V KZ 44/20

Sąd Najwyższy2020-10-19
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
wznowienie postępowanianadzwyczajne środki zaskarżeniaprawomocnośćSąd Najwyższykodeks postępowania karnegoart. 440 k.p.k.art. 439 k.p.k.skazanyzażalenie

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zarządzenie o niedopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania, wskazując, że argument o rażącej niesprawiedliwości orzeczenia nie jest podstawą do wznowienia postępowania po jego uprawomocnieniu.

Skazany T.S. złożył wniosek o podjęcie działań zmierzających do uchylenia prawomocnego wyroku, powołując się na oczywistą niesprawiedliwość orzeczenia i kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące zamiaru. Sędzia Sądu Najwyższego uznał wniosek za niedopuszczalny. Skazany złożył zażalenie, twierdząc, że jego inicjatywa nie była wnioskiem o wznowienie, lecz o działanie ex officio na podstawie art. 440 k.p.k. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za bezzasadne, podkreślając, że art. 440 k.p.k. dotyczy kontroli instancyjnej, a nie wznowienia postępowania po jego uprawomocnieniu.

Skazany T.S. wystąpił z wnioskiem o podjęcie z urzędu działań zmierzających do uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w (…), który zakończył postępowanie karne prawomocnym orzeczeniem. Jako podstawę wskazał oczywistą niesprawiedliwość wyroku, kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące postaci zamiaru przypisanego mu przez sąd. Sędzia Sądu Najwyższego, działając na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., wydał zarządzenie o uznaniu wniosku za niedopuszczalny i odmówił jego przyjęcia. Skazany złożył zażalenie, argumentując, że jego pismo nie było wnioskiem o wznowienie postępowania, lecz miało na celu uruchomienie działania organu procesowego z urzędu, w oparciu o przesłankę rażącej niesprawiedliwości orzeczenia, o której mowa w art. 440 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie i uznał je za bezzasadne. Wskazał, że postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem, a jego wzruszenie może nastąpić jedynie w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia, takich jak wznowienie postępowania. Sąd przypomniał enumeratywne podstawy wznowienia postępowania określone w art. 540 § 1-3 k.p.k. oraz art. 540b § 1 k.p.k., w tym możliwość wznowienia z urzędu w przypadku wystąpienia bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia (art. 439 k.p.k.). Podkreślono, że wśród tych podstaw nie ma przesłanki rażącej niesprawiedliwości orzeczenia, o której mowa w art. 440 k.p.k., która może być stosowana jedynie na etapie zwykłej kontroli instancyjnej, przed uprawomocnieniem się orzeczenia. W związku z tym, kwestionowanie ustaleń faktycznych dotyczących zamiaru sprawcy nie stanowiło podstawy do podjęcia z urzędu działań zmierzających do wzruszenia prawomocnego wyroku. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, argument o rażącej niesprawiedliwości orzeczenia, o którym mowa w art. 440 k.p.k., nie jest podstawą do wznowienia postępowania karnego po jego uprawomocnieniu. Przepis ten ma zastosowanie jedynie na etapie zwykłej kontroli instancyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wznowienie postępowania po jego uprawomocnieniu jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach, wymienionych w art. 540 i 540b k.p.k., w tym z urzędu w przypadku bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia (art. 439 k.p.k.). Przesłanka rażącej niesprawiedliwości z art. 440 k.p.k. nie należy do tych podstaw i dotyczy sytuacji przed uprawomocnieniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy

Strony

NazwaTypRola
T. S.osoba_fizycznaskazany

Przepisy (6)

Główne

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 540 § § 1 - 3

Kodeks postępowania karnego

Enumeratywne podstawy wznowienia postępowania.

k.p.k. art. 540b § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wznowienia postępowania.

Pomocnicze

k.p.k. art. 9 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 440

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy kontroli instancyjnej orzeczeń nieprawomocnych, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania po uprawomocnieniu.

k.p.k. art. 542 § § 3

Kodeks postępowania karnego

Wznowienie postępowania z urzędu w przypadku wystąpienia okoliczności z art. 439 k.p.k.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Art. 440 k.p.k. nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania po jego uprawomocnieniu. Wznowienie postępowania po uprawomocnieniu jest możliwe tylko na podstawie przepisów art. 540 i 540b k.p.k. Kwestionowanie ustaleń faktycznych dotyczących zamiaru sprawcy nie jest bezwzględną przyczyną uchylenia orzeczenia w rozumieniu art. 439 k.p.k.

Odrzucone argumenty

Wniosek skazanego o podjęcie działań zmierzających do uchylenia prawomocnego wyroku z powodu oczywistej niesprawiedliwości powinien zostać uwzględniony na podstawie art. 440 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

podjęcie z urzędu działań zmierzających do uchylenia wyroku oczywista niesprawiedliwość wyroku przesłanka rażącej niesprawiedliwości orzeczenia wymienionej w art. 440 k.p.k. wzruszenie orzeczenia, którym w tym postępowaniu rozstrzygnięto o odpowiedzialności karnej skazanego, może nastąpić w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia podjęcie z urzędu działań zmierzających do wznowienia postępowania jest – z mocy ustawy – ograniczone do sytuacji, gdy zostaną ujawnione uchybienia o charakterze bezwzględnym, należące do katalogu zamieszczonego w art. 439 k.p.k.

Skład orzekający

Przemysław Kalinowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wyjaśnienie granic stosowania art. 440 k.p.k. w kontekście wznowienia postępowania po jego uprawomocnieniu."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych i procedury wznowienia postępowania po uprawomocnieniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie precyzyjnie rozgranicza możliwość kwestionowania prawomocnych wyroków w sprawach karnych, co jest istotne dla praktyków prawa karnego.

Czy można wzruszyć prawomocny wyrok, bo jest 'rażąco niesprawiedliwy'? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt V KZ 44/20
POSTANOWIENIE
Dnia 19 października 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Przemysław Kalinowski
na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 19 października 2020 r.
w sprawie
T. S.
po rozpoznaniu zażalenia skazanego na zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego
w przedmiocie uznania za niedopuszczalny wniosku o wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…)
z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt II AKa (…),
w sprawie Sądu Okręgowego w S. sygn. akt III K (…)
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
postanowił
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Skazany T. S., powołując się na przepisy art. 9 § 2 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., wystąpił o podjęcie z urzędu działań zmierzających do uchylenia wyroku w sprawie Sądu Okręgowego w S. sygn. akt III K (…), zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt II AKa (…). Podstawą wniosku była teza o oczywistej niesprawiedliwości wyroku skazującego w/w odwołująca się do argumentacji kwestionującej ustalenia faktyczne determinujące postać zamiaru przypisanego skazanemu.
Zarządzeniem z dnia 10 września 2020 r., V KO 55/20, upoważniony sędzia Sądu Najwyższego uznał wniosek skazanego za niedopuszczalny i odmówił jego przyjęcia.
Rozstrzygnięcie to zaskarżył zażaleniem skazany T. S.  wywodząc, że jego inicjatywa nie była w istocie wnioskiem o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, lecz zmierzała do uruchomienia działania organu procesowego ex officio – w nawiązaniu do przesłanki rażącej niesprawiedliwości orzeczenia wymienionej w art. 440 k.p.k., jako podstawy przekroczenia granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie skazanego T. S.  nie okazało się zasadne. Postępowanie karne w niniejszej sprawie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt II AKa (…). Tym samym, wzruszenie orzeczenia, którym w tym postępowaniu rozstrzygnięto o odpowiedzialności karnej skazanego, może nastąpić w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Jednym z nich jest wznowienie postępowania uregulowane w rozdziale 56 Kodeksu postępowania karnego, gdzie enumeratywnie wymieniono podstawy prawne takiego postąpienia.
Stosownie do dyspozycji art. 540 § 1 - 3 k.p.k. oraz art. 540b § 1 k.p.k. postępowanie sądowe wznawia się jeżeli:
- w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, co mogło mieć wpływ na treść orzeczenia;
- po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody określonej kategorii nie znane przedtem sądowi;
- stwierdzono niezgodność z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, przepisu prawnego, na podstawie którego wydano kwestionowane orzeczenie;
- potrzeba wznowienia wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez RP;
- sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, któremu nie doręczono zawiadomienia o terminie posiedzenia lub rozprawy albo doręczono je w inny sposób niż osobiście i wykazano, że nie wiedział on o terminie oraz możliwości wydania orzeczenia pod jego nieobecność, ponadto
- na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. postępowanie wznawia się z urzędu w wypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 439 k.p.k., tj. bezwzględnych powodów uchylenia orzeczenia.
Jak wynika z powyższego zestawienia, podjęcie z urzędu działań zmierzających do wznowienia postępowania jest – z mocy ustawy – ograniczone do sytuacji, gdy zostaną ujawnione uchybienia o charakterze bezwzględnym, należące do katalogu zamieszczonego w art. 439 k.p.k.
Wśród tych podstaw nie ma jednak przesłanki rażącej niesprawiedliwości orzeczenia o jakiej mowa w przepisie art. 440 k.p.k., przywołanej przez skarżącego, która to regulacja może znaleźć zastosowanie na etapie prowadzenia zwykłej kontroli instancyjnej, tj. w odniesieniu do orzeczenia jeszcze nie mającego waloru prawomocności.
W realiach tej sprawy zatem, kwestionowane przez skarżącego zarządzenie stwierdzało nie budzący wątpliwości fakt kontestowania przez autora wystąpienia ustaleń faktycznych odnoszących się do postaci zamiaru z jakim działał sprawca czynu zabronionego, co nie dawało żadnej podstawy do podjęcia z urzędu działań zmierzających do wzruszenia wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt II AKa (…), prawomocnie rozstrzygającego zagadnienie odpowiedzialności karnej T. S. za przypisanym czyn.
Tym samym nie było również podstaw do uwzględnienia zażalenia wniesionego przez skazanego.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI