V Ns 2183/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. F. Wnioskodawczyni, córka M. S., powołała się na odnaleziony testament notarialny z 2006 roku, w którym M. F. powołał do całości spadku swoją córkę M. S. Wcześniejsze postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku opierało się na dziedziczeniu ustawowym, wskazując jako spadkobierców żonę L. F. (1/2 udziału) oraz wnuczki A. S. i I. S. (po 1/4 udziału). Sąd Rejonowy ustalił, że M. S. odrzuciła spadek po swoim ojcu M. F. w dniu 26 marca 2012 roku. Testament notarialny z 2006 roku, w którym do spadku została powołana wyłącznie M. S., nie zawierał postanowień o podstawieniu (substytucji) na wypadek, gdyby M. S. nie chciała lub nie mogła dziedziczyć. Sąd uznał, że odrzucenie spadku przez M. S. skutkuje tym, że jest ona traktowana jakby nie dożyła otwarcia spadku. Ponieważ testament nie przewidywał innego spadkobiercy testamentowego, a M. S. odrzuciła spadek, Sąd stwierdził, że zastosowanie znajduje dziedziczenie ustawowe. Zgodnie z art. 931 § 2 k.c., udział spadkowy, który by przypadał M. S. (1/2), przypadł jej dzieciom (wnuczkom spadkodawcy) I. W. i A. S. w częściach równych (po 1/4). W związku z tym Sąd oddalił wniosek o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, uznając, że stan prawny nie uległ zmianie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, skutków odrzucenia spadku przez spadkobiercę testamentowego oraz zasad dziedziczenia ustawowego i testamentowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji odnalezienia testamentu po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie ustawy, przy jednoczesnym odrzuceniu spadku przez jedynego spadkobiercę testamentowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odnalezienie testamentu notarialnego po wydaniu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie ustawy, przy jednoczesnym odrzuceniu spadku przez jedynego spadkobiercę testamentowego, uzasadnia zmianę postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odnalezienie testamentu notarialnego nie uzasadnia zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jeśli jedyny spadkobierca testamentowy odrzucił spadek, a testament nie zawiera postanowień o podstawieniu, co skutkuje dziedziczeniem ustawowym.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 679 § 1 i 2 k.p.c. dotyczących zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Kluczowe było ustalenie, że M. S., jako jedyny spadkobierca testamentowy, odrzuciła spadek. Ponieważ testament nie zawierał zapisu o podstawieniu (art. 963 k.c.), a M. S. odrzuciła spadek, zastosowanie znalazł art. 926 § 2 k.c. (dziedziczenie ustawowe). Udział spadkowy M. S. przypadł jej córkom na podstawie art. 931 § 2 k.c. (dziedziczenie ustawowe wnuków).
Jakie są skutki prawne odrzucenia spadku przez spadkobiercę testamentowego, gdy testament nie zawiera postanowień o podstawieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Spadkobierca, który odrzucił spadek, jest traktowany jakby nie dożył otwarcia spadku. Jeśli testament nie zawiera postanowień o podstawieniu, a nie ma innych spadkobierców testamentowych, dziedziczenie następuje na podstawie ustawy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 1020 k.c. (skutki odrzucenia spadku) oraz art. 963 k.c. (podstawienie). Wskazał, że odrzucenie spadku przez jedynego spadkobiercę testamentowego, przy braku podstawienia, powoduje przejście dziedziczenia na spadkobierców ustawowych.
Czy odrzucenie spadku przez spadkobiercę ustawowego ma wpływ na możliwość dziedziczenia przez jego dzieci na podstawie testamentu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dzieci spadkobiercy, który odrzucił spadek, mogą dziedziczyć po spadkodawcy na podstawie testamentu tylko wtedy, gdy spadkodawca zamieścił w testamencie stosowny zapis o podstawieniu.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że regulacja art. 931 § 2 k.c. dotyczy wyłącznie dziedziczenia ustawowego. W przypadku dziedziczenia testamentowego, brak zapisu o podstawieniu uniemożliwia dziedziczenie przez dzieci spadkobiercy, który odrzucił spadek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| L. F. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| K. S. | osoba_fizyczna | kurator |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 679 § § 1-3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące możliwości i warunków przeprowadzenia dowodu, że spadek nabyła inna osoba niż wskazana w prawomocnym postanowieniu, oraz możliwości żądania zmiany tego postanowienia przez uczestnika postępowania.
k.c. art. 926 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa, że powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu, a dziedziczenie ustawowe następuje, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy lub gdy powołane osoby nie chcą lub nie mogą dziedziczyć.
k.c. art. 1020
Kodeks cywilny
Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
k.c. art. 963
Kodeks cywilny
Reguluje instytucję podstawienia (substytucji), czyli powołania innego spadkobiercy na wypadek, gdyby pierwszy powołany nie chciał lub nie mógł dziedziczyć.
k.c. art. 931 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Określa zasady dziedziczenia ustawowego dzieci i małżonka, a także zasady dziedziczenia przez zstępnych w przypadku niedojścia do spadku przez dziecko spadkodawcy.
Pomocnicze
k.c. art. 1014
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy spadkobierca nie chce przyjąć spadku lub nie może go przyjąć.
k.c. art. 1021
Kodeks cywilny
Dotyczy oświadczenia o odrzuceniu spadku.
k.c. art. 965
Kodeks cywilny
Dotyczy przyrostu (ius accrescendi) w przypadku dziedziczenia testamentowego.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasady wzajemnego zniesienia kosztów postępowania w sprawach, w których strony mają różne interesy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odrzucenie spadku przez jedynego spadkobiercę testamentowego skutkuje dziedziczeniem ustawowym, jeśli testament nie zawiera postanowień o podstawieniu. • Przepis art. 931 § 2 k.c. dotyczy wyłącznie dziedziczenia ustawowego, a nie testamentowego. • Oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone raz jest skuteczne i nie wymaga ponawiania.
Odrzucone argumenty
Córki M. S. (wnuczki spadkodawcy) dziedziczą po M. F. na podstawie testamentu notarialnego z 2006 r. po 1/2 części każda, w miejsce swojej matki.
Godne uwagi sformułowania
spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku • dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą • Córki M. S. mogłyby, wobec złożonego przez nią oświadczenia o odrzuceniu spadku po M. F., nabyć po nim spadek na podstawie testamentu, tylko wówczas gdyby testator zamieścił stosowany zapis o podstawieniu w swoim testamencie.
Skład orzekający
Lidia Mierzyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, skutków odrzucenia spadku przez spadkobiercę testamentowego oraz zasad dziedziczenia ustawowego i testamentowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odnalezienia testamentu po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku na podstawie ustawy, przy jednoczesnym odrzuceniu spadku przez jedynego spadkobiercę testamentowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzenie wszystkich możliwości dziedziczenia i jak odrzucenie spadku przez jedną osobę może wpłynąć na krąg spadkobierców, nawet w przypadku testamentu.
“Odnaleziony testament nie zawsze oznacza zmianę spadkobierców – sąd wyjaśnia, kiedy dziedziczy się z ustawy mimo woli zmarłego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.