V KZ 54/17

Sąd Najwyższy2017-12-20
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
radca prawnyobrońcakasacjazażalenieuprawnieniaSąd Najwyższykodeks postępowania karnego

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia na odmowę przyjęcia kasacji, stwierdzając, że radca prawny, który zawiesił wykonywanie zawodu, nie jest uprawniony do działania jako obrońca.

Sąd Najwyższy rozpatrzył zażalenie radcy prawnego F. N. na zarządzenie odmawiające przyjęcia zażalenia na odmowę przyjęcia kasacji. Podstawą odmowy było ustalenie, że radca prawny nie wykonuje już zawodu, co pozbawia go uprawnień do działania jako obrońca skazanego. Sąd Najwyższy uznał, że zgodnie z ustawą o radcach prawnych, radca prawny, który zawiesił działalność i nie wykonuje zawodu w określonych prawem formach, nie może być obrońcą, nawet jeśli nie otrzymał formalnej decyzji o zawieszeniu lub wykreśleniu z rejestru.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie radcy prawnego F. N. na zarządzenie upoważnionego sędziego Sądu Okręgowego w Z., które odmówiło przyjęcia zażalenia na wcześniejsze zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji. Zarządzenie o odmowie przyjęcia zażalenia opierało się na ustaleniu, że radca prawny F. N. nie posiada uprawnień do reprezentowania skazanego, ponieważ od 2016 roku figuruje w ewidencji jako emeryt niepracujący, co oznacza zawieszenie wykonywania zawodu. Radca prawny wniósł zażalenie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i twierdząc, że nie otrzymał informacji o utracie uprawnień. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne. Podkreślono, że zgodnie z art. 8 ust. 6 ustawy o radcach prawnych, pomoc prawna w charakterze obrońcy może być świadczona tylko przez radcę wykonującego zawód w określonych prawem formach i niepozostającego w stosunku pracy (z wyjątkiem pracowników naukowych). Nawet jeśli radca prawny nie otrzymał formalnej decyzji o zawieszeniu lub wykreśleniu, jego faktyczne zawieszenie działalności i brak wykonywania zawodu w wymaganych prawem ramach skutkuje niemożnością działania jako obrońca. Przepis art. 82 k.p.k. stanowi, że obrońcą może być tylko osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych. W związku z tym, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, radca prawny, który nie wykonuje zawodu w ramach określonych przepisami ustawy (np. nie prowadzi kancelarii, nie jest zatrudniony w określony sposób), nie jest uprawniony do świadczenia pomocy prawnej jako obrońca w sprawach karnych, nawet jeśli formalnie nie został wykreślony z rejestru radców prawnych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na art. 8 ust. 6 ustawy o radcach prawnych, który precyzuje formy wykonywania zawodu umożliwiające świadczenie pomocy prawnej jako obrońca. Skoro skarżący nie spełniał tych warunków, nie mógł być obrońcą, a tym samym jego zażalenie na odmowę przyjęcia kasacji, wniesione w tej roli, było niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy zarządzenia

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w osobie Sądu Okręgowego)

Strony

NazwaTypRola
T. B.osoba_fizycznaskazany
F. N.osoba_fizycznaradca prawny (skarżący)

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 466 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 466 § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 518

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 528 § 1

Kodeks postępowania karnego

a contrario

u.o.r.p. art. 8 § 6

Ustawa o radcach prawnych

k.p.k. art. 82

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Radca prawny, który zawiesił wykonywanie zawodu i nie działa w ramach określonych prawem, nie jest uprawniony do bycia obrońcą w postępowaniu karnym. Przepis art. 8 ust. 6 ustawy o radcach prawnych precyzuje warunki świadczenia pomocy prawnej jako obrońca.

Odrzucone argumenty

Radca prawny nie otrzymał formalnej decyzji o zawieszeniu lub wykreśleniu z rejestru, co powinno oznaczać, że nadal posiada uprawnienia.

Godne uwagi sformułowania

O ile zatem radca prawny nie wykonujący zawodu w tych wskazanych ramach nie traci statusu radcy prawnego, to z mocy wyraźnego uregulowania art. 8 ust. 6 u.o.r.p. nie może świadczyć pomocy prawnej jako obrońca. W tej sytuacji jest więc osobą nieuprawnioną do wykonywania czynności obrońcy.

Skład orzekający

Jarosław Matras

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uprawnień radców prawnych do działania jako obrońcy w sprawach karnych, zwłaszcza w kontekście zawieszenia wykonywania zawodu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji radcy prawnego, który zawiesił wykonywanie zawodu, a nie ogólnych zasad reprezentacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie karnym – kto może być obrońcą. Pokazuje, że formalny status radcy prawnego nie zawsze oznacza prawo do występowania w sądzie, jeśli zawód nie jest aktywnie wykonywany zgodnie z przepisami.

Czy radca prawny na emeryturze może bronić w sądzie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V KZ 54/17
POSTANOWIENIE
Dnia 20 grudnia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
w sprawie
T. B.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 20 grudnia 2017 r.
zażalenia radcy prawnego F. N.
na zarządzenie upoważnionego sędziego VII Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Z.
z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt VII Ka
[…]
o odmowie przyjęcia zażalenia na zarządzenie z dnia 9 sierpnia 2017 r.
o odmowie przyjęcia kasacji
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 466 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. oraz art. 528 § 1 k.p.k.
a contrario
p o s t a n o w i ł
zaskarżone zarządzenie utrzymać w mocy.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem upoważnionego sędziego VII Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Z. z dnia 18 października 2017 r. odmówiono przyjęcia zażalenia radcy prawnego F. N. wniesionego na zarządzenie z dnia 9 sierpnia 2017 r. o odmowie przyjęcia kasacji (k. 177) złożonej przez ww. radcę prawnego. Odmawiając przyjęcia zażalenia wskazano, że środek odwoławczy został wniesiony przez osobę nieuprawnioną, albowiem skarżący nie wykonuje zawodu radcy prawnego, gdyż od 2016 r. figuruje w ewidencji radców prawnych jako emeryt niepracujący, co oznacza, iż nie posiada uprawnień do reprezentowania skazanego (k. 197).
Na powyższe zarządzenie zażalenie wniósł radca prawny zarzucając rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę i mający wpływ na jego treść przez przyjęcie, że zażalenie zostało złożone przez osobę nieuprawnioną. Wskazał, że nie dostał  żadnej informacji z której by wynikało, iż nie może wykonywać zawodu radcy prawnego.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Zażalenie jest niezasadne. Podstawą zarządzenia o odmowie przyjęcia zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia kasacji było ustalenia, że autor zażalenia nie jest uprawniony do wniesienia zażalenia, albowiem nie ma uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego. To ustalenie zapewne wynikało z treści pisma wicedziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w
[…]
z dnia 9 października 2017 r., w treści którego to pisma wskazano, że radca prawny F. N. wniósł w dniu 5 marca 2017 r. o zawieszenie prowadzenia działalności w zakresie kancelarii, a następnie w kolejnym zawiadomieniu (lipiec 2017 r.), wskazał, że nie wykonuje zawodu radcy prawnego ze względu na stan zdrowia (k. 193). Istotą zarządzenia było to, że skoro skarżący nie może wykonywać zawodu radcy prawnego, to nie może być także obrońcą skazanego (art. 82 k.p.k.). W zażaleniu ustalenie to jest kontestowane uwagą, że skarżący nie dostał żadnej decyzji właściwej rady radców prawnych o zawieszeniu go w prawie wykonywania zawodu lub jego wykreślenia. W aktach sprawy takiej decyzji rzeczywiście nie sposób znaleźć.
Odnosząc się do meritum zagadnienia przypomnieć należy, że z art. 8 ust. 6 ustawy dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1870; dalej jako - u.o.r.p.) wynika, iż: „
Pomoc prawna polegająca na występowaniu przez radcę prawnego w charakterze obrońcy w sprawach o przestępstwa
i przestępstwa skarbowe
może być świadczona w ramach wykonywania przez niego zawodu na podstawie umowy cywilnoprawnej, w kancelarii radcy prawnego
oraz w spółce, o której mowa w ust. 1, pod warunkiem że radca prawny nie pozostaje w stosunku pracy. Zakaz zatrudnienia nie dotyczy pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych
.” (podkr. SN). O ile zatem radca prawny nie wykonujący zawodu w tych wskazanych ramach nie traci statusu radcy prawnego, to z mocy wyraźnego uregulowania art. 8 ust. 6 u.o.r.p. nie może świadczyć pomocy prawnej jako obrońca. W tej sytuacji jest więc osobą nieuprawnioną do wykonywania czynności obrońcy. Przepis art. 82 k.p.k. wskazuje zaś, że obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych. Skoro zatem przepis art. 8 ust. 6 u.o.r.p. nie zezwala radcy prawnemu, który nie wykonuje zawodu w ramach określonych form, na świadczenie pomocy prawnej jako obrońca, to zaskarżone zarządzenie jest trafne i zgodne z prawem. Argument skarżącego, że niczego nie otrzymał z Rady, nie ma żadnego znaczenia. Oczywiście radca prawny może w każdej chwili zdecydować o tym, że będzie prowadził np. kancelarię, ale na dzień sporządzenia zażalenia nie wykonywał on zawodu w ramach określonych przepisem art. 8 u.o.r.p.
W tym układzie procesowym zażalenie nie jest trafne, co musiało skutkować utrzymaniem w mocy zaskarżonego zarządzenia.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
aw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI