V Pa 29/25

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie TrybunalskimPiotrków Trybunalski2025-03-20
SAOSPracywynagrodzenie za pracęWysokaokręgowy
wynagrodzeniesędziastan spoczynkuKonstytucja RPustawy okołobudżetoweprawo ustrojowesprawiedliwość społecznaapelacja

Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, potwierdzając zasadność roszczenia sędziego w stanie spoczynku o wyrównanie wynagrodzenia, które zostało zaniżone wbrew Konstytucji RP.

Powódka, sędzia w stanie spoczynku, dochodziła wyrównania zaniżonego uposażenia, twierdząc, że zostało ono ustalone z naruszeniem art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych i przepisów okołobudżetowych, co jest sprzeczne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. Pozwany (...) w S. wnosił o oddalenie powództwa, argumentując zgodność z prawem ustaw okołobudżetowych. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, a Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła roszczenia sędzi I. P. w stanie spoczynku o wyrównanie wynagrodzenia za okres od lutego 2021 r. do stycznia 2023 r. Powódka argumentowała, że jej uposażenie zostało zaniżone w wyniku zastosowania przepisów ustaw okołobudżetowych, które są sprzeczne z art. 91 § 1c Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, gwarantującego wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu. Pozwany (...) w S. kwestionował zasadność roszczenia, wskazując na konieczność stosowania ustaw okołobudżetowych i brak uprawnień sądu powszechnego do badania konstytucyjności przepisów. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, zasądzając dochodzone kwoty. Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 20 marca 2025 r. oddalił apelację pozwanego, uznając ją za bezzasadną. Sąd Okręgowy w pełni zaakceptował stanowisko Sądu Rejonowego, podkreślając, że przepisy ustaw okołobudżetowych, które odstępowały od konstytucyjnych zasad ustalania wynagrodzeń sędziów, były sprzeczne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP i zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że sędziowie mają prawo oczekiwać stabilności regulacji prawnych i równego traktowania, a zamrażanie ich wynagrodzeń w sposób epizodyczny i arbitralny narusza te zasady.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy ustaw okołobudżetowych, które odstępują od konstytucyjnych zasad ustalania wynagrodzeń sędziów i są sprzeczne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP oraz zasadą sprawiedliwości społecznej, nie mogą stanowić podstawy do ustalenia wynagrodzenia.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, który gwarantuje sędziom wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu i zakresowi obowiązków. Zamrażanie wynagrodzeń w sposób epizodyczny i arbitralny jest sprzeczne z zasadami demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. Sąd podkreślił, że sędziowie mają prawo oczekiwać stabilności regulacji i równego traktowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powódka I. P.

Strony

NazwaTypRola
I. P.osoba_fizycznapowódka
(...) w S.innepozwany

Przepisy (11)

Główne

u.s.p. art. 91 § § 1c

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego. Mechanizm ten ma chronić wynagrodzenia przed spadkiem siły nabywczej i uniezależnić ich ustalanie od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wynagrodzenie sędziów musi odpowiadać godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Jest to standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Adresaci norm prawnych mają prawo oczekiwać, że regulacje prawne nie będą zmieniane na ich niekorzyść w sposób arbitralny.

Pomocnicze

u.s.p. art. 100 § § 2

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Sędziemu przechodzącemu w stan spoczynku przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wszyscy wobec prawa są równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Nie wolno dyskryminować w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.

Dz. U. z 2020 roku poz. 2400 art. 12 § ust. 1 i 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021

W 2021 roku podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 roku.

Dz. U. z 2021 roku poz. 2445 art. 8 § ust. 1 i 2

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022

W 2022 roku podstawę wynagrodzenia zasadniczego sędziego stanowiło przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 roku, zwiększone o 26 zł.

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 art. 8

W 2023 roku wysokość wynagrodzenia sędziego została powiązana z kwotą 5.444,42 zł.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy ustaw okołobudżetowych dotyczące wynagrodzeń sędziów są sprzeczne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. Sąd powszechny ma prawo odmówić zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją. Zamrażanie wynagrodzeń sędziów w sposób epizodyczny i arbitralny narusza zasady państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. Naruszenie zasady równego traktowania i zakazu dyskryminacji.

Odrzucone argumenty

Przepisy ustaw okołobudżetowych są lex specialis i lex posterius wobec Prawa o ustroju sądów powszechnych i powinny być stosowane. Sąd powszechny nie ma uprawnień do orzekania o niekonstytucyjności przepisów ustawy.

Godne uwagi sformułowania

Sędziowie są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja gwarantuje prawo do wynagrodzenia „odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków”. Choć ww. przepis art. 91 § lc u.s.p. nie został uchylony ani zmieniony, to ustawodawca zdecydował się odstąpić od jego zastosowania... Obowiązkiem sądów jest wymierzanie sprawiedliwości. Sędzia nie może stosować ustaw bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego. W konsekwencji, w jednostkowej sprawie, sąd może odmówić stosowania przepisu ustawy lub rozporządzenia, jeżeli stwierdzi jego sprzeczność z prawem hierarchicznie wyższym. zmiana zasad wynagradzania i to w epizodycznych ustawach okołobudżetowych, jest oczywiście sprzeczna z art. 178 ust. 2 Konstytucji. zamrożenie wynagrodzeń może być tolerowane tylko wyjątkowo i nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką, jak w niniejszej sprawie. nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi pozostaje odstąpienie przez ustawodawcę od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów. niekorzystna zmiana w zakresie wynagradzania sędziów w roku 2021 i kolejnych latach 2022, 2023 nie daje pogodzić się z art. 2 Konstytucji...

Skład orzekający

Magdalena Marczyńska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa sędziów do wynagrodzenia zgodnego z Konstytucją RP, nawet w obliczu przepisów okołobudżetowych, oraz uprawnienia sądów do kontroli konstytucyjności przepisów w indywidualnych sprawach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziów w stanie spoczynku i interpretacji przepisów dotyczących wynagrodzeń w latach 2021-2023. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych grup zawodowych, choć zasady konstytucyjne są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy praw sędziowskich i ich wynagrodzeń, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na niezależność sądownictwa i konstytucyjne gwarancje. Interpretacja przepisów okołobudżetowych w kontekście Konstytucji RP stanowi ciekawy przykład kolizji prawa.

Sędzia w stanie spoczynku wygrał z państwem o godne uposażenie – sąd stanął po stronie Konstytucji!

Dane finansowe

WPS: 15 019,87 PLN

wyrównanie wynagrodzenia: 458,47 PLN

wyrównanie wynagrodzenia: 1123,75 PLN

odsetki ustawowe za opóźnienie: 1019,87 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V Pa 29/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2025 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V w składzie: Przewodniczący: Sędzia Magdalena Marczyńska Protokolant: st. sekr. sądowy Alicja Jesion po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. w Piotrkowie Trybunalskim na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa I. P. przeciwko (...) w S. o wynagrodzenie za pracę na skutek apelacji pozwanego (...) w S. od wyroku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 grudnia 2024 r. sygn. akt IV P 120/24 oddala apelację. V Pa 29/25 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 31 stycznia 2024 roku powódka I. P. wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) w S. kwot: 1) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami od za okres od 1 lutego 2021 roku do dnia zapłaty; 2) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 marca 2021 roku do dnia zapłaty; 3) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty; 4) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 maja 2021 roku do dnia zapłaty; 5) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 czerwca 2021 roku do dnia zapłaty; 6) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 lipca 2021 roku do dnia zapłaty; 7) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 sierpnia 2021 roku do dnia zapłaty; 8) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 września 2021 roku do dnia zapłaty; 9) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 października 2021 roku do dnia zapłaty; 10) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 listopada 2021 roku do dnia zapłaty; 11) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty; 12) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za okres od 1 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty; 13) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 lutego 2022 roku do dnia zapłaty; 14) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 marca 2022 roku do dnia zapłaty; 15) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty; 16) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 maja 2022 roku do dnia zapłaty; 17) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty; 18) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 lipca 2022 roku do dnia zapłaty; 19) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty; 20) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 września 2022 roku do dnia zapłaty; 21) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 października 2022 roku do dnia zapłaty; 22) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 listopada 2022 roku do dnia zapłaty; 23) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty; 24) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia zapłaty; 25) 1.019,87 zł tytułem ustawowych odsetek za opóźnienie w wypłacie wyrównania wynagrodzenia za rok 2023. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że pełniła służbę sędziego w (...) w S. , a następnie przeszła w stan spoczynku z uposażeniem w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego, powiększonego o dodatek za wysługę lat na ostatnio zajmowanym stanowisku, to jest w stawce siódmej. Zdaniem powódki jej uposażenie wypłacane za okres objęty pozwem zostało wypłacone w zaniżonej wysokości, bez uwzględnienia art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 roku , a na podstawie przepisów ustaw okołobudżetowych. Zdaniem powódki zamrożenie wynagrodzeń sędziowskich w 2021, 2002 i 2023 roku jest niezgodne z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP , a ustalone uposażenie nie odpowiada godności urzędu sędziego w stanie spoczynku, ani też zakresowi powierzonych wcześniej obowiązków. W odpowiedzi na pozew (...) w S. wniósł o oddalenie powództwa jako nieuzasadnionego. Zdaniem pozwanego wysokość wypłaconego powódce uposażenia była ustalona w oparciu o powszechnie obowiązujące normy ustaw okołobudżetowych za lata 2021 i 2022 i pozwany nie mógł tych norm pominąć przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia powódki. Pozwany podniósł także, że sąd powszechny nie uprawnień do orzekania o niekonstytucyjności przepisów ustawy i odmowy ich stosowania. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2024 roku Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim w sprawie IV P 120/24 w punkcie I zasądził od pozwanego (...) w S. na rzecz powódki I. P. kwoty: 1) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2021 roku do dnia zapłaty; 2) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 marca 2021 roku do dnia zapłaty; 3) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2021 roku do dnia zapłaty; 4) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 maja 2021 roku do dnia zapłaty; 5) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 czerwca 2021 roku do dnia zapłaty; 6) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2021 roku do dnia zapłaty; 7) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 sierpnia 2021 roku do dnia zapłaty; 8) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 września 2021 roku do dnia zapłaty; 9) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 października 2021 roku do dnia zapłaty; 10) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 listopada 2021 roku do dnia zapłaty; 11) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty; 12) 458,47 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty; 13) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2022 roku do dnia zapłaty; 14) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 marca 2022 roku do dnia zapłaty; 15) 1.123,75 zł z ustawnymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty; 16) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 maja 2022 roku do dnia zapłaty; 17) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 czerwca 2022 roku do dnia zapłaty; 18) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lipca 2022 roku do dnia zapłaty; 19) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 sierpnia 2022 roku do dnia zapłaty; 20) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 września 2022 roku do dnia zapłaty; 21) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 października 2022 roku do dnia zapłaty; 22) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 listopada 2022 roku do dnia zapłaty; 23) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 grudnia 2022 roku do dnia zapłaty; 24) 1.123,75 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2023 roku do dnia zapłaty. W punkcie II zasądził od pozwanego (...) w S. na rzecz powódki I. P. kwotę 1.019,87 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 31 stycznia 2024 roku do dnia zapłaty. Wyrokowi w punkcie I i II nadał rygor natychmiastowej wykonalności co do kwoty nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego znajduje się na kartach 44-53 w aktach sprawy. Powyższy wyrok zaskarżył w całości pozwany. Apelacja zredagowana w imieniu pozwanego przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonemu wyrokowi zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz. U. z 2020 roku poz. 2400) oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz. U. z 2021 roku poz. 2445) poprzez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji, podczas gdy przepisy te, jako szczególne rozwiązanie służące realizacji ustawy budżetowej, jako regulacje stanowiące lex specialis i lex posterium w stosunku do art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych , powinny być podstawą ustalania wynagrodzenia zasadniczego sędziego oraz uposażenia sędziego w stanie spoczynku za lata 2021 i 2022; 2) art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 w związku z art. 91 § 1 c oraz art. 100 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych , poprzez błędne uznanie, że są one sprzeczne z art. 178 § 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej , a w konsekwencji, że nie mogły i nie mogą stanowić podstawy do ustalenia wysokości i wypłaty należnego powódce wynagrodzenia w okresach obowiązywania wymienionych ustaw. Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych za obie instancji, a w przypadku nieuwzględniania apelacji, na podstawie art. 102 k.p.c. o nieobciążanie pozwanego kosztami postępowania. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest niezasadna. Sformułowane w apelacji zarzuty naruszenia prawa materialnego są chybione. Sąd Okręgowy w pełni akceptuje poglądy prawne i wykładnię prawa w zakresie wynagrodzenia sędziów, wyrażone przez Sąd Rejonowy. Zasady ustalania wynagrodzeń sędziów sądów powszechnych zostały uregulowane w art. 91 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych , dalej jako u.s.p. Wysokość wynagrodzenia sędziów, zajmujących równorzędne stanowiska sędziowskie, różnicuje jedynie staż pracy lub pełnione funkcje ( art. 91 § 1 u.s.p.). Zgodnie z art. 91 § lc cyt. ustawy podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w danym roku stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , z zastrzeżeniem § ld. Stosownie do § ld cytowanego przepisu, jeżeli przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w § lc, jest niższe od przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za drugi kwartał roku poprzedzającego - przyjmuje się podstawę ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w dotychczasowej wysokości. Art. 91 § 2 u.s.p. stanowi, że wynagrodzenie zasadnicze sędziego określa się w stawkach, których wysokość ustala się z zastosowaniem mnożników podstawy ustalenia wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w § lc. Stawki wynagrodzenia zasadniczego na poszczególnych stanowiskach sędziowskich oraz mnożniki, służące do ustalenia wysokości wynagrodzenia zasadniczego sędziów w poszczególnych stawkach, określa załącznik do ustawy. Z kolei zgodnie z art. 100 § 2 u.s.p. sędziemu przechodzącemu lub przeniesionemu w stan spoczynku z powodu wieku, choroby lub utraty sił przysługuje uposażenie w wysokości 75% wynagrodzenia zasadniczego i dodatku za wysługę lat, pobieranych na ostatnio zajmowanym stanowisku. Celem tych przepisów było uniezależnienie wysokości wynagrodzeń sędziów, mających odpowiadać godności urzędu ( art. 178 ust. 2 Konstytucji ), od wahań koniunktury gospodarczej, w tym przejściowych trudności finansowych kraju. Sędziowie są jedyną grupą zawodową w Polsce, której Konstytucja gwarantuje prawo do wynagrodzenia „odpowiadającego godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków”. Art. 178 ust. 2 ustawy zasadniczej wyznacza, chociaż w sposób mało precyzyjny, pewien konieczny standard, który musi być respektowany przez ustawodawcę przy ustalaniu ustawowych zasad wynagradzania sędziów (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 2000 r., sygn. P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189). Powiązanie wynagrodzeń sędziów z przeciętnym wynagrodzeniem chroni je przed związanym z inflacją spadkiem siły nabywczej, a dzięki mechanizmowi swoistej samoczynnej podwyżki wynagrodzenia zasadniczego i dodatków funkcyjnych - gwarantuje, że wynagrodzenie wzrośnie w wypadku dobrej kondycji gospodarki narodowej. Celem tego mechanizmu jest nie tylko odniesienie wynagrodzeń sędziów do obiektywnego wskaźnika, ale i uniezależnienie procesu ich ustalania od ingerencji władzy wykonawczej i ustawodawczej. Choć ww. przepis art. 91 § lc u.s.p. nie został uchylony ani zmieniony, to ustawodawca zdecydował się odstąpić od jego zastosowania i ustalić wysokość wynagrodzeń sędziów powszechnych w 2021 roku w oparciu o art. 12 ust. 1 ustawy okołobudżetowej z dnia 19 listopada 2020 roku (Dz. U z 2020 roku poz. 2400). Zgodnie z tym przepisem w roku 2021 podstawę̨ ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2020 roku poz. 2072), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2019 roku ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w trybie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Podobna regulacja, znalazła się w ustawie z 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz.U. z 2022 r. poz. 2445). Zgodnie z jej art. 8 ust. 1 w roku 2022 podstawę wynagrodzenia zasadniczego sędziego, o której mowa w art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 oraz z 2021 r. poz. 1080 i 1236), stanowi przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale 2020 roku ogłoszone w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W ustępie 2 tego przepisu wskazano, że podstawę, o której mowa w ust. 1, zwiększa się o kwotę 26 zł. Wreszcie, także w roku 2023 ustawodawca zdecydował się powiązać wysokość wynagrodzenia sędziego z kwotą 5.444,42 zł, wprost określoną w art. 8 ustawy z 1 grudnia 2022 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023. Rację ma więc Sąd Rejonowy, że w ww. kolejnych latach wprowadzono istotne i to niekorzystne z punktu widzenia zatrudnionego sędziego, odstępstwa w zakresie kształtowania jego wynagrodzenia. Co ważne dla sprawy, ustawodawca nie dokonał jednoczesnych zmian w ustawie ustrojowej, nie zawiesił i nie uchylił żadnego z zawartych w niej przepisów. Należy podkreślić, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, a sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom ( art. 178 ust. 1 Konstytucji RP ). Powyższe oznacza, że istnieje możliwość samodzielnego dokonania przez sąd oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją na użytek rozpoznawanej sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2016 roku, III KRS 45/12, Lex nr 2288955). Obowiązkiem sądów jest wymierzanie sprawiedliwości ( art. 10 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji ). Sędzia nie może stosować ustaw bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego. W konsekwencji, w jednostkowej sprawie, sąd może odmówić stosowania przepisu ustawy lub rozporządzenia, jeżeli stwierdzi jego sprzeczność z prawem hierarchicznie wyższym. Nie narusza to przy tym kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który ma inny przedmiot orzekania ( art. 188 Konstytucji ) - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2012 roku, III PK 87/11 LEX nr 1619703. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo, że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. Przy takim założeniu, rację ma Sąd Rejonowy, że zmiana zasad wynagradzania i to w epizodycznych ustawach okołobudżetowych, jest oczywiście sprzeczna z art. 178 ust. 2 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 grudnia 2012 roku, wydanego w sprawie K 1/12 podkreślił, że w demokratycznym państwie prawa, opartym na trójpodziale władz, nie jest dopuszczalne, by jedna z nich, była przez pozostałe władze osłabiana, co mogłoby w konsekwencji prowadzić do uzależnienia od pozostałych władz i obniżać jej autorytet. Wskazano w szczególności, że zamrożenie wynagrodzeń może być tolerowane tylko wyjątkowo i nie może w żadnym wypadku stać się ono systematyczną praktyką, jak w niniejszej sprawie. Nawiązując do powyższego, należy zaakceptować pogląd Sądu Rejonowego, że nie do pogodzenia z wartościami konstytucyjnymi pozostaje odstąpienie przez ustawodawcę od ustrojowego modelu wynagradzania sędziów. Takie działanie władzy ustawodawczej całkowicie przeczy zasadzie z art. 178 Konstytucji . Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, że niekorzystna zmiana w zakresie wynagradzania sędziów w roku 2021 i kolejnych latach 2022, 2023 nie daje pogodzić się z art. 2 Konstytucji , zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. W świetle tej zasady, adresaci norm prawnych mają prawo oczekiwać, że regulacje prawne nie będą zmieniane na ich niekorzyść w sposób arbitralny, w oderwaniu od innych uchwalanych w tym samym okresie regulacji prawnych. Co ważne, z jednej strony prawodawca odchodzi od ukształtowanych, stabilnych zasad wynagradzania sędziów, z drugiej zaś podwyższa uposażenia innych grup zawodowych, jak to przytoczył Sąd Rejonowy. Trafnie podnosi Sąd Rejonowy, że ww. przepisy ustaw okołobudżetowych naruszają także zasadę równego traktowania wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP , wprowadzając zamrożenie płac wyłącznie sędziów, nie tylko pomijając przedstawicieli pozostałych władz, tj. władzy ustawodawczej oraz władzy wykonawczej, ale co więcej znacznie podnosząc płace tych ostatnich i to bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Powyższe godzi w zasadę równego traktowania podmiotów podobnych, a także narusza zakaz dyskryminacji, o którym traktuje art. 32 ust. 2 Konstytucji RP . Powyższe skutkuje uznaniem za Sądem Rejonowym, że niedopuszczalnym było kształtowanie wynagrodzenia powódki w oparciu o normy bezpośrednio sprzeczne z podstawowymi zasadami Konstytucji , w miejsce zasad wynikających ze zgodnej z Konstytucją normy art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych . Sąd Okręgowy nie neguje, co do zasady, możliwości szczególnego wobec przepisu art. 91 § 1c ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych , uregulowania waloryzacji wynagrodzeń sędziów, jeśli taka szczególna regulacja spełnia standardy konstytucyjne omówione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2012 roku w sprawie K 1/12 (OJ1K-A 2012, nr 11, poz. 134 ). Przepis art. 12 ustawy z 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 oraz przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 tego standardu nie spełniły, gdyż nie spełniają wynikającego z art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wymogu kształtowania wynagrodzeń sędziów w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość, zarówno wobec całej tej grupy zawodowej ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów. Stad też podniesionych w apelacji zarzutów nie można uznać za zasadne. I dlatego Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c. , oddalił apelację pozwanego jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI