pozostałych władz i obniżać jej autorytet. Wskazano w szczególności, że zamrożenie wynagrodzeń może być tolerowane tylko wyjątkowo i nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką, jak w niniejszej sprawie. Nawiązując do powyższego, należy zaakceptować pogląd Sądu Rejonowego, że nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi pozostaje odstąpienie przez ustawodawcę od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów. Takie działanie władzy ustawodawczej całkowicie przeczy zasadzie z art. 178 Konstytucji . Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, że niekorzystna zmiana w zakresie wynagradzania sędziów w roku 2021 i kolejnych latach 2022, 2023 nie daje pogodzić się z art. 2 Konstytucji , zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W świetle tej zasady, adresaci norm prawnych mają prawo oczekiwać, że regulacje prawne nie będą zmieniane na ich niekorzyść w sposób arbitralny, w oderwaniu od innych uchwalanych w tym samym okresie regulacji prawnych. Co ważne, z jednej strony prawodawca odchodzi od ukształtowanych, stabilnych zasad wynagradzania sędziów, z drugiej zaś podwyższa uposażenia innych grup zawodowych, jak to przytoczył Sąd Rejonowy. Trafnie podnosi Sąd Rejonowy, że ww. przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają także zasadę równego traktowania wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP , wprowadzając zamrożenie płac wyłącznie sędziów, nie tylko pomijając przedstawicieli pozostałych władz, tj. władzy ustawodawczej oraz władzy wykonawczej, ale co więcej znacznie podnosząc płace tych ostatnich i to bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Powyższe godzi w zasadę równego traktowania podmiotów podobnych, a także narusza zakaz dyskryminacji, o którym traktuje art. 32 ust. 2 Konstytucji RP . Powyższe skutkuje uznaniem za Sądem Rejonowym, że niedopuszczalnym było kształtowanie wynagrodzenia powódki w oparciu o normy bezpośrednio sprzeczne z podstawowymi zasadami Konstytucji , w miejsce zasad wynikających ze zgodnej z Konstytucją normy art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych . Sąd Okręgowy nie neguje, co do zasady, możliwości szczególnego wobec przepisu art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych , uregulowania waloryzacji wynagrodzeń sędziów, jeśli taka szczególna regulacja spełnia standardy konstytucyjne omówione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012 roku w sprawie K 1/12 (OJ1K-A 2012, nr 11, poz. 134 ). Przepis art. 12 ustawy z 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 oraz przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 tego standardu nie spełniły, gdyż nie spełniają wynikającego z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wymogu kształtowania wynagrodzeń sędziów w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość, zarówno wobec całej tej grupy zawodowej ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów. Stad też podniesionych w apelacji zarzutów nie można uznać za zasadne. I dlatego Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c. , oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI